Inhoudsopgave van Editie 101 - 2021 - National Geographic

INLEIDING DE GEOGRAFIE VAN DE BIJBEL: VAN GENESIS TOT DE EVANGELIËN Geen enkel ander boek heeft meer invloed gehad op de ontwikkeling van de westerse cultuur dan de Bijbel. De Bijbel vormt de grondvesten van het jodendom en het christendom en wordt ook binnen de islam algemeen geaccepteerd als een goddelijk geschrift. Daarnaast is de Bijbel een fantastisch geografisch naslagwerk. De verhalen spelen zich af in het gehele Oude Nabije Oosten, in het bijzonder in de Vruchtbare Sikkel – het halvemaanvormige gebied dat zich uitstrekt van Egypte, via Israël en Syrië tot in Mesopotamië (het huidige Irak). Midden in dit gebied ligt een smalle strook land die in de geschiedenis bekendstond onder de namen Kanaän, Israël, Judea en Palestina. Door de geringe breedte van het gebied vormde het een flessenhals…

DE LOCATIE VAN DE HOF VAN EDEN Volgens Genesis werd de Hof van Eden door maar liefst vier vertakkingen van een rivier van water voorzien (Genesis 2:10-14). Twee van deze vertakkingen zijn zeer bekend: de Eufraat en de Tigris. Van de andere twee, de Pison en de Gichon, is niet bekend waar ze liepen. Sommige wetenschappers menen met behulp van satellietbeelden de loop van de Pison te hebben gevonden in de Wadi al-Batin. Anderen menen dat de locatie van Eden in het noorden van het Arabisch Schiereiland of langs de Afrikaanse kust gezocht moet worden; de Gichon liep door Nubië (Koesj), en wordt wel geassocieerd met de Nijl.…

ATLAS VAN DE BIJBELSE WERELD DE TOREN VAN BABEL Volgens het verhaal in Genesis werden Noachs zonen Sem, Cham en Jafet de voorouders van alle mensen op aarde. De kinderen van Jafet bevolkten Griekenland en Klein-Azië, terwijl de nakomelingen van Cham zich in Noord-Afrika en Mesopotamië vestigden. Uiteindelijke stichtte Nimrod, een van de achterkleinzonen van Noach, de stad Babel. In Genesis wordt Nimrod beschreven als een machtig man, ‘de eerste machthebber op aarde (...), een geweldig jager, door niemand overtroffen’. De oorlogsinspanningen waaraan hij zijn macht ontleende, worden echter niet beschreven. Sommige auteurs beschouwen hem als een van de godheden uit de Mesopotamische mythologie, bijvoorbeeld de oppergod Marduk, die in zeven dagen de aarde schiep; andere zien in hem een verwijzing naar koning Gilgamesj van Soemer. Babel was niet de…

ATLAS VAN DE BIJBELSE WERELD JAKOBS FAMILIE IN KANAÄN Jakob was Rebekka’s lievelingszoon, hoewel Isaak een voorkeur had voor Esau. Rebekka verzon een list om ervoor te zorgen dat Jakob het eerstgeboorterecht (bekora) zou erven. Ze hulde Jakob in Esaus jas, en omdat Isaak bijna blind was, hield hij Jakob voor Esau en gaf hem zijn zegen. Toen Esau erachter kwam, was hij woedend. Rebekka stuurde Jakob voor zijn veiligheid naar Charan. Toen kreeg hij een droom. Hij zag een ladder die op de aarde stond (...) en daarlangs zag hij Gods engelen omhoog gaan en afdalen. (GENESIS 28:12) Onderweg naar Charan droomde Jakob op een nacht van een ladder, die helemaal tot de hemel reikte. Boven aan de ladder stond God, die het verbond bevestigde: ‘Het land waarop je…

ATLAS VAN DE BIJBELSE WERELD DE REGERING VAN KONING SALOMO Koning Salomo spreekt tot de verbeelding. Hij was zowel sterk als wijs en zijn regering was roemrijk. Hij reorganiseerde zijn rijk heel scherpzinnig in twaalf districten die opzettelijk de stamgrenzen doorsneden. Op deze manier probeerde hij meer eenheid in Israël te brengen en de macht te centraliseren in Jeruzalem. Om de stammen gunstig te stemmen volgde de koning het beleid van David om vrouwen van verschillende stammen te huwen, maar ook vrouwen uit naties van bondgenoten. Een van hen was een Egyptische prinses, dochter van de farao (1 Koningen 11:1). Volgens historici is haar vader mogelijk Siamon uit de 21ste Dynastie (ca. 978-959 v.C.). In de eeuwen ervoor was het de farao die dochters van buitenlandse heersers huwde. Dat de…

ATLAS VAN DE BIJBELSE WERELD HET ZUIDELIJKE KONINKRIJK JUDA Al was het veel kleiner dan het noordelijke koninkrijk en had het niet de rijkdom aan grondstoffen van Israëls valleien, toch slaagde het zuidelijke koninkrijk Juda erin om nog twee eeuwen stand te houden nadat het noorden al was gevallen. De reden is misschien dat Juda gewoonweg te klein en onbetekenend was om een grote rol te spelen in de internationale betrekkingen. Hoewel Juda’s landbouweconomie bescheiden was vergeleken met die van het noorden, ontwikkelde men er een eigen vorm van droge akkerbouw op de zuidelijke hooglanden, met ijzeren gereedschap om de aarde te bewerken. Ook sprong men er heel zorgvuldig om met neerslag. Volgens het boek Kronieken, dat parallel loopt aan de boeken Koningen, liet koning Uzzia ‘tal van regenputten uithouwen…

ATLAS VAN DE BIJBELSE WERELD MARIA EN JOZEF VAN NAZARET In de laatste dagen van de heerschappij van koning Herodes was Nazaret een klein dorp. Hier woonde een jong meisje: Mirjam, of Maria, die verloofd was met ene Jozef. Het huwelijk was een instituut dat in hoog aanzien stond in joods Palestina en werd gewoonlijk geregeld door de ouders van het koppel om grondbezit binnen de familie te houden. Galilese dorpen waren klein, wat waarschijnlijk de reden is waarom Nazaret niet is opgenomen in de lijst met 204 gehuchten van de joods-Romeinse historicus Flavius Josephus. Opgravingen in plaatsen als Qatzrin in Boven-Galilea hebben aangetoond dat een typisch dorp niet groter was dan acht tot tien dunams (elke dunam staat voor tien families), die een gebied van ongeveer acht vierkante kilometer…

ATLAS VAN DE BIJBELSE WERELD REIZEN IN GALILEA Anders dan Johannes de Doper en de profeten in de Hebreeuwse Bijbel, die meestal op één plek bleven, werd Jezus een rondtrekkende rabbijn – iemand die actief naar steden en dorpen ging om zijn blijde boodschap te verspreiden in plaats van te wachten tot mensen naar hem toe kwamen. Om zo veel mogelijk mensen te kunnen bezoeken, begon hij gebruik te maken van het Meer van Galilea om zich tussen de havens van het meer te verplaatsen. Dat zou een van de redenen kunnen zijn waarom Jezus een aantal leerlingen koos uit de plaatselijke vissers: het bood hem toegang tot een boot. De meeste van deze vaartuigen, die een aanzienlijke investering betekenden, waren eigendom van lokale coöperaties. Tot een daarvan behoorden Jacobus…

ATLAS VAN DE BIJBELSE WERELD DE ZENDINGSMISSIE IN JUDEA Vijftig dagen, of zeven weken, na Pesach reisden joodse pelgrims vanuit de hele Romeinse wereld wederom naar Jeruzalem voor Sjavoeot (Wekenfeest). Voor Jezus’ volgelingen bood het een kans om diens zending voort te zetten en te prediken voor duizenden gelovigen. Het werd de oorsprong van het christelijke pinksterfeest. Terwijl de straten van Jeruzalem vol-stroomden met bezoekers voor het Wekenfeest, gebeurde er iets ongewoons. Plotseling vulde zich het huis waar de apostelen verbleven met ‘een geluid als van een hevige windvlaag’ en ‘er verschenen aan hen een soort vlammen, die zich als vuurtongen verspreidden’ (Handelingen 2:2-3). Aldus vervuld van de Heilige Geest werden zij aangemoedigd om hun schuilplaats te verlaten en openlijk te prediken voor de menigten. De mensen, zegt Handelingen, waren…

DEEL EEN VERHALEN UIT DE HEBREEUWSE BIJBEL VAN DE THORA TOT DE PROFETEN EN DE GESCHRIFTEN De Hebreeuwse Bijbel (Tenach), door christenen het Oude Testament genoemd, is op te delen in drie verschillende onderdelen. De eerste vijf boeken van het Hebreeuwse heilige geschrift worden de Thora (‘de wet’) genoemd. Deze vijf boeken zijn ook bekend als de vijf boeken van Mozes (Pentateuch) en omvatten de verhalen in de Bijbelboeken Genesis, Exodus, Leviticus, Numeri en Deuteronomium. De belangrijkste verhalen in dit eerste deel, van Adam tot Noach en Abraham tot Mozes, nemen ons mee vanaf de schepping naar de zondvloed, het verblijf in Egypte en de exodus. De reeks boeken die bekendstaat als de Profeten (Nebiim) omvat de boeken van de zogenoemde vroege profeten (Jozua, Rechters, 1 en 2 Samuel en…

ATLAS VAN DE BIJBELSE WERELD DE REIS VAN ABRAHAM EN SARA Negen generaties na Noach leefde in Ur, de stad van de Chaldeeën, ene Terach. Hij had drie zonen, van wie de oudste Abram was. Terach trok met zijn familie vanuit Ur naar de stad Charan, in het noorden van Mesopotamië. Toen Terach stierf, sprak God tot Abram en zei: ‘Trek weg uit je land, verlaat je familie, verlaat ook je naaste verwanten, en ga naar het land dat ik je zal wijzen’ (Genesis 12:1). Charan lag in het noorden van Mesopotamië, tegenwoordig Zuid-Turkije. Terach overleed in deze stad en zijn zoon Abram, die later na een verbond met God Abraham zou worden genoemd, volgde hem op als hoofd van de familie. God sprak tot Abram en zei dat hij…

POLYGAMIE IN DE BIJBEL In Genesis is te lezen dat de stamhoofden meerdere vrouwen hebben. Deze polygamie was het gevolg van een behoefte aan voldoende kinderen om de grote kudden vee van de stam te hoeden. Ook landbouwers hadden veel kinderen nodig, om te helpen bij het zaaien en oogsten van de akkers. Bevallingen waren zeer riskant, en veel kinderen stierven op jonge leeftijd aan ziekten. Polygamie was voor de stammen dus een manier om te kunnen voortbestaan. Bleek een vrouw onvruchtbaar, zoals Abrahams vrouw Sara, dan had de echtgenoot het recht om met een vrouwelijke bediende of slavin het bed te delen om zijn lijn voort te zetten.…

ATLAS VAN DE BIJBELSE WERELD DE ISRAËLIETEN IN GOSEN De beslissing van de farao om Jozefs nakomelingen in het land Gosen onder te brengen, was een goede keuze. Gosen (of Qosem, zoals het in een papyrus uit de 12de Dynastie wordt genoemd) was een goed geïrrigeerde en bijzonder vruchtbare regio in het noordoostelijke deel van de Nijldelta bij Wadi Tumilat, tussen de oostelijkste zijrivier van de Nijl en de Bittermeren. Gosen bood niet alleen uitstekend akkerland, maar ook veel grasland voor grote kudden. Het is dan ook geen toeval dat Avaris, hoofdstad van de Hyksos, in de oostelijke Nijldelta lag; dit was het gebied waar de Hyksos als eerste aan de macht kwamen. Het verging Jozefs familie voorspoedig in het land Gosen. Terwijl hun kudden naar hartenlust graasden in de…

ATLAS VAN DE BIJBELSE WERELD AANKOMST IN HET BELOOFDE LAND Jozua is de hoofdrolspeler van de vestiging van de Israëlieten in het Beloofde Land. Zijn naam betekent ‘God redt’, en dat is een samenvatting van de boodschap van het boek Jozua. De keuze van Jozua als zijn opvolger weerspiegelt Mozes’ besef dat de nieuwe leider van de Israëlieten eerder een militair bevelhebber dan een geestelijk voorman moest zijn. Eerder had Jozua al zijn moed bewezen tijdens de veldslag met de Amalekieten bij Refidim en later was hij een van de spionnen die het land verkenden (Exodus 17:9; Numeri 13:17). De Hebreeërs bezaten echter als woestijnbewoners niet dezelfde moderne wapens als hun vijanden in Kanaän: de composietboog en de strijdwagens die aan het begin van de ijzertijd (ca. 1200-1000 v.C.) hadden…

DE ASSYRISCHE OORLOGSMACHINE Op het Prisma van Sanherib pocht deze Assyrische koning dat hij ‘46 [van Juda’s] versterkte steden heeft belegerd’, waaronder Lachis. Er zijn levendige ‘oorlogsverslagen’ van deze belegering in de vorm van een reeks panelen met daarop de geduchte Assyrische stormtoren op wielen die stadsmuren ramt. Op een ander paneel spietsen Assyrische soldaten de verdedigers op palen. Het laatste paneel laat rouwende vrouwen en kinderen zien die naar het oosten worden afgevoerd.…

ATLAS VAN DE BIJBELSE WERELD JOHANNES DE DOPER IN DE JORDAAN Rond 28 of 29 n.C. besloot Jezus Galilea te verlaten en zich aan te sluiten bij de beweging van een vooraanstaande dissident, bekend als Johannes de Doper, in de Jordaanse woestijn. Dat deze prediker bekend was door heel Romeins Palestina wordt bevestigd door Josephus, die schreef dat velen zich bij Johannes de Doper aansloten. Lucas beschrijft Johannes de Doper als een indrukwekkende spreker die zijn toehoorders aanspoorde om tot inkeer te komen, want er zou een ingrijpende gebeurtenis plaatsvinden die de komst van de Messias, de Verlosser, zou aankondigen. In de Dode Zeerollen wordt ook gesproken over messiassen – een krijgshaftige koning en ‘afstammeling van David’ en iemand die onderworpen is aan een priester, de ‘messias van Aäron’. De…

ATLAS VAN DE BIJBELSE WERELD PROCES EN KRUISIGING Zoals de evangeliën ons vertellen, werd Jezus jubelend onthaald in Jeruzalem, gezeten op een ezelsveulen. Hij ging vervolgens naar de tempel om te prediken, maar was geschokt door de handel op het voorplein. Tot ontzetting van omstanders viel hij de geldwisselaars aan. Dit is waarschijnlijk de reden waarom de hoofdpriesters een arrestatiebevel uitvaardigden dat moest worden uitgevoerd door de tempelwachters. Jezus werd meegenomen naar de tuin van Getsemane op de Olijfberg. De naam Getsemane zou het woord gat-shemanim (‘oliënpers’) als oorsprong kunnen hebben; dergelijke oliepersen werden gewoonlijk in grotten gezet die een koele omgeving boden voor de olieproductie. Jezus werd vervolgens aangeklaagd in het woonhuis van Kajafas, de hogepriester. Dit was hoogst ongebruikelijk. Mensen die beschuldigd werden van onrust stoken in de…

National Geographic NL ATLAS VAN DE BIJBELSE WERELD JEAN-PIERRE ISBOUTS GEPRODUCEERD DOOR NATIONAL GEOGRAPHIC PARTNERS, LLC 1145 17th Street NW Washington, DC 20036-4688 USA. Voor Nederland en België HOOFDREDACTEUR Arno Kantelberg REDACTIONELE LEIDING Servaas Neijens HOOFD VORMGEVING Samantha Simon EINDREDACTIE Robbert Vermue Esmee van Dijk REDACTIE  Kevin van Huët Barbera Bosma Emma Oudhuizen, stagiair redactie@natgeo.nl VERTALING Textcase SALES Fadoua el Harrak Salesmanager, fadoua.el.harrak@hearst.nl MARKETING Simone Beekman Marketingmanager Rosella van Hedel Brand executive Alyshia Berger stagiair PRODUCTIEMANAGEMENT Bram Balkenende, Joyce van Onselen DRUK EN AFWERKING Quad/Graphics Europe Sp. z o.o. – Wyszków, Polen DISTRIBUTIE LOSSE VERKOOP Nederland: Aldipress. België: AMP…

ATLAS VAN DE BIJBELSE WERELD ADAM EN EVA IN HET PARADIJS Volgens Genesis schiep God in zeven dagen de hemel en de aarde. Vervolgens maakte Hij de mens naar zijn evenbeeld. God vormde de mens uit stof en aarde en ‘blies hem de levensadem in de neus’ (Genesis 2:7). Adams naam weerspiegelt deze oorsprong: het Hebreeuwse woord adama betekent ‘aarde’. God zei: ‘Er moeten lichten aan het hemelgewelf komen om de dag te scheiden van de nacht.’ En zo gebeurde het.(GENESIS 1:14-16) Adam was eenzaam en God besloot Eva te scheppen. Ze waren beiden naakt, maar door hun onschuld schaamden zij zich niet en kenden ze ook het verschil niet tussen goed en kwaad. Toen creëerde de Heer een tuin in Eden, met daarin ‘allerlei bomen (...) die er aanlokkelijk…

VERHALEN OVER DE ZONDVLOED In de Babylonische literatuur zijn meerdere verhalen te vinden over grote overstromingen en mensen die door goden werden gered. In het Atrahasis-epos besluit Enlil, god van lucht en storm, de mensheid te vernietigen door een zondvloed op de aarde los te laten. Een andere godheid heeft medelijden met de mens Atrahasis en zegt hem dat hij een boot moet bouwen. In het Gilgamesj-epos krijgt Gilgamesj’ voorouder Oetnapisjtim ook te maken met een zondvloed. Hij krijgt gedetailleerde instructies over de boot die hij moet bouwen en daarna moet vullen met ‘het zaad van alle levende wezens’. De onvoorspelbare overstromingen van de Eufraat en de Tigris vormden de voedingsbodem voor deze verhalen.…

DE FILISTIJNEN In de 12de eeuw v.C. werd de Levant opgeschrikt door een volksverhuizing van de zee-volken, waarschijnlijk van Anatolische of Egeïsche oorsprong. De Peleseten, een van die volken, vielen Egypte aan en werden ternauwernood verslagen door Ramses III. Het duurde niet lang of dit volk kreeg onenigheid met de Israëlitische nieuwkomers. De steden Askelon, Ekron, Asdod, Gaza en Gat vormden een bondgenootschap dat Filistië werd genoemd, de basis van de naam ‘Filistijnen’ (en van het latere Griekse woord ‘Palestina’).…

DE HEIDENSE GODEN VAN ISRAËL In het oude Israël kwamen boeren naar de schrijnen van vruchtbaarheidsafgoden, zoals de Fenicische Astarte, om de tempel-prostituees te bezoeken – in de hoop dat dat een goede oogst zou opleveren (1 Koningen, 15:12). Astarte werd ook vereerd als godin van de lijfelijke liefde. Asjera daarentegen was een Akkadische moedergodin. Er zijn wetenschappers die beweren dat zij in de tijd van het koninkrijk soms werd vereerd als gade van JHWH en als ‘Koningin van de Hemel’. Dit kan verklaren waarom haar cultus zo lang heeft bestaan.…

DEEL TWEE VERHALEN UIT DE CHRISTELIJKE BIJBEL VAN DE EVANGELIËN TOT DE BRIEVEN VAN PAULUS De evangeliën van Matteüs, Lucas en Johannes vormen sinds de 4de eeuw n.C. het hart van het Nieuwe Testament. Marcus, de auteur van wat over het algemeen wordt beschouwd als het oudste evangelie, was waarschijnlijk een Romeinse kopiist die rond het jaar 70 in Rome schreef voor een lokale christelijke schare. Hij gebruikt een chronologische volgorde, waarbij het verhaal van Jezus naar de climax van de kruisiging toewerkt. De andere evangeliën volgen zijn voorbeeld. Gezien hun onmiskenbare overeenkomsten worden de evangeliën van Marcus, Matteüs en Lucas vaak de synoptische evangeliën genoemd (van het Griekse woord synoptikos, wat ‘samen gezien’ betekent). Dit in tegenstelling tot het evangelie van Johannes, waarvan men denkt dat hij het buiten…

ATLAS VAN DE BIJBELSE WERELD DE PREDIKING BEGINT IN KAFARNAÜM Matteüs en Lucas schrijven dat Jezus zich vervolgens terugtrok in de woestijn, waar hij veertig dagen en veertig nachten vastte (Matteüs 4:2). Het evangelie van Johannes wijst er echter op dat een aantal van Johannes’ volgelingen naar Jezus toe gingen en dat ze samen naar Galilea terugkeerden. Daar begint Jezus zijn geloofsverkondiging in de synagoge van Kafarnaüm. Er waren vele redenen waarom het logisch was om dat te doen. Kafarnaüm (‘Nahums dorp’) was de geboorteplaats van Simon Petrus’ vrouw, maar nog belangrijker, het fungeerde als knooppunt tussen de belangrijkste routes over land en water rond het Meer van Galilea. In het stadje waren tolhuizen (waar kooplieden die Galilea binnenkwamen vanuit Gaulanitis belasting moesten betalen) en ook een flinke haven voor…

ATLAS VAN DE BIJBELSE WERELD DE WEG NAAR JERUZALEM In de volgende fase van zijn geloofsverkondiging besloot Jezus het Galilese binnenland te verlaten om zich te richten op niet-joodse centra in Fenicië en de Dekapolis. Dit was in tegenspraak met zijn voornemen om zijn leer te beperken tot de verloren schapen van het volk Israëls (Matteüs 10:6). Mogelijk veranderde hij van gedachten door de vele vreemdelingen die naar hem kwamen luisteren. Volgens Marcus waren er bezoekers uit ‘het gebied aan de overkant van de Jordaan en uit de omgeving van Tyrus en Sidon’, die naar Galilea waren afgereisd (Marcus 3:8). Als reactie ging Jezus eerst naar het ‘gebied van de Gerasenen’ voorbij de oostelijke kust van het Meer van Galilea, waar hij een man verloste van zijn demonen (Marcus 5:1-13).…