Inhoudsopgave van Editie 7 - 2021 - National Geographic

REDACTIONEEL Onvermoede schatten ER WORDT DEZELFDE TAAL GESPROKEN, maar hemelsbreed liggen La Rinconada in Peru en Can Mata in Spanje zo’n elfduizend kilometer uiteen. Het mijndorp La Rinconada is de hoogstgelegen nederzetting ter wereld, hoog in de Andes tegen de grens met Bolivia. De abocador (stortplaats) van Can Mata, schuin boven Barcelona, is de grootste vuilnisbelt van Catalonië. Behalve de taal delen beide locaties nog een eigenschap: onder de grond wordt er naarstig naar schatten gezocht. Op foto’s verderop in deze editie zien we Peruaanse en Boliviaanse mijnwerkers sjouwen met ertspuin dat ze uit een doolhof van mijnen hebben opgediept. Dat ertspuin wordt met cyanide bewerkt om het goud vrij te maken. Het harde leven in La Rinconada, scherp in beeld gebracht door de Belgische fotograaf Cédric Gerbehaye (vanaf p.…

IN BEELD HET VERHAAL ZE ZIJN ER WEL, MAAR JE ZIET ZE NIET: DE STADSIMKERS VAN AMSTERDAM. ‘KIJK, DAAR STAAT-IE.’ Portret- en documentair fotograaf Jurre Rompa wijst naar een donkere houten kast die wegvalt tegen de huismuren op het terrein van het Binnengasthuis, een oud ziekenhuis in hartje Amsterdam. In de kast leven duizenden honingbijen die worden verzorgd door stads-imker Sunke. Het binnenpleintje wordt vaak bezocht door voetballende kinderen of, buiten coronatijd, door langslopende toeristen. De meesten zullen geen idee hebben dat zich hier een heel bijenvolk ophoudt. In Amsterdam vliegen zo’n 33 miljoen honingbijen rond, 38 maal zo veel als er mensen wonen, zegt Rompa. ‘Overal in de stad staan bijenkasten, maar vaak buiten ons blikveld,’ vertelt hij. ‘Bijvoorbeeld op de Heineken Experience of op hotel Waldorf Astoria aan…

ACTUEEL EINDE VAN EEN TIJDPERK TEKST ERIN BLAKEMORE TRUSTEES OF THE BRITISH MUSEUM IN 1939 VROEG LANDEIGENAAR Edith Pretty zich af wat er schuilging onder een paar vreemde heuvels op haar landgoed in Suffolk (Engeland). Na een aantal opgravingen kwam het antwoord: een 1400 jaar oude Angelsaksische begraafplaats, ook wel bekend als Sutton Hoo. Op de vindplaats kwamen ook een bijna 25 meter lang schip en een uitgebreide verzameling grafgiften aan het licht. Deze weelderige buit bood een inkijkje in het vroegmiddeleeuwse Engeland. Zo bleek de maatschappij zoals die werd beschreven in epische gedichten als Beowulf de werkelijkheid dichter te benaderen dan gedacht. ‘Voorheen werd aangenomen dat zulke verhalen volledig op fictie berustten,’ zegt Sue Brunning, conservator van het British Museum. ‘Met deze vondst veranderde dat.’ Maar volgens nieuwe data…

TEKORT AAN KIEMPLANTEN De Verenigde Staten hebben beloofd om voor 2030 een biljoen bomen te planten, maar dit plan lijkt spaak te lopen. Uit een nieuwe studie blijkt dat er niet genoeg kiemplanten zijn om het benodigde aantal bomen te kweken. Er zijn minstens drie miljard boompjes per jaar nodig om alle beschikbare grond vol te planten. Alleen het verzamelen en vervoeren van zaden zou al snel tientallen miljarden dollars kosten. Bovendien moeten de jonge bomen worden beheerd om te voorkomen dat ze ten prooi vallen aan ongedierte, ziekte, droogte en bosbranden. Milieuactivisten stellen dat het planten en behouden van bomen essentieel is om koolstofdioxide uit de lucht te filteren en de opwarming van de aarde tegen te gaan. —KYLA MANDEL JÉRÔME MALLEFET, FNRS, UCLOUVAIN (HAAI); SAYAKA MITOH (ZEESLAK); CHIP…

COLUMN Wie ruimt de ruimte op? BEGIN MEI HIELD DE WERELD HAAR ADEM IN. EEN CHINESE RAKETTRAP ZOU ONGECONTROLEERD OP AARDE NEERSTORTEN. HET LIEP – NU NOG – MET EEN SISSER AF. TEKST LUCAS ELLERBROEK ILLUSTRATIE: HILBRAND BOS MENSEN ZIJN SLORDIG. Overal laten we een grote puinhoop achter, in de stille verwachting dat anderen de troep wel zullen opruimen. In de ruimte is dat niet anders. Typ space debris in je favoriete zoekmachine en je krijgt het Spaans benauwd van de afbeeldingen. Een planeet die nauwelijks zichtbaar is onder een enorme wolk rotzooi. De ruimte lijkt wel een grote schroothoop, waar je het nog geen minuut kunt volhouden zonder dat er een oude rakettrap tegen je aanvliegt met tienduizenden kilometers per seconde. Tussen honderd en duizend kilometer boven het aardoppervlak…

DE ONTDEKKING Hout van historische waarde JAARRINGEN TONEN NIET ALLEEN HOE OUD EEN BOOM IS, MAAR BEVATTEN EEN WEELDE AAN INFORMATIE. WAT KAN HET HOUT VAN EEN BOOM DIE EEUWEN GELEDEN LEEFDE ONS LEREN OVER DE GESCHIEDENIS VAN DE LAGE LANDEN? TEKST MYRTHE PRINS FOTOGRAFIE RUBEN SCHIPPER ‘Door de jaarringen te meten, kunnen we erachter komen waar en wanneer een boom leefde.’ ‘DIT IS WAAR HET allemaal gebeurt,’ zegt Marta Domínguez Delmás glimlachend. ‘Alles wat je in het Rijksmuseum ziet, wordt in dit gebouw gerestaureerd: schilderijen, meubels, beelden, noem maar op.’ We staan in een werkruimte die uitkijkt op de Rijksmuseumtuinen. Hier onderzoekt Domínguez Delmás museumstukken van allerlei vormen en maten: massieve kasten, scheepsmodellen, schilderijen, kwetsbaar ogende beeldjes. Een gevarieerde selectie, maar als dendrochronoloog is ze vooral geïnteresseerd in één…

San Domino Black Island (‘Isole Tremiti’) van kunstenaar Anthony Goicolea toont een rotseiland met kledingstukken aan provisorische waslijnen, opgehangen door een man die hier nauwelijks zichtbaar is. De foto is een verwijzing naar San Domino, dat tijdens het bewind van Benito Mussolini werd gebruikt als gevangenenkamp exclusief voor homoseksuele mannen. Voor historicus Bart Gielen was het zien van Black Island aanleiding om onderzoek te verrichten naar deze geschiedenis (vanaf p. 118). JAN VERMEER (GEHEEL BOVEN); ANTHONY GOICOLEA…

National Geographic NL ARNO KANTELBERG Hoofdredacteur ROBBERT VERMUE Managing Editor SAMANTHA SIMON Artdirector ESMEE VAN DIJK Redacteur KEVIN VAN HUËT Redacteur SERVAAS NEIJENS Managing Editor Historia BARBERA BOSMA Managing Editor Traveler EMMA OUDHUIZEN Redactiestagiair E-mail:redactie@nationalgeographic.nl VERTALINGEN Ditta Pater, Margot Reesink, Catherine Smit, Cecilia Tabak MEDEWERKERS Naomi de Kemp MARKETING Simone Beekman (Marketingmanager) Rosella van Hedel (Brand Executive) Alyshia Berger (Stagiair) SALES Salesmanager: Fadoua el Harrak, fadoua.el.harrak@hearst.nl TRAFFICMANAGER Jerome Thenu, jerome.thenu@hearst.nl PRODUCTIEMANAGEMENT Bram Balkenende, Joyce van Onselen DISTRIBUTIE LOSSE VERKOOP Nederland: Aldipress, België: AMP DRUKKERIJ Quad/Graphics Europe Sp. z o.o. – Wyszków, Polen NATIONAL GEOGRAPHIC PARTNERS EDITORIAL DIRECTOR Susan Goldberg GENERAL MANAGER NG MEDIA David E. Miller DEPUTY CHIEF COUNSEL Evelyn Miller GLOBAL NETWORKS CEO Courteney Monroe HEAD OF TRAVEL AND TOUR OPERATIONS Nancy Schumacher CHIEF FINANCIAL OFFICER Akilesh Sridharan NATIONAL…

ACTUEEL VREEMD DIER, VREEMDE GLOED TEKST DOUGLAS MAIN JONATHAN MARTIN/NORTHLAND COLLEGE; UIT ANICH ET AL. 2020 HET VOGELBEKDIER is op meerdere vlakken een van de merkwaardigste schepsels ter wereld. Zo legt het als een van de weinige zoogdieren eieren. Daarnaast lijkt zijn staart op die van een bever, en zijn snavel op die van een eend. Het vreemdsoortige beest jaagt ’s nachts, en met zijn ogen dicht. Maar de lijst met eigenaardigheden is langer: het vogelbekdier heeft een fluorescerende pels. Uit recent onderzoek dat werd gepubliceerd in het wetenschappelijke tijdschrift Mammalia blijkt dat de pels van het vogelbekdier een blauwgroene gloed afgeeft wanneer deze wordt blootgesteld aan ultraviolet licht. Biofluorescentie – het proces waarbij een deel van een organisme, zoals een vacht, uv-licht absorbeert en het op een andere golflengte…

ACTUEEL T. REX WAS EEN RUSTIGE WANDELAAR TEKST EMMA OUDHUIZEN RICK STIKKELORUM, ARTHUR ULMANN & PASHA VAN BIJLERT PASHA VAN BIJLERT LANGE TIJD DACHTEN onderzoekers dat Tyrannosaurus rex een wandeltempo had van zeven tot elf kilometer per uur. Nieuw onderzoek van de Vrije Universiteit Amsterdam en Naturalis Biodiversity Center wijst echter uit dat de voorkeurssnelheid van de dino een stuk lager lag. Bewegingswetenschapper Pasha van Bijlert was een van de onderzoekers. ‘Bij eerder onderzoek werd niet gekeken naar de invloed van de staart op het looptempo,’ legt hij uit, ‘terwijl dat het wandelen van deze dino juist uniek maakt.’ T. rex had een enorme staart van bijna duizend kilo. De staartwervels waren aan de bovenkant met een lange string ligamenten verbonden aan het lichaam. Deze ligamenten zijn te vergelijken met…

OERDRIFTEN MAN OF VROUW? HYENA’S BESCHIKKEN over een uniek voortplantingssysteem. Zo uniek zelfs, dat eeuwenlang werd gedacht dat alle vier de soorten – de gevlekte, gestreepte en bruine hyena, en de aardwolf – hermafrodiet waren, want bij het paren leken beide partners een penis te hebben. Indien nodig, zo werd verondersteld, konden hyena’s van geslacht veranderen. Maar de werkelijkheid is anders: vrouwtjes van de gevlekte hyena hebben, in tegenstelling tot andere zoogdieren, een clitoris die groter is dan de penis van het mannetje. ‘De clitoris is langwerpig en vormt een soort pseudopenis,’ stelt Kay Holekamp van de Michigan State University. Het is het enige vrouwelijke zoogdier dat geen externe vaginale opening heeft. Tijdens de geslachtsgemeenschap verkeert het orgaan in slappe toestand en steekt het mannetje zijn stijve penis in de…

Veerkracht in bescherming De Northern Rangelands Trust (NRT) telt nu 39 conservancy’s die eigendom zijn van en worden beheerd door gemeenschappen in Noord-Kenia. In totaal gaat het om bijna een half miljoen mensen, overwegend nomaden. De conservancy’s werken mee aan de bescherming van bedreigde dieren, daarbij financieel en met expertise ondersteund door de NRT. Het doel: een duurzaam evenwicht bereiken tussen de traditionele bestaansvormen en de natuurlijke hulpbronnen. Na de klap Door de pandemie is het toerisme ingestort. Maar in de NRT-conservancy’s kon het belangrijkste werk doorgaan omdat de organisatie steunt op diverse, vooral buitenlandse inkomstenbronnen. Wildcorridor Een bijna aaneengesloten netwerk van gebieden die worden beheerd door de lokale bevolking, geeft rondtrekkende dieren als olifanten de ruimte. Er wordt minder gestroopt, maar er ontstaan wel enkele nieuwe problemen, zoals vernieling…

IL DUCE’S HOMO EILAND Op het eiland San Domino voor de Italiaanse oostkust liet dictator Benito Mussolini in 1939 een strafkolonie exclusief voor homoseksuelen inrichten. Ver weggestopt van de samenleving moesten zij zichzelf zien te redden. TEKST BART GIELEN FOTOGRAFIE LUANA RIGOLLI Catania, zondagavond 12 februari 1939. Het is al donker wanneer de twintigjarige Orazio Lanzafame de voordeur achter zich dichttrekt. De Via Alogna, overdag een levendige straat vol naaiateliers en kledingmagazijnen in de Siciliaanse kuststad, ligt er stil en verlaten bij. Orazio ziet er verzorgd uit, knap zelfs. Rechte neus, volle lippen en twee indringende bruine ogen. Zijn haar is strak naar achteren gekamd en wordt bijeengehouden door brillantine. Over zijn witte hemd draagt hij een pullover en daarover een jasje. Deze avond is Orazio op weg naar de…

Licht in het duister Diepzeeonderzoekers hebben voor de Nieuw-Zeelandse kust drie bioluminescente haaiensoorten ontdekt: ze stralen licht uit, net als bijvoorbeeld glimwormen. Dankzij cellen in de huid produceren de duivelslantaarnhaai, de zuidelijke lantaarn-haai en de valse doornhaai een zacht, blauwgroen licht. De valse doornhaai is met een maximale lengte van bijna twee meter een van de grootste licht uitstralende dieren op aarde. De vondst laat zien ‘hoeveel er nog valt te ontdekken over de oceaan en zijn bewoners’, stelt National Geographic Emerging Explorer en bioloog Diva Amon. Er is meer onderzoek nodig om erachter te komen hoe vaak bioluminescentie voorkomt onder diepzeehaaien, en hoe ze die eigenschap inzetten. Wetenschappers vermoeden dat de haaien hun buik laten gloeien om hun silhouet te verbergen voor roofdieren die in donkere, dieper gelegen wateren…

ACTUEEL Genieten van een zomerse dag hoeft niet ten koste te gaan van de planeet. Laat de aarde op adem komen met deze praktische tips. TEKST CHRISTINA NUNEZ REBECCA HALE, NGM 1. SLIMME ZONNEBRIL Afgedankt vistuig is verantwoordelijk voor naar schatting meer dan de helft van de totale hoeveelheid plastic die ronddrijft in de oceaan. Overweeg bij de aanschaf van een nieuwe zonnebril daarom eens een gerecycled model. Er zijn tegenwoordig zonnebrillen te koop die zijn gemaakt van oceaanafval, zoals oude visnetten. 2. BUITEN ETEN Of het nu gaat om een picknick in het park of een barbecue op het balkon: vermijd het gebruik van wegwerpproducten. Deze maken de helft uit van al het plastic dat wereldwijd wordt geproduceerd. Indien een herbruikbaar alternatief niet voorhanden is, kies dan voor producten…

HOE ONS LIJF MET HITTE OMGAAT Het vergt nogal wat van ons lichaam om steeds op een temperatuur van 37 °C te blijven. Onze spieren en organen produceren warmte, die via de huid wordt afgevoerd. Maar het lichaam neemt ook warmte op uit de omgeving. Bijna een derde van de wereldbevolking zal door de opwarming van de aarde worden blootgesteld aan levensgevaarlijke temperaturen. Een ingebouwd koelsysteem Ons lichaam geeft warmte af aan alles waarmee het in aanraking komt. We koelen vooral af doordat de huid warmte uitstraalt en zweet produceert dat bij verdamping voor koelte zorgt. 1 DE HITTE WORDT GESIGNALEERD Receptoren in de huid en andere lichaamsdelen merken dat we het te heet krijgen. Klimaat, mate van activiteit en kleding zijn alle van invloed op onze lichaamstemperatuur. 2 ONZE…

CATANIA 1939: ‘PASSIEVE’ EN ‘ACTIEVE’ PEDERASTIE Het politiedossier van Orazio Lanzafame, zoals dat werd opgetekend een dag na zijn arrestatie in Catania. Voor iedere gearresteerde arussu werd een dergelijk formulier ingevuld, voorzien van persoonsgegevens, lichamelijke kenmerken en vingerafdrukken. In Catania werd in de jaren dertig met de term ‘arrusu’ verwezen naar een homoseksuele man die in een relatie gewoonlijk de ’passieve’ rol aannam. Het waren juist deze mannen die werden gearresteerd, omdat alleen zij die de ’actieve’ rol op zich namen, werden beschouwd als mannelijk. ARCHIVIO CENTRALE DELLO STATO, ROME…