Inhoudsopgave van Editie 6 - 2019 - National Geographic

REDACTIONEEL De prijs van plastic WE DREIGEN HET TE VERGETEN, maar plastic heeft zo zijn voordelen. Plastic is goedkoop, het is licht en het maakt voedsel niet alleen langer houdbaar, het weert ook micro-organismen uit ons eten, om het maar eens vanuit het oogpunt van hygiëne te bekijken. Een papieren verpakking, die sowieso zwaarder is, kan in sommige gevallen zelfs belastender zijn voor het milieu dan de plastic variant. Maar plastic is als de rode lap op een stier geworden. Uit onderzoek blijkt dat een groot deel van de Nederlanders zich vooral stoort aan plasticverpakkingen. De folie rond de komkommers in het groenteschap van de supermarkt is de consument een doorn in het oog. Die folie heeft echter een functie, zoals ‘verpakkingsprofessor’ Roland ten Klooster verderop in deze National Geographic…

CHINA’S BAN OP PLASTICAFVAL DERTIG JAAR LANG importeerde China bijna de helft van ’s werelds plasticafval. In 2017 besloot het echter tot het weren van het meeste buitenlandse huishoudelijk afval; het land zegt milieu en levenskwaliteit te willen verbeteren. Andere landen in Azië hebben nu hun import opgeschroefd. Maar kunnen zij zulke grote hoeveelheden plastic wel aan? Tegelijk hebben ontwikkelde landen veel recycleprogramma’s stopgezet vanwege hoge kosten. TEKST SEAN MCNAUGHTON, KELSEY NOWAKOWSKI…

Fluorescerende vliegende eekhoorns Alsof tussen bomen vliegen niet cool genoeg is, licht de vacht van drie soorten vliegende eekhoorns roze op als deze wordt blootgesteld aan ultraviolet licht. Er zijn maar weinig zoogdieren die beschikken over fluorescentie: het absorberen van licht van een bepaalde golflengte en het uitstralen ervan in een andere kleur. ‘Het vergemakkelijkt de nachtelijke waarneming en communicatie in de winter,’ stelt zoöloog Paula Spaeth Anich. ‘Ze zijn zichtbaarder in besneeuwde gebieden, doordat sneeuw uv-licht goed weerkaatst.’ —JAKE BUEHLER…

MENSELIJKE VAASJES —JULISKA WIJSMAN HET KUNSTWERK IS 60 CM HOOG; FOTO: RONALD SMITS IN EEN KUNSTPROJECT maken Eindhovense wetenschappers de mogelijkheden zichtbaar van regeneratieve geneeskunde. De drie Delfts blauwe vaasjes komen uit een 3D-printer en zijn bekleed met menselijke cellen. ‘Wij maken biomaterialen waarmee we controle over celgroei hebben,’ vertelt Dan Jing Wu, biomedisch technoloog aan de Technische Universiteit Eindhoven. De vaasjes laten een belangrijke stap zien in het bouwen van menselijke organen. Door de onderzoekers ontwikkelde ‘slimme’ materialen geven chemische signalen af die lichaamseigen cellen aantrekken, legt hoogleraar biomedische materialen Patricia Dankers uit. Zo kunnen 3D-vormen worden bekleed met celmateriaal dat niet door het lichaam wordt afgestoten. Denk aan een hartklep of aan bloedvaten – en in de toekomst mogelijk zelfs een kloppend hart. Door wetenschap met kunst te…

Richtlijnen voor het bekijken van wilde dieren Hoe aanschouw je exotische dieren op een humane manier? In het wild is afstand houden het best, zeggen dierenwelzijnsorganisaties. Om te beoordelen of dieren in gevangenschap goed worden behandeld, kunnen de internationaal erkende criteria uit een rapport van de Britse overheid uit 1965 uitkomst bieden. De ‘vijf vrijheden’ worden gehanteerd door tal van dierenwelzijnsorganisaties en door veterinaire genootschappen in Europa, Canada en de VS. 1 Vrij zijn van honger en dorst Let erop dat dieren goed worden gevoed en altijd schoon water tot hun beschikking hebben. 2 Vrij zijn van ongemak Kijk of dieren een behoorlijke leefomgeving hebben, met onderdak, bewegingsruimte, een comfortabele slaapplek en de mogelijkheid zich terug te trekken. 3 Vrij zijn van pijn, verwondingen en ziekte Mijd attracties waar dieren…

De vangst van het NOAA-team, na slechts acht minuten slepen met een net voor de kust van Hawaï. Links levende organismen, rechts plastic. In het laboratorium worden ze met een pincet van elkaar gescheiden. Een computerprogramma telt en meet de plasticdeeltjes. De technicus gebruikt een microscoop om de diertjes te onderscheiden. LEVENDE ORGANISMEN De meeste organismen die het NOAA verzamelt, zijn larven. 1. Tylosurus crocodilus 2. Sergeant-majoorvis 3. Grote geelstaart 4. Kopvoorn 5. Trekkervis 6. Parexocoetus brachypterus 7. Vliegende vis 8. Oorlogsschipvisje 9. Oxyporhamphus micropterus 10. Goudmakreel 11. Hemiramphus depauperatus 12. Ablennes hians 13. Grote lantaarnvis 14. Garnaallarve 15. Paarse zeezeiler 16. Blauwe garnaal 17. Krablarve, megalops-stadium 18. Zeeslak 19. Eenoogkreeft 20. Kwal 21. Borstelworm 22. Porpita porpita 23. Zeenaaktslak 24. Platworm 25. Ribkwal 26. Pindaworm PLASTIC AFVAL Het meeste…

VAN ROTS NAAR STAD DE ROTSDUIF Columba livia is de voorvader van de gedomesticeerde stadsduif (boven). Volgens de New York Public Library brachten Europese kolonisten rond 1600 de soort mee naar de Nieuwe Wereld, om te fokken voor voedsel of als hobby. Enkele rotsduiven ontsnapten en vonden hun weg naar de stad, waar de vogels een prima broedplek vonden in de richels van hoge gebouwen. Duiven eten vrijwel alles, dus ook graag restjes en menselijk afval – geen wonder dat de wereld zo’n vierhonderd miljoen duiven telt. Stads-bioloog Remco Daalder schat hun aantal in Amsterdam op zo’n vijftienduizend, oftewel ongeveer één duif per vijftig inwoners. —PATRICIA EDMONDS FOTO: ANDREW GARN…

BERICHTEN UIT DE WERELD, VAN WETENSCHAP, CULTUUR EN INNOVATIE Dit is oorsmeer van een walvis Walvisonderzoekers vinden vaak proppen oorsmeer. Onlangs hebben ze ontdekt dat hieraan elk jaar twee laagjes als jaarringen worden toegevoegd. Deze bevatten allerlei stoffen, waaronder cortisol, een stresshormoon. Dit laat zien wanneer de dieren stress hebben (gehad): tijdens WO II, de walvisjacht en bij opwarming van het zeewater. —CHRISTIE WILCOX FOTO’S (VANAF LINKSBOVEN, MET DE KLOK MEE): BRUCE EN GREG DALE, NATIONAL GEOGRAPHIC CREATIVE; STEPHEN J. TRUMBLE, BAYLOR UNIVERSITY; JONATHAN G. MARTIN, NORTHLAND COLLEGE, IN ALLISON M. KOHLER AND OTHERS, JOURNAL OF MAMMALOGY, 2019…

Plasticovervloed De hele oceaan zit vol plastic, van het oppervlaktewater waarin jonge vissen opgroeien tot de diepste wateren. De plasticconcentratie nabij kuststeden is het grootst, aldus onderzoekers, maar ook midden op zee brengen waterstromen plastic samen. Het merendeel valt uiteen tot microplastic dat zich ophoopt op de zeebodem. Toch zijn de deeltjes in het oppervlaktewater waarschijnlijk het schadelijkst voor dieren. Het hoogste aantal deeltjes microplastic op geselecteerde locaties, per liter zeewater of bezinksel.* ** VERZAMELMETHODEN VARIËREN. ALBERTO LUCAL LÓPEZ, RYAN T. WILLIAMS EN CLARE TRAINOR, NGM. GA VOOR DETAILS OVER DE GERAADPLEEGDE BRONNEN NAAR NGM.COM/MAY2019…

DE WETENSCHAP VAN MORGEN ‘GESCHIEDENIS MOET INCLUSIEVER’ TALENTVOLLE ONDERZOEKERS VERKENNEN ONZE WERELD DR. CAROLIEN STOLTE ‘In 1955 kwamen alle leiders van de dekoloniserende wereld samen op Java. De Bandungconferentie wordt gezien als hét moment waarop de derde wereld ontstond en met elkaar ging praten. Nehru, de eerste Indiase premier, speelde er een hoofdrol. Mijn hypothese is dat deze conferentie alleen kon plaatsvinden doordat een breed veld van activisten, uit alle lagen van de Indiase bevolking, al lange tijd werkte met activisten uit andere koloniën. Zo maakten onder anderen journalisten, artiesten en kunstenaars zich hard voor dekolonisatie en anti-imperialisme. Maar hun activiteiten zijn de geschiedenis uitgeschreven – daar weten we weinig meer van. In India ontmoet ik weleens mensen wier ouders actief waren in de Afro-Aziatische beweging. Een vriend uit Calcutta…

‘Minder plastic is mogelijk, mits we inleveren op gemak.’ ROLAND TEN KLOOSTER, VERPAKKINGSONTWERPER EN HOOGLERAAR PACKAGING DESIGN AND MANAGEMENT AAN DE UNIVERSITEIT TWENTE, LEGT UIT WAAROM WE PLASTIC VERPAKKINGEN GEBRUIKEN EN WAT DE ALTERNATIEVEN ZIJN. TEKST ESMEE VAN DIJK EN JULISKA WIJSMAN Uw leerstoel heet Packaging Design and Management. Wat behelst dat? Hierbij staat zowel het ontwerpen van verpakkingen als het managen van het verpakkingsproces centraal, inclusief marketing en logistiek. De leerstoel wordt indirect betaald door het bedrijfsleven via het Nederlands Verpakkingscentrum: bedrijven willen dat ons vakgebied professionaliseert. Ik word dus niet direct door die bedrijven betaald, zodat ik onafhankelijk en kritisch kan opereren. Naast mijn hoogleraarschap ben ik zelfstandig verpakkingsontwerper. Ik heb databases met informatie over welk materiaal het minst milieubelastend is en welke verpakkingen het minst wegen. Kunt…

‘Wil je een nieuwe wereld, dan maak je die gewoon.’ TEKST RENETTE KWAKKENBOS FOTO: LUKAS GÖBEL maand juni staat net als vorig jaar in het teken n de campagne #STOPMETPLASTIC, waarmee tional Geographic mensen wil inspireren het bruik van wegwerpplastic te reduceren, door astic producten zoals flesjes en rietjes te weigen en in actie te komen tijdens een van de drie y Clean-Ups. Presentator-tekstschrijver Harm ens is dit jaar ambassadeur van de campagne. Hoe wil je mensen in beweging engen? ‘IK LIEP OOIT MET EEN STRANDJUTTER LANGS HET STRAND VAN DE WAAL. WAT EEN MEUK JE DAN TEGENKOMT!’ Het bewustzijn over wegwerpastic is de laatste tijd behoorlijk toegenomen. Toch hoor je g vaak: laat ze in China of Indonesië maar beginnen met duurzamer te leven, zij zijn de ootste vervuilers!…

KLEINE DEELTJES, GROTE PROBLEMEN Pasgeboren vissen eten steeds vaker plastic in plaats van voedsel. Als ze sterven, neemt het aantal volwassen vissen af, en dat brengt de voedselketen in gevaar. Tekst: Laura Parker Fotografie: David Liittschwager ALLE FOTO’S ZIJN GEMAAKT IN EEN TIJDELIJKVELDLABORATORIUM, NOAA PACIFIC ISLANDSFISHERIES SCIENCE CENTER IN KAILUA KONA,HAWAÏ, TENZIJ ANDERS VERMELD. GEFOTOGRAFEERD BIJ DE MARINE BIOLOGICALASSOCIATION IN PLYMOUTH, VERENIGDKONINKRIJK; PLASTIC IS GEÏDENTIFICEERD DOORDE UNIVERSITY OF PLYMOUTH. PLANEET OF PLASTIC? Onlangs ging ik snorkelen in de Grote Oceaan, een paar honderd meter voor de zuidwestkust van Oahu, Hawaï. De zeebodem loopt hier op het eiland steil omlaag en verdwijnt al snel onder ons wanneer we naar de snorkelplek varen. Achter me zie ik de groene hellingen van de Waianae Range ruim een kilometer uitsteken boven het strand. Normaal…