Inhoudsopgave van Editie 2 - 2018 - National Geographic Historia

TEN GELEIDE Eerlijk gezegd wist ik niet eens goed waar Heiligerlee lag. Ergens in Groningen. Ik rijd er op een winterdag heen, voor een bezoek aan het museum en het slagveld. Op 23 mei 1568 leverde een gelegenheidsleger onder leiding van graaf Lodewijk van Nassau hier slag met de ervaren Spaanse troepen van de hertog van Alva. De opstandelingen wonnen, de Spaanse troepen leden grote verliezen. Met de Slag bij Heiligerlee begon de Tachtigjarige Oorlog, die in 1648 resulteerde in de onafhankelijkheid van de Republiek der Nederlanden. In Heiligerlee is slechts een klein, door vrijwilligers gedreven museum en een imposant 19de -eeuws beeld van de stervende graaf Adolf van Nassau, omringd door de Nederlandse maagd en leeuw. Een vijf kilometer lange ‘beleefroute’ leidt over het slagveld. In dit nummer verder…

EEN OPMERKELIJK PERSOON Jean Emile Humbert: handelaar in antiquiteiten Tijdens zijn carrière als militair ingenieur in Tunesië bestudeert Humbert de geschiedenis van het land. In 1817 ontdekt hij de ligging van het antieke Carthago. Later levert hij als handelaar een grote bijdrage aan de collectie van het in 1818 opgerichte Rijksmuseum van Oudheden in Leiden. In de 17de eeuw vertrekt de hugenotenfamilie Humbert uit Franstalig Zwitserland naar Nederland om zich in Den Haag te vestigen. Daar wordt op 23 juli 1771 Jean Emile geboren. Van zijn vader, die kunstschilder was, erft hij een groot tekentalent. Maar omdat er brood op de plank moet komen, is een carrière als kunstenaar niet voor hem weggelegd. Toch krijgt zijn talent ruim baan. Humbert volgt een opleiding tot militair ingenieur, en bij het ontwerpen…

EEN STAD VAN DE WETENSCHAP De trots van de Ptolemaeën De exacte ligging en het ontwerp van de bibliotheek van Alexandrië zijn nog altijd omstreden. Vermoedelijk maakte de bibliotheek deel uit van het koninklijk paleis, dat gevestigd was in de versterkte wijk Bruchion. De Brief van Aristeas, een document uit de 2de eeuw v.C. waarin de bibliotheek voor het eerst wordt vermeld, zegt dat de ‘koninklijke boeken’ van Ptolemaeus II (ca. 309-246 v.C.) de basis van de collectie vormden. Het merendeel van de geschriften werd verzameld onder Ptolemaeus II, of onder zijn vader, onder leiding van de wetenschapper Demetrius van Phalerum. Het Museion (‘tempel ter ere van de muzen’) hoorde bij het koninklijke complex; mogelijk was de bibliotheek ondergebracht in een vleugel van dit gebouw. Een tweede bibliotheek, het Serapeum,…

VAN DANTE TOT VOLTAIRE De mythe van de verdorven koningin Sommige schrijvers schetsen een beeld van Semiramis als femme fatale. In zijn Divina Commedia plaatst Dante Alighieri haar in de tweede kring van de hel, die bestemd is voor degenen die de zonde van de wellust hebben begaan. Ook Cleopatra en Helena van Troje zitten daar. Als de dichter aan zijn gids, Vergilius, vraagt wie de vrouwen zijn die zich daar bevinden, antwoordt deze: ‘De eerste (...) was keizerin van vele tongen. Zij is Semiramis, van wie men leest dat zij de borst gaf aan Ninus én diens vrouw was; zij bezat het land dat de Sultan regeert.’ De mythe van Semiramis als liederlijk wellustige vrouw zou nog eeuwen standhouden. Zo schreef Voltaire een tragedie, die als inspiratiebron zou dienen…

CHRONOLOGIE Botten, doeken en kerken 335 De Heilig Grafkerk wordt ingewijd, op de plek waarvan men aanneemt dat Jezus Christus er werd begraven. 829 Alfons II laat een kerk bouwen op de plaats waar volgens de overlevering de apostel Jacobus begraven ligt. 1354 De eerste vermelding van de Lijkwade van Jezus Christus, die vanaf 1578 in Turijn wordt getoond. 1550-’98 Filips II verzamelt meer dan zevenduizend relieken voor in zijn nieuwe paleis, in het Escorial. M. BECK-COPPOLA/RMN-GRAND PALAIS…

CHINESE TYPOGRAFIE pioniers van de boekdrukkunst Vanaf zeker de 8ste eeuw was de houtsnede in Azië een veelgebruikte techniek voor het maken van boeken. Tekst en beeld werden in reliëf op een houten plaat gegraveerd om een afdruk te maken op papier of zijde. De inkt werd over de plaat uitgesmeerd, waarop het vel papier op de plaat werd gelegd, en door te wrijven of door het gewicht van een pers werden er meerdere kopieën gemaakt. De Diamantsoetra uit 868 is het oudste bewaard gebleven gedrukte boek. Vanaf de 12de eeuw werden er ook afdrukken gemaakt met losse blokjes keramiek of hout, maar omdat het Chinese schrift zo veel karakters kent, moesten er duizenden losse letters worden geproduceerd, wat enorme kosten met zich meebracht. In Korea werd een vereenvoudigde schrijfwijze…

Romeo en Julia De balkonscène (verkort) Julia: Verlaat je me al? De dag is nog zo ver. Het was de nachtegaal en niet de leeuwerik, wiens heldere stem in ’t angstig oor je drong. Romeo: Het was de leeuwerik, de dagheraut; geen nachtegaal. Zie welke boze strepen ginds in het oosten ’t wolkendek verscheuren. Julia: Ah, ga nu, het wordt steeds helderder en ons verdriet steeds zwaarder! Romeo: Tot ziens, tot ziens! Slechts één kus, en ik ga naar beneden. (Hij daalt af.) Julia: O God! Mijn ziel voorvoelt ellende. Het lijkt of ik je zie, nu je beneden bent, als een dode man in een graf. Romeo: Geloof me, liefde, jij ook, op mijn ogen: het droge verdriet drinkt ons bloed. Tot ziens, tot ziens! BRIDGEMAN/ACI…

Een genie omgeven door legenden De theaterwerken van Shakespeare (36 in 25 jaar) staan vol met extreme karakters: verraders, moordenaars, dwazen, wanhopig verliefden... Deze vormen een contrast met zijn eigen karaktereigenschappen. Tijdgenoten wijzen erop dat hij heel ‘normaal’ was. Hij was aardig voor zijn vrienden, hoffelijk, hield niet van literaire polemieken en hij was praktisch met geldzaken. Misschien is deze tegenstelling er de oorzaak van dat enkele geleerden theorieën bedachten dat het leven van Shakespeare ook verborgen aspecten had. 1 Samenzweerder? Aan het einde van haar leven had koningin Elizabeth een relatie met de onstuimige graaf van Essex. Na enige tijd namen de spanningen tussen hen toe. De graaf bedacht een complot om de vorstin ten val te brengen. Om gunstige omstandigheden voor zijn plannen te creëren liet hij op…

CHRONOLOGIE Privileges tot aan het einde. 1600 In Londen wordt een bedrijf opgericht dat handelskoloniën vestigt in India: de Britse Oost-Indische Compagnie. 1757 Na de overwinning op de nawab of nabob (vorst) Nara Siraj-ud-Daulah in de Slag bij Plassey grijpen de Engelsen de macht in alle Bengalen en maken ze een begin met de territoriale expansie in India. 1857 De Eerste Indiase Onafhankelijkheidsoorlog in Noord- en Centraal-India komt ten einde. De opstand is met harde hand neergeslagen, en de Britten maken India in 1858 tot kolonie. Ze geven het de naam Brits-Indië. 1877 Koningin Victoria wordt uitgeroepen tot keizerin van India. Om dit te vieren wordt in Delhi een durbar georganiseerd, een grote bijeenkomst die wordt voorgezeten door de Britse onderkoning en waarbij de Indiase maharadja’s aanwezig zijn. 1947 De…

Anita, de Spaanse maharadja In 1906 reisde de maharadja van Kapurthala naar Madrid om het koninklijk huwelijk van Alfons XIII met Victoria Eugénie van Battenberg bij te wonen. In een variététheater raakte hij gefascineerd door een zestienjarige vrouw uit Málaga: Anita Delgado. Op de terugweg naar Parijs regisseerde hij een huwelijksaanzoek. Na enige bedenktijd gaf Anita haar toestemming in een brief die volgens de legende werd gecorrigeerd en verbeterd door de beroemde Spaanse schrijver Ramón del Valle-Inclan. Het paar trouwde in 1908 tijdens een prachtige ceremonie in Kapurthala, en Anita werd de vijfde vrouw van de maharadja. Uit het huwelijk kwam een zoon voort, waarna het paar scheidde in 1925. Dankzij de alimentatie die de maharadja bleef betalen, kon Anita tot haar dood in 1962 als een prinses blijven leven…

Getuigen van een schipbreuk Uit het wrak van de Rooswijk zijn verschillende voorwerpen geborgen die eigendom zijn geweest van de bemanning. Naast gebruiksvoorwerpen kwam er ook een grote hoeveelheid smokkelgeld naar boven. De afgebeelde vondsten zijn nog niet behandeld, schoongemaakt of geconserveerd, ze komen ‘vers’ uit het water. ➊ Schoen Van deze elegante schoen is de voorkant afgerukt, maar het leer is uitermate goed bewaard gebleven. ➋ Tinnen kruik In nieuwstaat glimt een tinnen gietstuk als zilver. Na een tijdje wordt het dof. ➌ Pilaardollar Deze zilveren munten van acht realen zijn bij ons ook bekend als de ‘Spaanse matten’ uit het liedje van Piet Hein. ➍ Reaal van achten Op onregelmatige muntplaatjes geslagen zilveren pieces of eight kwamen uit Zuid-Amerika en Mexico. ➎ Engelse stenen pijp. Deze ‘verstekeling’ is…

Adriaan Valckenier, gouverneur-generaal Justinus Rheen schilderde dit portret van de hoogste VOC-functionaris in Azië. Valckenier was gouverneur-generaal in 1737-’41, dus ten tijde van de eerste en de noodlottige tweede reis van de Rooswijk. Als het schip in Batavia zou zijn aangekomen, was de bemanning mogelijk getuige geweest van de Chinezenmoord in oktober 1740, waarbij vijf- tot tienduizend Chinezen onder verantwoordelijkheid van Valckenier werden afgeslacht. Valckenier stierf in 1751 in gevangenschap; tot een rechtszaak is het nooit gekomen. Het bord (onder) toont het wapen van de familie Valckenier. RIJKSMUSEUM…

De laatste Duitse keizer De reputatie van de Duitse keizer Wilhem II (1859-1941), die Duitsland aanvoerde in de Eerste Wereldoorlog, is bijzonder negatief. De Australische historicus Christopher Clark meent dat dit niet geheel terecht is. Wilhelm is in zijn ogen weliswaar een angstige man met een slecht beoordelingsvermogen, maar niet de demon die veel historici graag van hem maken: ‘Het is alsof Wilhelm wordt gebruikt als symbool voor iets wat groter is dan hijzelf ’: de verschrikkingen van de Eerste en Tweede Wereldoorlog en ondergang van Duitsland. Op basis van een verfrissende, onbevangen blik schetst Christopher Clark een nuchter portret van een omstreden vorst. AA…

CHRONOLOGIE Het begin van de archeologie 1771 Jean Emile Humbert wordt geboren in Den Haag. Hij krijgt een opleiding tot militair ingenieur. 1795 Als orangist weigert hij dienst in het Bataafse leger. Hij vertrekt naar Tunesië om een haven aan te leggen. 1817 Humbert ontdekt de ligging van het antieke Carthago met zijn vondst van vier Punische stèles en twee inscripties. 1818-’30 In Leiden wordt het Rijksmuseum van Oudheden opgericht. Humbert levert duizenden objecten voor het museum. 1839 De laatste jaren van zijn leven verblijft Humbert in Livorno. Hij sterft er op 20 februari.…

Een bron van oude kennis 320-221 v.C. De Ptolemaeën geven opdracht tot de bouw van het Museion en de bibliotheek van Alexandrië. Het Serapeum wordt later toegevoegd als aanvullende bibliotheek. AKG/ALBUM 145 v.C. Na een bloedige machtsstrijd wordt Ptolemaeus VIII farao. De langdurige instabiliteit jaagt veel wetenschappers weg uit Alexandrië, een aderlating voor de wetenschap en het onderwijs. 48 v.C. In de Alexandrijnse Oorlog tussen Cleopatra en haar zuster Arsinoë IV gaat een deel van de bibliotheek bij een grote brand verloren. Volgens de historicus Plutarchus liet Julius Caesar de brand 391-415 n.C. Christenen en heidenen komen tegenover elkaar te staan. De christelijke patriarch Theophilus roept op het Serapeum en de daarin aanwezige grote bibliotheek te verwoesten. 642 n.C. Kalief Omar en zijn Arabische leger veroveren Alexandrië. Volgens Arabische bronnen…

CHRISTENEN EN ARABIEREN Wie verbrandde de boeken? De vermaarde 18de -eeuwse Engelse historicus Edward Gibbon wijdde in zijn History of the Decline and Fall of the Roman Empire beschreef in zijn boek ook de verwoesting van de bibliotheek van Alexandrië. Hij plaatst vraagtekens bij het gangbare verhaal dat kalief Omar zijn generaal Amr ibn al-As opdracht heeft gegeven de collectie te vernietigen. Gibbon voert aan dat bronnen waarin dit wordt beweerd pas van veel later tijd zijn, en dat een dergelijk bevel niet strookt met de islamitische opvattingen uit die tijd. ‘Zo’n harde uitspraak van Omar zou lijnrecht indruisen tegen de deugdelijke en rechtzinnige basisregels van de mohammedaanse zedenprekers: zij stellen juist nadrukkelijk dat religieuze boeken van joden en christenen die bij oorlogshandelingen verkregen zijn, nooit mogen worden verbrand.’ Volgens…

CHRONOLOGIE Tussen mythe en werkelijkheid 23-811 v.C. Shamsi-Adad V komt op de troon van Assyrië doordat hij na de dood van zijn vader andere pretendenten weet te verslaan. Hij trouwt met Sammuramat, Semiramis in de klassieke literatuur. GAMMA-RAPHO/GETTY IMAGES 810-783 v.C. Adad-Nirari III, zoon van Shanshi-Adad V en Sammuramat, komt op de Assyrische troon na waarschijnlijk een vijfjarig regentschap van zijn moeder, koningin Sammuramat. 1ste eeuw v.C. De Griekse schrijver Diodoros van Sicilië schrijft zijn werk Historische bibliotheek. In het tweede boek biedt hij een gedetailleerde biografie van de legendarische vorstin Semiramis, zoals Sammuramat in het Grieks werd genoemd. 1304 Dante Alighieri schrijft La Divina Commedia. Daarin wordt Semiramis opgevoerd in de tweede kring van de hel, die van de wellustigen. In de 16de en 17de eeuw wordt de mythische koningin…

De grote toneelvernieuwer SHAKESPEARE Eind 16de eeuw kwam er in Londen een jonge schrijver uit de provincie aan, met als doel grote roem te vergaren. William Shakespeare was acteur, zakenman en dichter en schreef voor zijn toneelgezelschap diverse werken die ook nu nog springlevend zijn. PETER HOLLAND UNIVERSITY OF NOTRE DAME (VS) BRIDGEMAN/ACI BRIDGEMAN/ACI Films scheppen mythen. Na het enorme succes van de film Shakespeare in Love bij de Oscars van 1999 zijn er twee dingen die velen denken te weten over Shakespeare en over het theater van zijn tijd. Het eerste is dat de briljante Britse toneelschrijver Romeo en Julia niet zou hebben kunnen schrijven als hij niet hopeloos verliefd zou zijn geweest op iemand die moet hebben geleken op Gwyneth Paltrow (die de rol van Viola de Lesseps…

Een verslaafd theaterpubliek Theaterfans uit de tijd van Shakespeare zochten in de eerste plaats vermaak. De theaterstukken wekten emoties op zoals vreugde, angst en mededogen. Daarnaast waren de fraaie kostuums en de decors zeer indrukwekkend. Men vermaakte zich bovendien met kletsen of flirten. Ook werd er gedronken, gerookt en gegeten. In de pauzes was er dans en muziek. De opvoeringen konden lang duren (Hamlet wel vier uur), maar de toeschouwers bleven in spanning toekijken. In 1613 sloeg brand uit in het dak van The Globe tijdens een opvoering. Het publiek was echter zo gefocust op het verhaal van Hendrik VIII dat niemand het opmerkte, totdat de brand te heftig werd en het te laat was om het gebouw te redden. BRIDGEMAN/ACI…

Losbandig, wreed en lui In 1899 schreef Lord Curzon, kort nadat hij was ingehuldigd als onderkoning van India, een brief aan koningin Victoria, keizerin van India sinds 1877. Hij bracht haar op de hoogte van het naar zijn oordeel onwaardige gedrag van enkele Indiase maharadja’s. Curzon beschouwde ze als ‘losbandige en soms gemene, verspillende en luie mensen’. Hierna beschreef hij de ondeugden van elk van hen. De maharadja van Patiala was ‘weinig meer dan een jockey’ (hij was toen pas negen jaar oud); de rana (absoluut heerser) van Dholpur ‘ontwikkelde zich snel tot een onboetvaardige dronkaard’. De maharadja van Bharatpur had een bediende neergeschoten. De maharadja Holkar Indore was half gek en ‘verslaafd aan verschrikkelijke ondeugden’. De maharadja van Kapurthala was een ‘dief van de eerste orde’ die graag vrouwen…

VOLGEND NUMMER (VERSCHIJNT OP 12 JULI 2018) DE INHOUD IS ONDER VOORBEHOUD Mozart in Wenen Toen hij 25 jaar was, besloot Wolfgang Amadeus Mozart het conservatieve Salzburg te verlaten en zich te vestigen in Wenen. Hij was het beu in dienst te zijn van aristocratische broodheren die hem alleen maar als een bediende zagen. In Wenen hoopte hij in alle vrijheid van zijn muzikale talenten te leven. Inderdaad vielen zijn virtuoze concerten, sonates, strijkkwartetten en fantasievolle opera’s in de smaak bij het concertpubliek. Maar dat leverde niet genoeg op om alle rekeningen te betalen die zijn uitbundige levensstijl met zich meebracht. Mozart moest geld lenen van zijn vrienden. In november 1791, 35 jaar oud, werd hij ziek. Op 5 december van dat jaar overleed hij. ABOE SIMBEL In 1959 begon…

Zesduizend jaar oud babygraf in Nieuwegein De Swifterbantcultuur vormde zo’n zesduizend jaar geleden de overgang tussen jager-verzamelaars en sedentaire gemeenschappen. In Nieuwegein bracht een opgraving een groot aantal vondsten uit deze cultuur aan het licht. FOTO: RAAB; RECONSTRUCTIE ARCHEO3D Wie met de auto over de A27 rijdt ter hoogte van Nieuwegein, ziet in het weiland een kolossaal vogelhuis staan. Het markeert het bedrijvenpark Het Klooster dat hier wordt ontwikkeld. Zoals gebruikelijk werd proefonderzoek gedaan op het terrein; al snel werd duidelijk dat het om een archeologisch interessant gebied gaat. Op een 6500 vierkante meter grote vindplaats werden vrijwel onverstoorde resten van de Swifterbantcultuur gevonden, die teruggaat tot omstreeks 4000 v.C. De cultuur is genoemd naar het dorp Swifterbant in Flevoland, waar de eerste vondsten werden gedaan. In deze periode ontwikkelde…

Kunstzinnige familie Jean Emile Humbert werd op 23 juli 1771 geboren in Den Haag uit een hugenotengezin. Zijn vader, die eveneens Jean heette, was een bekend portretschilder. De kunstzinnige aanleg ging van de vader over op ten minste twee van zijn drie kinderen. Jean Emile was een uitstekend tekenaar, wat hem goed van pas kwam bij zijn archeologische werk. Links een tekening waarop hij zichzelf te paard heeft afgebeeld. Zijn één jaar oudere broer David Pièrre Giottino was behalve tekenaar, lithograaf en portretschilder ook een bekend kunsthistoricus. In 1822 richtte hij het Prentenkabinet van de Universiteit Leiden op.…

Koning Filips II en Willem van Oranje Filips II, koning van Spanje en heer der Nederlanden, was zeer ontstemd over de deelname van Willem van Oranje, zijn oude vertrouweling, aan de strijd tegen zijn gezag, zoals bleek bij de Slag bij Heiligerlee. De Raad van Beroerten verklaarde Willems bezittingen verbeurd en zijn zoon Filips Willem werd naar het Spaanse hof geroepen; Willem zou hem nooit meer terugzien. Dit imposante ruiterportret van Filips II werd rond 1630 geschilderd door Peter Paul Rubens, een van de grootste schilders van zijn tijd. Het is een postuum portret, Filips II stierf immers in 1598 in Madrid. Op de achtergrond vindt een veldslag plaats, waarschijnlijk een verwijzing naar de slag bij Saint-Quentin (1557), waarin de Spanjaarden een grote en beslissende overwinning op de Fransen behaalden.…

Caesar en de senaatskrant Naast de Acta diurna waren ook de Acta Senatus, de Handelingen van de Senaat, een geesteskind van Caesar. Het was een onregelmatig verschijnende verslaggeving over de zittingen van de senaat. Aangenomen wetsvoorstellen en de redevoeringen van de senatoren werden erin vastgelegd. Het was een belangrijke bron van informatie, zoals we kunnen opmaken uit het verzoek dat Cicero in 53 v.C. deed aan een vriend. Hij raadde hem aan zich op de hoogte te stellen van de gebeurtenissen van het vorige jaar, een moment van felle strijd tussen de populares, die door de lagere klassen werden gesteund, en de aristocratische optimates. Zijn vriend antwoordde: ‘Ik heb alle Acta van die periode doorgenomen; ik heb gezien dat op 28 februari een senatus consultum (senaatsbesluit) werd genomen dat zowel…

Historische bibliotheken: bedreigd door oorlog, religie en natuurgeweld ‘De vermaarde bibliotheek van Alexandrië was geplunderd of verwoest, en bijna twintig jaar later riep de aanblik van al die lege planken nog verontwaardiging en gevoelens van gemis op bij eenieder die niet geheel verblind was door religieuze vooroordelen.’ EDWARD GIBBON DEA/ALBUM ORONOZ/ALBUM AKG/ALBUM AKG/ALBUM BRIDGEMAN/ACI BRIDGEMAN/ACI 1 NABIJE OOSTEN Ebla (Syrië) Waarschijnlijk de oudste bibliotheek ter wereld uit 2500 v.C. Rond 2220 v.C. vernietigd door de Akkadiërs. In 1975 werd een archief met ruim 7000 kleitabletten in goede staat teruggevonden. Ninivé (Irak) Assurbanipal, koning van Assyrië, legde rond 668 v.C. een bibliotheek aan. Deze werd in 612 v.C. verwoest door de Babyloniërs en de Meden. In 1849 werden zo’n 20.000 kleitabletten teruggevonden. Thebe (Egypte) Ramses II stichtte in 1250 v.C. een…

SCHOONHEID OVERWINT GEWELD De macht van een vorstin Een van de verhalen over Semiramis heeft betrekking op een opstand in Babylon, die ze geweldloos de kop wist in te drukken. Diodoros van Sicilië vertelt dat de ambitieuze bouwprojecten van Semiramis in Babylon – talrijke paleizen, tempels en tuinen – waren gefinancierd uit belastingen en schenkingen, waardoor de bevolking armoede leed. Op een ochtend bevond Semiramis zich in haar vertrekken met haar bedienden, terwijl de bevolking van de stad uit onvrede de straat op was gegaan. De woedende menigte viel de bewakers van het paleis aan en stormde door de poorten naar binnen, de binnenplaats op. Nadat Semiramis was uitgelegd wat er gaande was, aarzelde ze geen moment en stapte ze het balkon op om de menigte tot kalmte te manen.…

CHRONOLOGIE Het vernuft van een ambachtsman 1397/1399 Johannes Gutenberg komt ter wereld in Mainz als zoon van een patriciërsfamilie. Zijn exacte geboortejaar is onbekend, vaak wordt 1397 of 1399 genoemd, maar officieus ook wel 1400 - zo werd 2000 het ‘Gutenbergjaar’. 1429-’44 Na politieke twisten wordt hij uit Mainz verbannen. Hij verhuist naar uiteindelijk naar Straatsburg, waar hij op samenwerkt met plaatselijke ambachtslieden en experimenteert met zijn uitvindingen. 1455 Gutenbergs mooiste boek, de 42-regelige bijbel, wordt gedrukt in Mainz. De samenwerking met Johann Fust wordt beëindigd. Gutenberg moet minder prestigieuze boeken drukken om te overleven. 1468 Op 26 februari overlijdt hij. De laatste jaren van zijn leven geniet hij de bescherming van de aartsbisschop van Mainz. Waarschijnlijk wordt hij in 1472 begraven in de nu verwoeste Mainzer Franciscanenkerk. PRISMA/ALBUM…

CHRONOLOGIE Een leven gewijd aan het theater 1564 William Shakespeare wordt geboren in Stratfordupon-Avon. Hij is de derde zoon van koopman John Shakespeare en Mary Arden. 1582 Hij huwt Anne Hathaway, met wie hij drie kinderen krijgt. Rond 1588 verlaat hij zijn gezin en vestigt hij zich in Londen, waar hij zijn eerste werken schrijft. 1594 De theaters gaan weer open nadat ze in 1592 waren gesloten in verband met de pest. Shakespeare is lid van het theatergezelschap van Lord Chamberlain. 1598 Het theaterbedrijf van Shakespeare vestigt zich in het nieuwe theater The Globe, waarvan de schrijver mede-eigenaar is. In 1600-’01 schrijft en publiceert hij Hamlet. 1603 Koning Jacobus I wordt de beschermheer van het theatergezelschap van Shakespeare, dat vanaf dat moment King’s Men wordt genoemd. In 1605 schrijft hij…

Van de Mongoolse tot de Engelse overheersing De Britse Oost-Indische Compagnie vestigde zich in India vanaf 1600. Op dat moment viel het land onder het Mogolrijk, geleid door een van oorsprong Perzische dynastie. Het Mogolrijk raakte in de 18de eeuw in hoog tempo in verval. De compagnie profiteerde hiervan door overeenkomsten te sluiten met vele kleine vorstendommen. Deze hadden aanvankelijk alleen een commercieel oogmerk, maar richtten zich later ook op militaire bescherming, omdat de Britse Oost-Indische Compagnie een privaat leger had opgericht. Vervolgens schonken veel Indiase vorsten hun loyaliteit aan het deze onderneming, of ze riepen hun onafhankelijke staat in het leven. Een van hen was Ranjit Singh, een Sikhvorst die zichzelf in 1801 uitriep tot de maharadja van de Punjab. In 1849 verdeelden de Britten zijn gebied in verschillende…

sieraden Versieringen voor en maharadja’s Omdat de Britten de maharadja’s vrijwel alle bestuurlijke macht hadden ontnomen, zetten de vorsten hun status kracht bij door uiterlijk vertoon, bijvoorbeeld door bij publieke evenementen een overdaad aan sieraden te dragen. Deze voorliefde voor edelstenen was een erfenis uit de Mogoltijd, toen zich een buitengewoon verfijnde edelsmeedkunst ontwikkelde. De stukken die zijn afgebeeld op deze pagina’s komen vooral uit Jaipur. VANDA IMAGES/PHOTOAISA BRIDGEMAN/ACI BRITISH MUSEUM/SCALA, FIRENZE GRANGER/ALBUM BRIDGEMAN/ACI BRIDGEMAN/ACI THIERRY OLLIVIER/RMN-GRAND PALAIS…

BOEKEN Strijd om de vrijheid TEKST: AART AARSBERGEN, SERVAAS NEIJENS LIED DER REVOLUTIE Geschiedenis van de Amerikaanse vrijheid Russell Shorto Ambo | Anthos 516 blz., € 29,99 Russell Shorto is de meester van de grote greep, die op meeslepende manier historische tijdvakken en mensen tot leven kan brengen. Hij is in Nederland vooral bekend door Amsterdam, de geschiedenis van de meest vrijzinnige stad ter wereld. In zijn nieuwste boek Lied der Revolutie, Geschiedenis van de Amerikaanse vrijheid neemt hij de Amerikaanse Onafhankelijkheidsoorlog (1765-’83) onder de loep, een periode waarin de Verenigde Staten in de strijd met moederland Engeland vorm kregen. Hij vertelt zijn verhaal aan de hand van het leven van zes historische figuren. Drie mannen die een belangrijke rol in die strijd speelden: Cornplanter, een oorspronkelijke bewoner van Amerika,…