Inhoudsopgave van Editie 11 - 2020 - National Geographic

200 JAAR NATURALIS Met een terugblik op het verleden wijst het jarige Naturalis op het belang van biodiversiteitsonderzoek voor onze toekomst. TEKST EN FOTOGRAFIE SERVAAS NEIJENS VAN ONSCHATBARE WAARDE heet de tentoonstelling waarmee Naturalis Biodiversity Center zijn jubileum viert. In Leiden zijn tot en met 17 april zeldzame natuurhistorische parels te zien die nu bij hoge uitzondering het depot mogen verlaten – de meeste verdragen geen licht of afwijkende klimaatomstandigheden. Onder de topstukken zijn dieren en planten die vroeger in grote aantallen voorkwamen, maar waarvan slechts enkele exemplaren bewaard zijn gebleven. Zoals de quagga, een ondersoort van de steppezebra die in Zuid-Afrika voorkwam, totdat het laatste exemplaar in 1883 in gevangenschap in Artis overleed en werd opgezet. Of de Kaapse leeuw, die halverwege de negentiende eeuw uitstierf. Andere danken…

LEVEN MET HET VIRUS INTRODUCTIE Dit jaar staat de hele wereld op z’n kop. Hoe moeten we nu verder? Of je het nu SARS-CoV-2, COVID-19 of corona noemt: het virus heeft elke klip omzeild en beheerst nu ons leven. In dit nummer leest u over de gevolgen voor de wetenschap en laten foto’s treffend zien hoe de pandemie heeft ingegrepen in het bestaan van mensen in België, Indonesië, Jordanië en Kenia. TEKST CYNTHIA GORNEY OP MIDDEN-JAVA zette een man op van bamboe een hek in elkaar. Op een zeil kalkte hij het woord ‘LOCKDOWN’ en blokkeerde zo de toegangsweg naar een dorp. Een Belgische begrafenisondernemer moest een gaspak aan naar zijn werk. In Detroit klaagde een kind over hoofdpijn: een maand later was er een herdenkingsdienst waar maar twaalf mensen…

LEVEN MET HET VIRUS INTERVIEW ‘We zullen het besmettingsrisico moeten aanvaarden.’ De Nederlandse arts-microbioloog Jaap Goudsmit voorspelt dat COVID-19 voorlopig niet verdwijnt. Hij pleit voor een andere manier van testen en het beschermen van ouderen. TEKST KEVIN VAN HUËT FOTO RENATE BEENSE/LUMEN HET IS DE PRANGENDSTE VRAAG VAN DIT MOMENT: WANNEER IS ER EEN VACCIN? Er zullen absoluut geneesmiddelen op de markt worden gebracht, en een deel van de mensen zal wellicht in aanmerking komen voor vaccinatie, maar de heilige graal is het niet. Zodra er een vaccin is, moet duidelijk worden gecommuniceerd in welke mate het beschermt tegen COVID-19. Biedt het volledige bescherming of verkleint het vooral de kans op ernstige ziekteverschijnselen? Daarnaast is het van belang om na te gaan of de werking van het vaccin is getest…

LEVEN MET HET VIRUS ESSAY Het onmisbare kompas van de wetenschap Onderzoekers leren het coronavirus te doorgronden – met vallen en opstaan, want zo werkt wetenschap. Hoe ongemakkelijk het ook is om te zien, alleen zo worden we de pandemie de baas. TEKST ROBIN MARANTZ HENIG FOTOGRAFIE GILES PRICE ER IS ÉÉN THEMA dat steeds terugkeert in de boeken en artikelen die ik in de afgelopen veertig jaar heb geschreven: mijn fascinatie voor wat de wetenschap ons heeft geleerd over het menselijk lichaam. Na een lange carrière waarin ik biomedisch onderzoek heb uitgelegd, koester ik een diep respect voor de wetenschap. De incidentele vergissingen en zelfcorrecties ten spijt, geloof ik dat deze ons uiteindelijk helpt de wereld beter te begrijpen. Dus toen wetenschappers hun eerste bevindingen deelden over een virus dat…

IN FOCUS KENIA In Nairobi maakt COVID-19 slachtoffers in de gehele stad: van de arme nederzettingen waar honderdduizenden kwetsbare mensen wonen tot de rijke compounds. TEKST CYNTHIA GORNEY FOTOGRAFIE NICHOLE SOBECKI VANUIT NAIROBI vertellen twee mensen over de Keniaanse hoofdstad in tijden van corona. DANIEL OWINO OKOTH: ‘Mijn artiestennaam is Futwax. Ik ben muzikant, geluidstechnicus en vooraanstaand lid van mijn gemeenschap. Ik heb een vrouw en een zoon. In Kibera hebben we veel verhalen over de manier waarop we leven. Die vertellen we door middel van muziek en kunst. Ik trad op, buiten Nairobi en op scholen. Ik vertelde de mensen over Kibera, over getto’s wereldwijd. Alles ging goed, vóór de pandemie. Ik wilde graag muziekvideo’s opnemen, maar toen kwam COVID.’ NICHOLE SOBECKI: ‘Kibera is in Nairobi een van de…

TV EN ONLINE (G)een koud kunstje Bij de Boyomawatervallen in Congo-Kinshasa, waar de Lualaba samenvloeit met de Congorivier, houdt fotograaf Kris Pannecoucke de vangst van de dag omhoog: mboto, een zoetwatervis met een stevig, gelig vlees. ‘De vissers van de Wagenia hebben een speciale techniek ontwikkeld,’ vertelt Pannecoucke. ‘Tussen de rotsen bouwen ze houten constructies met manden eraan. Dagelijks varen ze van de ene naar de andere constructie om de manden te legen.’ Er wordt echter steeds minder gevangen, zoals ook is te lezen in zijn verhaal vanaf pag. 116. ‘De visstand is hier sterk gedaald,’ vertelt Pannecouke. ‘De inwoners van de stad Kisangani krijgen nu vis uit andere regio’s, die door matrozen op hun vrachtschip wordt meegebracht. Veel Wagenia zoeken hun heil nu in de mijnbouw.’ Deze vissers werkten…

Klim van je leven IN 2018 LOOPT DE DIEPST BEKENDE GROT TER WERELD PLOTSELING VOL WATER. EEN FOTOGRAAF EN EEN PLOEG RUSSISCHE GROTDUIKERS ZIJN IN LEVENSGEVAAR. TEKST EN FOTOGRAFIE ROBBIE SHONE HET IS 16 SEPTEMBER 2018. Ik zit net te ontbijten wanneer we over de radio bericht krijgen dat er een overstroming aankomt. Over een halfuur is het water bij ons. Assistent Jeff Wade en ik hebben ongeveer 2100 meter onder de grond een kamp opgeslagen samen met een groep van vooraanstaande Russische grotduikers. We zitten inmiddels al elf dagen in het Verjovkina-grottenstelsel in Abchazië, een separatistische autonome regio in Georgië. Twee dagen hiervoor heb ik de hierboven afgebeelde foto gemaakt, van expeditieleider Pavel Demidov die naar boven klimt uit de sifon, het diepste punt van de grot. Soms komt…

KLIMAATFLUISTERAAR TEKST TESSA BURGER KATJA PEIJNENBURG VLEUGELSLAKKEN gelden als een goede graadmeter voor klimaatverandering – wetenschappers zien ze als de kanarie in de kolenmijn, maar dan in de oceaan. De diertjes, die in lengte variëren van een millimeter tot maximaal twee centimeter, hebben een dun huisje van kalk, dat kan oplossen als het zeewater te zeer verzuurd raakt. Nu de oceaan steeds meer CO2 uit de atmosfeer opneemt, wordt het water steeds zuurder. Mogelijk zijn vleugelslakken echter een stuk minder kwetsbaar voor oceaanverzuring dan tot nu toe werd gedacht. Uit een recente studie van een internationaal onderzoeksteam van onder meer Naturalis en de Universiteit van Amsterdam naar de evolutionaire stamboom van deze groep, blijkt namelijk dat de vleugelslak al heel wat ouder is dan tot nu toe bekend was. Ze…

IN FOCUS BELGIË De zorgverleners die zich over coronapatiënten ontfermen, horen ook hun grootste angsten aan. ‘Als ik het niet doe, wie doet het dan?’ TEKST CYNTHIA GORNEY FOTOGRAFIE CÉDRIC GERBEHAYE HET WERK VAN CÉDRIC GERBEHAYE IS MEDE ONDERSTEUND DOOR HET COVID-19-NOODFONDS VOOR JOURNALISTEN VAN DE NATIONAL GEOGRAPHIC SOCIETY. CÉDRIC GERBEHAYE volgt de aanwijzingen van het medisch personeel op wanneer hij zich aankleedt: mondkapje, gelaatsscherm, overall, dubbele hoezen om zijn schoenen, twee paar handschoenen. Na wat oefenen kan hij zijn camera ermee vasthouden en bedienen. In een bejaardenhuis in Brussel ziet hij hoe een oudere vrouw de verpleegkundige aankijkt die haar komt testen op COVID-19. ‘J’ai peur,’ zegt de vrouw. De verpleegkundige pakt haar handen vast, leunt naar haar toe en zegt: ‘Ik ben ook bang.’ Haar team test die…

IN FOCUS JORDANIË De vele vluchtelingen die in het land verblijven werden amper getroffen door het virus zelf, maar des te harder door de werkloosheid en armoede die COVID-19 veroorzaakt. TEKST CYNTHIA GORNEY FOTOGRAFIE MOISES SAMAN DE JORDAANSE REGERING sloot bijna alles: grenzen, bedrijven, scholen, straten. Met tanks en legervoertuigen werd een lockdown gehandhaafd die 24 uur per dag van kracht was. Niemand mocht naar buiten; zelfs boodschappen doen of medicijnen halen was verboden. Vanuit zijn keuken kon fotograaf Moises Saman de sirenes door Amman horen loeien, het soort dat ook bij luchtaanvallen wordt gebruikt. Hij en zijn gezin bleven binnen totdat de regels iets werden versoepeld en ze overdag op bepaalde tijden en met bepaalde doelen weer naar buiten mochten. Saman besloot op zoek te gaan naar plaatsen waar…

KUSTHERSTEL DOOR NABOOTSING NATUUR BIOLOGISCH AFBREEKBARE MATTEN HOUDEN DE KUST INTACT. WERELDWIJD STAAN kustecosystemen onder druk. Het herstel ervan is kostbaar en zelden succesvol. Een internationaal onderzoeksteam van onder meer de Radboud Universiteit Nijmegen heeft nu een methode gevonden die duurzamer herstel van kwelders en zeegrasvelden mogelijk maakt: het gebruik van biologisch afbreekbare matjes op de bodem, wat de vegetatie en, uiteindelijk, de kustbescherming ten goede komt. De matten, ten dele gemaakt van biologisch afbreekbaar zetmeel, worden verankerd rondom opnieuw ingeplante vegetatie en bieden hierdoor bescherming aan nieuwe en jonge planten; door ze in te graven, stabiliseren ze de bodem. Zo groeien er op den duur steeds meer planten, die samen sterker staan dan alleen, en zo een eventuele storm eerder overleven. ‘Zo’n kustecosysteem werkt niet hetzelfde als bijvoorbeeld een…

IN FOCUS INDONESIË Door de pandemie was het op menige begraafplaats drukker dan op straat. Mensen waagden zich nog wel buiten voor religieuze feesten en bij hulpacties. TEKST CYNTHIA GORNEY FOTOGRAFIE MUHAMMAD FADLI HET VIRUS SCHOPT de mudik in de war, de uittocht van mensen uit de stad die voor een feestdag naar hun familie op het platteland reizen. Indonesië heeft het grootste aantal moslims ter wereld, en de mudik voor de ramadan is dan ook enorm. Normaal gesproken trotseert fotograaf Muhammad Fadli elk jaar met zijn vrouw en dochter de verkeersstroom de hoofdstad Jakarta uit. De reis naar Fadli’s geboorteplaats duurt 36 uur, over kronkelweggetjes en met veerboten, maar zijn ouders wonen daar nu eenmaal. En Fadli is hun enige kind. Eind april, aan het begin van de ramadan,…

De laatste schuilplaats van de soldatenara EEN KOLONIE BEDREIGDE PAPEGAAIEN HUIST IN EEN AFGELEGEN ONDERGRONDSE KALKSTEENKOEPEL IN MEXICO. IN DEZE DOLINE ZIJN ZE BESCHUT TEGEN GEVAREN ALS ONTBOSSING EN STROPERIJ. TEKST ERICK PINEDO FOTOGRAFIE RIKKY AZARCOYA JOEL SARTORE, DENVER ZOO, VS ALEJANDRO GUTIÉRREZ (RECHTSBOVEN) Hun leefgebied krimpt door ontbossing en bouwprojecten, mensen verjagen ze om hun oogst te beschermen, stropers roven ze uit de natuur omdat het gewilde huisdieren zijn. De Psittacidae (papegaaien, parkieten, kaketoes en ara’s) zijn een van de meest bedreigde vogelfamilies: van de 398 soorten staan er 111 op de rode lijst van de International Union for Conservation of Nature (IUCN). De handel in wilde dieren is volgens het World Wide Fund for Nature (WWF) de op één na belangrijkste oorzaak van verlies aan biodiversiteit. Het is…

DE FOTO WEG VAN ALLES MONGOLIË, OP WEG VAN Darhan naar het district Tsagaan Nuur. We maken een hobbelige rit van ruim vijf uur in een roestige Russische bus, wanneer ineens dit prachtige, pastelkleurige landschap voor ons opdoemt. ‘Please, let’s have a short break!’ roepen we naar onze altijd vrolijke chauffeur Tommie, die abrupt op de rem trapt. Vliegensvlug gris ik mijn camera uit mijn tas, die al die tijd als een geladen pistool naast me heeft gelegen. Eenmaal buiten is de stilte zo overweldigend, dat ik als vanzelf vertraag. Heel even lijk ik compleet te verdwijnen in dit adembenemende landschap: een heerlijk, bijna bevrijdend gevoel, los van tijd en ruimte. Het is de ijskoude wind die me uiteindelijk dwingt weer de bus in te gaan – maar niet voordat…