Inhoudsopgave van Editie 2 - 2023 - National Geographic Historia

Pas als je ervoor staat dringt tot je door hoe groot een piramide wel niet is. Het is een cliché, maar het is echt zo. Het afgelopen jaar was ik er enkele keren voor een verhaal in dit nummer, waarin een nieuwe theorie wordt gepresenteerd over de bouw van deze kolossen. Die zijn er al in overvloed, waarbij soms zelfs de bewoners van Atlantis of aliens worden aangehaald. Maar de Nederlandse arts Bernard Mullers bedacht een methode die echt haalbaar lijkt. Met eenvoudige middelen, zoals Herodotus die ook al beschreef. Het ‘huis van miljoenen jaren’ van koningin Hatsjepsoet is een ander hoogtepunt van de Egyptische bouwkunst. In dit heiligdom in Deir el-Bahri, op de westoever van de Nijl bij Luxor, werd deze vrouwelijke farao na haar dood vereerd. U maakt…

Gewoneburgers, patriciërs, ambtenaren, militairen, triomferende generaals, en de keizer: in het Romeinse Rijk maakte iedereen weleens gebruik van een wagen of kar. Sommige waren ontworpen voor specifieke doeleinden. Zo bestonden er speciale ceremoniële wagens voor de goden, waaronder de tensa, een met reliëfs versierde rechthoekige wagen die werd getrokken door vier paarden. De tensa werd gebruikt voor het vervoer van gewijde voorwerpen en de godenbeelden die tijdens de openingsprocessies voor circusspelen werden rondgereden. Dit type rijtuig had een eigen wagenschuur in een tempel aan de voet van de Capitolijn. Voor de triomftochten van generaals in de straten van Rome werden eveneens speciale karren gebruikt. Deze hadden een halfronde bak die was versierd met reliëfs die de overwinning uitbeeldden. Binnenin was een verhoging zodat de passagier hoog boven het publiek uittorende,…

EEN WAARDEVOL DOCUMENT OVER HET VONNIS VAN GNAIUS CALPURNIUS PISO In de jaren 1980-’90 zijn in de provincie Sevilla in Spanje meerdere bronzen inscripties gevonden over de dood van Germanicus. Dit fragment, dat de Tabula Siarensis wordt genoemd, werd in 1984 gevonden in Utrera. Het is een kopie van het decreet waarin Germanicus postuum eer wordt bewezen. Hierboven is een grote bronzen plaat afgebeeld (118 bij 46 cm) met het vonnis van de senaat tegen Piso. 1 . HET VONNIS De titel van de bronzen plaat luidt: ‘Senaatsconsult van Gn. Piso senior, publiekelijk tentoongesteld onder proconsul N. Vibius Serenus.’ Numerius Vibius Serenus was gouverneur van de provincie Baetica en publiceerde deze uitspraak van de senaat in Córdoba. Bronzen platen met de veroordeling van Piso werden in het hele rijk verspreid.…

Gouden sieraden uit de Hoge Middeleeuwen worden in Nederland slechts heel zelden in de bodem aangetroffen, maar speurwerk in Hoogwoud van de jonge historicus Lorenzo Ruijter bracht in 2021 een bijzondere vondst aan het licht. De door hem ontdekte schat bevat onder meer vier maansikkelvormige oorhangers die dateren uit 1000-’50 n.C. Hun vorm doet vermoeden dat ze zijn geïnspireerd op Byzantijnse voorbeelden, maar waar ze precies zijn gemaakt, is niet bekend. Anders dan soortgelijke, zeldzame Halbmondohrringe uit vondsten in Duitsland en Nederland, zijn die uit de Hoogwoudse klei niet met edelstenen en email versierd. De vier oorhangers (zo’n vijf centimeter breed) vormen twee paren. Eén paar is versierd met gegraveerde afbeeldingen. Herkenbaar is het symbool van Sol Invictus. Deze ‘onoverwonnen zon’ werd al gebruikt in de Romeinse tijd, maar werd…

Tijdens het Nieuwe Rijk, de grote bloeiperiode van het oude Egypte die de 18de, 19 deen 20 steDynastie omvatte, bouwden de farao’s op de westelijke Nijloever tegenover de stad Thebe zogeheten ‘huizen van miljoenen jaren’. In deze dodentempels werden overleden farao’s vereerd, maar hun mummies werden er niet begraven. Dat gebeurde in de rotsgraven in het Dal der Koningen, een verborgen vallei in de bergen bij Thebe. Behalve voor grafceremonies werden de huizen van miljoenen jaren ook gebruikt voor rituelen die te maken hadden met het koningschap en de Thebaanse god Amon, de zonnegod Re in al zijn verschijningsvormen, en andere goden. Omdat de functie van deze heilige complexen verder reikte dan de funeraire sfeer, is het wellicht beter om ze gedenktempels te noemen. Een van de eerste heersers die…

Michelangelo gaf Dante in Het laatste oordeel een plek in de hemel; Sandro Botticelli liet zich meeslepen door de verbeeldingskracht van de dichter om de kringen van de hel af te beelden; en Jeroen Bosch, William Blake en Gustave Doré schiepen ieder kunstwerken op basis van zijn helse visioenen. Tot op de dag van vandaag dient Dantes meesterwerk, La divina commedia (‘De goddelijke komedie’), als inspiratiebron voor lezers van over de hele wereld, ook al zeggen de theologische en politieke verwikkelingen uit het Florence van de Late Middeleeuwen ons misschien niets meer. De goddelijke komedie, een epos dat Dante kort voor zijn overlijden in 1321 voltooide, bestaat uit drie delen: Inferno (‘Hel’), Purgatorio (‘Louteringsberg’) en Paradiso (‘Paradijs’). Het is een lang gedicht waarin wordt verteld over de reis die de…

In de vroege 20ste eeuw was Hollywood (Engels voor ‘hulstbos’) een woonwijk aan de voet van de heuvels van Santa Monica, zo’n vijftien kilometer ten noordwesten van Los Angeles. De nederzetting was in 1886 in het leven geroepen en bestemd voor welvarende gezinnen. Met een stembusgang in 1903 koos een meerderheid ervoor om van Hollywood een zelfstandige gemeente te maken. Zeven jaar later besloot het plaatsje zich toch bij Los Angeles te voegen, om er zeker van te zijn dat het voldoende toegang zou hebben tot water. Lange tijd leek het erop dat Hollywood slechts een van de vele buitenwijken van het snelgroeiende Los Angeles zou blijven. Maar in de jaren tien van de vorige eeuw kwam daar plotsklaps verandering in. Hollywood groeide uit tot de hoofdstad van een nieuwe…

CANTO XV In de zevende kring van de hel regent het vuur in een woestenij van brandend zand. Dante begroet hier hartelijk zijn oude leraar Brunetto Latini, die altijd geloofde in Dantes talent. Ondanks de ongelukkige positie van zijn mentor toont Dante hem tederheid en respect: ‘Want het dierbaar vaderbeeld van u, dat stamt uit de periode dat gij nog leefde en mij van tijd tot tijd leerde op welke wijze men onsterfelijk wordt, staat diep in mijn geest gegrift.’ CANTO XXXII Dante plaatst graaf Ugolino della Gherardesca, een Ghibellijn die later de zijde van de Welfen koos bij de verraders, in de diepste kring van de hel. Hij vertelt Dante hoe hij in de Torre della Muda in Pisa gevangenzat samen met zijn kinderen. Hij zag zijn kinderen sterven…

Ruim 4500 jaar geleden bouwde de Egyptische koning Djoser in Sakkara zijn trappiramide. Dit 62 meter hoge bouwwerk bestaat uit zes treden, die naar boven toe steeds kleiner worden. Zijn schepping geldt als de eerste piramide en is een bijzondere constructie, die zowel laat zien waar het idee van de piramide vandaan komt, als waar het in de toekomst naartoe zou gaan: de piramiden werden hoger en groter. Voordat Djoser – of wellicht zijn geniale architect Imhotep – de piramide bedacht, vonden koninklijke begravingen plaats in mastaba’s. Dit Arabische woord betekent ‘stenen bank’ en beschrijft precies hoe de mastaba’s eruitzagen: rechthoekige platte stenen dozen, waarvan de zijkanten schuin naar binnen oplopen. Ook hoge edelen en ambtenaren werden hierin begraven. Djosers trappiramide uit de 3deDynastie bestond uit een stapel van mastaba’s…