Inhoudsopgave van Editie 3 - 2019 - National Geographic Historia

OPMERKELIJK PERSOON George ‘Beau’ Brummell, koning der dandy’s George ‘Beau’ Brummell werd begin 19de eeuw beroemd als de best geklede man van Engeland. Tegenwoordig staat hij bekend als de eerste dandy in de geschiedenis. In het Londen van 1815 waren er twee zaken die de aandacht van het publiek trokken: de overwinning op Napoleon in de Slag bij Waterloo en de excentrieke foulards van George Brummell. Zoals Virginia Woolf schreef: keizerrijken kwamen op en gingen onder, terwijl ‘Beau’ Brummell verschillende manieren uitprobeerde om zijn foulards om te knopen, of zich het hoofd brak over de snit van zijn overjassen. Kort voor hij berooid in ballingschap overleed, verklaarde Brummell zelf dat zijn zogenaamde frivoliteit haar waarde had bewezen, want daardoor was hij onsterfelijk geworden. Hij had geen ongelijk, want uiteindelijk hebben…

DE UITVINDER VAN HET MODERNE PAK George Brummell was waarschijnlijk de eerste common – lid van de burgerlijke stand – die tot de kring rond het koninklijk huis werd toegelaten. De sobere stijl van zijn kleding had vast en zeker te maken met zijn relatief bescheiden afkomst: aangezien hij niet met juwelen en andere kostbare opsmuk te koop kon lopen, deed hij het met de snit van zijn kleding. Bij Beau Brummell start de kledij die uiteindelijk zou uitmonden in het huidige mannenpak: maatkleding die als gegoten zit en bovendien het afscheid betekent van de pofbroek, de kniekous en de tuniek. Zijn fantasie leefde Brummell uit op de voorganger van de stropdas, de zijden foulard, die hij kunstig om zijn hals knoopte boven een eenvoudig overhemd dat veel lijkt op…

Machinaal optellen en aftrekken ALAMY/ACI 1617 John Napier publiceert zijn methode om berekeningen te maken op basis van rekenstaven waarop de tafels zijn gegraveerd. 1623 Schickard vindt een machine uit die mechanisch rekenkundige berekeningen uitvoert. Deze gaat verloren bij een brand. 1642 Blaise Pascal presenteert zijn pascaline, een prototype van een rekenmachine die nooit praktisch nut zou krijgen. 1960 Op basis van schetsen die tussen Keplers documenten zijn gevonden, werd een replica van de Schickard-machine gemaakt. SPL/GETTY IMAGES…

Vergaan door piraterij In 1965 werd in de Cypriotische wateren nabij Kyrenia het wrak van een klein handelsschip gevonden dat de naam kreeg van de nabijgelegen stad. Het scheepje had een lengte over de steven van veertien meter en was uitgerust met één mast, een razeil en twee stuurriemen in het achterschip. De romp van het vaartuig had een beschermende laag van lood en was geladen met vierhonderd wijnamforen uit Rhodos en Samos, 29 maalstenen uit Nisyros en ruim tienduizend amandelen. De bemanning bestond uit vier personen. Een aantal sporen van geweld op de houten resten leidden ertoe dat de betrokken onderzoekers (Michael en Susan Womer Katzev) dachten dat het schip door piraten is aangevallen. Er werden namelijk acht ijzeren pijlpunten in de scheepshuid gevonden. Het was geen moeilijke prooi…

De moord op Manco Inca Manco Inca, de eerste heerser van Vilcabamba, had zeven Spanjaarden onderdak geboden die behoorden tot de familie Almagro. Zij waren gevlucht uit angst voor wraak na de moord op Francisco Pizarro. Manco vertrouwde hen zozeer dat hij ze uitnodigde voor eten en vermaak. Op een dag kwam er een mesties uit Cuzco met een boodschap voor zijn gasten, waarschijnlijk dat hun genade zou worden verleend als ze Manco vermoordden. Een dienstmeisje hoorde hen plannen smeden en snelde naar Manco om hem in te lichten over het complot. Maar de Incaheerser luisterde niet en liet zich door de mesties misleiden. Hij stuurde troepen naar Cuzco in de veronderstelling dat de stad onverdedigd was. Toen, tijdens een spelletje ring-werpen, staken de Spanjaarden Manco neer met een mes…

REMBRANDT Het wonder van zijn tijd Nederland viert graag Rembrandtjaren. Dertien jaar na de viering van zijn vierhonderdste geboortedag, is 2019 tot Rembrandtjaar uitgeroepen: dit jaar is het namelijk 350 jaar geleden dat Nederlands grootste kunstschilder overleed. Wie was deze man, die in 1664 door een Zwitserse kunstkenner werd geroemd als ‘het wonder van onze tijd’? AART AARSBERGEN NATIONAL GALLERY OF ART, WASHINGTON MAURTISHUIS, DEN HAAG. Op 28 juni 1633 vond in Amsterdam het huwelijk plaats van Marten Soolmans, zoon van een Vlaamse suikerhandelaar, met Oopjen Coppit, telg uit een regentengeslacht dat rijk was geworden met de handel in graan en buskruit. Een jaar later lieten ze zich in hun volle glorie schilderen door de grootste portrettist van hun tijd, de 28-jarige Rembrandt, die in het atelier van de Amsterdamse…

De man met de gouden helm Het schilderij De man met de gouden helm werd lang aan Rembrandt toegeschreven. Onderzoek van het Rembrandt Research Project (RRP) wees echter uit dat het niet door de hemzelf is geschilderd, maar door iemand uit zijn omgeving. In Rembrandts atelier zijn veel schilderijen onder zijn supervisie gemaakt, die, hoewel hij ze wel signeerde, slechts deels door hemzelf werden geschilderd. Het RRP (1968-2014) heeft op basis van kunsthistorisch en technisch onderzoek (met röntgen en infrarood) het oeuvre van Rembrandt vastgesteld. Het project werd afgesloten met de publicatie van Rembrandt’s painting revisited – A complete Survey door projectleider Ernst van de Wetering, dat 336 schilderijen als echt erkent. Sindsdien zijn er weer schilderijen gevonden die aan Rembrandt worden toegeschreven, zoals Laat de kinderen tot mij komen…

De gedurfde verovering van Akaba Op 9 mei 1917 verlieten vijftig Arabieren de haven van Wej, Faisals basis op het Arabisch Schiereiland. Lawrence was erbij, met 22.000 sovereigns op zak, Britse gouden munten om de steun te kopen van de bedoeïenen die ze onderweg naar de haven van Akaba zouden tegenkomen. Hij wilde de stad met een verrassingsaanval innemen, door de woestijn over te steken en het nietsvermoedende Turkse garnizoen in de rug aan te vallen. Daarbij kreeg hij hulp van Auda Abu Tayi, sjeik van de Howeitat-stam. Met het goud betaalde hij versterkingen, zodat de aanvallers uiteindelijk met zo’n vijfhonderd man waren toen ze op 2 juli het fort van Aba el Lissan innamen, dat de toegang tot Akaba bewaakte. De stad werd vier dagen later veroverd. Lawrence reisde…

Lawrence, adviseur in Caïro Het huidige Midden-Oosten is een erfenis van de Britse koloniale politiek – en van Lawrence. Op de vredesconferentie van Parijs in 1919 werd het bestuur van de Ottomaanse gebieden verdeeld tussen Frankrijk en Groot-Brittannië. Dit laatste land organiseerde in 1921 de Conferentie van Caïro, waar de politieke verdeling van de gebieden binnen haar ‘mandaat’ plaatsvond. Minister van Koloniën Winston Churchill riep hoge ambtenaren en officieren bijeen in hotel Semiramis. De besluiten die werden genomen, dragen het stempel van Lawrence, die op dat moment aan het hoofd stond van het zojuist gecreëerde Middle East Department. 1 IRAK De Hasjemieten, die de Arabische opstand waren begonnen, werden de ideale bondgenoten van de Britten om indirect controle te houden over deze gebieden. Faisal, die door de Fransen uit Syrië…

Brutus, de nobele samenzweerder ‘Et tu, Brute’, ‘ook jij, Brutus,’ laat Shakespeare een stervende Julius Caesar zeggen als hij door zijn beschermeling Brutus wordt vermoord. Voor velen houdt de kennis over de Romeinse senator Marcus Junius Brutus hier op. Onterecht, zo blijkt uit de fascinerende biografie die historica Kathryn Tempest over hem schreef. Brutus was naast staatsman ook filosoof, legeraanvoerder en overtuigd republikein die handelde vanuit een diepe overtuiging dat hij de staat moest redden van de tiran Caesar. Door sommigen werd hij daarom verguisd, door anderen bewonderd. Tempest onderzoekt bronnen uit zijn tijd en schetst een levendig beeld van Brutus en zijn tijd. Tempest komt, zoals vaak bij onderzoek naar het verre verleden, tot de conclusie dat niet álle vragen kunnen worden beantwoord. ‘We moeten dankbaar zijn dat we…

CHRONOLOGIE Opkomst en ondergang van een dandy 1778 George Bryan Brummell wordt in Londen geboren als telg van een familie uit de middenklasse. Zijn vader brengt het tot persoonlijk secretaris van een edelman. 1799 Brummell erft een fiks fortuin na de dood van zijn vader en groeit uit tot een stijlmodel voor de Londense societykringen. 1812 Na een ruzie met de Prince of Wales valt hij in ongenade. In 1816 vlucht hij naar Frankrijk om aan zijn schuldeisers te ontkomen. 1830 In Caen wordt hij tot Brits consul benoemd. In 1835 wordt hij veroordeeld wegens wanbetaling, maar zijn vrienden redden hem van de gevangenis. 1840 George Brummell overlijdt in een armenhuis nadat hij ten prooi is gevallen aan ellende en waanzin.…

ISIS Een Egyptische godin wordt een universele mediterrane godheid JAIME ALVAR Isis was oorspronkelijk een van de belangrijkste godheden van het Egyptische pantheon. Later verspreidde de Isiscultus zich over het hele Middellandse Zeegebied, waar de godin enorm populair was en gelovigen trok uit alle lagen van de samenleving. Nadat Ptolemaeus I zichzelf na de dood van Alexander de Grote in 323 v.C. had uitgeroepen tot koning van Egypte, was zijn eerste zorg het laten integreren van de nieuwe Macedonische elite met de autochtone Egyptische bevolking. Religie was een praktisch hulpmiddel om dit doel te bereiken, en daarom besloot de vorst een hybride cultus te vestigen waarin alle bewoners van zijn rijk zich thuis zouden voelen. Een priester uit FOGLIA/SCALA, FIRENZE SCALA, FIRENZE Eleusis, Timotheüs, en de Egyptische hogepriester Manetho schiepen…

De Cilicische piraten De Cilicische piraten kwamen uit Cilicia Trachea (trachea is Grieks voor ‘ruig’), in het zuidoosten van Turkije. Ze maakten in de 2de en 1ste eeuw v.C. het oostelijke Middellandse Zeegebied onveilig. Vier factoren speelden een rol in hun succes. De eerste was de crisis in het Seleucidische Rijk, dat tot dan toe met zijn machtige legers de piraterij had weten te onderdrukken. Ten tweede was de slavenhandel met Rome, volgens de Griekse geograaf Strabo, zeer lucratief. De Romeinse politiek vormde geen enkele belemmering voor de activiteiten van de Ciliciërs. In de derde plaats waren de geografische omstandigheden in hun voordeel. Een steile kustlijn bood anker- en schuilplaatsen, de eiken en dennen van het Taurusgebergte leverden hout voor hun schepen op. Ten slotte beschikten ze over een informatienetwerk…

De executie van Túpac Amaru Op 21 september 1572, een maand na zijn arrestatie, kwam Túpac Amaru geboeid aan in Cuzco. Achter de laatste Incaheerser van Vilcabamba liepen zijn gezin en zijn kapiteins. Tussen de schatten die werden meegevoerd bevond zich de Punchao, een gouden beeld waarin de as van de harten van Incavorsten werd bewaard. Túpac bekeerde zich zodat ze hem niet levend zouden verbranden. Op het schavot droeg hij een mascaipacha (een hoofdtooi als symbool voor vorstelijke macht). Na zijn onthoofding bleef Túpacs hoofd op de Plaza de Armas liggen tot vermaak van het publiek. Omdat zijn bondgenoten ervoor knielden, liet de onderkoning Toledo het opbergen bij zijn lichaam in de crypte in de Santo Domingokerk. ALBUM…

CHRONOLOGIE Het leven van een kunstenaar 15 juli 1606 Rembrandt wordt in Leiden geboren als zoon van een molenaar en een bakkersdochter. 1623-’25 Leerjaren bij Jacob Isaacz van Swanenburgh in Leiden, en bij Pieter Lastman in Amsterdam. 1626 Rembrandt vestigt zich als zelfstandig schilder in Leiden. 1631 Rembrandt verhuist naar Amsterdam en wordt hoofd van het atelier van Hendrick Uylenburgh. 1634 Rembrandt trouwt met de Friezin Saskia Uylenburgh. 1639 Rembrandt vestigt zich in een groot pand aan de Sint Antoniesbreestraat. 1641-’42 Geboorte van zijn zoon Titus en overlijden van zijn vrouw Saskia. 1656 Rembrandt leeft op te grote voet en gaat failliet, zijn huis en huisraad worden geveild. 1663 Zijn (zaken-) partner Hendrickje Stoffels overlijdt. 1668 Rembrandts zoon Titus overlijdt op 27-jarige leeftijd. 8 oktober 1669 Rembrandt sterft en wordt…

27 Tips van Lawrence voor de omgang met Arabieren Op 20 augustus 1917 publiceerde het Arab Bulletin een tekst van T.E. Lawrence met daarin 27 punten die hij had opgesteld om Engelsen die met Arabieren werkten te helpen de mores van de streek beter te begrijpen. Er staan adviezen in van politieke aard, zoals: altijd op de achtergrond blijven van de leider die men adviseert en hem nooit publiekelijk tegenspreken. Invloed kan worden uitgeoefend middels besloten en informele gesprekken. Lawrence adviseert een soepele en toegeeflijke houding ten opzichte van onderofficieren, alsmede het vermijden van al te nauwe banden met een ondergeschikte. En het is altijd uit den boze deze te slaan, omdat dit niet alleen een verlaging van de Engelse officier zelf betekent, maar ook een muur optrekt tussen de…

GROTE ONTDEKKINGEN Gonur Tepe: verloren stad uit de bronstijd Vierduizend jaar geleden kwam in Centraal-Azië de Oxusbeschaving op. Gonur Tepe, de schakel tussen Mesopotamië en de Indusvallei, was de hoofdstad van deze bloeiende cultuur. De Oxusbeschaving bestond slechts korte tijd, van ongeveer 2100 tot 1800 v.C. Haar bakermat was Margu, een satrapie in Centraal-Azië. Margu bestond uit steppen, moerassen en woestijnen en strekte zich uit over het oosten van het huidige Turkmenistan en het noorden van Afghanistan. Hier ontstond een netwerk van steden die als schakel fungeerden tussen het Verre Oosten en het Westen, lang voor het bestaan van de zijderoute. De kern ervan was een afgelegen plek in Turkmenistan: Gonur Tepe. De cultuur, die bekendstaat als het ‘archeologisch complex Bactrië-Margiana’, werd de jaren ’50 ontdekt door Viktor Sarianidi toen…

BOEKEN Navigeren door de Nederlandse geschiedenis TEKST: SERVAAS NEIJENS, RENETTE KWAKKENBOS KONINKLIJKE BIBLIOTHEEK DEN HAAG ALLARD PIERSON UVA ‘Met een kaart kom je overal: van Zoutelande tot Zoetermeer, van IJsland tot Vuurland, van hier tot Tokio. De verhalen die kaarten kunnen overbrengen zijn onuitputtelijk.’ Zo begint het boek van Marieke van Delft, conservator bij de Koninklijke Bibliotheek in Den Haag, en haar echtgenoot Reinder Storm, conservator cartografie aan de Universiteit van Amsterdam. Het echtpaar spitte jarenlang aan de keukentafel door stapels oude kaarten op zoek naar exemplaren die de loop van de geschiedenis van Nederland het beste weergeven. Het resulteerde in een overrompelende uitgave vol historische kaarten die de mogelijkheid bieden te reizen naar een andere plek en een andere tijd. ‘Kaarten zijn prachtig. Ze laten zien hoe de wereld…

De obsessie met anders-zijn George Brummell wordt beschouwd als de vader van het dandyisme, een rage die voortkwam uit de vroege romantiek en die in de loop van de 19de eeuw illustere coryfeeën kende, zoals Robert de Montesquiou, Boni de Castellane, Jules Barbey d’Aurevilly en natuurlijk Oscar Wilde. De dandy’s wilden niet zozeer elegant zijn als wel uniek, reden waarom ze zich niet simpelweg chic kleedden, maar hun uitdossing een rebels en origineel karakter gaven in een wereld die steeds uniformer werd. PORTRET UIT DE JAREN WAARIN BEAU BRUMMEL TRIOMFEN VIERDE IN LONDEN. GRAVURE NAAR EEN MINIATUUR.…

DAGELIJKS LEVEN 1623: De eerste rekenmachine De Duitse astronoom Wilhelm Schickard was de bedenker van een apparaat dat het mogelijk maakte om met een systeem van schuiven en tandwielen rekenkundige bewerkingen mechanisch uit te voeren. Zijn methode is echter nooit gebruikt. Het eerste mechanische apparaat om berekeningen te maken was bedoeld om het vervelende routinewerk van astronomen over te nemen: het eindeloos invullen van tabellen met de posities van de verschillende hemellichamen. Degenen die dit werk deden, waren al bekend met verschillende instrumenten zoals het astrolabium, dat werd gebruikt om hoeken te meten voor navigatie en sterrenkunde. Om de handmatig uitgevoerde werkzaamheden te vergemakkelijken werden onder meer de abacus en de zogenaamde ‘beenderen van Napier’ ontwikkeld. Het laatste is een systeem met ivoren rekenstaven dat vroeg in de 17de eeuw werd…

CHRONOLOGIE De familie van Isis breidt zich uit 4 de  eeuw v.C. Op het Griekse vasteland, de Egeïsche eilanden en langs de Ionische kust vervullen lokale oligarchen het priesterambt van de Isisverering. 3 de  eeuw v.C. De Isiscultus verspreidt zich door het hele oostelijke Middellandse Zeegebied. Rond 300 v.C. komt de verering van de god Serapis erbij. 220 v.C. De priester Apollonius uit Memphis sticht op Delos, centrum van de Apolloverering, een heiligdom voor Serapis, de metgezel van Isis. 100 v.C. Een handelaar uit Alexandrië, Numas genaamd, arriveert in Empúries (Spanje) en richt daar een heiligdom op, gewijd aan Isis en Serapis. 1 ste  eeuw n.C. De Isistempel in Pompeï (stammend uit de 2de eeuw v.C.) wordt verwoest door de aardbeving van 62 n.C. en wordt daarna…

CHRONOLOGIE Schip in zicht! 1200 v.C. In de bronstijd plunderden de Zeevolken (zoals de Lukka, de Shardana, de Teresj) het oostelijk Middellandse Zeegebied. 750 v.C. Homerus beschrijft in de Ilias en de Odyssee de piraterij als een algemeen voorkomend verschijnsel in de Egeïsche Zee. 4 de  eeuw v.C. Het Griekse vrachtschip Kyrenia, waarvan het wrak in 1965 bij Cyprus werd gevonden, is vermoedelijk bij een piratenaanval gezonken. 323 v.C. De dood van Alexander de Grote geeft de piraterij ruimte voor groei. Zijn opvolgers zetten piraten in als huurlingen. 2 de  eeuw v.C. In deze periode bedreigt het groeiende aantal piraten in Cilicië, aan de zuidkust van Klein-Azië, de handelsroutes van Rome. 67 v.C. De Lex Gabinia (Gabinische wet) geeft Pompeius het mandaat voor de grootste campagne tegen de…

De laatste Inca-opstandelingen 1532 Atahualpa, de laatste heerser van Tahuantinsuyo en zijn legers worden verslagen door Francisco Pizarro. Vanaf 1534 heet zijn rijk Nieuw-Castilië en is het een Spaanse provincie. 1536 De Inca’s komen in opstand. Ze belegeren Cuzco en Lima. Wanneer ze er niet in slagen de Spanjaarden te verslaan, stichten ze in 1537 een nieuw rijk in de jungle van Vilcabamba. 1572 Het leger van de Spaanse onderkoning neemt Túpac Amaru gevangen en executeert hem. Vanaf dat moment raakt het spoor van zijn Incarijk verloren. 1911 Nieuwsgierigheid naar de hoofdstad van Vilcabamba groeit. In Espíritu Pampa worden resten van een stad onderzocht. In 2016 wordt Lugargrande als locatie gesuggereerd.…

CHRONOLOGIE Een heldenleven LOWELL THOMAS, PD 1888 Thomas Edward Lawrence wordt op 16 augustus geboren in Tremadog (Wales) als zoon van Sir Thomas Chapman en Sara Maden, een gouvernante. 1909-’14 Na zijn studie reist hij als historicus en archeoloog door het Nabije Oosten, waar hij kruisvaardersforten bestudeert en opgravingen doet in Karkemish. 1916-’18 Als Brits inlichtingenofficier werkt hij samen met de Hasjemitische prins Faisal tijdens de Arabische opstand tegen de Turken in de Eerste Wereldoorlog. 1919-’22 Hij steunt Faisal in diens streven naar een Arabische staat, maar zonder succes. In 1922 stopt hij als adviseur van de Britse regering voor het Nabije Oosten. 1923-’35 Onder een valse naam neemt hij dienst in de RAF en het Royal Tank Corps. Hij schrijft Zeven zuilen van de wijsheid (1926), zijn verslag van…

De mythe van de woestijnstrijder Vlak voordat Lawrence in 1918 terugkeerde naar Engeland, bracht de Amerikaanse oorlogscorrespondent Lowell Thomas acht dagen door met Lawrence en de Arabische opstandelingen, om materiaal te vergaren voor een van zijn artikelen. Zich baserend op enkele aanvallen waarover hij had gehoord, schreef hij een serie spectaculaire reportages voor meerdere tijdschriften. In deze artikelen speelde een geïdealiseerde figuur van Lawrence de hoofdrol, die van Thomas de bijnaam ‘de ongekroonde koning van Arabië’ had gekregen. De verhalen werden enthousiast ontvangen door het publiek, dat genoeg had van de bloedige verslagen uit de Europese loopgraven. Later gaf de journalist een reeks lezingen. Zowel in de Verenigde Staten als in Groot-Brittannië stroomde het publiek toe om meer over Lawrence van Arabië te horen. INTERFOTO/AGE FOTOSTOCK…

Sarianidi’s levenswerk Viktor Sarianidi werd geboren in 1929 in Oezbekistan, destijds een Sovjetrepubliek. Hij volgde een archeologische carrière die sterk in het teken stond van de Koude Oorlog. In 1978, vlak voor de Russische bezetting van Afghanistan, vond hij 22.000 kunstvoorwerpen in een tweeduizend jaar oude begraafplaats bij de Afghaanse plaats Tillya Tepe. Zijn levenswerk was echter zijn onderzoek naar de Oxusbeschaving in Margu, verder naar het noorden. Na de Koude Oorlog maakte hij de westerse archeologen bekend met zijn opgravingen in Gonur Tepe, waaraan hij bleef werken tot vlak voor zijn dood in 2013, op 84-jarige leeftijd.…

Rome, het verhaal van de eeuwige stad Zegswijzen als ‘alle wegen leiden naar Rome’ of ‘dat is zo oud als de weg naar Rome’ laten zien hoe diep deze stad in ons culturele bewustzijn verankerd is. Vijfentwintig eeuwen geschiedenis hebben daarvoor gezorgd. Veel boeken over Rome beperken zich tot een bepaalde periode zoals de republiek, de keizertijd of het leven van één van de 264 pausen die de stad hebben bewoond. Ferdinand Addis neemt de niet geringe taak op zijn schouders om de héle geschiedenis van de stad te behandelen, ab urbe condita in 753 v.C, via het beleg door de Goten in 537 tot de hoogtijdagen van de naoorlogse Italiaanse filmindustrie. Addis gebruikt daarvoor 22 hoofdstukken, die elk een zelfstandig essay vormen over een afgebakend tijdperk. Het is dan ook…

VOLGEND NUMMER VERSCHIJNT OP 3 OKTOBER 2019 (DE INHOUD IS ONDER VOORBEHOUD) De laatste veldtocht van Napoleon Op 15 augustus is het 250 jaar geleden dat Napoleone di Buonaparte werd geboren. Tijdens de stormachtige carrière waarin hij zijn gezag over Frankrijk vestigde, verfranste Napoleon de Italiaanse naam van zijn voorouders. Nadat hij met al zijn vijanden had afgerekend, kroonde hij zichzelf in 1804 tot keizer van Frankrijk. Maar de buitenlandse machten die hem ooit prezen om het bedwingen van de Franse revolutie, voelden zich steeds meer door hem in het nauw gedreven. Na een reeks nederlagen werd Napoleon in 1814 gedwongen troonsafstand te doen en werd hij verbannen naar Elba. Van daaruit begon hij in februari 1815 aan een campagne die hem in honderd dagen terug zou brengen naar Parijs,…