Inhoudsopgave van Editie 4 - 2024 - National Geographic Historia

Graag wil ik onze nieuwe hoofdredacteur aan u voor-stellen, Bram Mullink, die National Geographic de komende jaren zal leiden. Hij neemt deze taak over van Robbert Vermue. Hem wil ik danken voor de grote inzet waarmee hij afgelopen jaren onze bladen op koers heeft gehouden. In Rouen en enkele andere Franse steden worden op zomeravonden licht-en geluidshows geprojecteerd op belangrijke kerken. Ze benadrukken de grote rol die de gotische kathedralen in de geschiedenis hebben gespeeld. In een uitgebreid artikel onderzoeken we wat deze bouwwerken zo indrukwekkend maakte. De gouden geschiedenis van de Daciërs begon al zo’n 4500 jaar geleden. Op de cover ziet u het indrukwekkende hoofd van een krijger uit Dacië, een land dat ongeveer lag op de plek van het huidige Roemenië. Door zijn volk werd in de Oudheid…

Mary Anning bracht haar leven door in het dorp Lyme Regis aan de kust van Zuid-Engeland, waar ze menig fossiel heeft gevonden en beschreven. Het dorp is onderdeel van de kustlijn van Dorset en Oost-Devon, bekend als de Jurassic Coast, en door Unesco erkend als werelderfgoedlocatie. Door de geologische rijkdom van de kliffen kun je hier langs de gesteentelagen van het Trias, Jura en Krijt lopen. Het hele Mesozoïcum–een periode van 180 miljoen jaar–is zo vertegenwoordigd in deze rotsen.…

De god werd in een processie rondgedragen samen met een witte stier, de koningin, een vaandel en beelden van voorouders. Het beeld van Min werd gedragen door priesters. De processie trok waarschijnlijk naar een heiligdom in de omliggende velden. Daar sneed de koning een korenschoof af en offerde die als boetedoening aan de witte stier, een incarnatie van Min. Sommige onderzoekers denken dat de koning en koningin aan het eind van de ceremonie geslachtsgemeenschap hadden, waardoor de vruchtbaarheid van de farao werd gekoppeld aan die van de aarde.…

Toen Egypte een Romeinse provincie was geworden, brachten reizigers naar Alexandrië vaak een bezoek aan het mausoleum van Alexander. Onder hen was ook een aantal keizers. Het is bekend dat Julius Caesar al in 45 v.C. het Soma bezocht, toen hij in Alexandrië verbleef om koningin Cleopatra te steunen. Vijftien jaar later bewees ook Augustus eer aan de Macedonische veroveraar. Hij plaatste een gouden kroon op het gemummificeerde lichaam. Volgens een door Dio Cassius opgetekende anekdote brak hij daarbij Alexanders neus. Toen zijn metgezellen hem voorstelden ook de graven van de Ptolemaeën te bezoeken, antwoordde hij: ‘Ik ben gekomen om een koning te zien, geen lijken.’ Over Caligula werd verteld dat hij bij zijn bezoek aan de tombe niet aarzelde om zich Alexanders gouden kuras toe te eigenen. In het…

In Chinese kronieken wordt verteld dat in het jaar 166 n.C. enkele afgezanten hun opwachting maakten aan het keizerlijke hof in Luoyang. Ze zeiden dat ze waren gestuurd door de Romeinse keizer Marcus Aurelius. De ambassadeurs waren over zee komen varen uit Maleisië, langs de kust van Thailand en Vietnam, tot ze aan land waren gegaan in een Chinese haven bij de monding van de Rode Rivier, in de Golf van Tonkin. Daarna hadden ze onder escorte van de Chinese militaire autoriteiten bijna tweeduizend kilometer over land afgelegd, waarbij ze vele forten en ommuurde steden waren gepasseerd. Aan het Chinese hof waren de verwachtingen met betrekking tot dit bezoek hooggespannen. De Chinezen waren al sinds lange tijd op de hoogte van het bestaan van het Romeinse Rijk. Ze kenden het…

In Chinese kronieken werd een beeld geschetst van het Romeinse Rijk waarin werkelijkheid en fantasie door elkaar liepen. In de Houhanshu (Het Boek van de Late Han), wordt uitgelegd dat in de stad Rome vijf glazen paleizen stonden, en dat de keizer elke dag, vergezeld door een dienaar met een zak, naar een van deze paleizen ging. De burgers stopten dan hun verzoekschriften in die zak. Daarna boog de heerser zich met behulp van 36 raadgevers over de verzoeken. In dezelfde kroniek werd ook de rijkdom van Rome sterk aangezet. Er stond dat het Rijk beschikte over ‘alle kostbare en zeldzame voorwerpen uit diverse buitenlandse rijken’ en dat ‘de mensen uit het land eerlijk zijn in de handel en geen dubbele prijzen hanteren’.…

1140 Op initiatief van abt Suger wordt begonnen met de bouw van het eerste gotische bouwwerk: het koor van de abdij van Saint-Denis. 1221 Bisschop Mauricio legt de eerste steen van de kathedraal van Burgos, geïnspireerd op de Franse architectuur. 1241 Lodewijk IX van Frankrijk geeft opdracht tot de bouw van de Sainte-Chapelle in Parijs als heiligdom voor de doornenkroon van Christus en andere relikwieën. 1311 De 159,7 meter hoge toren van de kathedraal van Lincoln wordt voltooid. Dit is het hoogste bouwwerk ter wereld tot 1549, dan stort de torenspits in. 1370 In de kathedraal van Palma de Mallorca wordt het grootste roosvenster ter wereld gecreëerd met een diameter van dertien meter.…

Bij gotische kathedralen staat de beeld-houwkunst in dienst van de architectuur. Die combinatie levert vaak zeer indrukwekkende kerkportalen op. De meeste kathedralen hebben er drie: twee aan de zijkanten en één gericht naar het westen–vaak de hoofdgevel. Deze prachtige portalen vormden het decor voor markten, rechtszaken, processies en festivals. Met beelden die een boodschap uitdragen, bogen en roosvensters, maaswerk–dat steeds vaker en vaardiger werd toegepast–en het samenspel van ruimte en zuilen, hadden de kerkportalen een weelderige grandeur, die bedoeld was om indruk te maken op de toeschouwers en om hen te onderwijzen in de leer van de kerk. De portalen weerspiegelen het spirituele universum van het christendom. Soms zijn de wonderen van de beschermheilige van de kerk uitgebeeld, maar het belangrijkste thema is altijd het leven van Christus of Maria.…

Volgens abt Suger van Saint-Denis ‘staan er in het hart [van de kathedraal] twaalf zuilen, evenveel als het aantal apostelen, en in de zijbeuken hetzelfde aantal dat de profeten vertegenwoordigt. Ze ondersteunen de hoogte van het gebouw’. Zijn tijdgenoot Honorius Augustodunensis (1080-ca.1153) zei hetzelfde, zij het wat directer: ‘De pilaren zijn de bisschoppen waarop het bouwwerk van de kerk rust dankzij de rechtschapen manier waarop zij hun leven hebben geleid.’ Zuilen en pilaren zijn daarom niet alleen fundamentele elementen ter ondersteuning van het dak van het bouwwerk, maar staan ook voor de verbondenheid tussen aarde en hemel en het dagelijkse en het eeuwige leven. De elegantie van deze stutten geeft het bouwwerk spirituele betekenis en verhevenheid. Pilaren en zuilen werden op verschillende manieren uitgevoerd. Een van de vroegste voorbeelden is…

1517 Maarten Luther publiceert zijn 95 stellingen. Uitgebuite boeren voelen zich gesteund door zijn kritiek op onderdrukking en grootgrondbezit. 23 juni 1524 In het graafschap Stühlingen barst de bom als boeren weigeren hun feodale plichten uit te voeren. Al snel zijn er ruim duizend opstandelingen. 20 maart 1525 In Memmingen vergaderen vijftig afgevaardigden van de drie grootste boerenlegers. Ze presenteren hun eisen in de Twaalf Artikelen. Voorjaar 1525 De revolutie escaleert en veel kastelen en kloosters gaan in vlammen op. Het Bloedbad van Weinsberg veroorzaakt grote verontwaardiging. Zomer en herfst 1525 Het Duitse leger komt massaal in actie en slaat tienduizenden boeren neer. In september is de strijd letterlijk doodgebloed.…

Het koninkrijk van Kanu’ul (de Slang) was een van de machtigste van het hele Mayagebied. De hoofdstad lag in het hart van het schiereiland Yucatan, vlak bij de huidige grens met Guatemala, op een plek die vroeger Ox Te’ Tuun werd genoemd. Nu heet het Calakmul, een Maya-term die ‘twee aangrenzende piramides’ betekent en verwijst naar de twee opvallendste bouwwerken van deze oude stad, die nog altijd overeind staan: Structure I en Structure II. De laatste is ca. vijftig meter hoog en stelt de ‘grootse berg’ voor, waarop de stad in de 5de eeuw v.C. werd gesticht. Tijdens de 7de en de eerste helft van de 8ste eeuw n.C., vooral ten tijde van ahau (koning) Yuknoom de Grote en zijn opvolger Yuknoom Yich’aak K’ak’, ook bekend als Jaguarklauw, maakte Calakmul…

SPIEGELS VAN ROME Gids in zeven eeuwig actuele thema’s Sandrina Bokhorst Sterck & de Vreese, 2024 344 blz., € 39,90 De vele gezichten van Rome Sandrina Bokhorst noemt zichzelf een verhalenverteller, en met haar nieuwe boek bewijst ze dat ze dat is. Een heel goede verhalenverteller zelfs. Aan de hand van zeven thema’s, veerkracht, kennis, seks, geslacht en gender, het Colosseum, toerisme, leiderschap en het einde, voert ze de lezer door Rome, waarbij ze de Oudheid, Middeleeuwen, Renaissance en moderne tijd vloeiend aaneenrijgt tot een streng van filosofische en cultuurhistorische parels. Elk thema wordt afgesloten met een beknopte rondleiding langs de plekken waar de verhalen zich afspelen. Ik kom al ruim vijftig jaar lang min of meer regelmatig in Rome en dacht de stad een beetje te kennen. Een ding…

ROMULUS EN REMUS Het verhaal van deze tweeling, gezoogd door een wolvin, werd opgetuigd om de goddelijke ontstaansgeschiedenis van Rome te legitimeren. Livius zei hierover: ‘Ik ben niet van plan om de legenden over de tijd vóór de stichting van Rome, of over de stichting zelf, te accepteren of te verwerpen, omdat ze eerder poëtische fabels zijn dan betrouwbaar bewijs van de gebeurtenissen.’ ‘Maar,’ voegde hij toe, ‘als er ooit een volk het recht had om zijn oorsprong heilig te maken en te verbinden met de goden, dan was het wel het Romeinse volk.’ De slaven van Sparta De burgers van Sparta konden hun hele leven aan oorlogsvoering wijden, omdat slaafgemaakten, de Heloten, voorzagen in hun levensbehoeften. Critias, een Atheense politicus uit de 5de eeuw v.C., schreef dat nergens anders…

6X NATIONAL GEOGRAPHIC HISTORIA 36, 99 I.P.V. 50,94 9X NATIONAL GEOGRAPHIC HISTORIA 49, 99 I.P.V. 76,41 BESTE DEAL 12X NATIONAL GEOGRAPHIC HISTORIA 59, 99 I.P.V. 101,88 GA NAAR NATGEOSHOP.NL/HISTORIA OF BEL GRATIS 088 024 54 14 (NEDERLAND) OF 078 48 01 83 (BELGIË) Deze aanbieding is geldig in Nederland en België t/m 31 oktober 2024. De aanbieding geldt tot wederopzegging en kan na de actietermijn indien gewenst maandelijks worden opgezegd. Zie ook: hearst.nl/leveringsvoorwaarden. OF SCAN DE QR-CODE…

Bovenaan zien we een gevleugelde jongeman die symbool staat voor de geest van de oorlog ①. Hij roept op tot de strijd en geeft met zijn zwaard aan welke kant de vrijwilligers op moeten. Onderaan zien we de strijders, afgebeeld in Grieks-Romeinse stijl. Een aanvoerder ② met maliënkolder, kuras en beenkappen zwaait met zijn helm om de mannen op te zwepen. Een naakte efebe met helm ③ loopt met hem mee. Hij heeft zijn rechtervuist gebald. Achter hen een wat oudere man ④ die op het punt staat zijn zwaard te trekken, en een grijsaard ⑤ die de aanvoerder raad lijkt te geven. Links van de aanvoerder spant een jongeman met ontbloot bovenlijf ⑥ zijn boog, terwijl een andere man met maliënkolder ⑦ zich omkeert om een trompetsignaal te…

Mary legde haar werk vast in gedetailleerde tekeningen. Deze vonden mede met de hulp van Elizabeth Philpot hun weg naar de wetenschappelijke wereld. Philpot, die destijds met haar twee zussen werkte aan een fossielencollectie, ging soms met Mary mee op fossielenjacht en stimuleerde haar om haar vondsten wetenschappelijk vast te leggen. Naast haar bekende vondsten speelde ook het rostrum van belemnieten, het harde staartstuk van deze uitgestorven inktvissen, een grote rol in haar schetsen.…

Toen er in de 4de eeuw felle discussies plaatsvonden tussen christenen en aanhangers van polytheïstische godsdiensten, daagde Johannes Chrysostomus, de beroemde patriarch van Constantinopel, zijn heidense tegenstanders uit om te vertellen waar het graf van Alexander de Grote was. Christenen wisten maar al te goed waar Jezus begraven lag: in Jeruzalem, op de plek waar nog maar kort daarvoor de Heilig Grafkerk was gebouwd. Het graf van de grootste held uit de Oudheid leek daarentegen wel van de aardbodem te zijn verdwenen, of in ieder geval uit Alexandrië, de stad waar ooit zijn overblijfselen te ruste waren gelegd. Sindsdien is de locatie van Alexanders tombe een raadsel, ondanks hardnekkige zoektochten van tientallen archeologen. De uitvaart van Alexander de Grote staat gedetailleerd beschreven in bronnen uit de Oudheid. Nadat hij in…

Zoals bij veel volken uit de Oudheid het geval is, danken we ook de eerste vermelding van de Daciërs aan de Griekse historicus Herodotus, die in de 5de eeuw v.C. zijn beroemde Historiën schreef. De Daciërs–Herodotus noemde hen Geten–leefden ten noorden van de Donau. Hij heeft het over hen in de context van een veldtocht die Darius I in Europa zou hebben gemaakt. De Daciërs boden hardnekkig weerstand tegen de Perzen; andere stammen hadden zich zonder slag of stoot overgegeven. Herodotus noemt hen dan ook ‘de dapperste en deugzaamste van de Thraciërs’. Vier eeuwen later roemt ook de Romeinse schrijver Ovidius hun krijgslust. Hij had kennis met hen gemaakt tijdens zijn ballingschap (ca. 8-18 n.C.) in Tomis aan de Zwarte Zee (nu Constanța). ‘Ze hebben een woeste stem en uiterlijk,…

138 v.C. Zhang Qian leidt een Chinese diplomatieke missie om een bondgenootschap te smeden tegen de nomadische Xiongnu-stammen in Centraal-Azië. 118 v.C. Eudoxos van Kyzikos steekt als eerste Griekse ontdekkingsreiziger in opdracht van Ptolomaeus VIII de Indische Oceaan over, van Egypte naar India. 20 v.C. Op het eiland Samos komt een gezant aan die door de Indiase koning Porus met exotische geschenken naar keizer Augustus is gestuurd. 2 v.C. Isidorus van Charax krijgt met het oog op een mogelijke Romeinse veldtocht de opdracht om informatie te verzamelen over Parthië en de wegen door dit rijk. Ca. 50 n.C. In de Periplus van de Erythreïsche Zee worden zeevaart en handel beschreven tussen de havens aan de Rode Zee en die in India. 101 Maes Titianus, een koopman van Macedonische origine, stuurt…

Romeinse kooplieden of afgezanten die over land naar het Verre Oosten wilden reizen, volgden een route die uit drie lange etappes bestond. Het eerste deel voerde hen naar de oostgrens van het Romeinse Rijk, hetzij naar Palmyra in de Syrische woestijn, hetzij naar Alexandrië in Egypte. Vanuit Palmyra voerde het tweede deel door het Parthische Rijk naar Bactrië in het huidige Afghanistan, dat een belangrijk knooppunt was tussen Oost en West. Daarna liep de route door het Pamirmassief, over passen van meer dan vijfduizend meter hoogte, langs de rand van de Taklamakanwoestijn, tot uiteindelijk China werd bereikt. De zeeroute, die door de Grieken en Romeinen vaker werd gebruikt, begon in Alexandrië, om daarna over de Rode Zee te voeren tot aan de Indiase kust. Via het schiereiland Malakka kwamen de…

Stühlingen is de plaats waar de legendarische ‘slakkenstrijd’ zich afspeelde en de Boerenoorlog in 1524 begon. Maar het lijkt waarschijnlijker dat de werkelijke reden voor de opstand lag in de spilzieke levenswijze van de plaatselijke landsheer die de burgers verplichtte tot herendiensten en onredelijk hoge belastingen. In Mühlhausen was in augustus 1524 Thomas Müntzer actief. Het stadsbestuur werd afgezet en de kloosters en kerken werden geplunderd. In Memmingen werden op 20 maart 1525 de Twaalf Artikelen afgekondigd, een eisenpakket van de opstandelingen. Na de slag bij Frankenhausen, die zo’n zesduizend boeren het leven kostte, werd Münzer op 27 mei 1525 in de stad onthoofd. In mei 1524 kwamen de boeren van Forchheim voor het eerst in opstand tegen de zware lasten die hen door kerk en adel werden opgelegd. Baltringen…

Mary werd op 21 mei 1799 geboren in Lyme Regis, een plaatsje in het zuidwesten van Engeland. Haar vader, Richard Anning, was timmerman en meubelmaker, maar verzamelde en verkocht naast zijn alledaagse werk ook fossielen uit de kliffen langs de kust van Dorset, later bekend als de Jurassic Coast. Het gezin bestond uit negen kinderen, waarvan er maar twee volwassen zijn geworden: Mary zelf en haar oudere broer Joseph Anning (1796-1849). Een van de kinderen die het niet redde was Mary Anning (1794-1798), de eerstgeborene in het gezin, naar wie Mary later werd vernoemd. Het vierjarige meisje overleed tijdens een brand in het huis van het gezin in Lyme Regis. Mary had een vergelijkbare ervaring toen ze net een jaar oud was. Tijdens een onweersbui werd ze door haar verpleegster…

323 v.C. Alexander de Grote sterft op 33-jarige leeftijd in Babylon aan koortsen. Zijn uitgestrekte rijk komt in handen van zijn generaals. 321-’20 v.C. Het gebalsemde lichaam van Alexander wordt overgebracht naar Egypte en begraven bij het Serapeum van Sakkara in Memphis. 290-’80 v.C. Ptolomaeus II verplaatst Alexanders resten naar Alexandrië. In 215 v.C. laat Ptolomaeus IV een groot mausoleum bouwen om het lichaam daar te begraven. 89 v.C. Ptolomaeus X plundert het graf van Alexander, het Soma. Hij laat de gouden sarcofaag omsmelten en eigent zich de schatten van de veroveraar toe. 365 n.C. Bij een aardbeving en de daaropvolgende tsunami worden talrijke gebouwen in Alexandrië verwoest. Waarschijnlijk verdwijnt hierbij ook het Soma.…

Begin 20ste eeuw werden in de necropool van El Shatby in Alexandrië de overblijfselen gevonden van een tombe uit de 3de eeuw v.C. Deze was gebouwd in Macedonische stijl, gemaakt van albast en bedekt door een aarden heuvel. Na een eerste studie door Evaristo Breccia begon Achille Adriani, directeur van het Grieks-Romeinse Museum van Alexandrië, in 1964 aan een nauwgezette opgraving. Adriani stelde onmiddellijk dat dit het graf van Alexander was. Volgens hem was het albasten gedeelte de vestibule, die via een tweede, niet meer bestaande deur, naar een binnenkamer leidde, waar de sarcofaag stond die de laatste rustplaats was van de Macedonische veroveraar. Archeoloog en romanschrijver Valerio Massimo Manfredi heeft er veel aan gedaan om het idee te verbreiden dat de zogenoemde ‘Albasten tombe’ van Alexander was, maar de…

Onder de regering van Augustus was zijde in zwang geraakt bij de Romeinse elite. De vrouwen uit de familie van de keizer pronkten met tunica’s van deze stof, zoals de dichter Martialis schrijft. In een van zijn gedichten roemt hij de geur van ‘de zijde van de keizerin uit de kasten op de Palatijn’. Er waren zelfs slavinnen speciaal belast met het naaien van deze kleding, de zogenoemde siricariae. Al snel deden ook mannen mee aan de mode, al viel dat niet in goede aarde bij meer traditioneel ingestelde Romeinen. In het jaar 16 werd een senatus consultum, een besluit van de senaat, aangenomen tegen de ‘zijde, die de kledij van mannen onteert’. Toch was keizer Caligula enkele jaren later in het openbaar te zien ‘gekleed in zijde’, aldus Suetonius.…

Kerktorens waren het statussymbool van de middeleeuwse stad. De macht, reputatie en rijkdom van een stad werd afgemeten aan het aantal en de hoogte van deze klokkentorens, waarvan het klokgelui op kilometers afstand te horen was. Dus wedijverden deze steden om de bouw van de hoogste, rankste en lichtste kerktorens, bekroond met puntige torenspitsen die bijna tot aan de hemel reikten. Deze strijd verplaatste zich naar de burgerlijke architectuur en veel steden kwamen vol gemeentelijke en wachttorens te staan van de adel, die de macht van de raad of belangrijke families symboliseerden. Maar erg vaak werden bouwprojecten niet voltooid omdat ze te duur waren geworden. En veel wel afgebouwde torens waaiden om na een zware storm omdat hun vorm ze erg kwetsbaar en instabiel maakte, of ze stortten in door…

Het kruisribgewelf werd aan het eind van de romaanse periode voor het eerst toegepast en bereikte in de gotische periode zijn optimale gebruiksnut en ontwikkeling. De constante zoektocht naar meer licht, minder zware muren en fantasievolle hogere plafonds, stelde hoge eisen aan de bouwmeesters. Ze ontwikkelden een systeem van stutten dat moest voorkomen dat de muren bijna al het gewicht van het dak droegen. Zo ontstond de luchtboog, een stijgende boog tussen een steunbeer en het bouwwerk, waardoor pilaren en dikke muren achterwege konden blijven en het bouwwerk eruitzag als luchtig kantwerk. Aan de buitenkant simuleerden deze luchtbogen de trap naar de hemel waarlangs vrome mensen zouden opstijgen. Binnenin waren de gewelven die ze ondersteunen het evenbeeld van de hemel. Als bouwstijl is de gotiek echter zeer gevarieerd. In de…

1. Elke gemeente heeft het recht om zijn predikant te kiezen en te ontslaan. 2. De kleine tienden moeten worden afgeschaft en de grote tienden moeten worden gebruikt voor geestelijken, armen en landsverdediging. 3. De lijfeigenschap moet worden afgeschaft. 4. Jacht en visserij moeten vrij zijn. 5. Bossen en wouden moeten in gemeenschapshanden worden teruggegeven. 6. De herendiensten moeten tot een draaglijk niveau worden gereduceerd. 7. Buitencontractuele herendiensten mogen niet worden toegestaan, tenzij tegen een passende vergoeding. 8. De belastingen van de boeren moeten opnieuw worden beoordeeld door ‘eerbare mensen’. 9. De strafmaat voor zware overtredingen moet opnieuw worden vastgesteld. 10. Voormalige gemeenschapsweiden en-akkers moeten worden teruggegeven, tenzij koopcontracten kunnen worden overgelegd. 11. Einde betaling van de Todfall (een soort erfbelasting). 12. Alle eisen komen voort uit het Woord van…