Inhoudsopgave van Editie 8 - 2020 - National Geographic

ZELFVOORZIENEND FORT RUIM EEN EEUW GELEDEN werden schepen bij het forteiland Pampus verwelkomd met zwaar geschut dat was geïnstalleerd op twee geschutskoepels. Het kunstmatige eiland in het IJmeer werd eind negentiende eeuw aangelegd als onderdeel van de Stelling van Amsterdam, om de stad te behoeden tegen indringers. Maar de gevreesde vijand kwam niet en er zou nooit een schot worden gelost. Voor wie binnenkort de overtocht maakt, is de ontvangst minder intimiderend. Eind volgend jaar moeten twee windmolens, zonnepanelen en een biovergister de blikvangers zijn van het onbewoonde eiland, waar bezoekers tegenwoordig onder meer rondleidingen kunnen volgen. Pampus hoopt als eerste Nederlandse Unesco-werelderfgoedlocatie geheel zelfvoorzienend én fossielvrij te zijn. Afgelopen voorjaar werden daartoe de eerste stappen gezet. In de moestuin worden groenten verbouwd die in het eilandpaviljoen worden opgediend, en…

TOEN DE BOM VIEL 75 jaar na de verwoesting van Hiroshima is de stad WEER OPGEBLOEID. Maar de GRUWELIJKE ATOOMAANVAL ligt de overlevenden nog altijd vers in het geheugen. Tekst TED GUP NEGEN DAGEN NADAT DE ATOOMBOM boven Hiroshima was afgeworpen, waarbij zijn moeder en éénjarige broertje waren omgekomen en zijn huis in de as was gelegd, verloor de zevenjarige Masaaki Tanabe ook nog zijn vader. Die was een onverbiddelijke vijand van de Amerikanen geweest en stierf met zijn zwaard aan zijn zijde. Tanabes grootvader wilde het zwaard houden, maar de bezettingstroepen pakten het af. ‘Barbaren,’ dacht de jonge Tanabe. Hij was vastbesloten de Amerikanen te wreken, vertelt hij. Begrijpelijk. Tanabe had niets en bijna niemand meer over. Zijn huis stond in 1945 vlak bij de Genbakukoepel, de bekende ruïne…

VERBORGEN SCHOONHEID UNIEKE FOTO’S LATEN DE PRACHT ZIEN VAN TWEE GROTTEN IN HET SLOVEENSE KARSTPLATEAU. TEKST MARKO SIMIĆ DE INGANG VAN DE GROT die vroeger Mrzla jama (koude grot) heette, ligt in het zuiden van Slovenië, zo’n 35 kilometer van Ljubljana. Tegenwoordig staat hij bekend als de Križnagrot, naar de nabijgelegen bedevaartkerk Svetega Križa (Heilig Kruis). Het ondergrondse complex ligt in een karstlandschap, waar oppervlaktewater door de poreuze kalksteen de bodem insijpelt en een spectaculair onderaards landschap creëert van zinkputten, grotten en gangen. De grot werd duizenden jaren geleden al ontdekt door de mens. Dicht bij de ingang is aardewerk gevonden uit de bronstijd, en bij een in de grotwand gekerfde naam staat het jaar 1557 vermeld. De Engelsman John James Tobin bracht als eerste verslag uit over de Križnagrot;…

DE FOTO GEORGANISEERDE CHAOS ALS EEN STRANDJUTTER op zoek naar fotografische schatten loop ik over een strandje aan de ruige westkust van het Schotse eiland Lewis, wanneer mijn oog valt op een verzameling zeewier in een getijdenpoeltje. Het wier is waarschijnlijk losgerukt van de rotsen tijdens een storm en vervolgens aangespoeld. Het lijkt een onderwerp van niks, maar toch blijf ik erbij hangen, gefascineerd door de subtiele vormen en de fraaie kleuren. Uiteindelijk pak ik mijn camera en statief en maak ik deze foto. Het lijkt een dubbelopname, maar dat is het niet. Het beeld deed me achteraf sterk aan het werk van de Amerikaanse schilder Jackson Pollock denken, die veel van zijn schilderijen vervaardigde door verf in grillige slierten te laten druppelen op grote doeken op de grond. —THEO…

FEITEN & CIJFERS Omvang van de ramp Ziekten zaaien dood en verderf en vagen soms hele beschavingen weg. Soms gaat het snel, andere ziekten verspreiden zich in golven die tientallen jaren aanhouden. De ergste uitbraken hebben zelfs de loop van de geschiedenis veranderd. Epidemie Veel ziektegevallen in een beperkt gebied Pandemie Een epidemie die overslaat naar andere landen en regio’s Pestpandemie Wereldwijde uitbraak van de Yersinia pestis-bacterie Dodental (M: miljoen mensen) Virus of bacterie (indien bekend) Dierlijke oorsprong (indien het geval)…

UITGELICHT Polio Het uiterst besmettelijke poliovirus, dat vooral kinderen treft, is dankzij een mondiale vaccinatiecampagne vrijwel uitgeroeid. Alleen in Azië en Afrika komt de ziekte nog sporadisch voor. Voordat eind jaren 50 van de vorige eeuw een vaccin beschikbaar kwam, raakten in de VS meer dan 15.000 mensen per jaar verlamd door polio. AP PHOTO…

UITGELICHT Ebola Sinds de eerste uitbraken in 1976 in Soedan en rond de Ebolarivier in Congo-Kinshasa, steekt het ebolavirus geregeld de kop op in het midden en westen van Afrika. Nu MARCO GUALAZZINI, CONTRASTO/REDUX Ebola wordt overgedragen door contact met lichaamssappen en veroorzaakt bloedingen en orgaanfalen. Ongeveer de helft van de patiënten overlijdt. Toen infectiespecialist Michael Callahan begin maart aan boord klauterde van de Grand Princess, was hij inmiddels een oude rot in de strijd tegen COVID-19. Hij had in januari al met collega-experts uit zijn hechte netwerk vergaderd over het nieuwe virus dat de kop op had gestoken in de Chinese stad Wuhan. Hij had in Singapore patiënten gezien toen de ziekte ook daar om zich heen greep, en hij had topambtenaren in Washington verteld welke landen als volgende…

DE DODELIJKE INDISCHE ROMMELJAREN HOOP EN TRAUMA. De inwoners van Nederlands-Indië werden tussen 1945 en 1949 heen en weer geslingerd tussen uitersten. Terwijl de overheid een KOLONIALE OORLOG voerde, probeerden gewone mensen weer wat van hun leven te maken. Het leverde vier even dodelijke als ROMMELIGE JAREN op. Tekst PHILIP DRGE NATIONAAL ARCHIEF/COLLECTIE SPAARNESTAD, DATUM EN MAKER ONBEKEND. HIJ HEEFT EEN AANPLAKBAARD van gebleekte kapok, een rood gordijn als mantel en een geel geschilderde stok als staf. Dat hij de slechtste sinterklaas aller tijden is, kan niemand wat schelen. Eindelijk, na vier jaar vol verschrikkingen, is het voor het eerst weer pakjesavond. Met toddy (zachte palmsuiker) die alleen voor de grootste fantast lijkt op marsepein en de illusie van cadeautjes. De datum is 5 december 1945. De wat mottige goedheiligman…

TV EN ONLINE Foto’s maken zonder flits In het donker fotograferen zonder flits: vijftien tot twintig jaar geleden had dat vooral een hoop zwarte foto’s opgeleverd, maar de tijden zijn veranderd. Dat bewijst ook fotojournalist Roger Job, die voor dit nummer (vanaf pagina 70) Belgische verpleegsters fotografeerde, zoals hier in het CHwapi in Doornik, en daarbij geen flits gebruikte. ‘Ik gebruik een flitser misschien één keer per jaar, en dan weet ik eerlijk gezegd ook niet eens meer hoe hij werkt,’ zegt Job. De fotograaf legt de situatie graag vast zoals die is, ook als er gebrek aan licht is. ‘Sensoren zijn tegenwoordig beter geschikt om in het donker foto’s te maken, de een is nog lichtgevoeliger dan de andere,’ zegt hij. ‘Ik werk zelf met een groothoeklens, waardoor je…

IN SAMENWERKING MET De beste camerasmartphone van nu Of het nu het noorderlicht is of een jagende ijsvogel, de ongeëvenaarde camera’s van de OPPO Find X2 Pro leggen alles haarscherp vast. Een plaatje van een smartphone. En je kunt er ook nog mee bellen. OPPO staat bekend om innovatie en oog voor detail. De nieuwste smartphone, de OPPO Find X2 Pro, combineert hoogstaande technologie met duurzaamheid en esthetiek. Neem het 4K amoledbeeldscherm. Of je nu je favoriete Netflix-serie streamt of natuuropnamen bewerkt, met de OPPO Find X2 Pro zie je alles haarscherp en in de helderste kleuren. De drie ingebouwde camera’s missen geen enkel detail. Het toestel is de perfecte metgezel voor al je outdoor-activiteiten, met zijn 13MP-periscoop-telelens met tot zestig keer digitale zoom en optische beeldstabilisatie. En in Ultra…

MYSTERIEUS BIJTGEDRAG HOMMELS MANIPULEREN PLANTEN ZODAT ZE VROEGER GAAN BLOEIEN. —ANNE-MARIE SLOT FOTO: HANNIER PULIDO, MET DANK AAN DE DE MORAES EN MESCHER LABORATORIA Waarvoor dan wel, is nog onduidelijk. Hoe dan ook hebben de hommels, waarvan er in Nederland en België zo’n dertig soorten voorkomen, een steuntje in de rug nodig, vindt Biesmeijer. ‘Hommels hebben een dikke vacht en krijgen het door klimaatverandering gewoon te warm. Daardoor trekken ze noordwaarts, net als veel andere insecten.’ Biesmeijer pleit voor verandering van het landgebruik. ‘We moeten ons landschap klaarmaken voor nieuwe bijensoorten en hun bestuiving: minder maaien, de intensieve landbouw terugschroeven en bedrijventerreinen beter inrichten.’ Bij Leiden werken overheid, agrariërs, bedrijven en wetenschappers samen in het Groene Cirkel Bijenlandschap om zulke maatregelen door te voeren, wat volgens Biesmeijer inmiddels zijn vruchten…

Wat dat in onze tijd betekent Tekst Richard Conniff STR/AFP VIA GETTY IMAGES Op een zondag begin maart, toen COVID-19 over de aardbol raasde, voer de Amerikaanse kustwachtkotter Pike over een woelige zee naar het cruiseschip Grand Princess, dat met 3500 mensen aan boord 25 kilometer voor de Californische kust lag. Aan boord van de kotter was een medisch noodteam dat de zieken van de gezonden moest scheiden en voorbereidingen zou treffen voor hun evacuatie. Het team, vertelt Michael Callahan, een infectiespecialist met tientallen jaren ervaring bij diverse brandhaarden wereldwijd, bracht de overtocht ‘weinig heroïsch’ door met braken. GABRIELLE LURIE, SAN FRANCISCO CHRONICLE VIA GETTY IMAGES Het werd al donker toen Callahan (57) en zijn collega’s de hulpsloep bereikten die door de Grand Princess was neergelaten. Ze waren niet alleen…

BLOED, ZWEET... FOTOJOURNALIST ROGER JOB LEGDE VAST HOE ZWAAR HET WERK VAN VERPLEEGSTERS IN BELGISCHE ZORGINSTELLINGEN IS. VAN NABIJ ZAG HIJ HOE DE CORONACRISIS HET UITERSTE VAN HEN VERGDE. TEKST EN FOTOGRAFIE ROGER JOB OPGETEKEND DOOR ESMEE VAN DIJK MEER DAN NEGENTIG PROCENT van de verpleegkundigen kwam er gewoon elke dag naar het werk, terwijl ze erg bang waren voor besmetting. Ik was al eerder begonnen met het fotograferen van verpleegsters in België, om te laten zien hoeveel hun werk van ze vergt. Nu zag ik hoe er in deze tijd nóg meer van hen werd gevraagd. Vóór corona renden verpleegsters al de hele dag rond om alle patiënten te kunnen helpen. In plaats van een halfuur namen ze een kwartier pauze, soms aten ze niet eens. Sommigen hadden geen…

WATER, OVERAL EN NERGENS EEN VOETTOCHT VAN 3800 KILOMETER LANGS DE MYSTERIEUZE RIVIEREN VAN INDIA LEGT EEN CRISIS BLOOT DIE EEN HELE CULTUUR BEDREIGT TEKST PAUL SALOPEK FOTOGRAFIE JOHN STANMEYER DIE VRAAG KRIJGEN WE van de dorpelingen in Rajasthan. In het hete licht van de Tharwoestijn kijken ze ons na. We zijn ongewassen, gebronsd en zitten onder het zand. Vogelverschrikkers die met een pakezel dwars door India sjokken. De bevolking denkt dat we rondreizende artiesten zijn, kwakzalvers, een circus op tournee. Tovenaars. Het antwoord op hun vraag is: jazeker. We hebben toverkracht. Net als iedereen. En dat zit ’m in het water. Mensen zijn rondwandelende vaten zilt water. Zoals ieder schoolkind weet, bevat ons lichaam ongeveer hetzelfde percentage water als er water op aarde is. Daar is niets mysterieus aan,…