Inhoudsopgave van Editie 2 - 2020 - National Geographic

HAAIENMYSTERIE FERNANDO G. BAPTISTA EN PATRICIA HEALY De fossielen leken op de messen van een cirkelzaag. De artefacten onthulden meer dan 150 messcherpe wiggen in de vorm van een spiraal. Ruim een eeuw lang vroegen wetenschappers zich af wat die fossielen precies konden zijn. Het antwoord: de killer-kaken van Helicoprion, een haaiengeslacht dat 275 miljoen jaar geleden leefde. RAAD MAAR RAAK Was de tandkrans onderdeel van hun snuit? Diende een vin voor zelfverdediging? Pas na een CT-scan waarbij een computermodel werd gemaakt van een in 1950 gevonden fossiel, inclusief kraakbeen, werd dit duidelijk. FOTO: EVELYN VOLLMER BIJ HET IDAHO VIRTUALIZATION LAB, IDAHO MUSEUM OF NATURAL HISTORY…

Spiegeltje, spiegeltje... Onder invloed van sociale media en marketingkeuzes in de modewereld bestaat de ‘ideale vrouw’ niet meer. Schoonheid ligt binnen het bereik van iedereen. ESSAY ROBIN GIVHAN FOTOGRAFIE HANNAH REYES MORALES HET SOEDANESE FOTOMODEL Alek Wek siert in november 1997 de cover van de Amerikaanse Elle. Het beeld heeft, zoals vaak het geval is in de modewereld, internationale allure. Wek staat, met haar donkere, fluweelzachte huid en gemillimeterde afro, voor een achtergrond die zo helwit is dat haar witte jasje van Giorgio Armani er zowat tegen wegvalt. Voor Wek zelf geldt het tegendeel. Ze staat met haar schouders iets opzij gedraaid maar kijkt, vriendelijk glimlachend, recht in de camera. De contouren van haar gezicht zijn niet vlak en hoekig, maar vloeiend en als typisch Afrikaans herkenbaar. In alles lijkt…

HOOFDSTUK 2 REIS ZONDER TERUGKEER TEKST SYLVIANE DIOUF DE 110 JONGE MANNEN, vrouwen en kinderen die in mei 1860 werden ingescheept op de Clotilda waren afkomstig uit Bantè, Dahomey, Kebbi, Atakora en andere delen van Benin en Nigeria. Ze hoorden tot verschillende volken, zoals de Yoruba, Isha, Dendi, Nupe en Fon. Sommigen hadden veel rondgetrokken als handelaar in bijvoorbeeld zout, koper en stoffen. Mogelijk beheersten ze ambachten als ijzermaker, wever, yamteler of palmolieperser. Er waren ook getrouwde vrouwen bij, met kinderen, die misschien wel boerin of marktkoopvrouw waren geweest. Een van de mannen, Kupollee, droeg oorringen ten teken dat hij was ingewijd in het Yorubageloof. Ossa Keeby kwam uit het Kebbikoninkrijk in Nigeria, dat beroemd was om zijn goede vissers. De negentienjarige Kossola (later Cudjo Lewis genoemd) was een van…

DE FOTO THUISKOMST IN BINGELRADE, het Limburgse dorp waar ik geboren en getogen ben, was het buitenland nooit ver weg: ik kon Duitsland zien liggen. Een van mijn drijfveren was altijd om te reizen en verre landen te ontdekken, en als documentair fotograaf heb ik al veel van de wereld mogen zien. Maar toen me in 2018 werd gevraagd een boek te maken over mijn geboortestreek, werd me snel duidelijk dat er ook in de mensen, dorpen en tradities die ik goed dacht te kennen, nog veel is te ontdekken. Voor mijn serie fotografeerde ik onder meer de optocht van carnavalsvereniging De Keescheknup in Bingelrade. Hier sta ik met de rug naar mijn geboortehuis; van het stelletje weet ik dat ze elk jaar meelopen. Fotografie gaat niet alleen over ver…

HET PERFECTE PLAATJE Jamie Westland is de winnaar van het fotografieprogramma Het Perfecte Plaatje. Voor National Geographic maakte hij deze foto’s in Oman. IN HET TV-PROGRAMMA Het Perfecte Plaatje krijgen acht bekende Nederlanders een fotografiecursus onder begeleiding van beroepsfotografen. Binnen enkele weken moeten ze zich de diverse technieken en andere facetten van de fotografie eigen maken. Elke week valt er een kandidaat af, tot er uiteindelijk twee finalisten overblijven. Op de winnaar van Het Perfecte Plaatje, een succesvol RTL4-programma dat zijn vierde seizoen beleefde, wacht behalve eeuwige roem nog een beloning. De winnende fotograaf krijgt een publicatie van zijn werk in National Geographic: de grote prijs waar de kandidaten gedurende de reeks uitzendingen om strijden. ‘IK VIND FOTOGRAFEREN HARTSTIKKE LEUK. IK BEN NATUURLIJK VAAK ONDERWEG EN DIE CAMERA GAAT GEWOON…

GEKARTELDE KAKEN De reusachtige dieren met een spiraalvormige tandkrans dwaalden acht miljoen jaar lang door de wereldzeeën en werden in die tijd nog drie keer zo groot. Met hun unieke kaak, een anatomisch kenmerk dat daarna nooit meer is teruggezien, konden ze prooien verslinden en hun harde schild breken. DE EEUWENOUDE ZEEËN De jager uit het Perm gedijde goed nabij kustgebieden, in wateren waar nu landen liggen. Er zijn meer dan 150 fossielen gevonden. Veel daarvan zijn opgegraven in Idaho (VS), in fosformijnen die ooit diep onder water lagen. OP NAAR VOLWASSENHEID Moderne haaien ontdoen zich van oude tanden om plaats te maken voor nieuwe. Jonge exemplaren van Helicoprion daarentegen werden geboren met drie tanden die ze nooit kwijtraakten. Nieuwe tanden lieten oudere tanden doordraaien, totdat er 150 tanden omsloten…

Schoonheid, van alle tijden Het schoonheidsideaal is door de eeuwen heen veranderd, en vrouwen hebben vanouds talloze middelen tot hun beschikking om het te bereiken: van de loodhoudende cosmetica uit het verleden tot de botoxinjecties van nu. Het doel bleef hetzelfde: schoonheid helpt vrouwen bij het vinden van een partner. Het is een teken van sociale status, rijkdom, gezondheid, vruchtbaarheid. En, het voelt goed om er mooi uit te zien. OUDE EGYPTE 3100-30 v.CHR. 1. ZWAAR OPGEMAAKT Man én vrouw maakten de oogleden zwaar op, meestal met kohl – religie en gezondheid speelden daarbij ook mee. Kohl, soms aangevuld met groene accenten op de oogleden, zou oog-infecties tegengaan en het kwaad afwenden. Pruiken met krullen of ingevlochten haar waren ook geliefd. OUDE ROME EIND 1 STE  EEUW v.CHR. 2.…

GEKETEND EN ONTWORTELD Op 8 juli 1860 stapten 108 gevangenen van de schoener Clotilda – de laatste tot slaaf gemaakte Afrikanen die in de VS aankwamen. Europeanen brachten de eerste Afrikaanse slaven naar Noord- en Zuid-Amerika om meer te kunnen verdienen aan de goud- en zilvermijnen en de productie van gewassen als suikerriet, tabak en rijst. In de bijna vier eeuwen die de slavenhandel heeft geduurd, werden negen miljoen mannen, vrouwen en kinderen als vee over de oceaan verscheept en gedwongen loodzware arbeid te verrichten.…

INTERVIEW Het vergeten verhaal van de Depokkers CORNELIS CHASTELEIN, KOOPMAN EN VOC-AMBTENAAR, LIET NA ZIJN DOOD IN 1714 ZIJN LANDGOED DEPOK IN NEDERLANDS-INDIË NA AAN 150 SLAVEN. UIT DE TURBULENTE GESCHIEDENIS DIE VOLGDE, ONTSTOND EEN HECHTE GEMEENSCHAP – DIE TOT OP DE DAG VAN VANDAAG STANDHOUDT. TEKST ESMEE BAKKER & ARNO KANTELBERG Historicus en antropoloog Nonja Peters is expert transnationale migratie met speciale aandacht voor de Nederlandse geschiedenis in Zuidoost-Azië. Ze is verbonden aan het Instituut Migratie en Etnische Studies (IMES) van de Universiteit van Amsterdam (UvA) en de Curtin University in Perth, Australië. WIE WAS CORNELIS CHASTELEIN? Chastelein kwam in 1675 aan in Batavia [Jakarta] en bekleedde de positie van accountant bij de Verenigde Oost-Indische Compagnie (VOC). Hij verbleef in het fort, met daarin de woningen van het hoogste…

‘KLEED JE ALS EEN HEER, GEDRAAG JE ALS EEN HEER’ TOT IN DE PUNTJES VERZORGD PROBEERT DE BROTHERHOOD SOCIAL CLUB JONGEREN IN ZUID-AFRIKAANSE TOWNSHIPS WEER OP HET GOEDE PAD TE KRIJGEN. TEKST ESMEE VAN DIJK Uit de speakers klinkt luide muziek. Met een glimlach van oor tot oor marcheert een kleurrijk gezelschap door de straten van Weltevreden Valley North, een township in het zuiden van Kaapstad. De Zuid-Afrikaanse vlag wappert onder het gezang van een stel mannen en vrouwen. De mannen dragen een net overhemd, glimmende schoenen, gouden horloge, wandelstok, hoofddeksel en een aktetas – ze lijken zo uit de jaren vijftig, zestig te komen. Sommigen hebben zelfs een pijp tussen de lippen, maar die is alleen voor de show, want eigenlijk zijn ze geen voorstander van roken. Ook de…

WHAT’S IN A NAME? EEN PUBLICATIE VAN HISTORICUS JANRIC VAN ROOKHUIJZEN OVER DE NAAM EN LOCATIE VAN HET PARTHENON HEEFT HEEL WAT LOSGEMAAKT IN DE ACADEMISCHE WERELD. Het is op zich niet heel opmerkelijk dat er door onderzoek in bronnen en archieven wordt ‘ontdekt’ dat de geschiedenis toch net wat anders in elkaar steekt dan iedereen altijd heeft aangenomen. Soms levert dat publicaties op die het doel wel heel erg missen, zoals het in de jaren negentig verschenen boek Waar eens Troje lag van Iman Jacob Wilkens. Hij plaatste de homerische stad nabij het Engelse Cambridge; Odysseus’s zwerftocht zou hem tot in Cuba hebben gebracht. Wilkens boek werd neergesabeld door de wetenschap. Maar er zijn ook studies die wél overtuigend aantonen dat historische locaties zich elders bevinden dan voorheen werd…

ALS DIEREN TERUGSLAAN DOOR MASSALE BOSKAP PLUNDEREN CHIMPANSEES IN OEGANDA NOODGEDWONGEN DE AKKERS VAN DORPELINGEN. SOMS DODEN ZE KINDEREN, SOMS DODEN BEWONERS HEN. TEKST DAVID QUAMMEN HET LEVEN WAS AL ZO ZWAAR voor Ntegeka Semata en haar gezin. De schrale oogst van hun lapje grond langs een bergkam in het westen van Oeganda kwam verder in gevaar door een groep wanhopig plunderende chimpansees. Ook hun veiligheid dreigde in het geding te komen. De chimpansees kwamen al een jaar of twee steeds dichterbij. Ze zwierven door het dorp Kyamajaka op zoek naar eten, trokken bananen uit de bomen, snaaiden mango’s en papaja’s en al wat ze maar aan eetbaars konden vinden. En ze deden zich te goed aan het jackfruit uit de boom bij hun huis. Dat waren angstige momenten, maar…

HOOFDSTUK 3 DE REDDING VAN AFRICATOWN TEKST JOEL K. BOURNE, JR. DE AFRIKANEN KREGEN al snel gezelschap van een paar Afro-Amerikaanse families die werk zochten in de nabijgelegen fabrieken en de haven. In 1910 richtten de dorpelingen de Mobile County Training School op. Tientallen predikanten, leerkrachten, ondernemers en beroepssporters werden er op het leven voorbereid. Zoals de honkballers Cleon Jones en Tommie Agee, die de New York Mets in 1969 aan hun zege in de World Series hielpen. In de jaren zestig was Africatown uitgegroeid tot een stadje met twee grote papierfabrieken, er was werk in overvloed en er woonden meer dan twaalfduizend mensen. Anderson Flen, die in die bloeitijd opgroeide, weet nog goed dat kinderen altijd de volwassenen die op hun veranda zaten gedag zeiden, en dat die volwassenen…

DE LAATSTE WILDERNIS STRIJD OM DE PRAIRIE EEN AMBITIEUS PLAN OM DE GRASLANDEN VAN MONTANA IN HUN OUDE, WILDE LUISTER TE HERSTELLEN STUIT OP FEL VERZET VAN BOEREN. Tekst HANNAH NORDHAUS Fotografie AMY TOENSING Hotsend en botsend rijden we over diepe sporen in de weg, door een modderpoel en tegen een klif op die over de ronding van de aarde uitkijkt. Het is een natte lente en de vlakte strekt zich glanzend groen uit naar de heuvels in de verte. Bij een meertje in de kreek beneden ons graast een kudde bizons. Oerdieren zijn het, bebaarde reuzen, en hun wintervacht valt als oud behang in stroken van hen af. In de dagen vóór paarden en geweren joegen prairie-indianen bizons hier de afgrond in. Het is het eind van de middag…

REIZEN VIETNAM Een pittige tocht OP ZOEK NAAR DE KOSTBARE ZWARTE KARDEMOM IN EEN OERBOS BIJ DE CHINESE GRENS. TEKST MIKE IVES FOTOGRAFIE IAN TEH Ineens staat er een vreemdeling met een luchtbuks voor onze neus. Dit kan leuk worden, denk ik. ‘Hallo. We zijn verdwaald,’ zegt Lang, gehuld in lycrabroek en traditionele handgeweven blouse met daaronder rubberlaarzen. ‘Hebt u mijn familie gezien? Zeven mannen, twee vrouwen?’ Om hier te komen, hebben we een dag op de motor gezeten. We zijn een hobbelige bergpas overgestoken, hebben kniehoge rivieren doorwaad, zijn via haarspeldbochten omhooggeklommen en voorzichtig om een gifslang heen gelopen. Nu zijn we dicht bij onze bestemming, een bos van zwarte kardemom op een bergtop in de buurt. Maar tussen de struiken en wilde bloemen is het pad onvindbaar. Duong,…