Inhoudsopgave van Editie 3 - 2021 - National Geographic

OUDE MUGGENVANGER OUDST BEKENDE FOSSIEL VAN EEN AMFIBIE MET KATAPULTTONG GEVONDEN IN BARNSTEEN. DEZE GOEDBEWAARDE schedel (links) – zelfs enkele spieren zijn nog intact – is het oudst bekende voorbeeld van een amfibie met katapulttong uit de uitgestorven familie Albanerpetontidae. Lang was er weinig bekend over deze amfibieën; een ander fossiel werd ten onrechte aangezien voor kameleon. In een nieuwe studie identificeerden onderzoekers van de Sam Houston State University dit fossiel uit Myanmar als een nieuwe ondersoort die 99 miljoen jaar geleden leefde. Onderzoeksleider Juan Daza omschrijft de amfibie als hagedisachtig, met schubben en klauwen. De soort leefde waarschijnlijk in en rond bomen en ving kleine ongewervelde dieren met zijn lange, krachtige tong. —DINA FINE MARON BEELD: DAVID GRIMALDI (BARNSTEENFOSSIELEN); KELLY BARNES, GETTY IMAGES (HOND); YANG NIU (PLANTEN); EDWARD STANLEY,…

ZICHT OP HET VERLEDEN In 2003 vond een robotvoertuigje het bewijs dat er ooit stromend water op Mars is geweest, maar hoe het vroege klimaat eruitzag is onzeker. Modellen gaan uit van twee extremen waarin er aan het oppervlak vloeistof kon bestaan (zie illustratie). Onderzoekers vermoeden dat het Marsklimaat hiertussen fluctueerde. WARM EN NAT Met temperaturen vergelijkbaar met het gemiddelde op aarde (14 ̊C), kunnen er vloeibaar water en zelfs regen op Mars voorkomen. Als het stof wegwaait, is de lucht blauwer. Het natte, rotsachtige landschap is niet geschikt voor plantengroei. KOUD EN IJZIG Als het kouder is dan op Antarctica is het oppervlaktewater bevroren en ligt er in hogergelegen delen sneeuw en ijs. Vulkanische lava en stoom zorgen misschien voor warmte. Mars is grijzer van kleur; de roestrode tinten…

Sinds 1973 zijn er in de VS meer dan 8700 mensen ter dood veroordeeld. Ruim 1500 executies zijn daadwerkelijk voltrokken. 182 gevangenen zaten ONSCHULDIG in de dodencel. Dit zijn de verhalen van enkelen van hen. TEKST PHILLIP MORRIS FOTOGRAFIE MARTIN SCHOELLER DE VEROORDELING VAN AJAMU – vóór zijn tijd in de gevangenis heette hij Ronnie Bridgeman – stoelde grotendeels op de verklaring van een dertienjarige ooggetuige. Deze beweerde dat Bridgeman en een andere jongeman de vertegenwoordiger op straat hadden aangevallen. Er was geen fysiek of forensisch bewijs dat Bridgeman linkte aan deze moord. De verdachte had een blanco strafblad, en een andere getuige verklaarde dat Bridgeman niet in de buurt was toen Franks werd vermoord. Toch werd Bridgeman, een middelbare scholier nog, enkele maanden na zijn arrestatie ter…

EUROPA’S LAATSTE KOMPELS Vlak bij de frontlinie in Oost-Oekraïne vechten mijnwerkers voor hun bestaan. TEKST ALAIN SCHROEDER EN MAGDALENA CHODOWNIK WANNEER IK ’S OCHTENDS VROEG mijn ogen open en naar buiten kijk, biedt het besneeuwde landschap een sprookjesachtige aanblik. Ik zit in de nachttrein van Kiev naar Bachmoet, in het oosten van Oekraïne. Mijn eindbestemming is de mijnstad Toretsk, in het industriële Donetskbekken. Als kind in Luik wilde ik al alles weten over de mijnen, maar toen ik eenmaal begon te werken als fotograaf, waren ze gesloten. Nu krijg ik eindelijk de kans – eerst in Polen, en nu hier, in Oekraïne – om de kompels te documenteren. Nog 45 kilometer spoor, twee bussen en diverse militaire checkpoints te gaan. In 2014 werd de ooit florerende mijnbouw in Toretsk zwaar…

NA-GAPEN TEKST TESSA BURGER DS LIGHT PHOTOGRAPHY/ADOBE STOCK WIE IN GEZELSCHAP een moment ongegeneerd geeuwt, ziet iemand anders vaak prompt hetzelfde doen. Voor het eerst is die aanstekelijkheid van geeuwen nu aangetoond bij orang-oetans, een grotendeels solitair levende soort. Volgens nieuw internationaal onderzoek duidt dat erop dat het gaat om een automatische gedraging – en dat het dus niet iets is wat de apen elkaar aanleren. ‘Dat is opmerkelijk, want dat zagen we tot nu alleen bij socialere dieren zoals mensen, bepaalde andere mensapen en honden,’ vertelt Evy van Berlo, psycholoog aan de Universiteit Leiden, die met collega-onderzoekers orang-oetans in de Apeldoornse dierentuin Apenheul observeerde. Waar mensen extra gevoelig zijn voor gapende dierbaren, blijkt dit bij orang-oetans niet echt het geval. De apen kregen video’s te zien van gapende groepsgenoten,…

ZICHTBARE STROMING De oude rivierdelta’s op Mars zijn net zo ontstaan als op aarde. Snelstromend water stuit op stilstaand water, waarbij er zand, mineralen en slib uit de omringende vallei worden afgezet. Onderzoekers hopen dat de afzettingen in de Jezerokrater sporen van voormalig leven of fossielen bevatten. RUIMTE-BOTSING Zo’n vier miljard jaar geleden ontstaat na een meteorietinslag de bijna vijftig kilometer brede Jezerokrater. Die raakt gevuld met puin. DE KRATER LOOPT VOL Een half miljard jaar later, in de natte tijd op Mars, breken er twee kanalen door de wand van de krater. In het kraterbekken ontstaat een meer. MINERALEN HOPEN ZICH OP Het water blijft aan de rand van het krater-bekken materiaal afzetten. Er ontstaat een delta vol sediment afkomstig van andere plaatsen. MARS DROOGT OP 3,5 miljard jaar…

EN ZE ZIJN WEG! Windhondenrennen waren in de VS lang een geliefd tijdverdrijf, maar door toenemende zorgen over het dierenwelzijn lijkt het einde nabij. TEKST CRAIG PITTMAN FOTOGRAFIE ERIKA LARSEN HET IS EEN ZATERDAG in augustus, rond halfnegen ’s avonds. De maan staat helder aan de hemel, maar het schijnsel verbleekt bij grote neonletters die ‘Greyhound Racing’ en ‘Derby Lane’ schreeuwen. Hier in St. Petersburg in Florida hebben zo’n driehonderd bezoekers zich verzameld op de tribunes. Ooit werd de bigband- en rockabillymuziek die uit de speakers schalt, overstemd door duizenden toeschouwers. Nu klinkt er slechts wat geroezemoes. Wanneer Frederick Davis de honden presenteert, wordt het stil. ‘TNT Sherlock.’ Een voor een roept Davis acht ranke wedstrijdhonden naar voren, die elk een dekje dragen met daarop een startnummer. ‘Tailspin,’ vervolgt de…

2133 VERLOREN JAREN WEGENS ONTERECHTE VEROORDELINGEN De afgelopen vijftig jaar zijn 182 terdoodveroordeelden vrijgesproken van alle aanklachten die leidden tot hun doodvonnis (gemiddeld vier per jaar). Dankzij DNA-tests en andere nieuwe technieken daalde het aantal onterechte veroordelingen iets. Laakbaar handelen en menselijke fouten leiden ook nog altijd tot gerechtelijke dwalingen. DATA PER 15 DECEMBER 2020. GRAFIEK BEVAT ALLEEN INDIVIDUEN DIE NA 1972 TER DOOD ZIJN VEROORDEELD. MONICA SERRANO, NGM; KELSEY NOWAKOWSKI. BRON: DEATH PENALTY INFORMATION CENTER…

GEVECHT OM Hooggelegen terrein India en Pakistan hebben buitenposten en bases ingericht langs de Saltoro Muztagh en in de valleien, vooral bij de belangrijke bergpassen langs de Siachengletsjer, die in handen is van India. Deze militaire posten – evenals helikopterlandingsplaatsen, toegangspaden, sneeuwscooterroutes en kanonnen – zijn duidelijk zichtbaar op openbare satellietbeelden. Het front in beeld Door het analyseren van satellietbeelden van de afgelopen twintig jaar heeft National Geographic waarschijnlijk ruim honderd militaire posten opgespoord in dit hevig betwiste gebied. Op de beelden hieronder zijn drie vermoedelijke stellingen te zien die worden gebruikt door Indiase troepen, en een die door het Pakistaanse leger wordt bemand. RILEY D. CHAMPINE, NGM; SCOTT ELDER. TERREINWEERGAVE: STEPHEN TYSON BRONNEN: DAVE LINTHICUM; HARISH KAPADIA, SIACHEN GLACIER: THE BATTLE OF ROSES; MAXAR TECHNOLOGIES; PLANET LABS INC.; GOOGLE;…

LEVEN NA DE BRAND Zwartrugspechten staan bekend als biobouwer en gedijen goed in verbrande bossen. Elk jaar boren ze nestholten in zwartgeblakerde bomen, waartegen hun donkere verendek niet opvalt. De spechten leven van houtborende kevers die in asresten zitten en zijn een anatomisch wonder: per dag kunnen ze duizenden keren in de hardste bomen hameren zonder daarbij letsel op te lopen. TEKST EN ILLUSTRATIE TAYLOR MAGGIACOMO BRONNEN: RODNEY B. SIEGEL, INSTITUTE FOR BIRD POPULATIONS; VICTORIA A. SAAB, FOREST SERVICE; DANIEL YOUNG EN JACKI WHISENANT, UNIVERSITY OF WISCONSIN-MADISON; CORNELL LAB OF ORNITHOLOGY; EBIRD 1 KEVERS KOMEN AF OP HITTE Uren na de brand Houtborende Pyrophorus gebruiken warmtesensoren om verbrande bomen te vinden waar ze hun eieren leggen. 2 SMULLEN Maanden na de brand Spechten jagen op larven van hout-borende kevers, hun…

MISSIE GAAT DOOR NASA zat midden in de voorbereiding van de lancering van de nieuwste rijdende Marsrobot, toen COVID-19 toesloeg. De rover, met de toepasselijke naam Perseverance (‘volharding’), ging in juli 2020 toch de lucht in, en als alles volgens planning is verlopen, is hij in februari op Mars aangekomen. De missie duurt minstens één Marsjaar – 687 dagen volgens de aardse tijdrekening. EXTREEM LAB De grote dagelijkse temperatuurverschillen en het rotsige terrein maken het lastig werken op Mars. Daarom heeft deze rover andere wielen, meer geheugen en een sterkere arm gekregen. GRIJPARM De draaiende kop op de twee meter lange arm bevat instrumenten om sporen van fossielen in het gesteente te vinden en een boor om monsters te nemen. OPHALEN EN THUISBRENGEN Met maximaal 152 meter per uur rijdt…

JEZEROKRATER MEREN VAN TOEN Geologen zoeken stenen en mineralen af naar patronen die door water zijn ontstaan. Door erosie aan de oever van een -2500 meer ontstaan zandstranden en golvende terrassen. Bepaalde soorten klei en mineralen kunnen alleen nabij water worden gevormd of afgezet. DE DELTA OP Met zijn arsenaal aan instrumenten aan boord probeert Perseverance te doorgronden hoe de delta in de Jezerokrater zich heeft gevormd. In het sediment gaat hij op zoek naar gefossiliseerde micro-organismen. NAAR DE VLAKTEN De Perseverance moet op de vlakke bodem van de krater landen en vervolgens de kanalen van de delta volgen tot in het rivierdal, en en dan verder naar de vlakten daarachter.…

EEN LIJN IN DE BERGEN EEN KLEINE AANPASSING OP EEN LANDKAART ONTKETENDE EEN OORLOG TUSSEN INDIA EN PAKISTAN OP HET HOOGSTGELEGEN SLAGVELD TER WERELD. WAAROM DIE WIJZIGING WERD DOORGEVOERD, IS NOG ALTIJD IN NEVELEN GEHULD. TEKST FREDDIE WILKINSON FOTOGRAFIE CORY RICHARDS Het is 30 april 1989. Majoor Abdul Bilal en zijn team zoeken beschutting onder een overhellende rots in de Karakoram. De elf mannen van de Special Service Group, een commando-eenheid van het Pakistaanse leger, zijn aan het eind van de middag verzeild geraakt in een sneeuwstorm. Door de ijle lucht op ruim 6,5 kilometer hoogte is ademen lastig. Op het eerste gezicht lijkt dit een groep gewone bergbeklimmers, maar dan gehuld in witte camouflagejas en met machinegeweer losjes hangend om de schouders. Gewone bergbeklimmers zouden maar wat graag op…

KRONIEK VAN HET CONFLICT VOOR HET INVLOEDRIJKE AMERIKAANSE OFFICE OF THE GEOGRAPHER WAREN DE GRENSKWESTIES IN KASJMIR EEN ‘CARTOGRAFISCHE NACHTMERRIE’. 1947–’49 Opdeling en eerste oorlog Na de onafhankelijkheid en de opdeling van India en Pakistan in 1947 voeren de twee staten oorlog om het voormalige prinsdom Jammu en Kasjmir. Na twee jaar wordt er een bestandslijn getekend, maar die is onvolledig. 1971 Opnieuw in oorlog In 1971 zorgt een nieuwe oorlog voor de onafhankelijkheid van Bangladesh, maar in Kasjmir is een oplossing ver weg. Eind jaren zeventig probeert India het gebied met een reeks klimexpedities naar zijn hand te zetten. 1984 India valt binnen Met helikopters brengt India militairen naar belangrijke bergpassen om te voorkomen dat Pakistan de gletsjer bezet. Na enkele schermutselingen vormen beide landen uiteindelijk een front in…

DE FOTO ZEKERE TRED ILVY NJIOKIKTJIEN OP EEN OCHTEND IN JANUARI, het was nog donker, reed ik Dundee binnen. Die middag zou hier, in de Zuid-Afrikaanse provincie KwaZoeloe-Natal, een re-enactment van de Slag bij Isandlwana plaatsvinden, die in 1879 werd uitgevochten tussen de Zoeloes en de Britten. Ondanks hun geavanceerde wapens, dolven de Britse troepen toen het onderspit. Op dit vroege uur was er nog niet veel te zien. De Engelsen oefenden wat pasjes in het weidse grasland, maar stonden vooral stil. In de verte zag ik hoe een inwoonster van Dundee met grote passen kwam aanlopen. Ik probeer graag heden en geschiedenis te vangen in één beeld. Meestal is het niet mogelijk, maar hier laat de grote glimlach van de dame zien hoe de slag later die dag zou…