Inhoudsopgave van Editie 5 - 2020 - National Geographic Historia

OPMERKELIJK PERSOON Een goddeloze godzoeker Spinoza is een van de grootste filosofen uit de westerse geschiedenis, zijn denkbeelden zijn nog steeds actueel. Hij leidde een eenvoudig leven dat uit niet veel meer bestond dan studeren en lenzen slijpen. Eind 16de eeuw vestigden zich de eerste Sefardische joden uit Spanje en Portugal in Amsterdam. Ze waren op de vlucht voor de Spaanse inquisitie, die hen genadeloos vervolgde. Ze streken neer in de buurt van de Jodenbreestraat en op het eiland Vlooienburg. Er ontstond hier algauw een levendige joodse wijk. In november 1616 gaf het stadsbestuur de joden geloofsvrijheid, en twee jaar later werd de Bet Israëlsynagoge opgericht. In deze wijk werd op 24 november 1632 Baruch (Hebreeuws voor ‘de gezegende’) Spinoza geboren. Hij ging hier tot zijn 17de naar de Talmoed…

Van slaaf tot bankier: een succesverhaal Een slaaf die steeg op de maatschappelijke ladder was waarschijnlijk geen zeldzaamheid in Athene. Het verhaal van Pasion, slaaf van de Atheense bankier Archestratus, springt eruit. Hij viel zo op vanwege zijn toewijding en eerlijkheid dat zijn meester hem vrijmaakte en hem de bank naliet. Pasion werd de belangrijkste bankier van Athene en vervulde zijn plichten aan de staat zo ijverig dat hij en zijn nakomelingen het Atheens burgerschap verkregen. Na zijn dood gaf Pasion zijn vertrouwde slaaf Phormio de leiding over zijn goedlopende bedrijven – de bank en een schildenfabriek. Zijn oudste zoon was namelijk absoluut niet te vertrouwen, want die had meer op met luxe en pleziertjes dan met hard werken.…

De Griekse fascinatie voor Egypte De Grieken beschouwden Egypte als een van de oudere en wijzere beschavingen. Volgens de geschreven bronnen gingen vele Hellenen naar de oevers van de Nijl om daar te worden onderwezen door de priesters van de tempelscholen. Een van hen was Thales van Milete, die volgens Proclus in Egypte was opgeleid tot wiskundige. In dit land zou ook de geometrie zijn uitgevonden. Een andere prominente Griek die ook in Egypte zou hebben gestudeerd, was Plato. Strabo vermeldt in zijn boek Geographika dat Plato er een huis zou hebben gedeeld met de wiskundige Eudoxus. Zij zijn niet de enigen. Op zoek naar kennis zouden ook de dichter Alceus, de beeldhouwer Telecles, de politicus Solon en de wiskundige Pythagoras naar Egypte zijn gereisd. Het is daarom niet verwonderlijk…

Een kijkje in de zoutmijnen Zout was het witte goud: het was onmisbaar bij het koken, voor het conserveren van vis en vlees, en ook in het veevoer. In Hallstatt en in Dürrnberg, op zo’n zestig kilometer van elkaar, werd het zout gewonnen in putten die zich op tweehonderd tot driehonderd meter diepte bevonden. Ze waren gestut met houten balken, schaars verlicht en slecht geventileerd. Waarschijnlijk werden de zoutblokken gesjouwd door kinderen, die zich makkelijker door de tunnels konden bewegen. ILLUSTRATIE: SAMSON GOETZE. FOTO'S: ERICH LESSING/ALBUM…

Wrede vader In de acht jaar van zijn heerschappij verwierf Selim I, de vader van Süleyman, de reputatie van wreed en meedogenloos leider. Na zijn eigen vader Bayezid II in 1512 van de troon te hebben gestoten, riep hij zichzelf uit tot sultan. Daarna stonden zijn eigen broers hem in de weg. Selim liet ze ombrengen, samen met hun zoons. Enkele van zijn grootviziers ondergingen hetzelfde lot. Selim had meerdere zoons, die hij evengoed vermoordde. Daarmee maakte hij de weg vrij voor zijn lievelingszoon Süleyman, die hem zou opvolgen. Süleyman was een zoon van Ayşe Hafsa Sultan, de favoriete vrouw van Selim. Maar zelfs Süleyman was zich als troonopvolger niet altijd zeker van zijn positie. Nadat hij zijn vader had gewezen op diens wreedheid, liet een woedende Selim een vergiftigd…

Centra van hekserij BRIDGEMAN/ACI Uit studies naar de geografische spreiding van de hekserij in Schotland blijkt dat het oude beeld – dat het vooral een verschijnsel was in onderontwikkelde gebieden – niet klopt. Het zuiden van Schotland, het gebied rond Edinburgh, was het welvarendste gedeelte van het land en juist hier sloegen de hysteriegolven van de 16de en 17de eeuw het hevigst toe. In het noorden, het westen en in de afgelegen delen van de Schotse Hooglanden daarentegen, deden zich veel minder gevallen van heksenvervolging voor.…

Steeds verder noordwaarts Vanaf 1871 kwamen Hall, Nares en Greely steeds dichter bij de noordpool via de Amerikaanse route, totdat Peary uiteindelijk dat doel bereikte. De Jeannette bleef steken in het ijs 1 en zonk 2 na maanden stuurloos te hebben rondgedreven. Nadat het wrak van het schip aan de andere kant van de poolkap was gevonden 3, maakte Nansen plannen voor een expeditie. Daarmee werd hij degene die het dichtst bij de noordpool kwam, totdat Cagni dat record wist aan te scherpen. De Brit Wally Herbert was de eerste van wie onomstotelijk vaststaat dat hij de noordpool werkelijk te voet heeft bereikt.…

CHRONOLOGIE Een leven in afzondering 1632 Baruch Spinoza, roepnaam Bento, wordt op 24 november in Amsterdam geboren. 1656 Spinoza wordt met een banvloek uit de joodse gemeenschap gestoten. 1661-’63 Spinoza woont in Rijnsburg, waar hij zijn tijd doorbrengt met studeren en het slijpen van lenzen. 1670 De Tractatus theologicopoliticus wordt anoniem gepubliceerd. 1674 Het boek wordt door het Hof van Holland als ‘godslasterlijk’ bestempeld en tot verboden boek verklaard. 1677 Spinoza overlijdt op 21 februari in Den Haag, vermoedelijk aan tuberculose. In november verschijnen zijn Opera posthuma. 1678 De Staten van Holland verbieden deze nagelaten werken als ‘ontheiligend, goddeloos en godslasterlijk’.…

Slaven in de mijnen WOLFGANG KAEHLER/SHUTTERSTOCK Volgens Xenofon werkten er in de zilvermijnen van Laurion zo’n tienduizend slaven. Het werk was zo zwaar dat een slaaf onder die omstandigheden gemiddeld niet langer leefde dan een of twee jaar. Tijdens de Peloponnesische Oorlog werd het werk vanwege de Spartaanse bezetting van Attica stilgelegd en sloegen duizenden slaven op de vlucht in de hoop op een beter leven. THE GRANGER COLLECTION/AGE FOTOSTOCK…

CHRONOLOGIE De vader van de geschiedschrijving Ca. 484 v.C. Herodotus wordt geboren in Halicarnassus, een van de talrijke Ionische koloniën aan de zuidwestkust van het huidige Turkije. 490-’79 v.C. De Perzen vallen Griekenland binnen: belangrijke momenten uit de Perzische Oorlogen worden door Herodotus beschreven in zijn Historiën. 454 v.C. Herodotus begint aan zijn reizen naar Egypte, het Fenicische Tyrus, Babylon, Athene en Thurii, een Atheense kolonie in Italië. 430 v.C. Uit dit jaar dateert de laatste gebeurtenis in de Historiën, die Herodotus op dat moment dus moet hebben afgerond. 425 8 v.C. Herodotus sterft op Slag van een Las onbekende Sa plek, misschien in Thurii, waar Pizarro hij zich verslaan rond 444 De v.C. had Almagro gevestigd , die . vervolgens wordt ëxecuteerd 1541 ste  eeuw v.C. Op 26…

De Egyptenaren, een merkwaardig volk In boek II van zijn Historiën beschrijft Herodotus verschillende Egyptische gebruiken die hij tijdens zijn reizen had gezien. Enkele voorbeelden: KAART: EOSGIS.COM 1 GESPECIALISEERDE ARTSEN ‘Evenzo hebben [de Egyptenaren] de geneeskunde ontwikkeld volgens het volgende criterium: iedere dokter is gespecialiseerd in één enkele ziekte en niet in meerdere. Zodoende zit het hele land vol met artsen: sommigen zijn oogarts, anderen van het hoofd, tandartsen, voor het onderlijf en andere voor onzichtbare ziekten.’ 2 VERERING VAN DIEREN HERITAGE/ALBUM ‘Dode katten worden ondergebracht in heilige gebouwen in de stad Bubastis, waar ze na balseming worden begraven. Daarentegen worden de honden begraven in hun woonplaats in heilige doodskisten. Sluipwespen worden op dezelfde manier begraven. Spitsmuizen en haviken brengen ze naar de stad Boeto en ibissen naar Hermopolis.’ 3…

De Etruskische juwelen van Bettelbühl Gezien de overeenkomsten van de twee fibula’s uit het kindergraf en de fibula uit het vrouwengraf van een grafheuvel in Bettelbühl, is het zeer waarschijnlijk dat ze afkomstig zijn uit dezelfde werkplaats, en misschien zelfs van dezelfde edelsmid. Sterker nog, recentelijk heeft men in een werkplaats in Heuneburg eenzelfde stukje gouddraad gevonden als in het filigraan van de vier fibula’s, wat doet vermoeden dat ze aldaar werden vervaardigd. In de fibula’s is duidelijk een Etruskische invloed te zien, maar het is onmogelijk te achterhalen of de maker een Etrusk was die in Heuneburg woonde of een lokale edelsmid die zich liet inspireren door andere sieraden van mediterrane makelij. De overeenkomsten van de fibula’s én het feit dat het meisje kort na de vrouw werd begraven,…

Van de Middellandse Zee tot Midden-Europa Om een 736 meter lange leemstenen muur te bouwen, waren ongeveer vijfhonderdduizend zongedroogde bouwstenen nodig. De Heuneburgse muur, die drie meter breed en zo’n vijf meter hoog was, werd bekroond met een houten balustrade en was met kalk in mediterrane stijl witgepleisterd. De zeventien torens die de muur versterkten, maken de muur nog verbazingwekkender. Griekse en Italische steden met dergelijke muren hadden in deze periode (600 v.C.) nog geen torens, en het zou nog tientallen jaren duren voor ze die zouden bouwen. Waarschijnlijk moeten we de inspiratiebron voor de torens van Heuneburg zoeken bij de Feniciërs en de Carthagers, en in het bijzonder in de koloniën Carthago en Sicilië.…

SÜLEYMAN de Prachtlievende Süleyman – gereserveerd, ambitieus en een bekwaam diplomaat – heerste tijdens de grootste bloeiperiode van het Ottomaanse Rijk. Het was een tijd waarin Europa elk voorjaar weer sidderde voor de Ottomaanse troepen. ROSA MARIA DELLI QUADRI SHUTTERSTOCK BRIDGEMAN/ACI Op 30 september 1520 ging Süleyman aan boord van een goudkleurig schip met 36 roeiers. Hij nam plaats op de achtersteven, waar een zitplaats vol fluwelen kussens en zijden doeken voor hem was ingericht. Al snel vertrok het schip om de Bosporus over te steken. Süleyman was op weg om zijn plek in de geschiedenis in te nemen als Süleyman de Prachtlievende (of de Grote). Hij was 26 jaar oud, en na het plotselinge overlijden van zijn vader Selim I zou hij zelf sultan van de Ottomanen worden. Op…

CHRONOLOGIE Schotland in de ban van hekserij 1563 Kort na de Reformatie neemt het Schotse parlement de wet op de hekserij aan. De eerste processen volgen. 1590-’91 Eerste golf van heksenvervolgingen, die zijn oorsprong heeft in een vermeende samenzwering tegen koning Jacobus VI. 1597 Tweede golf, waarin opnieuw over een samenzwering tegen koning Jacobus VI wordt gesproken. De vorst publiceert zijn traktaat Daemonologie. 1628-’31 Derde golf van heksenhysterie. In deze periode, midden in de Dertigjarige Oorlog, is er in heel Europa sprake van heksenjachten. 1649-’50 De vierde hysteriegolf barst los onder een nieuw en vromer regime, in een periode van revolutie en burgeroorlog. 1661-’62 Nadat de monarchie weer in ere is hersteld, volgt er een vijfde en laatste golf tijdens het bewind van Karel II. 1736 Negen jaar nadat er…

Bereikte Peary de noordpool? GRANGER/ALBUM HULTON ARCHIVE/GETTY IMAGES GRANGER/ALBUM UIG/ALBUM Na een aantal mislukte expedities deed Robert Peary in 1909 een laatste poging om het noordelijkste punt van de aarde te bereiken. Hij legde de duizend kilometer lange route van Ellesmere Island naar de noordpool af in 37 dagen. Het leverde hem de roem op waarnaar hij al zo lang op zoek was. Maar omdat zijn metingen niet erg nauwkeurig waren en omdat hij in relatief korte tijd zulke grote afstanden had afgelegd, is men gaan twijfelen aan zijn prestaties. Die twijfel bestaat nog steeds. UIG/ALBUM…

CHRONOLOGIE Kreta versus Mycene 1500 v.C. In Vapheio wordt een krijger begraven in een tholosgraf. Hij krijgt rijke grafgiften mee, waaronder twee gedreven gouden bekers. 1876 Heinrich Schliemann doet opgravingen in Mycene, waar hij verschillende graven van het tholostype aantreft. 1888 Christos Tsountas ontdekt de tholos van Vapheio, die vergelijkbaar is met de Myceense. In het graf vindt hij onder meer de twee bekers. 1900 Op Kreta doet Arthur Evans opgravingen in Knossos. Daar worden afbeeldingen gevonden die in stijl overeenkomen met de Vapheiobekers.…

BOEKEN TEKST: SERVAAS NEIJENS Orde in de natuur Carl Linnaeus werd in 1707 geboren in een Zweeds dorpje als zoon van een dominee. Hij leek voorbestemd zijn vader in dit ambt op te volgen, maar een leraar op het gymnasium gaf hem een zetje in een andere richting: hij promoveerde in 1735 aan de Universiteit van Harderwijk tot doctor in de geneeskunde. In Nederland had hij veel contact met onder anderen Herman Boerhaave, die hem aan een baan hielp als lijfarts en hortulanus bij een rijke bankier. Het moet een luilekkerland zijn geweest voor Linnaeus, die als jong kind al een eigen tuintje had. In 1735 publiceerde hij de eerste uitgave van zijn Systema naturae, waarin hij de natuur onderverdeelde in rijken en klassen. Terug in Stockholm verschenen verbeterde edities…

De ideale herkomst van slaven WHITE IMAGES/SCALA, FLORENCE Om problemen te vermijden, zo was de gedachte, konden slaven maar het beste uit verschillende landen afkomstig zijn en andere talen spreken. Zelfs Plato raadde dat aan. Een inscriptie uit 414 v.C. geeft een beeld van de gewenste diversiteit: de oorsprong van zestien slaven uit één huishouden liep uiteen van Thracië tot Syrië, Illyrië, Karië, Scythië, Lydië en Kolchis.…

Een verhaal om in het openbaar voor te lezen In het oude Griekenland was het lastig om een boek bekendheid te geven. Schrijvers konden bij enkele van de vele religieuze festivals meedoen aan literaire wedstrijden of een openbare voorlezing houden van het hele werk of een deel ervan. Volgens Lucianus van Samosata wilde Herodotus zijn tijd niet verspillen aan kleinere voorlezingen in afzonderlijke steden, maar las hij zijn hele tekst in één keer voor tijdens de viering van de Olympische Spelen van de 81ste Olympiade, die plaatsvond in 456 v.C. Volgens de legende bevond de jonge Thucydides zich in de luisterende menigte, die huilde van ontroering aan het einde van de lezing. Hij zorgde ervoor dat de Historiën op papyrusrollen werd gepubliceerd. De oudst bewaarde fragmenten dateren uit de 2de…

Een uitgebreid handelsnetwerk De versterkte nederzetting van Heuneburg had zijn bestaan te danken aan de handel, die in de Oudheid vooral via de rivieren werd gedreven. Heuneburg ligt aan de bovenloop van de Donau, waar de rivier samenkomt met de Neckar, een zijrivier van de Rijn. Dit zorgde voor een verbinding met het Noordzeegebied en het Oostzeegebied. Aan de andere kant had men vanuit Heuneburg toegang tot de handelsroutes die over de Alpenpassen naar Italië en het Middellandse Zeegebied liepen. Langs die routes werd de barnsteen vervoerd, de zo geliefde fossiele hars die een van de kostbaarste producten van de prehistorie was. In deze relatie met het Middellandse Zeegebied zou weleens de verklaring kunnen liggen voor de zuidelijke bouwtechniek van de muren van Heuneburg, die in Midden-Europa het nieuwste van…

Paardenrennen op de heuvel? Op deze illustratie is de hypothese verbeeld dat de top van de heuvel van Alte Burg was afgeplat om er wagenrennen in mediterrane stijl te houden. Dergelijke wedstrijden zouden deel hebben uitgemaakt van rituele vieringen, waarvoor de inwoners uit het gebied samenkwamen. De plek is 340 meter lang en zestig meter breed en werd verdedigd met stapelmuren die terrasgewijs waren aangelegd. Vanuit de verte moet het er als een massieve, nog grotere en indrukwekkendere muur hebben uitgezien. Er lag geen bos rondom Alte Burg en daardoor was de plek al van grote afstand te zien. Zelfs vanuit Heuneburg, dat op negen kilometer afstand lag.…

CHRONOLOGIE Schepper van een wereldrijk 1494 Süleyman I wordt geboren in Trabzon als zoon van sultan Selim I en zijn vrouw Ayşe Hafsa Sultan. Zij kreeg als eerste de titel valide sultan, of koningin-moeder. 1520 Sultan Selim I komt te overlijden en zijn zoon Süleyman I volgt hem op. In de eerste jaren van zijn bewind verovert hij Belgrado en Rhodos. 1529-’32 Na een reeks veroveringen belegert Süleyman Wenen, maar de Habsburgse verdediging houdt moedig stand. In 1532 doet hij nogmaals een vergeefse poging. 1537 Süleyman raakt in conflict met Venetië, dat zijn gunstige handelspositie in het Middellandse Zeegebied ziet verdwijnen. De sultan probeert Corfu te veroveren. 1553 Als gevolg van intriges wordt Mustafa, Süleymans eerstgeborene en beoogd opvolger, beschuldigd van hoogverraad. De sultan laat hem executeren. 1565-’66 De belegering…

De fabelachtige moskee van Süleyman TARGA/AGE FOTOSTOCK AKG/ALBUM COLIN MATTHIEU/GTRES HANAN ISACHAR/AGE FOTOSTOCK TETRA IMAGES/GTRES De moskee van Süleyman, oftewel de Süleymaniyemoskee, wordt gezien als een van de meesterwerken van Mimar Sinan. Het gebouw vormt het middelpunt van een complex (külliye) van zo’n zestigduizend vierkante meter, dat verschillende bouwwerken omvat. Voor de moskee ligt een voorhof van 216 bij 144 meter, en aan de zuidkant ligt een kleine begraafplaats, waar de mausoleums van Süleyman en Roxelana liggen. De overige gebouwen zijn in een U-vorm rond de moskee gebouwd: vier madrassa’s, een ziekenhuis, een gaarkeuken, een herberg, een medicijnenfaculteit, een school waar de Hadith (overleveringen van Mohammed) werd bestudeerd, en het bescheiden graf van Sinan.…

De erudiete vorst BRIDGEMAN/ACI Koning Jacobus VI van Schotland kwam in 1567 op slechts eenjarige leeftijd op de troon nadat zijn moeder, Maria I van Schotland, was gedwongen om af te treden. Jacobus werd grootgebracht met het protestantse geloof en kreeg een prima scholing: hij leerde Grieks, Latijn en Frans, en bestudeerde de klassieken en schrijvers uit de christelijke traditie. Op volwassen leeftijd voelde hij zich de aangewezen persoon om zelf boeken te schrijven, onder meer over het goddelijk recht van vorsten (twee boeken, uitgegeven in 1598 en 1599) en over hekserij. Ook gaf hij opdracht tot een van de bekendste Engelse Bijbelvertalingen.…

Het duivelsteken Vrouwen die ervan werden verdacht heks te zijn, werden meestal berecht door een plaatselijke rechtbank. Voorafgaand aan hun proces werd er bewijsmateriaal verzameld. Soms werden de vrouwen in hun huid geprikt, om op die manier het ‘duivelsmerk’ te zoeken dat door de duivel zou zijn achtergelaten als hij het contract met de vrouw bekrachtigde. Elke oneffenheid – een litteken, moedervlek, cyste of huidverkleuring – kon zo’n duivelsteken zijn. De heksenjagers dachten dat de vrouwen het prikken niet voelden, maar de pijnlijke en vernederende behandeling leidde vaak tot een bekentenis. Deze zoekmethode naar het ‘duivelsteken’ werd in veel Europese landen toegepast en werd in 1692 ook ingezet bij de heksenjacht in Salem, in de Britse kolonie Massachusetts Bay in de VS.…

1852-1909: de race naar de noordpool Het lot van de expeditie van John Franklin, die in 1845 spoorloos verdween tijdens zijn zoektocht naar de Noordwestelijke Doorvaart wakkerde de belangstelling aan voor nieuwe ontdekkingsreizen naar het noordpoolgebied. HORLOGE: NATIONAL MARITIME MUSEUM, LONDON/ALBUM. FOTO: SPL/AGE FOTOSTOCK 1852 De Brit Edward Inglefield wordt bevangen door ‘het wilde idee om de noordpool te bereiken’ wanneer hij in Smith Sound, tussen Ellesmere Island en Groenland, op zoek is naar de verdwenen Franklin en zijn team. 1853-’70 Een hele reeks ontdekkingsreizigers gaat op zoek naar Franklin. Het biedt ze de gelegenheid de regio te onderzoeken. Sommigen beweren dat ze een open zee hebben gezien die zou reiken tot aan de noordpool. 1871-’73 Charles Francis Hall, een drukker uit Cincinnati, bereikt N 82° 11'. Na zijn overlijden…

GROTE ONTDEKKINGEN De Vapheiobekers, gouden link tussen Kreta en Mycene In 1888 werden in een graf in Griekenland prachtige voorwerpen gevonden uit een cultuur die op dat moment nog onbekend was: de minoïsche. DEA/GETTY IMAGES In 1888 begon de Griekse hoogleraar Christos Tsountas aan de opgraving van een graftombe in Vapheio, een nederzetting op een paar kilometer afstand van het oude Sparta. Door zijn omvang en positie op een heuvel, die uitkijkt over het vruchtbare rivierdal van de Eurotas, was het graf niet onopgemerkt gebleven bij plunderaars, maar tot zijn verbazing ontdekte Tsountas dat de grafkamer nog intact was. De voorwerpen die aan het licht kwamen, zijn gedateerd op 1500 v.C. en behoren tot de belangrijkste ontdekkingen van de Egeïsche archeologie. Een Myceens graf Het grafmonument bestaat uit een gang…

Stieren, de hoofdrolspelers van een heilige jacht BEKERS: SCALA, FLORENCE. ILLUSTRATIES: ALAMY/ACI In het zogenoemde gewelddadige reliëf zijn veel bomen afgebeeld en is er een net 1 gespannen tussen dadelpalmen 2. Een stier werpt op brute wijze twee mannen omver 3, terwijl een andere vastzit in het net 4 en de derde vlucht 5. In het zogenoemde vreedzame reliëf is het werk van de goudsmid van hogere kwaliteit. De bomen, waaronder olijfbomen, zijn minder schematisch weergegeven 6. Een mogelijk tochtige koe, waarvan de opgewonden toestand zou kunnen blijken uit de opgeheven staart 7, is vastgebonden door een Kretenzisch of minoïsch persoon 8. Achter hem staan drie stieren die worden gelokt met de koe 9. Het kan zijn dat er een verband bestaat tussen de afgebeelde gebeurtenissen, maar dat is niet…

VOLGEND NUMMER VERSCHIJNT OP 10-12-2020 (DE INHOUD IS ONDER VOORBEHOUD) De middeleeuwse duivel Het beeld van de duivel als prins van het kwade, die door heksen werd aangeroepen en aan wie mensen die hun dromen wilden waarmaken hun ziel verkwanselden, bestaat pas sinds de Middeleeuwen. De oudste afbeelding van de duivel is waarschijnlijk te vinden op een 6de -eeuws mozaïek. Waar kwam dat beeld vandaan? In het Oude Testament komt Satan nog niet naar voren als de grote tegenstander van God. Maar in het Nieuwe Testament ontstaat een ander beeld van de duivel. In de middeleeuwse christelijke wereld versmelt het beeld van de Bijbelse duivel als kwaadaardig wezen met het idee van de demonen zoals die uit de klassieke wereld bekend waren. KEIZERIN SISSI Elisabeth, die aan het Weense hof…