Inhoudsopgave van Editie 4 - 2023 - National Geographic Historia

In het Gregoriano Profano Museum, onderdeel van de Vaticaanse Musea, staan ze vlak bij elkaar: Julius Caesar en Cleopatra VII. De Romeinse historicus Suetonius is een van de velen die schreef over de relatie die ze hadden. Onderdeel daarvan zou een lange Nijlcruise zijn geweest met bezichtigingen van alle monumenten in Egypte. Het verhaal van hun liefde heeft veel schrijvers en kunstenaars geïnspireerd. In dit nummer besteden we aandacht aan duisterdere perioden uit hun leven: de brute moord op Caesar en de machtsstrijd van Cleopatra, die na Caesars dood haar nieuwe minnaar Marcus Antonius gebruikte om haar zuster Arsinoë uit de weg te ruimen. Mariken van Nieumeghen is een middeleeuws verhaal dat twee deelvertellingen verenigt: een episode uit het hertogdom Gelre en de ‘zeer wonderlijke ende waarachtighe gheschiedenisse’ van het…

Iedereenkent Cleopatra als ‘de koningin van Egypte’, maar het kostte haar bloed, zweet en tranen om de troon te bemachtigen en te behouden. In dit geval ging het niet eens om haar eigen bloed, maar om dat van haar familie. Het leven van Cleopatra was een constante en meedogenloze strijd om de macht, met haar zus Arsinoë als haar grootste rivaal. Bij zijn overlijden in 51 v.C. had Ptolemaeus XII nog vier kinderen: twee dochters, Cleopatra en Arsinoë, en twee zoons die – zoals gebruikelijk in deze dynastie – allebei Ptolemaeus heetten. Cleopatra woonde samen met haar broers en zussen in het koninklijk paleis in Alexandrië, waar ze een strenge opvoeding kregen in Griekse stijl. Aan genegenheid en respect voor elkaar werd geen enkele aandacht besteed; de kinderen groeiden op…

PARLEMENTARIËRS TEGEN DE DEMOCRATIE In het parlement de minderheid, op straat de baas Ten tijde van de Mars op Rome waren de fascisten allang niet meer een klein groepje opstandige figuren. Van de 535 zetels in het parlement waren er 35 in handen van fascistische parlementariërs, onder wie Mussolini zelf. Die zetels hadden ze veroverd in mei 1921, door aan de verkiezingen mee te doen onder de paraplu van het Blocco Nazionale, een coalitie van rechts en antisocialisten. Die stond onder leiding van door Giovanni Giolitti, een hoogbejaarde, zeer ervaren politicus. Giolitti symboliseerde voor de fascisten juist het corrupte parlementaire systeem dat Mussolini zelf zo verafschuwde. Dit was de tweede keer dat de fascisten deelnamen aan de verkiezingen; de eerste keer, in 1919, liep uit op een fiasco. Nu verkondigden…

Dearcheologen in Tiel werkten in kleine opgravingsputten. Daarvan werden nauwkeurige tekeningen gemaakt die pas na de opgraving als een puzzel aan elkaar werden gepast. Toen werd duidelijk hoe alle losse elementen op de bijna vier hectare grote opgraving in elkaar grepen. Het terrein bleek een vierduizend jaar oud openluchtheiligdom te zijn, een henge (zoals in Stonehenge). Het werd gebouwd rond de overgang van de late steentijd naar de bronstijd en was in gebruik van 2800 tot 1200 v.C. In het heiligdom lagen drie grafheuvels, waarvan de grootste zo’n achthonderd jaar lang werd gebruikt voor begravingen. In deze heuvel werden mannen, vrouwen en opvallend veel kinderen begraven. Naast de grafheuvels lagen drie boerenerven en een grafveld, die ook deel uitmaakten van het heiligdom. Begraven was niet het enige doel van de…

Geenenkel middeleeuws verhaal is zo aan een Nederlandse stad verbonden als Mariken van Nieumeghen. Het is losjes gebaseerd op een aantal belangrijke gebeurtenissen en benadrukt het opstandige karakter van Gelre, het hertogdom waar Nijmegen deel van uitmaakte, en van Mariken zelf. Beide geven zich uiteindelijk over; de eerste aan de Bourgondiërs en Habsburgers, de tweede aan God. Nijmegen anno nu ‘Old city, young vibe,’ zo luidt de slogan waarmee Nijmegen, de oudste stad van Nederland, haar rijke historie en bruisende karakter adverteert. Dat Nijmegen haar verleden zo koestert, blijkt uit de vele historische verwijzingen die in de stad te vinden zijn. Zo wandelt het beeld van Mariken van Nieumeghen, het hoofdpersonage uit de gelijknamige prozatekst, al sinds 1957 over de Grote Markt heen. In het centrum doet men inkopen in…

CHRONOLOGIE Malta, 8000 jaar geschiedenis 5900-4500 v.C. De eerste kolonisten komen aan op Malta. In de ‘Grot van de duisternis’, Għar Dalam, worden hun sporen teruggevonden: botten van mensen en huisdieren. 3600-2500 v.C. In de Tempelperiode worden opmerkelijke megalithische tempelcomplexen gebouwd. Het zijn de eerste vrijstaande stenen constructies van Europa. 2500 v.C.-1530 Na de bronstijd komen er op Malta Feniciërs, Carthagers, Romeinen, Byzantijnen, Arabieren, Normandiërs en meerdere Europese vorstenhuizen aan de macht. 1530-1798 Karel V schenkt Malta als leen aan de hospitaalridders. Na het afslaan van een Ottomaans beleg in 1565, bouwt de Orde van Malta een succesvolle staat op. 1798-nu Na het verdrijven van de Fransen komen de Engelsen aan de macht, tot Malta in 1964 onafhankelijk wordt. In 1974 wordt het een republiek, en EU-lid in 2004. De…

Deschilder Jan Willem Pieneman legde vast hoe prins Willem van Oranje (de latere koning Willem II) op zijn paard Wexy heroïsch uittorent boven de vechtenden op het slagveld van Quatre-Bras. Het contrast tussen de prins en het gewone soldatenvolk is groot. Hij lijkt licht en gratie uit te stralen, te midden van de gruwelijke werkelijkheid van het slagveld. De boodschap van het doek is duidelijk: de prins brengt de overwinning. Dat die zege er zou komen, was op de ochtend van de strijd op 15 juni 1815 nog maar zeer de vraag. Napoleon Bonaparte was honderd dagen ervoor ontsnapt uit gevangenschap op het eiland Elba, had in recordtempo een leger verzameld en met zijn troepen een afstand afgelegd. Die opmars had in heel Europa paniek veroorzaakt. In allerijl werd de…

Maarals Caesar al werkelijk iets heeft gezegd, dan moet dat in het Grieks zijn geweest. Alleen de Romeinse biograaf Suetonius, die 160 jaar na de moord op de dictator schreef over de gebeurtenis, en Dio Cassius, die weer tachtig jaar later zijn werk uitbracht, vermelden dat volgens ‘sommigen’ Caesar in het Grieks zou hebben gezegd: ‘Kai sou, teknon’ (‘Ook jij, kind’). Er is wel geopperd dat Caesar met deze woorden zou hebben erkend dat Brutus zijn zoon was, zoals het gerucht de ronde deed. Maar waarschijnlijk was dit niet het geval: al was Caesar inderdaad de minnaar geweest van Brutus’ moeder Servilia, dan was hij nog maar vijftien was toen Brutus werd geboren. Het is ook mogelijk dat deze laatste woorden later zijn verzonnen om de ondankbaarheid van de samenzweerders…

In de jaren dertig was een groep soldaten, cartografen en landmeters van allerlei nationaliteiten in Noord-Soedan gestationeerd om de regio voor militaire doeleinden te verkennen en in kaart te brengen. Omdat ze veel vrije tijd hadden, troffen ze elkaar altijd in een Griekse bar in het dorpje Wadi Halfa, waar ze club Zerzura oprichtten. De naam van deze club kwam voort uit hun droom om ooit op zoek te gaan naar de mythische stad Zerzura. Volgens het 15de-eeuwse Arabische manuscript Kitab al Kanuz (‘boek der verborgen parels’) lag deze weelderige stad in een oase en was die ‘wit als een duif ’. Eeuwen daarvoor had ook Herodotus het rond 450 v.C. over een witte stad gehad, vol schitterende schatten, die ten onder zou zijn gegaan in het woestijnzand ten westen…