Inhoudsopgave van Editie 1 - 2018 - National Geographic Historia

TEN GELEIDE ‘Daar, dat smalle eiland links is Long Island, hier sprak Pelsaert recht en werden de muiters aan de galg gehangen.’ De piloot van het vliegtuigje maakt een scherpe bocht naar links en ik zie een klein, vlak kalkei-land met lage begroeiing in de prachtig azuurblauwe zee, zo’n zeventig kilometer uit de kust van Australië. We vliegen enkele honderden meters boven de Houtman Abrolhos, een grote archipel van rifeilandjes langs de kust van West-Australië. Hier liep op de vroege ochtend van 4 juni 1628 het VOC-schip Batavia onder bevel van Francisco Pelsaert met driehonderd opvarenden op het Morning Reef. De schipbreuk van de Batavia, het VOC-schip dat zijn eerste reis maakte, eindigde in een bloedige muiterij met vele dodelijke slachtoffers, en is een van de bizarste gebeurtenissen uit de…

EEN OPMERKELIJK PERSOON Baron Von Münchhausen: de grote leugenaar De historische figuur van de 18de -eeuwse Duitse edelman en militair is overschaduwd door zijn fictieve alter ego, een van de bekendste personages uit de wereldliteratuur. De baron Von Münchhausen was een man van vlees en bloed, maar hij vloog niet op een kanonskogel door de lucht, noch danste hij in de buik van een walvis of reisde hij naar de maan om haar bewoners te leren kennen, zoals in verhalen wordt verteld. Dat de historische figuur in de vergetelheid is geraakt, komt door zijn literaire alter ego. De publicatie in 1786,van het boek De avonturen van de Baron von Münchhausen, geschreven door de dichter Gottfried August Bürger, maakte een gewaardeerd edelman en militair tot een extravagant literair personage en een…

De sterkste verhalen van de baron De literaire roem van baron Von Münchhausen berust op een boek over zijn avonturen dat in het Engels werd geschreven door Rudolf Raspe en in het Duits vertaald en bewerkt door Gottfried Bürger. De auteurs tekenden niet alleen de verhalen op die de baron zelf vertelde, maar voegden ook elementen toe uit oude volksverhalen. De beste verhalen, de meest poëtische en satirische, vloeiden vrijwel zeker uit de pen van Bürger, die de bekendste versie van het boek heeft nagelaten. VAN LINKS NAAR RECHTS: LEBRECHT/ALBUM; AKG/ALBUM; ALAMY/ACI; CULTURE/ALBUM; AKG/ALBUM; ALAMY/ACI…

Drooglegging in Schotland In de 18de eeuw tijd leek de productie en consumptie van whisky in Schotland bijna een verboden religie. De belastinginspecteurs in dienst van de kroon trokken door de dorpen om belasting te innen en illegale stokerijen te vinden. Een van die inspecteurs was Robert Burns, de nationale dichter van Schotland, die zich overdag bezighield met het opsporen van illegale whiskystokerijen, maar die ’s avonds verzen wijdde aan zijn muze, ‘de goede oude Schotse drank’. Andere vertegenwoordigers van Londen werden gehaat door de Schotse bevolking, zoals ene Malcolm Gillespie: ‘Hij had ontzag voor God noch gebod, en er werd gezegd dat hij egoïstisch en hardvochtig was in zijn omgang met vrouwen, maar dat hij zijn hond teder beminde’. Gillespie had verscheidene confrontaties met whiskysmokkelaars, waarbij hij bijna het…

CHRONOLOGIE De koningin die farao werd DAGLI ORTI/ART ARCHIVE 1483 v.C. In het zevende jaar van haar regeerperiode neemt Hatsjepsoet de titel van farao aan. Ze geeft opdracht voor de bouw van haar dodentempel in Deir el-Bahri. 1482 v.C. De koningin zet een grote handelsmissie op naar het Land van Poent (mogelijk in het huidige Somalië), met onder meer als doel het zoeken naar ivoor. 1479 v.C. Hatsjepsoet geeft opdracht voor de bouw van de Rode Kapel in de tempel van Karnak, bedoeld als een schrijn voor de heilige bark van Amon tijdens processies. 1478 v.C. Hatsjepsoet vertrekt persoonlijk als aanvoerder van de derde veldtocht tegen de Nubiërs, die in opstand kwamen tegen Egypte. De Nubiërs worden verslagen. 1474 v.C. Op bevel van Hatsjepsoet wordt een expeditie naar het schiereiland…

CHRONOLOGIE De heuvel met zeven steden 2900 V.C. Stichting van Troje, aan de Dardanellen. Troje I wordt door brand verwoest rond 2700 v.C. Daarna wordt Troje II gebouwd, de stad die Schliemann beschouwde als het Troje van Homerus. BPK/SCALA, FIRENZE 1700-1250 V.C. In deze eeuwen groeit de nederzetting Troje VI uit tot een grote stad binnen de Hettitische invloedssfeer, met zo’n achtduizend inwoners. Volgens sommige onderzoekers is dit de stad uit de Ilias. 1250 V.C. Troje VI wordt vernietigd door een natuurramp, waarschijnlijk een aardbeving, maar wordt snel herbouwd. De nieuwe bouwlaag krijgt als naam Troje VIi, omdat het duidelijk een voortzetting is van de vorige. 1180 V.C. In Troje VIi zijn tekenen te zien van een grote verwoesting; veel bouwwerken zijn afgebrand. Een van de verklaringen hiervoor is dat…

‘LEENVROUWEN’ Draagmoeders te huur in Rome De absolute controle die mannen uitoefenden over hun nakomelingen uitte zich in een exclusief Romeins fenomeen dat vergelijkbaar is met de tegenwoordige draagmoeder. Als een echtpaar geen kinderen kon krijgen, dan waren er meestal wel vruchtbare Romeinse matronae die het vaderland een dienst wilden bewijzen door zich beschikbaar te stellen als draagmoeder. Deze praktijk, die overigens alleen plaatsvond bij personen van een zekere maatschappelijke klasse, wordt beschreven door Plutarchus: ‘De Romeinen lenen elkaars vrouwen als ze zelf geen kinderen kunnen krijgen. In tegenstelling tot de Spartanen, die hun vrouwen met andere Spartaanse mannen laten paren als ze krachtige kinderen willen, lenen de Romeinen hun vrouwen uit.’ Dat hield in dat een man zijn zwangere vrouw naar het huis van een onvruchtbare vriend stuurde, waar…

Door demonen bezeten? In deze tijd, waarin weinig kennis bestond over psychische aandoeningen, probeerden sommigen de ziekte van koningin Johanna te verklaren door de invloed van de duivel. Daarom zijn er in de tijd dat ze in Tordesillas opgesloten zat meermalen duivelsuitdrijvingen uitgevoerd bij haar. De Belgische schilder W. Geets verbeeldt hier de duivelsuitbanning uit 1516. In 1554 bezocht Franciscus Borgia Johanna op verzoek van Karel V. Hij vreesde dat de duivel invloed op haar had en gaf opdracht haar vertrekken vol te zetten met kruisbeelden en wijwater. De jezuïet rapporteerde dat hij geen enkel bewijs kon vinden dat Johanna door de duivel bezeten was, maar dat hij er ook niet voor kon instaan dat ze bij haar volle verstand was. 1 Tordesillas Toen ze in 1509 werd opgesloten in…

CHRONOLOGIE De zeven grote expedities 1371 Ma He wordt in Yunnan geboren. In 1381 wordt die provincie veroverd door de Ming, die Ma He gevangennemen en castreren. Hij dient aan het Chinese hof als eunuch. BRIDGEMAN/ACI 1405 Ma He maakt carrière en krijgt van keizer Yongle de naam Zheng He. De keizer geeft hem in 1405 het bevel over de eerste grote Chinese zee-expeditie in Azië, met als bestemming de ‘Westelijke Zeeën’. In 1407 komt Zheng He terug in China. 1424 Hongxi, de opvolger van Yongle, schaft de zee-expedities af op advies van zijn ministers, die jaloers zijn op de groeiende macht van de eunuchen aan het hof. Zheng He wijdt zich aan de bouw van de pagode Bao’en Si in Nanjing. 1431 Zheng He onderneemt zijn zevende en laatste…

De verbazing van een wereldreiziger De reizen van Zheng He werden geboekstaafd door drie chroniqueurs, van wie Ma Huan de belangrijkste was. Hij was van eenvoudige komaf (hij zei van zichzelf dat hij een ‘houthakker uit de bergen’ was) en bekeerde zich al op vroege leeftijd tot de islam, waarna hij Arabisch en Perzisch studeerde. Op 23-jarige leeftijd werd hij gerekruteerd als tolk voor de vierde expeditie. Hij reisde ook mee met de zesde en de zevende en was een van de weinige expeditieleden die Mekka bezochten. Hij schrijft gedetailleerd over allerlei landen en hun gewoonten. Op Java ziet hij tot zijn verbazing dat de mensen in kleermakerszit op de grond zitten (iets wat hij nog vaak zal opmerken, want de Chinezen waren de enigen in het hele Verre Oosten…

GROTE ONTDEKKINGEN De Nikè van Samothrake, icoon van het hellenisme Door opeenvolgende reconstructies en restauraties kreeg het beroemde, in 1863 gevonden marmeren beeld zijn vorm terug. De Nikè van Samothrake heeft kunstenaars en schrijvers altijd gefascineerd omdat het een van de spectaculairste en compleetste voorbeelden is van de hellenistische kunst. Het beeld toont de godin van de overwinning staand op de boeg van een schip in een indrukwekkende, balancerende pose die de suggestie wekt dat ze net is geland. De beheersing van de dynamiek van de wind en de balans van de figuur zijn bewonderenswaardig. Niet minder bijzonder is de manier waarop deskundigen erin zijn geslaagd het majestueuze standbeeld in het Louvre te reconstrueren uit fragmenten die in 1863 op een eiland in de Egeïsche Zee werden gevonden. De ontdekker…

Rome en de Lage Landen HET JAAR 117 Sporen van Trajanus en Hadrianus in de Lage Landen Tom Buitendorp Omniboek 288 blz., €20,00 Tom Buitendorp, onderzoeker en publicist, promoveerde in 2010 op Forum Hadriani. In zijn nieuwe boek HET JAAR 117 vormt deze door keizer Hadrianus gestichte stad het sluitstuk van een boeiende geschiedenis waarin de schrijver ons meevoert door de zuidelijke Lage Landen rond het jaar 117. Dat jaar werd een sleuteljaar. Trajanus, die het Romeinse Rijk tot zijn maximale omvang had laten groeien, stierf en werd opgevolgd door Hadrianus, die het Rijk zou consolideren en daarmee de Romeinse gouden eeuw inluidde. Buitendorp ontrafelt hoe deze twee uitzonderlijke mannen rond dit belangrijke jaar in onze streken aanwezig waren en weet daarbij de geschiedenis en de archeologie van de Lage…

ACTUEEL Hollandse meesters komen thuis Hermitage Amsterdam kreeg 63 werken van Hollandse meesters te leen uit Sint-Petersburg. Veel van deze werken zijn de laatste eeuwen niet meer in Nederland te zien geweest. De Hermitage in Amsterdam wijdt een grote expositie aan een van de hoogtepunten uit de collectie van de ‘grote’ Hermitage in Sint-Petersburg. Het gaat hier om de tentoonstelling Hollandse Meesters uit de Hermitage, oogappels van de tsaar. De basis voor de bijzondere collectie kunstwerken uit de Nederlanden werd gelegd door Peter de Grote, die tijdens zijn leerjaren in Amsterdam in 1716 een eerste Rembrandt kocht: Het afscheid van David en Jonathan. Een belangrijke impuls voor de uitbreiding van de collectie werd later gegeven door tsarina Catharina de Grote, wier agenten de Europese kunstmarkt afstroopten en tal van Hollandse…

CHRONOLOGIE Een leven van oorlogen en banketten 1720 Carl Friedrich Freiherr von Münchhausen wordt geboren in Bodenwerder, in de buurt van Hamelen, zo’n zeventig kilometer van Hannover. 1733 Dertien jaar oud begint hij zijn militaire loopbaan in het cavalerieregiment van hertog Anton Ulrich von Braunschweig. 1740 De baron neemt dienst in het Russische leger en wordt naar Riga gezonden, waar hij meevecht in de oorlog tussen Rusland en Turkije. 1750 Hij neemt ontslag uit het leger en trekt zich terug op zijn landgoed in Bodenwerder, waar hij zich tot aan zijn dood, in 1797, aan zijn passie wijdt: de jacht. 1786 Gottfried August Bürger publiceert zijn boek, gebaseerd op de verhalen die de baron op zijn banketten aan zijn gasten vertelde.…

Papa cocktail Winston Churchill had een hekel aan drinkgelagen, maar wel was hij een groot liefhebber van scotch. Als jongeman trok hij naar de Boerenoorlog met medeneming van achttien flessen, en later in zijn leven placht hij de hele dag een glas bij de hand te hebben. Wel moet worden gezegd dat het drankje dat door zijn kinderen de ‘Papa cocktail’ werd genoemd, een glas betrof met veel water en een bodempje whisky. BRIDGEMAN/ACI…

De lievelingsdochter van de god Amon De Amonpriesters vormde een belangrijke steunpilaar voor Hatsjepsoet. Deze machtige geestelijken verkondigden de theorie dat de koningin een dochter was van de god Amon zelf. Die zou een godenhuwelijk (theogamie) hebben gesloten met koningin Ahmose Nefertari, de moeder van Hatsjepsoet. Dat is te zien op een reliëf in de tempel van de koningin in Deir el-Bahri. Als dank voor de steun die Hatsjepsoet ontving van de priesters van Amon deelde zij hun op haar beurt veel giften en privileges uit. Ook kregen ze allerlei functies aan het hof. Poejemre, de tweede profeet van Amon, gaf leiding aan de bouw van twee kalkstenen poorten die voor de tempel van Moet bestemd waren, en Sendjehoeti, een functionaris van de Amontempel, had de leiding over de koninklijke…

Het einde van de Trojaanse dynastie Een van de bekendste episoden uit de Ilias is het tweegevecht tussen Hektor en Achilles. De twee raken verwikkeld in een achtervolging die hen langs de bronnen van de Skamandros voert, ‘de ene immers stroomt met lauw water en rondom komt er damp daaruit omhoog zoals van brandend vuur. De andere stroomt in de zomer voorwaarts gelijkend op hagel’. Juist deze beschrijving was voor Schliemann aanleiding om in Hisarlık te gaan graven. Nadat hij de Trojaan had gedood, doorboorde Achilles ‘de hielen van de dode, haalde er een riem doorheen en maakte het lichaam zo vast aan de achterkant van zijn strijdwagen dat het gezicht de grond raakte’ en hij sleepte het lichaam naar het Griekse kamp. Kort daarna kwam Priamus naar de tent…

Eumachia, de mecenas van Pompeï In provinciesteden zoals Pompeï konden vrouwen ook openbaar aanzien verwerven. Dat toont de levensloop van Eumachia, wier familie fortuin had gemaakt met de wijnhandel in het hele gebied rond de Middellandse Zee. Zij trouwde met een telg uit een aanzienlijk geslacht, de Numistrio’s. Nadat ze weduwe was geworden, bekleedde ze het ambt van priesteres en besteedde ze een deel van haar vermogen aan ‘het Gebouw van Eumachia’, dat op het forum van de stad staat en waarin mogelijk de wol of de zijde werd verhandeld van het gilde van de vollers. Een inscriptie herdenkt haar schenking: ‘Eumachia, dochter van Lucius, priesteres, liet uit naam van zichzelf en haar zoon, Marco Numistrio Fronto, de crypte en het voorportaal bouwen, die ze opdroeg aan de godin van…

HUWELIJKSPERIKELEN Verwaarloosd door haar echtgenoot Toen ze net in Vlaanderen was aangekomen, verkeerde Johanna in een roes van verliefdheid op haar jonge en knappe man. Ze was ook in de ban van de ontspannen en feestelijke sfeer aan het Vlaamse hof, zo anders dan het formele en strenge Castiliaanse hof. Maar korte tijd later troffen twee afgezanten van haar moeder Isabella Johanna aan in een staat van totale lusteloosheid. Ze toonde geen belangstelling voor de wereld om haar heen; ze naaide geen hemden voor haar man en maakte ook geen kleren voor de armen; ze gaf geen aalmoezen en had geen belangstelling hoe het met haar moeder ging. Mogelijk voelde ze zich eenzaam, ver van haar vaderland. ‘Hare koninklijke hoogheid Johanna is helemaal alleen, zelfs het koudste hart zou medelijden…

De geschiedenis van een eunuch Ma He werd in 1371 geboren als telg van een welgestelde moslimfamilie in Yunnan. Daar groeide hij op, samen met een oudere broer en vier zussen, aan de oever van het Dianmeer. Lange reizen maken was gebruikelijk voor de familie (Ma He moet in zijn jeugd uitvoerig over de hadj hebben horen vertellen), en net als alle moslims onderhielden ze nauwe betrekkingen met de Mongoolse machthebbers. Toen de provincie Yunnan in 1381 werd veroverd door de Ming, sneuvelde zijn vader en werd Ma He gevangengenomen. Het elfjarige jongetje werd gecastreerd en naar het hof van de toekomstig keizer Yongle in Beijing gestuurd. We weten dat hij deelnam aan twee veldtochten tegen de Mongolen en een goede staat van dienst had als militair, waarvoor hij de…

De Witte Nijl en de Blauwe Nijl In de stad Khartoem, nu de hoofdstad van Soedan, komen de Witte Nijl en de Blauwe Nijl bij elkaar. De Blauwe Nijl (al-Nahr al-Azraq) ontspringt in Ethiopië, waar de regen in het voorjaar de rivier van water voorziet; Europeanen hadden de bron hiervan al in de 17de eeuw bereikt. Halverwege de 19de eeuw was het lokaliseren van de bronnen van de Witte Nijl, diep in Afrika, een van de grote geografische uitdagingen. Maar door de fatale combinatie van moerassen met dodelijke koortsen, watervallen en vijandige inheemsen was het geen optie om gewoon de loop van de rivier te volgen en op die manier bij de bron te komen. Daarom vertrokken de expedities die bedoeld waren om de oorsprong van de Witte Nijl in…

Nieuwsgierigheid naar de witte huid De inheemse bevolking uit het Grote Merengebied was enorm nieuwsgierig naar de witte mannen, de mzungu’s. Vóór de komst van Burton en Speke hadden ze nog nooit eerder een Europeaan gezien. Maar Burton en Speke vatten die nieuwsgierigheid verschillend op. Burton ergerde zich aan de blikken, terwijl Speke schreef: ‘Arme schepsels! Ze waren van ver komen lopen om ons te zien, en nu moesten ze ons wel op hun gemak kunnen bekijken, want wanneer was er hier ooit eerder een mzungu geweest?’ Speke vond het zelfs prima dat de mensen aan zijn handen en zijn haar wilden voelen en ook aan zijn schoenen (de inheemsen hadden dit verschijnsel nog nooit gezien). Maar de Europeanen waren niet alleen maar interessant, ze werden ook griezelig gevonden. Koning…

Deel voor deel, jaar na jaar, gereconstrueerd Sinds het beeld 150 jaar geleden in het Louvre aankwam, heeft de Nikè van Samothrake de restaurateurs van het museum steeds voor nieuwe uitdagingen gesteld. Eerst moesten de losse fragmenten als puzzelstukken in elkaar worden gepast. Deze werden met zo goed mogelijk buiten het zicht gehouden metalen elementen aan elkaar verbonden. Daarna werd het standbeeld geplaatst op de massieve basis in de vorm van een schip, dat was samengesteld uit 23 blokken. De laatste restauratie bestond uit een algehele schoonmaak en de herziening van eerdere restauratiewerkzaamheden. 1879 Toen de marmeren basis van het standbeeld was aangekomen in Parijs, werd op een binnenplaats een proefopstelling gemaakt met een gipsafgietsel van Nikè. MUSÉE DU LOUVRE/RMN-GRAND PALAIS 1945 In de Tweede Wereldoorlog werd de Nikè van…

De man achter het personage Carl Friedrich von Münchhausen was een krachtige, energieke, knappe man. Dit portret van G. Bruckner, dat de baron afbeeldt in het uniform van de kurassiers van Riga, is voor zover bekend het meest waarheidsgetrouwe. We hebben verder geen betrouwbare beschrijvingen van hem als persoon, omdat die worden overschaduwd door zijn fictieve alter ego. Uit enkele documenten uit het familiearchief komt naar voren dat hij een begaafd man was, trouw, nobel en zeer belezen, met een groot talent voor improvisatie, en een hartstochtelijk jager.…

Het hof van koningin HATSJEPSOET Toen Hatsjepsoet op de Egyptische troon kwam, omringde ze zich met een select gezelschap ambtenaren en priesters die de voornaamste bestuurstaken uitoefenden: vizier, opziener van het paleis en grote koninklijke bouwmeester. ESTHER PONS HISTORICA ARALDO DE LUCA ERICH LESSING/ALBUM Hatsjepsoet heeft als vrouwelijke farao een unieke plaats in de geschiedenis van Egypte. Door zichzelf tot farao uit te roepen, ging ze lijnrecht in tegen alle wetten en gewoonten van de Egyptische staatsinrichting. Ze wist handig gebruik te maken van de omstandigheden en kon zo ruim baan geven aan haar ambities. Ze was geboren als dochter van Thoetmosis I en zijn belangrijkste echtgenote, koningin Ahmose Nefertari, en was op haar beurt getrouwd met haar halfbroer Thoetmosis II, met andere woorden: ze was echtgenote van een farao.…

Troje, vazalstaat van het Hettitische rijk Doordat het Hettitisch kon worden ontcijferd en daarmee ook het Verdrag van Alaksandu kon worden gelezen, hebben de Trojedeskundigen hun aandacht naar het oosten verlegd. Uit het verdrag blijkt dat er al een ouder verbond bestond tussen Troje en het Hettitische rijk, en dat Troje een zelfstandige enclave bleef, maar als vazalstaat was onderworpen aan de Hettieten. Verder blijkt uit het pact en ook uit andere teksten dat de Hettitische naam voor Troas, de streek rondom Troje, Wilusa was, terwijl ze de stad zelf Taruwisa noemden. Dit lijkt een verklaring voor het feit dat er in het Grieks twee verschillende namen waren voor Troje: zowel Ilion als Troia of Troiè. Niet alle onderzoekers zijn het erover eens dat de stad die in Hisarlık is…

Vondsten in de ruïnes van Troje De Duitse domineeszoon Heinrich Schliemann was als jongeman na een schipbreuk in Amsterdam beland en maakte zijn fortuin als koopman. Geïnspireerd door de Ilias stortte Schliemann zich eerst alleen op de opgravingen in Troje. Maar vanaf 1879 kreeg hij versterking van de architect en archeoloog Wilhelm Dörpfeld, die een gedetailleerde studie deed naar de verschillende bouwlagen van Troje. Dankzij zijn werk ontstond het idee dat Troje VI van buitenaf werd aangevallen, al is het nog altijd onduidelijk of dit nu de Trojaanse Oorlog van de Ilias was of niet. Na die beginfase heeft eerst het werk van Manfred Korfmann en later dat van Ernst Pernicka van de universiteit van Tübingen tot nieuwe inzichten geleid. Zij hebben dankzij geomagnetische prospectie en bodemproeven aan het licht…

CHRONOLOGIE Moeders, heldinnen, rebellen 189-110 v.C. Cornelia, dochter van Scipio Africanus en moeder van de gebroeders Gracchus, wordt als de ideale Romeinse matrona beschouwd. Zij krijgt als eerste vrouw een stand-beeld op het Forum Romanum. 42 v.C. Hortensia, dochter van de beroemde orator Quintus Hortensius, houdt een rede op het Forum Romanum. Zij keert zich als eerste vrouw in het openbaar tegen een wet die ze onrechtvaardig vindt. 77-40 v.C. Fulvia, echtgenote van Clodius en later van Marcus Antonius, is een voorbeeld van een atypische matrona. Hoogstwaarschijnlijk schreef zij de rede die Marcus Antonius na de dood van Caesar uitsprak. 64-11 v.C. Octavia, een zus van Augustus, was het toonbeeld van trouw en waardigheid. Ze verdroeg de ontrouw van haar man Marcus Antonius en nam na zijn dood de kinderen…

Juristen op de bres voor de gelijkheid van seksen Een aantal Romeinse juristen betoogden dat de natuur geen enkele rechtvaardiging bood voor het behandelen van vrouwen als onnozele kinderen. Gaius Musonius Rufus (20/30-101?) In zijn Dissertationes stelt Musonius Rufus dat vrouwen dezelfde opvoeding dienen te krijgen als mannen: ‘Mensen die verstand hebben van paarden of jachthonden, behandelen paarden en jachthonden zonder onderscheid te maken tussen hengsten en merries, of reuen en teven…’ Gevraagd of vrouwen dan ook filosofie moeten studeren, zegt hij: ‘Mannen en vrouwen hebben van de goden een gelijk denkvermogen gekregen (…) Het verlangen naar en de neiging tot deugdzaamheid is niet alleen een zaak van mannen, maar ook van vrouwen (…) Derhalve zijn zij volstrekt niet slechter toegerust dan mannen om te genieten van de schone kunsten,…

CHRONOLOGIE Tussen Vlaanderen en Castilië 1479 Op 6 november wordt Johanna van Castilië geboren in het Alcázar van Toledo. Zij is het derde kind van Isabella van Castilië en Ferdinand van Aragón, de Katholieke Koningen (Reyes Católicos). ORONOZ/ALBUM 1496 Prinses Johanna gaat met een enorme vloot scheep richting Vlaanderen om te trouwen met aartshertog Filips de Schone, zoon van de Oostenrijkse keizer Maximiliaan I. Via hem komen de Habsburgers aan de macht in Spanje. 1502 Na het overlijden van haar broer Johan, wordt Johanna samen met haar man ingehuldigd als troonopvolger van het koninkrijk Castilië. Als koningin Isabella in 1504 overlijdt, wordt Johanna de nieuwe koningin van Castilië. 1506 Filips de Schone wordt ziek na het spelen van pelota en hij sterft in Burgos. Het gedrag van Johanna zaait twijfels…

De machtige armada van Koebilai Khan Na in 1279 China te hebben veroverd, besloot Koebilai Khan Japan binnen te vallen. Als we de bronnen mogen geloven, had hij de beschikking over een enorme oorlogsvloot, zeker de grootste van zijn tijd: negenhonderd schepen uit Korea (waarvan veel oorlogsschepen) plus 3500 schepen gebouwd in Quanzhou en Fujian, met een gezamenlijke bemanning van 140.000 koppen. Maar veel van deze schepen, vooral de Chinese, waren in grote haast gebouwd, met gebruikmaking van de rompen van platboomde riviervaartuigen die eigenlijk niet zeewaardig waren. De zeeslag was echter nog onbeslist toen de armada van Koebilai Khan ten onder ging door een orkaan: de kamikaze oftewel goddelijke wind, waaraan de Japanners altijd respectvol dank zijn blijven betuigen (hoewel feitelijk de Japanse strijdlust en de nautische onkunde van…

Zoektocht naar de BRONNEN VAN DE NIJL Na tweeënhalf jaar van beproevingen in het hart van Afrika te hebben doorstaan, werden John H. Speke en James A. Grant als helden ontvangen in Londen. Ze hadden de bronnen van de Nijl gevonden! JOSEP MARIA CASALS HISTORICUS UIG/ALBUM Op 27 juni 1857 trok een karavaan het oerwoud in vanaf de Oost-Afrikaanse kust. De dragers liepen gebogen onder hun last van ieder 25 kilo. Ze werden gevolgd door een dertigtal ezels, die op hun beurt bijna driehonderd kilo op de rug torsten. Op een ervan reed de leider van de expeditie, Richard Francis Burton, een officier van het Britse leger in India. Op kop van de karavaan liep een andere blanke man: John Hanning Speke, eveneens officier in het Brits-Indiase leger. De twee…

Een mysterie in het hart van Afrika Op 15 september 1864 stierf Speke door een jachtongeluk. De dag daarna had hij zullen debatteren met zijn oude reisgezel Burton en de ontdekkingsreiziger David Livingstone over de bronnen van de Nijl. Ze hadden alle-drie verschillende theorieën over de oorsprong van de rivier. Dat het Speke’s theorie was die klopte, kon pas vijftien jaar na zijn dood worden bevestigd door de reizen van Henry M. Stanley. Theorieën over de Nijl. ➊ Speke geloofde dat de Kivira een verbinding vormde tussen het Victoriameer en het Albertmeer, en dat de Nijl daarvandaan naar het noorden stroomt. ➋ Burton daarentegen hield vol dat het Tanganyikameer de bron van de Nijl was: uit dat meer zou een rivier naar het Albertmeer stromen. ➌ Livingstone meende dat de…

BOEKEN Het creatiefste genie aller tijden TEKST: AART AARSBERGEN, SERVAAS NEIJENS LEONARDO DA VINCI De biografie Walter Isaacson Spectrum 640 blz., €39,99 Leonardo da Vinci is het archetype van de uomo universalis, in de Italiaanse Renaissance het ideaalbeeld van de mens die zich toelegt op de kunst en de wetenschap in de breedste zin des woords. Want Leonardo da Vinci, onwettig kind van een notaris, was behalve kunstenaar bekend om twee van ’s werelds beroemdste schilderijen (Mona Lisa en Het laatste avondmaal), vooral ook wetenschapper en onderzoeker die de schoonheid van de schepping trachtte te doorgronden. Zijn veelzijdigheid is ongekend. De Amerikaanse wetenschapsjournalist Walter Isaacson, die eerder biografieën schreef over Steve Jobs en Albert Einstein, heeft de herculische taak op zich genomen het leven te beschrijving van het ‘creatiefste genie…