Inhoudsopgave van Editie 7 - 2019 - National Geographic

Brabantse Marie IN 2013 VERVAARDIGDE KLOKKENGIETERIJ EIJSBOUTS UIT HET NOORD-BRABANTSE ASTEN DE NIEUWE MARIAKLOK VOOR DE NOTRE-DAME IN PARIJS. ‘Marie’ weegt ruim zes ton en hangt samen met de oude Emmanuel (gegoten in 1685) in de zuidtoren van de kathedraal. Tijdens de brand hield Joost Eijsbouts, directeur van de klokkengieterij, zijn adem in. De klok kan goed tegen extreme hitte, maar bij plotselinge afkoeling door bluswater kan ze makkelijk scheuren: ‘We hebben allemaal onze ziel en zaligheid in Marie gelegd,’ zegt Eijsbouts. ‘Je maakt zo’n klok met het idee dat die daar over vijfhonderd jaar nog hangt. Een klok is van nature een creatie van robuustheid die haar weerga niet kent. Als ze door zulk onheil verloren zou gaan, zou dat iedereen hier in het bedrijf raken.’ Een dag na…

ACTUEEL MYTHOLOGISCH WEZEN IN EEN OEROUD BOS BIDSPRINKHAAN BLIJKT EEN SLANKE EENHOORN Onderzoekers in het Braziliaanse Atlantisch Woud hebben vijf tot zeven nieuwe soorten bidsprinkhanen ontdekt. Sommige blijken ‘eenhoornsprinkhanen’, met een mysterieus hoorntje op de voorkant van hun kop, en zullen vermoedelijk worden ingedeeld bij het geslacht Zoolea. ‘Het is niet helemaal duidelijk waartoe de uitsteeksels dienen. Misschien is het om hun silhouet minder herkenbaar te maken,’ zegt Leonardo Lanna, hoofd van het onderzoeksteam, dat werd gesteund door de National Geographic Society. Roofdieren zien ze dan misschien aan voor iets oneetbaars, zoals een bladknop. Met hun gehoornde uiterlijk zijn de bidsprinkhanen in het Atlantisch Woud meesters in het opgaan in hun omgeving. DOUGLAS MAIN FOTO’S: SERG64 (PAARDEBLOEM); LEONARDO LANNA (BIDSPRINKHAAN); MAGNUS WENNMAN (SLAAP)…

IN BEELD PLANEET WHISKY KIJKEN NAAR DE RUIMTE, OP DE BODEM VAN EEN GLAS Wat blijft er over na het drinken van een whisky? Een dunne laag droesem, die wordt omgetoverd tot buitenaardse landschappen. FOTOGRAFIE ERNIE BUTTON…

AFTELLEN TOT NIEUWE STAPPEN IN DE RUIMTE Met grote stap-sprongen nadert Harrison Schmitt de maanauto. De Apollo 17-missie van 1972 was de laatste keer dat er mensen op de maan waren. Deze maand vijftig jaar geleden zetten voor het eerst astronauten voet op de maan. Het succes van Apollo 11, 66 jaar na de eerste vlucht met een vliegtuig, was een bewijs van menselijk vernuft en daadkracht. Nu hebben we de maan opnieuw in het vizier, mede dankzij jonge ondernemers die opereren op het snijvlak van wetenschap en commercie. FOTO’S: NASA JOHNSON SPACE CENTER NASA/LUNAR AND PLANETARY INSTITUTE…

IN EEN BAAN ROND DE AARDE KOMEN In de jaren ’50 bouwden de Sovjet-Unie en de VS de eerste lanceerinrichtingen. In de jaren ’70 volgden andere landen. Op dit moment heeft alleen Rocket Lab een particuliere lanceerinrichting, andere zijn in aanbouw. Veel van de 22 actieve lanceerinrichtingen liggen in het zuiden van de betreffende landen. Omdat het aardoppervlak dicht bij de evenaar sneller draait, verlopen lanceringen daar efficiënter – je krijgt een gratis zetje mee.…

LAND OP DE RAND IN EEN VAN DE RUIGSTE REGIO’S TER WERELD IS NIGER EEN OASE VAN STABILITEIT. MAAR VOOR HOELANG NOG? TEKST: ROBERT DRAPER FOTOGRAFIE: PASCAL MAITRE TEGEN HET VALLEN VAN DE AVOND RIJDEN DE EERSTE PICK-UPTRUCKS LANGS DE CONTROLEPOST AAN DE GRENS VAN DE NIGERESE STAD AGADEZ. ZE STOPPEN AAN DE RAND VAN DE WOESTIJN. Er klauteren passagiers in, wel 25 per wagen, met hooguit een rugzak aan bagage. Zonnebrillen en hoofddoeken moeten bescherming bieden tegen het zand; hun dikke jassen zijn voor de ijskoude nachten op de driedaagse rit naar Libië. Ze zijn opmerkelijk jong. Opgepropt tussen wildvreemden friemelen ze nerveus met hun handen, lusteloos gaat hun blik over het lege landschap dat zich voor hen uitstrekt. Mannen met roestige handkarren verkopen derdehandsjassen, suikerriet, plastic zakken met…

ACTUEEL DE WERELD VAN VANDAAG EN MORGEN Restauratie in authentieke stijl? NA DE BRAND IN DE NOTRE-DAME VAN PARIJS ZIJN OOK DE GEMOEDEREN OVER HET ARCHITECTONISCHE ERFGOED OPGELAAID. TEKST GABRIEL JOSEPH-DEZAIZE SINDS BIJ DE BRAND VAN 15 APRIL 2019 een groot deel van de Notre-Dame in de as werd gelegd, is de Parijse kathedraal onderwerp van debat. Bij de brand, die vermoedelijk door een ongeluk is ontstaan, ging het dak van zowel het middenschip als van de kruising in vlammen op. Het daklood is gesmolten en het eikenhouten geraamte verbrandde volledig, net als de ruim negentig meter hoge torenspits. Ook het dakgewelf ging verloren. Een deel van het oorspronkelijk gotische interieur, dat dateert uit 1345, is ernstig aangetast: muren zijn besmeurd door het roet, glas-in-loodramen zijn zwartgeblakerd, kalksteen is verbrokkeld door…

HOE HEEFT DIT VREEMDE KOPPEL SEKS? HET SCHIPPERTJE (Argonauta argo) leeft in open water in tropische en subtropische zeeën. Dit is niet de makkelijkste plek om een partner te vinden, al helemaal niet omdat het mannetje ontzettend klein is. Hij meet minder dan vijftien millimeter, het vrouwtje kan wel dertig keer zo groot worden. Zij heeft twee speciale armen op haar rug die een kalkachtige substantie afscheiden. Deze substantie vormt een geribbelde schelp, waarin zij zich kan terugtrekken, kan ronddrijven en eitjes kan uitbroeden. Het mannetje heeft geen schelp, maar wel één speciaal wapen: een tentakelachtig afneembaar geslachtsorgaan: de hectocotylus. Nadat hij zich heeft vastgemaakt aan zijn partner, stoot het mannetje zijn hectocotylus af, die zich vervolgens tussen de schelp en het lijfje van het vrouwtje wurmt. Een vrouwtje kan…

COLUMN AARDLINGEN OP DE MAAN IN DEEL ZEVEN VAN ZIJN ZWERFTOCHT DOOR ONS ZONNESTELSEL REIST LUCAS ELLERBROEK NAAR DE MAAN. Het is 20 juli 2019. Ik maak een tussenstop op mijn Odyssee, even ben ik bijna thuis. Vanaf het oppervlak van de bijna volle maan is de aarde nauwelijks zichtbaar. De blauwe aardsikkel wordt volledig overstemd door het felle licht van de zon. Precies vijftig jaar geleden zette Neil Armstrong hier zijn ‘small step’. De eerste voetafdruk van de mens op een nieuwe wereld. Al in de Oudheid speculeerde men over wat er zich afspeelde op het oppervlak van de maan. De Griekse schrijver Lucianus van Samosata bijvoorbeeld, schreef in de tweede eeuw over een oorlog tussen de bewoners van de maan en de zon. Anderhalf millennium later verscheen het…

IN BEELD HET VERHAAL DE DROESEM IN EEN LEEGGEDRONKEN GLAS SCHOTSE WHISKY OPENBAART RUIGE, HEMELSE WERELDEN. DE AFWAS WAS VOOR Ernie Button het begin van een decennialange ontdekkingsreis naar een fantasie-universum. Bij het inruimen van een leeg whiskyglas in de afwasmachine viel zijn oog op een dun laagje droesem: achtergelaten door whisky die ruim drie jaar in Schotse eiken vaten had gerijpt. Nadat de laatste druppels waren opgedroogd, bleef enkel dit residu achter. Button nam het glas mee naar zijn studio, kantelde het en maakte foto’s. De patronen van whiskydroesems zijn als sneeuwvlokken: ze hebben elk een uniek uiterlijk. De enige overeenkomst is dat ze lichtgrijs zijn – totdat Button ze beschijnt met kleurrijke lampen. De patronen die hij zo tot leven brengt, hebben veel weg van de gekleurde landschappen…

NIEUWE FASE VAN VERKENNING Toen het Apolloprogramma steeds dichter bij zijn doel kwam, maakten National Geographic-cartografen een handgekleurde kaart van de maan, gebaseerd op de foto’s die waren gemaakt tijdens Lunarorbitermissies in 1966 en 1967. De kaart, die in februari 1969 in National Geographic verscheen, gold in die tijd als de betrouwbaarste bron. Onze nieuwste versie maakt gebruik van een mozaïek van zo’n vijftienduizend beelden en gedetailleerde hoogtemetingen, afkomstig van de Lunar Reconnaissance Orbiter van NASA, die het hele maanoppervlak in kaart heeft gebracht. De maan is bezaaid met sondes en landers, getuigen van de menselijke inspanningen om haar te ontdekken. KAARTEN (DEZE EN VORIGE PAGINA’S): MATTHEW W. CHWASTYK, NGMBRONNEN: NASA; GAZETTEER OF PLANETARY NOMENCLATURE,PLANETARY GEOMATICS GROUP, USGS; NASA/JPL; UNIVERSITY OFARIZONA; JOHNS HOPKINS UNIVERSITY APPLIED PHYSICSLABORATORY; CARNEGIE INSTITUTION OF WASHINGTON;…

VULKANISCHE RING VAN VUUR Schuivende en schurende platen onder de bodem van de Grote Oceaan vormen een bedreiging voor miljoenen mensen. TEKST MANUEL CANALES EN MATTHEW W. CHWASTYK VULKANEN EN AARDBEVINGEN zaaien al duizenden jaren dood en verderf in bewoonde gebieden rondom de Grote Oceaan. In subductiezones schuiven tektonische platen onder elkaar en wordt het gebied regelmatig opgeschud door aardbevingen en uitbarstingen die het aardoppervlak een ander aanzien geven. Door de snelle bevolkingsgroei in Azië en delen van Amerika lopen meer mensen dan ooit risico. Alleen Java telt al 41 actieve vulkanen die een gevaar vormen voor ongeveer 151 miljoen mensen. En nu de wereld bijna acht miljard bewoners heeft, zullen de gevolgen van de zogenaamde Ring van Vuur alleen maar groter worden. WAAR PLATEN BOTSEN De Ring van Vuur…

GEVAARLIJK KRUISPUNT De dorre vlakten van Niger zijn al eeuwenlang een knooppunt van handelsroutes en doorgangswegen. Het land is arm maar stabiel in vergelijking met de omringende conflictgebieden, waar zich islamitische terreurgroepen hebben genesteld. Voor westerse, regionale en VN-troepen is Niger steeds belangrijker als uitvalsbasis voor de bestrijding van extremisme in de regio. GEVAARLIJKE MIGRATIE Bijna negen op de tien migranten in Noord-Afrika zijn economische vluchtelingen. Ze reizen langs oude routes door landen met een zwakke overheid waar terroristische groepen goed gedijen. f TERREUR IN DE SAHEL In Mali handhaven duizenden blauwhelmen en Franse militairen de stabiliteit in de regio (Nederland beëindigde zijn bijdrage aan de missie in mei). Toch plegen groepen die gelieerd zijn aan IS en Al Qaida geregeld aanvallen op militaire en burgerdoelen. WETTELOOS LIBIË Veel mensen…

ACTUEEL BOS ALS BUFFER DE OPWARMING VAN DE AARDE VERLOOPT MINDER SNEL ONDER DE BESCHUTTING VAN EEN BLADERDAK. TEKST RENETTE KWAKKENBOS FOTO: PIETER DE FRENNE OP EEN WARME ZOMERDAG is het heerlijk de verkoeling van het bos op te zoeken. Onder het bladerdak is het dan ook gemiddeld vier graden frisser. Planten en dieren die in het bos leven, hebben hierdoor minder last van de klimaatopwarming dan de soorten erbuiten, concludeert een groep onderzoekers onder leiding van hoogleraar bioingenieurswetenschappen Pieter De Frenne van de Universiteit Gent. De onderzoekers plaatsten wereldwijd meetapparatuur in bossen en open gebieden om de temperatuurverschillen te meten. De metingen vonden plaats op 98 locaties in vijf continenten, in zowel tropische, gematigde als noordelijke bossen. De Frenne cum suis concludeerden dat de maximumtemperaturen in het bos wereldwijd…

NA APOLLO Het is al bijna een halve eeuw geleden dat er voor het laatst mensen op de maan liepen (1972). Sindsdien woonden we in onderzoeksstations die in een baan rond de aarde draaiden (rechts) en stuurden we robotwagentjes op weg (hieronder) om nog verder in het heelal door te dringen: Mars, de gaswolken van Jupiter en elders in ons zonnestelsel. ONTWERP: NGM ART. MATTHEW TWOMBLY; ALEXANDER STEGMAIER. BRONNEN: NASA; ASIF SIDDIQUI, FORDHAM UNIVERSITY; JONATHAN MCDOWELL, HARVARD-SMITHSONIAN CENTER FOR ASTROPHYSICS; USGS ASTROGEOLOGY SCIENCE CENTER…

EEN RIJKE ZEE AAN HET EINDE VAN DE WERELD EEN VAN DE MEEST AFGELEGEN GEBIEDEN OP AARDE IS OOK EEN VAN DE MEEST SOORTENRIJKE. ARGENTINIË IS VASTBESLOTEN DAT ZO TE HOUDEN. TEKST EN FOTOGRAFIE: ENRIC SALA Wie uitkijkt over de Thetisbaai, bij Vuurland in Argentinië, heeft het zuidelijkste puntje van Zuid-Amerika bereikt. Mensen zie je er niet veel. Op een kille, bewolkte februaridag in 2018 laten we vanaf ons schip, de Hanse Explorer, een zodiac neer. Voorzichtig laveren we over de Thetisbaai, tussen de dikke laag kelpbladeren en de zandbanken die bij laagwater droogvallen, richting de kust. Ik ben hier als leider van een expeditie die National Geographic en Pristine Seas uitvoeren in samenwerking met de Argentijnse overheid, het regionale bestuur van Vuurland en het Forum for the Conservation of…

Het groene schild van de Gangesdelta DE MANGROVEWOUDEN DIE DE BENGAALSE KUST BESCHERMEN, VERDWIJNEN DOOR ONTBOSSING EN ZEESPIEGELSTIJGING. TEKST PETER SCHWARTZSTEIN FOTOGRAFIE ARKO DATTO Toen het lijk van een overleden vriend nabij haar voordeur uit het water opdook, besefte Bulu Haldar dat ze haar huis moest opgeven. Haldar woont in East Dhangmari, een dorp in de divisie Khulna, in het zuidwesten van Bangladesh. In de weken ervoor dreigde het talud dat haar dorp tegen het water beschermde, in de Pasurrivier te glijden. Eerst was bij een storm de betonnen bekleding van het talud weggeslagen. Eind 2017 begon de Pasur de poreuze aardwal weg te vreten. De dorpelingen sleepten zandzakken aan, die maar enige dagen respijt gaven. Uiteindelijk stroomde de rivier over het kerkhof tegenover Haldars tuintje, spoelden de skeletten uit…

DE FOTO ROVERSNEST HET VISSERSDORP ÞÓRSHÖFN in Noordoost-IJsland is de laatste kans om proviand in te slaan op weg naar het schiereiland Langenes. In de supermarkt valt mijn oog op een kist eieren. Ik vraag de caissière of ik er buiten een foto van mag maken. Later die dag sta ik op het uitkijkpunt Stóri Karl, met een adembenemend uitzicht op een rots vol jan-van-genten. Op de kliffen overal papegaaiduikers, alken en zeekoeten. Plots komen megajeeps aanrijden, van waaruit mannen zich aan een touw langs een klif laten zakken. Tot mijn verbazing pakken ze alle zeekoeteieren van de richels. De vogels vliegen in paniek rond terwijl hun nesten worden geplunderd. De oogst ligt later naast de jeeps uitgestald. Honderden eieren waaruit geen kuikens zullen kruipen, maar die zullen eindigen als…