Inhoudsopgave van Editie 6 - 2022 - National Geographic Historia

Hoog in het Libanongebergte zijn nog enkele plekken waar plukjes van de befaamde libanonceders groeien. Sommige zijn acht eeuwen oud. Wellicht herinneren zij zich nog de tijd dat er grote wouden waren. De handel in deze bomen leidde tot de opkomst van Byblos als eerste wereldhaven. In het verhaal over deze al achtduizend jaar bewoonde stad en haar kunstschatten in dit nummer leest u ook dat de Romeinen zich al zorgen maakten over het bos. Aan de andere kant van het Romeinse Rijk, in Vindolanda langs de Muur van Hadrianus in Groot-Brittannië, speelt hout ook een belangrijke rol. Hier werd het gebruikt als briefpapier, waarop soldaten en burgers hun berichten schreven. Die vertellen ons over het leven in een Romeins legerkamp. U maakt ook kennis met twee koningen, die weliswaar…

Halverwege de 18de eeuw was Parijs een overbevolkte stad met meer dan een half miljoen inwoners. Verrassend genoeg had de bevolking zich al tientallen jaren rustig gehouden. Kroniekschrijvers uit die tijd waren het er roerend over eens dat ‘het volk van nature goed en vreedzaam was en niet van rellen hield’. Maar dat kon zomaar veranderen. Voedselgebrek of zelfs een toevallig voorval zou plots tot grote onrust kunnen leiden. Vanaf 1747 zorgde hongersnood ervoor dat een stroom uitgemergelde mensen vanuit een aantal Franse provincies naar Parijs trok, op zoek naar een beter leven. Maar daar waren ze allesbehalve welkom. Volgens de politie waren het stuk voor stuk ‘zwervers, flierefluiters, bedriegers en lieden zonder werk of inkomen’. De autoriteiten reageerden op daarbij passende wijze. Eind 1749 werd het toezicht verscherpt, waardoor…

De verste grens Dit kaartje toont de ligging van de Muur van Hadrianus, die Britannia van de westkust tot oostkust doorkruiste en fungeerde als scheidslijn tussen Romeins grondgebied en de barbaarse wereld. Rond deze imposante verdedigingsmuur van 117,5 kilometer lang stonden maar liefst zeventien grote en tachtig kleinere forten, waaronder het fort van Vindolanda. Begineeuw n.C. schreef iemand een2debrief aan een Romeinse soldaat die was gelegerd in het fort Vindolanda in schrijver zegt ‘sokken uit Sattua, het noorden van Britannia. De twee paar sandalen en twee paar onderbroeken’ mee te sturen, plus nog twee paar sandalen – misschien voor iemand anders bestemd. Hij sluit af met groeten aan diverse mannen en ‘aan al je collega’s, en ik bid dat je in het beste geluk leeft’. De brief is duidelijk niet…

De ‘sauna’ werd al in 2001 aangetroffen tijdens archeologisch veldwerk in Nijmegen-Noord en kreeg de naam ‘Rustwat’. Pas twintig jaar later is duidelijk geworden wat de vondst nu eigenlijk moet voorstellen. Het saunacomplex bestond uit twee structuren die zijn geïdentificeerd als hutten. In het midden van de oostelijke hut zijn naast gebrande breukstenen en leembrokken ook afdrukken van een houten bak en een afvoergreppel gevonden, die wijzen op het gebruik van water. Bij de ingang van de westelijke hut werd dezelfde gebrande leem aangetroffen. Uit koolstofdatering blijkt dat Rustwat uit ongeveer 1650 v.C. stamt. ‘We hadden zo’n site nog nooit gezien en dus ook geen idee wat we hadden ontdekt,’ vertelt Peter van den Broeke, destijds werkzaam bij de archeologische dienst van de gemeente Nijmegen. ‘We troffen bijzonder veel houtskool,…

CHRONOLOGIE De veroveringstochten van de Zonnekoning 1638-’43 De toekomstige Lodewijk XIV wordt geboren in Frankrijk als zoon van Lodewijk XIII en Anna van Oostenrijk. Na de dood van zijn vader bestijgt hij de troon. Hij is dan vier jaar oud. 1661-’62 Na de dood van Mazarin begint het bewind van Lodewijk XIV pas echt. De markies van Louvois wordt door zijn vader, kanselier Le Tellier, betrokken bij het oorlogsministerie. 1667-’68 De Devolutieoorlog breekt uit tussen Frankrijk en Spanje. De koninklijke ingenieur, markies de Vauban, leidt de belegeringen van Dowaai, Doornik en Lille. 1672-’78 Frankrijk verklaart de oorlog aan de Nederlanden en bezet delen ervan tot de Vrede van Nijmegen in 1678. Tegelijkertijd bezet Frankrijk de Franche-Comté, die bezit is van Spanje. 1683-’84 Het Franse leger bezet Luxemburg, dat tot dan…

De oorzaak van zijn dood in de Starnberger See is nog altijd niet opgehelderd. Nog mysterieuzer was zijn leven, hoog in de Beierse Alpen. Zijn tijdgenoten begrepen hem niet, maar inmiddels wordt hem postuum meer recht gedaan. Ludwig II is als groot kunstliefhebber de geschiedenis in gegaan. Dankzij zijn mecenaat bereikte de kunst in Duitsland een tot dan toe ongekend niveau. De schitterende gebouwen die hij liet bouwen getuigen daarvan: bouwwerken waar geschiedenis, muziek, literatuur en architectuur één geheel vormen, als weerspiegeling van een leven dat geheel in dienst stond van de cultuur. Ludwig, die zichzelf omschreef als ‘een raadsel voor mijzelf en voor anderen’, was het eerste kind van kroonprins Maximiliaan van Beieren – later koning Maximiliaan II – en diens vrouw, prinses Marie van Pruisen. Van kleins af…

Vanuit Byblos kijk je in westelijke richting uit over de Middellandse Zee, terwijl het oosten wordt gedomineerd door het Libanongebergte. Sneeuw bekroont tot diep in het voorjaar de tot drieduizend meter reikende toppen. Op grote hoogte groeit hier de libanonceder, een gewilde houtsoort, zelfs in verafgelegen landen. De vraag naar deze bomen kwam meer dan vijfduizend jaar geleden op gang vanuit het oude Egypte. Daar wilden de eerste koningen steeds grotere (graf-)monumenten bouwen, waarvoor lange planken en balken nodig waren, evenals voor het bouwen van schepen. Het hout van de bomen die in Egypte voorkomen – acacia, wilde vijg en palmen – is niet geschikt voor grote constructies; de tot veertig meter hoge stammen van de ceder zijn dat wel. Al uit de predynastieke tijd zijn in Egypte vondsten bekend…

In de vroege zomer van 1502 verliet een grote vloot schepen Santo Domingo, de hoofdstad van het eiland Hispaniola, op weg naar Spanje. Antonio de Torres, een veteraan van de reizen van Christoffel Columbus, voerde het commando over 28 schepen vol rijkdommen. Columbus bleef achter op het land als ambteloos burger: het gouverneurschap was hem eerder ontnomen. Met al zijn ervaring in deze wateren zag Columbus dat een naderende orkaan de vloot bedreigde. Hij bracht zijn opvolger, gouverneur Ovando, onmiddellijk op de hoogte. Maar er werd niet naar hem geluisterd. De storm bereikte de schepen in de Monapassage tussen Hispaniola en Puerto Rico. Het was de eerste grote ramp voor een Spaanse vloot op de vaarroute van of naar de West. Slechts drie of vier van de 28 schepen werden…

Eenkilometer ten noorden van de Akropolis van Athene bevond zich ooit een uitgestrekt, vlak en moerassig gebied, doorkruist door de rivier de Eridanos. Het water en de kleiige bodem aan de oevers werden gebruikt door pottenbakkers die zich daar vestigden en de plaats zijn naam gaven: Kerameis of Kerameikos (vergelijk ons woord keramiek). Daarvóór was Kerameikos al vele eeuwen in gebruik geweest als necropool, zoals blijkt uit graven die teruggaan tot 2300 v.C. Deze dubbele functie verklaart hoe het gebied geïsoleerd kon blijven van de Atheense stadsontwikkeling. In 478 v.C., aan het einde van de Perzische Oorlogen, liet Themistocles een nieuwe ommuring om Athene bouwen, die de Kerameikos in tweeën deelde en de necropolis buiten het stedelijk gebied plaatste. De muur kreeg twee poorten. De Dipylon (dubbele poort) was de…