Inhoudsopgave van Editie 3 - 2023 - National Geographic Historia

V reemdgenoeg is een van de bekendste filosofen uit de Late Oudheid ook een van degenen over wie we het minst weten. Haar leven is voornamelijk gereconstrueerd aan de hand van kennis over het wetenschappelijke en religieuze klimaat in Alexandrië in de 4deen 5 deeeuw, en de briefwisseling tussen haar en haar bekendste leerling, Synesius van Cyrene, de bisschop van Ptolemais, en zijn studiegenoten. Hypatia was een dochter van de vermaarde wiskundige Theon van Alexandrië. Ze was actief in de wetenschappelijke kringen van de stad en gaf commentaar bij belangrijke wiskundige en astronomische werken die in Alexandrië waren geschreven in de tijd van de Ptolemaeën. Deze koninklijke dynastie, die uit Macedonië stamde, had het Mouseion en de Bibliotheek van Alexandrië gesticht, instituten die van de stad het intellectuele hart van…

‘Kemet’ is de naam die de oude Egyptenaren gaven aan hun eigen land. Het woord betekent ‘het zwarte’ en verwijst naar de vruchtbare donkere aarde langs de Nijl. Kemet is ook de titel van een tentoonstelling in het Leidse Rijksmuseum van Oudheden, waarin de verbeelding van het oude Egypte en Nubië door muzikanten met Afrikaanse roots centraal staat. Kemet, Egypte in hiphop, jazz, soul & funk luidt dan ook de volledige naam. Beroemde internationale artiesten als Miles Davis, Lauryn Hill, Prince, Nina Simone, Fela Kuti, Erikah Badu, maar ook jonge Nederlandse muzikanten als Yung Nnelg en Typhoon, putten inspiratie uit Egypte als bron van Afrikaanse cultuur. Dat is terug te vinden in hun muziek en songteksten, maar ook in de keuze van afbeelding voor platenhoezen, kleding en visuele symbolen, zoals…

DE MOORD OP GAIUS JULIUS CAESAR Op 56-jarige leeftijd wordt Caesar de ongekroonde koning van Rome. Zijn overwinning in een bloedige burgeroorlog had alle macht van de Republiek in zijn handen gelegd. Dit leidt tot grote onvrede bij de Romeinse elite, die dit niet langer tolereert. In 44 v.C. op de Idus Martii (15 maart) wordt Caesar vermoord in een vergadering van de senaat door enkele van zijn eigen aanhangers, en door aanhangers van Pompeius, die hij had vergeven. ISIS De godin Isis was een van de belangrijkste godheden van het Egyptische pantheon. Zij stond bekend als vruchtbaarheidsgodin en was een meesteres van magie, vrouw van Osiris en moeder van Horus. Na de verovering van Egypte door Alexander de Grote verspreidde haar cultus zich over het Middellandse Zeegebied, waar zij…

Al sinds mensenheugenis wordt er op ijs geschaatst. Er zijn zelfs rudimentaire schaatsen van mammoetbotten gevonden uit het Laat-Paleolithicum. Rolschaatsen daarentegen zijn een recente uitvinding. De ontwikkeling daarvan begon pas in de 19deeeuw. Maar het duurde niet lang voordat rolschaatsen uitgroeide tot een wereldwijde hype. Zo schreef het Franse weekblad La Vie Parisienne in 1876: ‘Zo heerlijk om je niet meer zwaar te voelen en vastgenageld aan de grond (...). Het grootste plezier van rolschaatsen is je te kunnen bevrijden van alle ballast.’ De eerste kennismaking van het publiek met rolschaatsen wordt meestal halverwege de 18deeeuw geplaatst, op een soiree voor de Londense high society. Deze werd georganiseerd door de sopraan Theresa Cornelys in haar Carlisle House aan het populaire Soho Square. Een van de genodigden, de Belgische uitvinder Jean-Joseph…

In de tijd van de Verlichting werd het personage Hypatia graag opgevoerd in de context van religieuze en filosofische debatten. De wrede moord met de fanatieke christenen en patriarch Cyrillus als schuldigen aan deze misdaad, werden gebruikt als uitgangspunt in de strijd die in de Verlichting werd gevoerd tegen het bijgeloof en het obscurantisme van de kerk. De eerste vermelding van Hypatia in de Europese literatuur is te danken aan de protestantse John Toland, die in 1720 een werk publiceerde met de expliciete (en lange) titel Hypatia of de geschiedenis van een zeer mooie, oprechte, geleerde en veelzijdige dame die door de geestelijkheid van Alexandrië in stukken werd gereten om de hoogmoed, wedijver en wreedheid van hun aartsbisschop te bevredigen, in het algemeen maar ten onrechte Cyrillus genoemd. De Verlichting…

De vrouwen waren niet de enige slachtoffers van de vorst, voor wie liefde en dood hand in hand leken te gaan. Op 28 juni 1540 werd voor de Tower of London de belangrijkste minister van Hendrik VIII onthoofd, Thomas Cromwell. De beul, gewoon een slager, ging nogal hardhandig te werk. Maar op een andere plek werd groots feest gevierd. Want 25 kilometer verderop trouwde de koning in zijn gigantische, pas afgebouwde Oatlands Palace aan de Theems met zijn vijfde vrouw, Catherine Howard. De 49-jarige koning was totaal niet geïnteresseerd in het lot van zijn voormalige rechterhand. Hij was die dag dolgelukkig. Geobsedeerd door een zoon Het radicale besluit van Hendrik om met het pausdom te breken en zich tot het protestantisme te bekeren, was ingegeven door privéredenen: hij wilde per…

1 DEKENS Zeer gedetailleerd staan de verschillende soorten dekens afgebeeld die moesten worden geleverd, inclusief de kleuren en de voorgeschreven motieven van de decoratie. 2 QUETZALVEREN De schitterende lange staartveren van deze vogel werden als symbool van overvloed, vruchtbaarheid en leven zeer gewaardeerd. Met de veren werden allerlei hoofdtooien, vaandels en andere voorwerpen gemaakt. 3 AMBERBOOM De hars van de amberboom werd door de Mexica gebrand tijdens hun plechtigheden, maar ook werd het product gebruikt als medicijn, bijvoorbeeld tegen schurft. 4 GOUD EN EDELSTENEN Naast goudpoeder en gouden sieraden, zoals de hier afgebeelde kettingen en armbanden, moesten er ook strengen chalchihuitl (edelstenen en halfedelstenen, zoals jade en smaragd) worden afgedragen. 5 KLEDING EN SCHILDEN Verdere afdrachten bestonden uit chimalli’s, houten schilden bedekt met leer en veren; tlahuiztli’s, gevechtskostuums die over…

DE AKROPOLIS VAN ATHENE Geschiedenis van een mythisch icoon Eric M. Moormann en Janric van Rookhuijzen Prometheus 416 blz., € 35,00 Zo’n 2500 jaar geleden werd de Akropolis van Athene vernietigd door de Perzen. Maar nadat deze kort daarna bij Salamis waren verslagen, konden de Atheners beginnen met de wederopbouw van hun bovenstad. Onder leiding van de staatsman en generaal Perikles verrezen de klassieke tempels die door velen worden gezien als dé symbolen van de ‘westerse beschaving’. Maar in de vele eeuwen van zijn bestaan heeft de Akropolis ook andere gedaanten gehad. In hun voortreffelijk gedocumenteerde boek vertellen Eric Moorman en Janric van Rookhuijzen het verhaal van de Atheense tafelberg. Neem bijvoorbeeld de Grote Tempel (waarvan Van Rookhuijzen eerder al aantoonde dat de ingeburgerde naam ‘Parthenon’ niet de goede is).…

HENDRIK VIII Koning, hervormer, tiran Dick Harrison Omniboek 192 blz., € 23,50 Historicus Dick Harrison maakte de afgelopen jaren indruk met enkele kloeke uitgaven, zoals De geschiedenis van de Slavernij, De volksverhuizingen en De Dertigjarige Oorlog. Zijn boek over Hendrik VIII is bescheidener van omvang, maar heel toegankelijk. Hendrik werd in 1509 als achttienjarige koning. Hij was een sterke, intelligente jongeman, geliefd bij het volk. Maar tijdens zijn 38-jarige bewind is dat beeld omgeslagen. Zijn huwelijksleven speelde hierbij een belangrijke rol. Hij huwde zes keer, liet twee van zijn vrouwen onthoofden en scheidde van twee andere. Eén vrouw overleed en alleen zijn laatste huwelijk hield stand. Daarnaast vermoordde hij edelen en religieuze leiders, scheidde hij de Engelse kerk af van Rome en begon hij kostbare oorlogen tegen Frankrijk en Schotland.…