Inhoudsopgave van Editie 1 - 2026 - Margriet Extra

DE EXPERTS Op maandag en vrijdag gezellig naar oma, op dinsdag en donderdag naar het kinderdagverblijf en op woensdag is mama of papa zelf thuis. Het is een weekindeling zoals je ’m wel vaker tegenkomt in het leven van de doorsnee Nederlandse peuter. Veel gezinnen kunnen simpelweg niet zonder de hulp van de oudere generatie. Oma’s en opa’s passen wekelijks op, springen bij tijdens de meivakantie en rijden als de wiedeweerga naar de opvang om hun kleine familielid bij koorts op te halen. Zestig procent van de Nederlandse oma’s en opa’s past regelmatig op. Vier op de tien jonge gezinnen combineren kinderopvang met hulp van oma en opa, blijkt uit cijfers van het Sociaal en Cultureel Planbureau uit 2018. Bij het oppassen komt vaak best wat druk kijken. In een…

DE EXPERTS We zijn gemaakt om veel te bewegen, zo is ons lichaam gebouwd. Het is ontworpen om zo nu en dan te springen en te hurken en niet om veel te zitten of onderuitgezakt op de bank te liggen. Wie goed voor zichzelf zorgt, zoekt waar en wanneer ze kan bewegen. Zoek juist beweging op, in plaats van het uit de weg te gaan. Maar dat vraagt wel om een bepaalde mindset. Leefstijlcoach Millie van der Heijden zegt: “Veel mensen verwarren goed voor zichzelf zorgen of ‘lief voor zichzelf zijn’ met het kiezen voor zo min mogelijk lichamelijk ongemak. Ze denken, als ze de roltrap nemen in plaats van de trap, dat ze zichzelf iets gunnen: comfort boven inspanning. Of als ze een sportafspraak overslaan en in plaats daarvan op de bank gaan netflixen, dat ze lief zijn voor zichzelf.” Maar…

SOCIAAL EN CULTUREEL GERONTOLOOG DOCTOR ELENA BENDIEN (61) werkt bij Leyden Academy on Vitality & Ageing. Ze ijvert voor meer openheid over seksualiteit en intimiteit op latere leeftijd. In het project Lust op leeftijd praten mensen van zestig jaar en ouder over hun beleving van seksualiteit en intimiteit. Jouw project Lust op leeftijd laat zien dat er nog veel misverstanden bestaan over mensen die ouder worden en seksualiteit. Wat is het grootste misverstand? “‘Doen zij het dan nog?’ is een veelgehoorde opmerkingen als het gaat over mensen die ouder worden en seks. Het idee dat mensen op latere leeftijd geen behoefte meer zouden hebben aan seks of intimiteit, is heel hardnekkig. Dat past bij het algemene stereotype van ouder worden: aftakeling, verlies en ziekte. In dat frame is geen plaats voor plezier, verlangen of het herontdekken van je…

WAAROM LICHAAMSVET VAN LEVENSBELANG IS Alleen al om ons lichaam in rust te laten werken – dus om te ademen, je hart te laten pompen, et cetera – hebben we energie nodig. Dat geldt natuurlijk nog extra als we flink in touw zijn. De meest waardevolle brandstof voor ons lichaam is vet. De vetten die we nodig hebben om door te blijven gaan, bevinden zich deels in ons bloed. Onze organen gebruiken continu vetten en als je eet, vul je aan wat er verbruikt is. Soms hebben we energie nodig uit de voorraden – lees: ons lichaamsvet – die we hebben opgeslagen. Bijvoorbeeld als er even geen eten beschikbaar is, óf omdat we meer verbranden dan we eten. Lichaamsvet is nodig voor een goede lichaamstemperatuur, voor de bescherming van organen…

‘Door wedstrijden te schaatsen, blijf ik de uitdaging opzoeken’ CISKA STARK (62) is wereldrecordhouder schaatsen op de tien kilometer in de leeftijdscategorie zestigplus. Ciska is getrouwd en heeft een dochter en een zoon. Ze is universitair hoofddocent Praktische theologie, predikant, supervisor/coach én medeoprichter van een schaatsteam voor vrouwen tussen de 35 en 70 jaar. “Opgroeiend op Texel leerde ik schaatsen op een duinmeertje. Ik vond schaatsen heel leuk, maar op de Waddeneilanden vriest het niet zo gauw, dus ik heb het als kind nooit als sport kunnen doen. Tijdens mijn studie in Amsterdam benn ik gaan schaatsen op de Jaap Edenbaan. Ik hou van de buitenlucht en het schaatsen ging me goed af, daarom deed ik mee aan wedstrijden in studentencompetities. Ook reed ik de Elfstedentochten van 1985 en 1986. De…

DE EXPERT 1 Welke reacties op stress bestaan er? Hoewel stress al decennialang een hot topic is, blijft het vaak een vaag begrip. “Voor de een is stress een teken van zwakte, voor de ander een bewijs dat-ie goed bezig is. Vaak krijgen we er zelfs waardering voor”, zegt stressconsulent Hilde Mariën. “Belangrijk om te weten is dat stress een automatische reactie van je lichaam is, die buiten je wil om gebeurt. Je lichaam reageert op iets wat het als bedreigend ervaart, met één doel: jou in leven houden.” Hoe die reactie eruitziet, hangt af van de situatie. “Bij levensgevaar treedt vaak een freezereactie op: je verstijft in de hoop dat het gevaar verdwijnt.” Andere oerreacties zijn fight (vechten) of flight (vluchten). Vandaag kom je nog zelden een wild dier…

DE EXPERTS 1 Iedereen slank De kennis rond obesitas is de afgelopen jaren geëxplodeerd. De wetenschap heeft het ingewikkelde spel tussen darmen, hormonen en hersen doorgrond en snapt nu beter waarom de een ‘precies genoeg’ eet en de ander ‘te veel’. “Het vetweefsel is een actief orgaan dat honderden hormonen aanmaakt. Bij obesitas kunnen stoornissen optreden in de overdracht van signalen tussen die hormonen en de hersenen. Daardoor raakt het gevoel van verzadiging verstoord en krijgt iemand meer honger dan in een situatie waarbij signalen wel goed worden doorgegeven”, vertelt hoogleraar obesitas Liesbeth van Rossum. Afvallen is dus geen kwestie van wilskracht, maar van hormonen … Met nieuwe medicijnen zoals Saxenda en Wegovy (ook bekend als Ozempic) werken die hormonen beter en lukt het wel om een gezond eet- en…

DE EXPERT Wat is gefermenteerde voeding eigenlijk? “Voedingsmiddelen die zijn veranderd met behulp van micro-organismen, zoals bacteriën, schimmels of gisten. Voorbeelden daarvan zijn karnemelk, yoghurt en tempé, maar ook kaas, koffie en chocolade. De suikers in die producten worden door het fermentatieproces omgezet in stoffen die goed voor je zijn. Dat kunnen bepaalde zuren zijn, maar ook vitamines. Bij fermentatie ontstaat bijvoorbeeld vitamine C, het bekendste voorbeeld daarvan is zuurkool, gefermenteerde witte kool. Maar ook bepaalde B-vitamines en vitamine K worden tijdens het fermentatieproces geproduceerd.” Is gefermenteerde voeding gezond? “Veel gefermenteerde producten zijn gezond of lijken gezondheidsvoordelen te hebben en andere simpelweg niet. Wijn en bier zijn bijvoorbeeld gefermenteerd, maar die zijn beslist niet gezond, want ze verhogen onder andere het risico op kanker. Yoghurt is een mooi voorbeeld van…

PROF. DR. LIESBETH VAN ROSSUM is internistendocrinoloog en hoogleraar obesitas van het Erasmus MC. Ze is mede-oprichter van Centrum Gezond Gewicht en bekleedt diverse bestuurlijke functies. Als bestuursvoorzitter van Partnerschap Overgewicht Nederland is ze betrokken bij de invoering van de gecombineerde leefstijlinterventies in de basiszorgverzekering en bij het Nationaal Preventie Akkoord. In het artikel De gezonde toekomst op pagina 90 vertelt ze over de recente ontwikkelingen rondom afslankmedicijnen. ADJIEDJ BAKAS is trendwatcher, auteur en columnist. Hij schreef meerdere boeken. Zijn nieuwste titels zijn Levenslust (autobiografie), De toekomst van zorg en The future of food. Op pagina 90 duidt hij de nieuwste trends op het gebied van gezondheid. SOCIAAL EN CULTUREEL GERONTOLOOG DR. ELENA BENDIEN maakt zich hard voor meer openheid over seksualiteit en intimiteit op latere leeftijd. Ze is verbonden…

DE EXPERT Dieren, ik hou van ze. Misschien is dat een goed begin voor een verhaal over veganistisch eten. Alleen: dat kun je op twee manieren opvatten. Enerzijds zou ik nooit een dier pijn willen doen. Anderzijds ben ik gek op kip, hamburgers en biefstuk. Kunnen die twee manieren van liefde eigenlijk samen? Tja. Net zoals mijn mede-omnivoren associeer ik een verpakking varkenshaas of kipfilet nauwelijks met dieren(leed). Beelden met betrekking tot het lijden van dieren in slachterijen heb ik voor het gemak losgekoppeld van wat er ligt te sissen in de pan. Dat koeien letterlijk uitgemolken worden en hoe traumatisch het is dat kalfjes direct na de geboorte bij de moeder weggehaald worden, wil ik liever niet weten. En dat ik (als flexitariër, dat dan weer wel) met het eten van vlees negatieve impact…

“Is dit nou mijn leven? vroeg ik me soms verdrietig af. Door mijn gezondheidsproblemen zat ik alleen maar thuis, tussen vier muren. Vroeger sportte ik veel: ik deed aan jazzballet en gymnastiek en ik maakte lange fietstochten. Dat miste ik enorm. Op pad gaan, mijn eigen plan trekken en zelfstandig zijn. Het bleef een raadsel waar mijn vermoeidheid vandaan kwam. Ondanks de astmamedicatie ging ik niet vooruit. Dat was zo frustrerend. Zelfs een opname in een revalidatiekliniek bracht geen verbetering. Er werd daar gedacht dat er een psychische component bij zat, oftewel: dat het tussen mijn oren zat. Zo vaak heb ik me onbegrepen en alleen gevoeld.” ‘Ik hoestte niet, had geen piepende adem: ik wist lang niet dat mijn longen het probleem waren’ Wanhopig “Ik groeide op in Dordrecht,…

DE EXPERTS Of je nu boodschappen tilt, onkruid wiedt in de achtertuin of achter je bureau zit, je wurmt jezelf de hele dag in allerlei posities. “De eeuwige vraag is: wat is nu de beste houding?” zegt hoogleraar fysiotherapie Raymond Ostelo. “Vroeger hoorde je vaak dat je nooit moet bukken en tillen met een gebogen rug. Maar onze rug is gemaakt om in allerlei richtingen te bewegen. Er bestaat geen ‘goede’ of ‘foute’ manier om bijvoorbeeld de vuilniszakken buiten te zetten. Zolang het gewicht vrij licht is, kun je prima met een kromme rug tillen. Alleen bij zware belasting in combinatie met het draaien van je bovenlichaam, zoals bij stratenmakers of koffergooiers op Schiphol, neemt het risico op rugklachten toe. Dat komt doordat zwaar tillen in combinatie met draaien veel…

Oorsmeer, hoe vies ook, heeft een belangrijke functie. Het vettige goedje beschermt onder andere de met de jaren toch al dunner wordende huid in de gevoelige doorgang van je oren tegen water en uitdroging. En door zijn zuurgraad heeft het een antibacteriële werking. Alleen maak je er bij het ouder worden vaak meer van aan en wordt het vaak harder. In Japan en China gebruiken ze oorstokjes met een lusje of schepje aan het eind, veertjes en mesjes om oorsmeer te verwijderen, in Europa doen we het met een wattenstaafje. Welke daarvan je ook gebruikt: reinig er alléén het buitenste, zichtbare deel van je oren mee en ga er niet mee ín je oren wroeten. Max Gerdsen, kno-arts in Maastricht UMC+: “Door te diep met een wattenstaafje of ander voorwerp…

DE EXPERT Sommige mensen lijken van beton gemaakt. Ook al heeft het leven ze een mokerslag van jewelste uitgedeeld. Door een scheiding, een overlijden, een haperend lichaam, een ontslag of een depressie. Ik noem ze de tering-naar de-nering-personen, van die mensen die hun bed uitkomen in situaties waarvan anderen denken: als mij dat zou overkomen, zou ik er nooit meer uitkomen. Ik kreeg een haast obsessieve fascinatie voor veerkracht toen mijn moeder, Paola, op haar 56ste, volgens mijn vader “godverredomme dertig jaar te vroeg” overleed aan een vorm van kanker waar niet tegenop te chemoën viel. Ik was niet van beton, integendeel, ik zakte in elkaar. Ik werd lelijk, vanbuiten (ál dat gejánk doet je huid weinig goeds) maar vooral ook vanbinnen: ik werd jaloers op vriendinnen die wel een…