Inhoudsopgave van Editie 9 - 2021 - National Geographic

REDACTIONEEL Dwergen met een groot verhaal NATIONAL GEOGRAPHIC HEEFT ALTIJD een zwak gehad voor pioniers. In haar 133-jarige geschiedenis ondersteunde de Society talloze expedities die op zoek gingen naar de grenzen van de ons bekende wereld. Anno 2021 is zelfs de minst toegankelijke plek bereikbaar geworden dankzij moderne technologieën. Maar om de menselijke exploratie-drang te stillen, rest ons altijd nog die onmetelijk grote frontier: het universum. ‘Ik wil kijken wat er achter de heuvel gebeurt,’ verklaarde André Kuipers zijn jongensdroom om astronaut te worden, toen ik hem sprak in 2004, voor zijn eerste ruimtevlucht. Maar, voegde hij toe, het gaat niet om avontuur alléén. ‘Als soort ben je minder kwetsbaar als je je verspreidt. De toekomst van de mens ligt in de ruimte.’ ‘VISIOENEN OVER KOLONISATIE VAN DE RUIMTE ZIJN…

IN BEELD HET VERHAAL ‘DE SCHOONHEID VAN DE WADDEN KOMT VANUIT DE LUCHT GEZIEN HET BESTE TOT Z’N RECHT.’ OP BIJNA VIJFDUIZEND meter hoogte valt fotograaf Cris Toala Olivares met 260 kilometer per uur naar beneden. Tijdens zijn parachutesprong klemt hij zijn camera stevig tegen zich aan en weet hij nog net een foto te schieten. Onder hem staan de tulpen volop in bloei en zakt de zon weg in de zee – een explosie van kleur en licht. ‘Ik wist niet wat ik zag,’ vertelt hij. ‘Het leek wel kunst.’ Toala Olivares is bezig met een opdracht in Den Helder wanneer hij gefascineerd raakt door het Nederlandse landschap en met name het natuurgebied dat zich uitstrekt van hier tot aan Duitsland en Denemarken: de Waddenzee. In 2009 werd het…

Hap-slik-weg De venusvliegenvanger produceert een klein magnetisch veld wanneer zijn kaakachtige bladeren worden geactiveerd door prooien, blijkt uit onderzoek. Zulke velden zijn in maar twee andere soorten gevonden: een boon en eencellige alg. De onderzoekers die het veld ontdekten, denken dat het een bijproduct is van de elektrische impulsen die de bladeren van de vliegenvanger doen sluiten. Naar dit soort biomagnetisme is veel onderzoek gedaan in het mensenbrein, maar niet in planten. —ANNIE ROTH VANAF BOVEN: AUKE-FLORIAN HIEMSTRA; MUSEUM FÜR NATURKUNDE BERLIN; PAUL STAROSTA, GETTY IMAGES…

20 JAAR NA 9/11 AFWACHTEN IN ANGST Valt AFGHANISTAN na het vetrek van de buitenlandse troepen opnieuw ten prooi aan de TALIBAN ? TEKST JASON MOTLAGH FOTOGRAFIE KIANA HAYERI Yuppen met keurig getrimde baarden en matjes in hun nek nippen in fauteuils van hun espresso. Op flatscreens aan de muur worden pikante Turkse en Indiase videoclips getoond, met blote vrouwenbuiken die door de zender zijn geblurd. Dit is nog altijd Afghanistan, een oerconservatief islamitisch land. Maar het publiek dat zijn ontspanning zoekt in Cafe Delight is opgegroeid na de val van de Taliban en behoort tot een generatie die geen herinnering heeft aan het repressieve fundamentalistische regime dat het land veroverde en televisie, muziek en film in de ban deed, mannen verbood om hun baard af te scheren en vrouwen…

STRIJD OM DE MACHT De Taliban begonnen hun opmars tijdens de burgeroorlog in de jaren 90. In 1994 grepen de islamitische strijders de macht in Kandahar en in 1996 veroverden ze Kaboel, van waaruit ze het grootste deel van het land bestuurden tot de komst van de VS in 2001. Nu de buitenlandse troepen zich terugtrekken, veroveren ze opnieuw grote delen van het land. VOOR 9/11 2000 (situatie op kaart) De Taliban hebben de macht in de meeste provincies, inclusief de hoofdsteden. De Noordelijke Alliantie heeft tien procent van Afghanistan in handen, vooral in het bergachtige noordoosten. NA DE INVASIE VAN DE VS 2002 De VS verjagen de Taliban uit Kaboel en alle provinciehoofdsteden. De leiders vluchten naar Pakistan. Twee jaar later wordt er een nieuwe grondwet aangenomen en een…

DE ONTDEKKING Biologische bouwstenen ISOLATIEPANELEN MET SCHIMMELS ERIN? DAT KLINKT NIET IDEAAL. TOCH IS HET WAAR ONDERZOEKERS AAN DE VRIJE UNIVERSITEIT BRUSSEL NAAR STREVEN. HUN DOEL: HET MAKEN VAN EEN DUURZAAM, BIOLOGISCH AFBREEKBAAR MATERIAAL. TEKST MYRTHE PRINS FOTOGRAFIE RUBEN SCHIPPER ‘We nemen natuurlijke vezels zoals hout, stro, vlas en hennep, en laten daar schimmels tussen groeien.’ DE BOUW STAAT NIET BEPAALD bekend als de milieuvriendelijkste bedrijfstak. Burgerlijk (in Nederland ‘civiel’) ingenieur-architect Lars De Laet en zijn collega’s doen hun best daarin verandering te brengen. Ze willen milieubelastende materialen vervangen door stoffen die zijn gemaakt uit biologisch afval. Hun handlangers in die missie: schimmels. ‘We nemen natuurlijke vezels, zoals hout, stro, vlas en hennep, en laten daar schimmels tussen groeien. Het mycelium – het wortelnetwerk van de schimmel – houdt de…

National Geographic NL ROBBERT VERMUE Hoofdredacteur SAMANTHA SIMON Artdirector ESMEE VAN DIJK Redacteur KEVIN VAN HUËT Redacteur SERVAAS NEIJENS Managing Editor Historia BARBERA BOSMA Managing Editor Traveler MARKETING Group Brand Director: Simone Beekman, simone.beekman@hearst.nl SALES Cross Media Account Manager: Fadoua el Harrak, fadoua.el.harrak@hearst.nl VERTALINGEN Ditta Pater, Margot Reesink, Catherine Smit, Cecilia Tabak MEDEWERKERS Rosella van Hedel, Naomi de Kemp, Niek de Kort BACK OFFICE Babiche Hilgers, babiche.hilgers@hearst.nl PRODUCTIEMANAGEMENT Bram Balkenende, Joyce van Onselen DISTRIBUTIE LOSSE VERKOOP Nederland: Aldipress, België: AMP DRUKKERIJ Quad/Graphics Europe Sp. z o.o. – Wyszków, Polen NATIONAL GEOGRAPHIC PARTNERS EDITORIAL DIRECTOR Susan Goldberg GENERAL MANAGER NG MEDIA David E. Miller DEPUTY CHIEF COUNSEL Evelyn Miller GLOBAL NETWORKS CEO Courteney Monroe HEAD OF TRAVEL AND TOUR OPERATIONS Nancy Schumacher CHIEF FINANCIAL OFFICER Akilesh Sridharan NATIONAL GEOGRAPHIC MAGAZINE EDITOR…

INTERVIEW Zwak signaal? Grote ontdekking! DE LEIDSE HOOGLERAAR EWINE VAN DISHOECK BEDACHT EEN INFRAROODINSTRUMENT VOOR DE NIEUWE JAMES WEBB SPACE TELESCOPE, DIE WELDRA ZAL SPEUREN NAAR DE OORSPRONG VAN STERREN EN PLANETEN. TEKST SANDER KOENEN Het kantoor van de wereldvermaarde astrochemicus in het Huygenslab van de Universiteit Leiden oogt als een tienerkamer, maar het hele interieur ademt ruimtewetenschap. De muren hangen vol posters en foto’s van grote wetenschappelijke ontdekkingen, in de boekenkasten staan parafernalia als mokken, pennen en toegangspassen van toonaangevende symposia wereldwijd. Symposia waar Van Dishoeck sprak over haar onderzoek in ‘het grootste en omvangrijkste laboratorium denkbaar’: het heelal. Op haar bureau staat een computer met twee grote schermen. Deze verbindt haar rechtstreeks met wetenschappers overal ter wereld die – net als zijzelf – vanuit verschillende disciplines werken met…

COLUMN Oefenen voor de Apocalyps HET IS MATERIAAL VOOR RAMPENFILMS, MAAR TEGELIJK EEN SCENARIO DAT ZICH IN DE WERKELIJKHEID KAN AFSPELEN. WAT DOEN WE TEGEN EEN INSLAG VAN EEN PLANETOÏDE? TEKST LUCAS ELLERBROEK ILLUSTRATIE: HILBRAND BOS DE TRICERATOPSEN stonden op een savanne te grazen toen het vlammende rotsblok op het aardoppervlak insloeg. Een minuut later was de idyllische plek veranderd in een vuurzee. Het oppervlak van de zojuist gevormde krater veerde op als een matras. Een fontein van steen en magma werd terug de ruimte in geslingerd. Schokgolven veroorzaakten tsunami’s en aardbevingen, eerst rond de krater, daarna wereldwijd. De stofwolk van de inslag verspreidde zich en blokkeerde jarenlang het zonlicht op een steeds groter wordend deel van de aarde. Terugkerende brokstukken veroorzaakten een meteorietenregen die het aardoppervlak opwarmde. Minder dan…

De wereld van washi UDATSU-DISTRICT, MINO In deze historische wijk staan voormalige washiverkoophuisjes. In sommige is nu een museum gevestigd, andere zijn omgetoverd tot café, winkel of galerie. In oktober branden er overal washilantaarns op het Akari Art Festival. MINO-WASHI MUSEUM Exposities tonen de veelzijdigheid van het washipapier en het productieproces. Bezoekers leren zelf washi te maken tijdens een van de workshops. ECHIZEN KAMI FESTIVAL De washiproductie beperkt zich niet tot de door Unesco benoemde plekken. In de prefectuur Fukui bevinden zich ruim zestig papiermolens en het Okamoto Otaki-heiligdom, een ode aan de legendarische godin van papier. Hier wordt de goddelijke invloed van washi geëerd tijdens een jaarlijks festival, dat begin mei plaatsvindt. OZU WASHI Deze groothandel in de wijk Nihonbashi in Tokio verzamelt al sinds 1653 allerlei soorten washi…

ROERIGE EEUWEN AFGHANISTAN IS BEHALVE DOOR bergketens en woestijnen in de loop van zijn geschiedenis omgeven door rivaliserende rijken, waarmee het geregeld in conflict kwam. In 1747 werd het Durranirijk gesticht, dat onder geopolitieke druk – zoals de Britse inmenging in India in het oosten en Russische expansiedrift vanuit het noorden – zijn huidige contouren zou krijgen. Ook het verzet tegen buitenlandse indringers – in de moderne geschiedenis vrijwel uitsluitend niet-islamitische mogendheden – heeft een stempel gedrukt op de Afghaanse nationale identiteit.…

ACTUEEL PLANET POSSIBLE Ons afval opruimen en recyclen waar mogelijk: vijf tips om beter om te gaan met Moeder Natuur. 1 Zorgeloos zonnen op een schoon strand Aan de kust spoelt vaak veel troep aan: voedselverpakkingen, flesjes, en tegenwoordig ook mondkapjes. Tijdens de International Coastal Cleanup Month in september organiseren milieugroepen en overheden daarom verschillende cleanupevenementen – in 2019 werd door vrijwilligers nog ruim negen miljoen kilo afval van het strand gehaald. Bekijk online of er evenementen in de buurt zijn of ga zelf op pad. 2 BARBECUEËN ZONDER DE AARDE TE VERSCHROEIEN? VERMIJD GIFTIG DAMPENDE STOFFEN ALS HOUTSKOOL EN AANMAAK-VLOEISTOF. GEBRUIK IN PLAATS DAARVAN HOUTSNIPPERS – DIE ZORGEN VOOR MINDER UITSTOOT. 3 Versiering van plastic Tuin aan het opknappen? Overweeg dan milieuvriendelijke accessoires zoals stevige, kleurrijke buitenkleden gemaakt van…

VEILIG GELAND Op 6 december 2020 landde een capsule die was afgekoppeld van het Japanse ruimtevaartuig Hayabusa2 tussen de struiken in de Australische out-back. Het vaartuig bevatte puin dat het in 2019 had verzameld op aardscheerder Ryugu. Het oeroude materiaal bevindt zich nu in het Extraterrestrial Sample Curation Center (rechts) in Sagamihara, Japan. Onderzoekers hopen er de geheimen van het ontstaan van de eerste planeten en misschien zelfs van de aarde mee te ontsluieren. Hayabusa’s lading is teruggekeerd, maar de sonde zelf is begonnen aan een nieuwe missie en zal in 2031 bij een andere planetoïde aankomen. JAPAN AEROSPACE EXPLORATION AGENCY (LINKS); NORIKO HAYASHI (RECHTS)…

20 JAAR NA 9/11 SCHERVEN VAN VERLIES Welke krachten maken simpele voorwerpen tot heilige objecten? ONBAATZUCHTIGHEID. MOED. VOLHARDING bij onvoorstelbaar leed. Krachten die vrijkwamen in Joe Hunter en honderden anderen op11 SEPTEMBER 2001. TEKST PATRICIA EDMONDS FOTOGRAFIE HENRY LEUTWYLER VOORWERPEN UIT HET 9/11 MEMORIAL & MUSEUM MET DANK AAN BRIDGET HUNTER EN FAMILIE Joe Hunter droomde altijd al van de brandweer. Als jochie van vier reed hij in zijn trapautootje naar de hoek van de straat wanneer de rode wagens met loeiende sirenes voorbijraasden. Op zijn elfde speelde hij oefeningen na met een ladder en een tuinslang. Vriendjes die daar lacherig over deden, konden gelijk vertrekken. Hij begon als vrijwilliger bij de brandweer, volgde een opleiding bij de New York City Fire Department en was getraind om hulp te bieden na terroristische…