Inhoudsopgave van Editie 2 - 2019 - National Geographic

ACTUEEL DE ONDERGRONDSE GESCHIEDENIS VAN C1 HONINGZWAMMEN (geslacht Armillaria) kunnen zich over een grote oppervlakte verspreiden door het vormen van rizomorfen, bundels van schimmel-draden of hyfen die zich hechten aan boomwortels. Het ondergrondse netwerk van hyfen, de zwamvlok of het mycelium, verzorgt het opnemen van voedingsstoffen uit de leefomgeving van de zwam. Paddenstoelen verraden bovengronds de aanwezigheid ervan. TEKST SERVAAS NEIJENS FOTO: IAN WEST/ALAMY STOCK PHOTO De aanwezigheid van een opmerkelijk groot exemplaar van Armillaria gallica in een bos op het Boven-schiereiland van Michigan is al bekend sinds eind jaren tachtig van de vorige eeuw. Onlangs is de zwam, met de prozaïsche naam C1, opnieuw onderzocht. Bioloog James Anderson van de University of Toronto verzamelde met zijn team 248 Amillaria- monsters. Hiervan werd het genotype bepaald, de verzameling erfelijke eigenschappen…

energie VOOR DE MODERNE TECHNOLOGIE VOLLE KRACHT VOORUIT Lithium is het lichtste metaal, hittebestendig en geschikt voor de opslag van grote hoeveelheden energie. Deze unieke eigenschappen hebben geleid tot een wereldwijde jacht op deze grondstof, die wordt gewonnen uit erts en uit pekel. WAAR HET LIGT EN WAAR HET HEENGAAT De aardvoorraad lithium bedraagt naar schatting 53 miljoen ton. Australië is koploper in de exploitatie ervan, maar de grootste voorraden liggen in Zuid-Amerika. HOE LITHIUM WORDT GEWONNEN Lithium kan zowel uit erts als uit pekel worden gehaald. De extractie uit erts gaat sneller maar is duurder; die uit pekel is doorgaans goedkoper, maar tijdrovend. WAARVOOR LITHIUM WORDT GEBRUIKT Als bestanddeel van hittebestendig aardewerk, glas en smeermiddelen, en steeds vaker in hoogwaardige oplaadbare accu’s. Ook de groeiende markt van hybride en…

BAKERMAT VAN INNOVATIE EN ONGELIJKHEID DE HOGE PRIJS VAN EEN HIGHTECHLEVEN Silicon Valley dankt zijn naam aan de siliciumchips die er in de begindagen werden gemaakt. Van een plek in de omgeving van Palo Alto waar een paar techneuten aan het werk waren, is het uitgegroeid tot een uitgestrekte regio met hightechindustrie en torenhoge huizenprijzen. De universiteiten, innovators en ondernemers hebben van Silicon Valley een enorme welvaartsmachine gemaakt. Maar van die welvaart profiteert niet iedereen. Terwijl de ‘Valley’ nog altijd verder groeit en zich ontwikkelt, is er ook sprake van grote ongelijkheid op het gebied van huizenbezit, rijkdom en kansen. Rijke enclaves Veel van de duurste huizen liggen in de uitlopers van de heuvels op het schiereiland, op een klein stukje rijden van de hoofdkantoren van een aantal techreuzen. Controversieel…

DE POEMA’S VAN PATAGONIË IN CHILI BETALEN SCHAPENBOEREN DE PRIJS VOOR BESCHERMING VAN DE POEMA. IS TOERISME EEN OPLOSSING? TEKST ELIZABETH ROYTE FOTOGRAFIE INGO ARNDT De eerste keer dat ik een poema zag, was in Utah, hoog in een den. Het dier was door honden de boom in gedreven en werd uiteindelijk afgeschoten door een ambtenaar van het ministerie van Landbouw. Mijn tweede ontmoeting in Chili was daarentegen net een sprookje. Even buiten Nationaal Park Torres del Paine in Zuid-Chili kijk ik vanaf een winderige berghelling vanuit de bosjes toe hoe drie jongen op de oevers van een meer rennen en stoeien. Soms komt moeder Sarmiento kijken om te zien of alles goed gaat. De blik in haar groene, zwartomrande ogen is kalm, haar dikke staart blijft laag. Wanneer de…

DE FOTO RATTEN IN DE VAL ‘IK MAAKTE DIT BEELD IN 2014 toen ik op reis was door de Braziliaanse deelstaat Minas Gerais (‘algemene mijnen’), waar ik werkte aan een fotoreportage over diamantzoekers, of garimpeiro’s. Ik verbleef op een boerderij van een van de garimpeiro’s die vaak in afgelegen gebieden werken. Nadat ik de man overdag had gevolgd bij zijn werkzaamheden, keerden we ’s avonds terug naar de boerderij, waar ik dit tafereel aantrof. Zijn zoons waren bezig met het kuisen van de schuur waar de maisvoorraad lag opgeslagen. Een onderdeel van de schoonmaakbeurt was om met een katapult alle ratten neer te schieten die zich in de spleten van de muren verscholen. Na een uur of twee lagen er maar liefst 53 afgeschoten ratten uitgespreid op een tafel in…

ACTUEEL STADSKIKKERS KLINKEN SEXYER DAN BOSKIKKERS TEKST SOPHIE SMITS FOTO: JOEL SARTORE MANNETJESKIKKERS IN EEN STEDELIJKE OMGEVING zijn aantrekkelijker voor vrouwtjes dan mannetjes die in het bos leven. De stadsbewoners hebben een complexere lokroep, zo stelden evolutiebiologen Wouter Halfwerk en Jacintha Ellers van de Vrije Universiteit Amsterdam vast. De onderzoekers toonden dit onlangs aan in een onderzoek dat plaatsvond in samenwerking met ecologen uit de VS en Panama. Ze ontdekten dat kikkers in stedelijke gebieden minder te vrezen hebben van roofdieren dan kikkers in een natuurlijke omgeving. Waarschijnlijk kunnen ze zich daardoor een opvallendere roep veroorloven. Stadslawaai en lichtvervuiling veroorzaken problemen voor dieren die afhankelijk zijn van visuele en auditieve communicatie-signalen. De wetenschappers onderzochten hoe het stadsleven de communicatie van mannelijke tungarakikkers heeft veranderd. Halfwerk licht toe: ‘Ons onderzoek laat…

ACTUEEL Deze foto ging bijna verloren... FOTOGRAAF AUDUN RIKARDSEN PLAATSTE EEN CAMERAVAL NAAST EEN ADEMGAT IN HET POOLIJS EN HOOPTE ZO DE PERFECTE FOTO VAN EEN ZEEHOND TE MAKEN. TOEN MELDDE ZICH EEN NIEUWSGIERIGE IJSBEER... TEKST EN FOTOGRAFIE AUDUN RIKARDSEN KAART: NGM MAPS EEN TIJDJE TERUG werkte ik als gids op een wildlifefotografiereis naar Spitsbergen. Na twee dagen reizen op een klein schip langs de kust, kwamen we aan op het Hornsundfjord op de zuidpunt van Spitsbergen. Het wemelde van de wilde dieren in dit afgelegen, kwetsbare gebied, en wij waren op zoek naar ijsberen en zeehonden. Toen we de boot verankerden in het fjordijs, zagen we enkele zeehonden rusten op het ijs, maar geen ijsberen. Ik bedacht dat ik misschien een zeehond op de foto kon krijgen die omhoog…

ENERGIE VOOR VISIOENEN I deel 2 SILICON VALLEY IS (BIJNA) VOLWASSEN IN SILICON VALLEY LEKEN DE MOGELIJKHEDEN ONBEGRENSD, MAAR OOK HIER WORDT NU DE VRAAG GESTELD OF ‘MÉÉR EN GROTER’ WEL ALTIJD BETER IS. TEKST MICHELLE QUINN FOTOGRAFIE LAURA MORTON Een stel Tesla’s wedijvert om een plekje bij een van de twaalf oplaadpalen op het parkeerterrein. De lobby van het Computer History Museum staat vol met vooral mannen, hier en daar zie je ze elkaar snel huggen. ‘Hoe staat het met m’n investering?’ roept iemand naar een kennis, dwars door het gewoel. Dan gaat er een bel en wordt het een beetje als het begin van een kerkdienst. Haastig stroomt de luidruchtige menigte de zaal in. Daar wordt het stil. De deuren gaan dicht. Demo Day gaat beginnen. De komende…

POEMA’S ALOM Het aantal poema’s in Nationaal Park Torres del Paine in Chili groeit explosief. De beschermde kat trekt echter de grenzen van het park over om op vee te jagen. Onderzoek onder veehouders rond het park wijst uit dat de meesten weleens een poema op hun land hebben gezien, maar anderen nooit. Waarnemingen van de poema’s* op Chileense veeboerderijen (juni 2017–juni 2018) *DE POEMATELLING IS GEBASEERD OP INTERVIEWS MET 45 CHILEENSE VEEHOUDERS DIE ZIJN AFGENOMEN DOOR PANTHERA KAART: SOREN WALLJASPER, NGM. BRONNEN: MARK ELBROCH, PUMA PROGRAM, PANTHERA; IUCN; INFRAESTRUCTURA DE DATOS GEOESPACIALES DE CHILE; SISTEMA DE INFORMACIÓN DE BIODIVERSIDAD (ARGENTINA); ©OPENSTREETMAP CONTRIBUTORS, BESCHIKBAAR ONDER OPEN DATABASE LICENSE; GLIMS…

IN BEELD HET VERHAAL OVERAL IN NEDERLAND SOIGNEREN FOKKERS HUN RAS-HOENDEREN VOOR SHOWS. HIER POSEREN ZE OP DE CATWALK. EEN PAAR JAAR GELEDEN was ik op een camping in de Pyreneeën en kwam er een haan op me af. Ik ging door de knieën en keek ’m eens goed in de ogen. Ik dacht: wat een leuk beest ben jij! Van bovenaf zie je zijn schoonheid en karakter niet, nu had ik echt contact. In het Pluimveemuseum in Barneveld kwam ik op het spoor van fokker Gerrit Simmelink. Hij werkt met barnevelders, een tam ras. In zijn schuur bouwde ik een studiootje met een tafel, waarop ik ze liet poseren. Ik heb daarna door heel Nederland kippen gefotografeerd. Ik herinner me een uilenbaard in Epe, een moorkop, met een zwarte…

DRIE PLAGEN In de Rocky Mountains komt het gevaar van drie kanten ROCKY MOUNTAIN NATIONAL PARK omvat ruim duizend vierkante kilometer aan beschermde natuur. Maar het is niet beschermd tegen de gevolgen van klimaatverandering. De gemiddelde jaartemperatuur in het hooggelegen park steeg in de vorige eeuw met 1,9 graden. Hierdoor is het aantal bastkevers, bosbranden en exotische gewassen zoals zwenk-dravik (een grassoort) toegenomen, wat zichtbaar heeft geleid tot schade aan de vegetatie waarmee driekwart van het park is bedekt. BRONNEN: COLORADO STATE FOREST SERVICE, ESDA FOREST SERVICE; NATIONAL PARK SERVICE; JASON SIBOLD EN AMANDA WEST, COLORADO STATE UNIVERSITY; GEOMAC, USGS.…

ENERGIE VOOR VISIOENEN DEEL 1 HET WITTE GOUD DOOR DE STIJGENDE VRAAG NAAR KRACHTIGE BATTERIJEN HOOPT BOLIVIA RIJK TE WORDEN MET HET WINNEN VAN LITHIUM UIT ZIJN GIGANTISCHE ZOUTVLAKTEN. OF VEEL BOLIVIANEN DAARVAN ZULLEN MEEPROFITEREN, VALT NOG TE BEZIEN. TEKST ROBERT DRAPER Op een vroege zaterdagochtend word ik in La Paz verwelkomd door de Boliviaanse vicepresident Álvaro García Linera; de ruime ontvangsthal naast zijn werkkamer biedt uitzicht op de Plaza Murillo. De joviale García Linera (56) geldt in zijn land als een verstokte marxist. Maar vandaag stelt hij zich op als een kapitalistische koopman. Het product dat hij aanprijst is lithium. García Linera praat zakelijk en tegelijk bevlogen over de grondstof die zijn land bezit. Lithium is niet alleen onmisbaar voor onze door accu’s en batterijen aangedreven wereld, maar ook,…

Ideeën, geld, en apparaten DE EVOLUTIE VAN EEN REVOLUTIE Tachtig jaar geleden zag in een garage in Palo Alto de start-up Hewlett-Packard het levenslicht. In de jaren daarna is Silicon Valley tot bloei gekomen, niet alleen door de computernetwerken die onze apparaten verbinden, maar ook dankzij netwerken van uitvinders en vernieuwers. VAN ANALOOG NAAR DRAADLOOS Elektrische signalen van nullen en enen bewegen zich steeds sneller in steeds grotere netwerken. VAN TRANSISTORS NAAR SMARTPHONES Van kamervullende computers naar smartphones op zakformaat: onze technologie wordt steeds kleiner en krachtiger. VAN PROFESSOR NAAR PROGRAMMEUR Van traditionele professoren tot de in hoody gehulde CEO’s van vandaag de dag: al deze leiders van Silicon Valley deden en doen aan netwerken. VAN DEFENSIEGELD NAAR DURFKAPITAAL In 1943 slepen bedrijven als Hewlett-Packard leger-contracten binnen, ten koste van…

Het ultieme offer RUIM VIJFHONDERD JAAR GELEDEN OFFERDEN LEDEN VAN HET CHIMÚVOLK IN HET HUIDIGE PERU 269 KINDEREN TIJDENS SCHOKKENDE RITUELEN. WAAROM GEBEURDE DAT? TEKST KRISTIN ROMEY FOTOGRAFIE ROBERT CLARK FOTO: REBECCA HALE, NGM Het jeugdige slachtoffer ligt in een ondiep graf op een met zwerfvuil bezaaid terrein. Het is de vrijdag voor Pasen in Huanchaquito, aan de noordkust van Peru. De flarden pompende dancemuziek die komen aanwaaien vanaf de bars langs de kust, een paar honderd meter oostelijker, doen denken aan een hartslag. In deze setting een naargeestig geluid, begeleid door het geschuif van de shovels waarmee arbeiders glasscherven, plastic flessen en lege hagelpatronen opruimen. Ze brengen de contouren aan het licht van een kleine grafkuil die in een eeuwenoude kleilaag is uitgegraven. Twee studenten archeologie liggen aan weerszijden van…