Inhoudsopgave van Editie 9 - 2025 - Margriet Extra

Nieuwe gewoontes Het was nat, het was glad en ik zat op een e-bike. Drie omstandigheden die het er niet veiliger op maken in het verkeer. Zeker niet in de winter. Prompt gleed ik bij het afstappen uit over de zoom van mijn regenbroek en viel met fiets en al op de grond. Het was een uitglijder van niets, maar toch had ik een schaafwond op mijn hand en een flink beurse heup. Au! Het zette me aan het denken over veiligheid, en hoe vaak we die eigenlijk voor lief nemen. Ik heb geen fietshelm. Het voelt onhandig en staat niet echt charmant. En bovendien: ik ben toch voorzichtig? Maar hoe vaak heb ik mezelf al betrapt op een moment van onoplettendheid? Herkenbaar? Misschien is de winter een goed moment…

Veel mensen zeggen dat ze somber worden als de blaadjes van de bomen vallen. Waardoor komt dat? “Een grijze lucht stemt veel mensen somberder. Nat en koud weer zorgt er bovendien voor dat we minder naar buiten gaan en minder bewegen, wat niet bevorderlijk is voor onze stemming. Ook neemt door dat weer de sociale activiteit af. We zitten niet meer gezellig samen op het terras of op de camping, maar vaker alleen thuis. Dat kan een gevoel van eenzaamheid geven. Een andere factor is dat in aanloop naar de feestdagen de spanningen kunnen toenemen. Mensen verheugen zich op Sinterklaas en Kerstmis, maar dat soort bijeenkomsten brengt ook vaak stress met zich mee. En te veel stress kan behoorlijk op je gemoed drukken. In de decembermaand ervaren we ook vaak…

Hoe zit het ook alweer? Op 1 juli jl. stemde de Eerste Kamer in met een landelijk verbod op consumentenvuurwerk. Het demissionaire kabinet wil dat het ingaat bij de jaarwisseling van ’26-’27. Voordat de wet in werking kan treden, moet er een Algemene maatregel van bestuur uitgewerkt worden, waarin onder meer wordt vastgesteld aan welke voorwaarden verenigingen moeten voldoen om vuurwerkshows te kunnen verzorgen. Omdat dat niet meer haalbaar is voor de komende jaarwisseling mag er op 31 december 2025 dus nog wél vuurwerk worden afgestoken. BRONNEN: EERSTEKAMER.NL, RTLNIEUWS.NL, DE VOLKSKRANT ‘Zonder vuurwerk is er niets speciaals meer aan’ LOES VAN DER FEEN (63): “Als het vuurwerk verdwijnt, houd je een doodgewone avond over. Dan is er niets speciaals meer aan. Als kind stak ik sterretjes af, dat ben ik…

DE EXPERT Hoe kies je uit een vast, variabel of dynamisch energiecontract? HET VOORBEELD Marianne (68) woont alleen in een tussenwoning uit de jaren 80 in Amersfoort, goed geïsoleerd maar zonder zonnepanelen. Ze heeft een slimme meter die op afstand uitgelezen kan worden. Ze kookt op gas, heeft een cv-ketel en trekt ’s winters eerst een trui aan, maar vindt een behaaglijk huis ook belangrijk. Haar energieverbruik is gemiddeld (1.480 kWh aan stroom en 840 m3 aan gas) en haar vaste contract loopt binnenkort af. Ze wil niet te veel betalen, maar vindt het ook prettig als ze niet voor al te grote verrassingen komt te staan. Wat is voor haar, als alleenwonende 65-plusser in een tussenwoning, op jaarbasis de goedkoopste en zorgeloze keuze: vast, variabel of dynamisch? WAAR KAN…

DE EXPERT Wat maakt suikerconsumptie zo problematisch? "Dat zit 'm in de hoeveelheid en de snelheid ers binnenkrijgen. De suikers rabewerkte voeding zorgen voor een groot aantal calorieën per hap of slok die je neemt. Daarnaast is het makkelijker happen en kauwen, dus per tijdseenheid – per minuut bijvoorbeeld – krijg je veel meer calorieën binnen. Het gevoel van verzadiging ontstaat pas als je al veel te veel calorieën hebt geconsumeerd. En daarin zit het gevaar. Het glaasje sinaasappelsap bij het ontbijt is daar een mooi voorbeeld van. Dat bevat het sap – en dus de suiker en de calorieën - van drie tot vier sinaasappels, maar je hebt het in een paar slokken op. Je consumeert het veel sneller dan wanneer je de hele sinaasappels zou eten.” Wat gebeurt…

DE EXPERT Hoe werkt je doorbloeding? De bloedsomloop is de weg die je bloed aflegt door het lichaam. Van het hart – de pomp die het bloed voortstuwt – tot in de uiterste puntjes van je tenen en handen, waar het de haarvaten bereikt, de allerfijnste bloedvaatjes. Dat bloed vervoert zuurstof en voedingsstoffen naar je organen, hersenen en spieren, kortom naar alle cellen van je lichaam. Op de weg terug neemt het bloed de afvalstoffen mee. En het bloed geeft warmte af, zodat een lichaamsdeel dat te veel afkoelt, snel kan worden opgewarmd. Een beetje zoals de centrale verwarming werkt. De bloedsomloop werkt een beetje zoals de centrale verwarming WINTERTENEN EN -HANDEN Bij wintertenen ontstaan er door de koude paarsblauwe en/of opgezette plekken op de tenen die een pijnlijk of…

Er zijn van die momenten waarop je hele lijf lijkt te zingen. Alsof er een warme golf door je heen trekt die je groter maakt dan jezelf: kippenvel, een tinteling in je buik, een glimlach die je niet kunt tegenhouden. Je voelt je opgeladen, stralend, alsof elke cel meedoet en er een extra laag vitaliteit wordt aangezet: kleuren lijken helderder, je stemming lichter. De Welsh hebben daar een woord voor: hwyl (spreek uit: hoewil). Hwyl is geen vluchtige emotie, maar een kracht die van binnenuit vlamt. Soms openbaart het zich in uitbundigheid: het onbedaarlijke lachen met vrienden, de roes van samen dansen. Maar je kunt het ook ervaren in zachtere gedaanten: het mmm-gevoel wanneer je in bad stapt, de weldadige rust van de natuur. Hoe verschillend ook, al die ervaringen…

DE EXPERT 1 Kun je in de winter een vitamine D-tekort oplopen?o Volgens huisarts Servaas Bingé is het een misvatting om een vitamine D-tekort uitsluitend als winterprobleem te betitelen. Vitamine D is niet alleen essentieel voor sterke botten, maar beïnvloedt je totale gezondheid. “Voldoende daglicht opzoeken tijdens de donkere wintermaanden herstelt je bioritme en geeft je energie, maar om je vitamine D-voorraad op peil te houden zijn extra hulpmiddelen nodig. Je haalt het uit voeding, zoals vette vis, noten en zaden, eieren, paddenstoelen en verrijkte zuivelproducten. Helaas is de kwaliteit van ons eetpatroon vaak te laag, zeker in de winter wanneer er minder verse producten beschikbaar zijn.” Volgens de arts zijn vitamine D-supplementen daarom zo gek nog niet. In Nederland is het advies om 10 microgram vitamine D per dag…

Niet alleen gaan we zelf op een e-bike sneller dan vroeger op een ‘gewone’ fiets, dit geldt ook voor het overige verkeer op het fietspad. Dat bestaat naast gewone fietsen en e-bikes ook uit bakfietsen, fatbikes en flitskoeriers. Sowieso wordt het steeds drukker in Nederland, en dus ook op de weg. En echt niet alleen in de steden, net zo goed op recreatieve fietspaden in landelijke gebieden. Tel daarbij op dat je lichamelijk steeds iets minder behendig wordt en je reactievermogen achteruitgaat als je ouder wordt en het is een logische conclusie dat fietsen anno nu gevaarlijker is dan zo’n twintig jaar geleden. Dat vertaalt zich in het aantal fietsongelukken met ernstig letsel: dat steeg in tien jaar met zo’n 21 procent. “Gelukkig zie je vaker mensen met een fietshelm…

DE EXPERT ‘Zodra Daan niet kan bewegen wordt hij onrustig, en een museum ziet hij niet zitten’ JANNEKE (58) “Daan en ik verschillen op veel gebieden van elkaar. Meestal vinden we daarvoor wel een compromis. Maar als het gaat over onze vakanties komen we daar niet uit. Daan is heel sportief en wil elk jaar actief doen. Hij wil wandelen, bergbeklimmen, zeilen en skiën. Op die manier ontspant hij en komt hij bij van een drukke baan waarvoor hij, tegen zijn natuur in, de hele dag zit. Omdat ik dat begrijp ben ik hem daar lang in tegemoetgekomen. Door mee te wandelen, te fietsen en zelfs skiles te nemen, zodat we op wintersport konden. Maar dat laatste was geen succes. Nu de kinderen niet meer meegaan, trekken we steeds meer…

4 VRAGEN AAN… ‘De kans dat de bliksem je raakt is groter dan de oudejaarsloterij winnen’ Waarom doen mensen mee met de oudejaarsloterij? “Lang hebben economen dat niet begrepen. De kans dat je wint is zó klein dat het helemaal niet rendabel is. Bij de oudejaarstrekking was de kans op de jackpot eerder 1 op 7 miljoen. Miniem dus. Maar mensen vertekenen de werkelijke kans en gaan zelf uit van 1 op 2.500. Hoe hoger het te winnen bedrag – vandaar altijd die extreme jackpot – hoe meer mensen die kleine winkans vertekenen.” Zijn er meer redenen? “Er worden steeds meer influencers ingezet om een aantrekkelijk plaatje te schetsen: bedenk eens wat je allemaal met dat geld zou kunnen doen! Dat brengt je al snel in een dromerige sfeer. Wat…

DE EXPERT Sommige verhalen verdwijnen als niemand ze opschrijft. Herinneringen vervagen, stemmen verstommen – en een generatie later is er niemand meer die weet hoe het écht ging. Een levensboek voorkomt dat: het bewaart jouw momenten, in jouw woorden, voor wie na jou komt. En steeds meer mensen zijn daarin geïnteresseerd. Een recente peiling van OnePoll onder 2.000 Amerikanen liet zien dat 62 procent ooit heeft gedroomd van het schrijven van een autobiografie. Bovendien denkt 55 procent dat hun levensverhaal interessant genoeg is om te verwerken in fictie. Journalisten van The Guardian merkten in 2022 een groeiende vraag naar diensten van ghostwriters en personal historians - professionals die mensen helpen hun levensverhaal te documenteren – vooral sinds de coronapandemie. Volgens het artikel kwam dat doordat mensen tijdens de lockdowns meer…

‘Ik voel me verbonden met kinderen die opgroeien in een oorlogsgebied’ Machteld Bots-Bottinga (51) is getrouwd en heeft een dochter en zoon. Ze werd als militair jurist voor Defensie uitgezonden naar Irak en Afghanistan. Met sportieve challenges en creativiteit zet ze zich in voor War Child en beklom daarvoor de Kilimanjaro in Tanzania. “Jarenlang leek het best oké met me te gaan, totdat ik omviel en besefte dat ik voor iets op de vlucht was. Bij de uitzeonmdviniegl in uitzending Irak in 2004 waren we geconfronteerd met toenemende onrust en spanningen waartegen we moesten optreden. Ik werkte zowel op het kamp als daarbuiten, soms ging ik ’s nachts met een actie mee om te kijken of het juridisch goed verliep. Tijdens de missie heeft een schietincident plaatsgevonden waarvoor ik pas…

"Als kind was ik al gek op de winter. Sneeuw en schaatsen, heerlijk. Mijn eerste keer wintersport was op mijn zestiende. Die week samen met mijn ouders en broertje in Oostenrijk mocht ik voor het eerst op skiles. Twee jaar later vroegen mijn oom en tante me mee naar Zwitserland. Geen skiles deze keer. Ik ging gewoon achter mijn nicht aan. Van haar keek ik een beetje af hoe het moest en zo suisde ik met de onverschrokkenheid van een puber de berg af. Toen ben ik echt verliefd geworden op het skiën. De bergen hebben een onweerstaanbare aantrekkings-kracht op mij. Lekker actief in de frisse berglucht, het zonnetje op mijn wangen, daar kan ik zó van genieten. Het heeft iets verslavends. Als ik ski, ga ik met een bepaalde…

ZEESLAG De schepen liggen horizontaal of verticaal, maar ze raken elkaar nergens, ook niet diagonaal. De cijfers naast en onder geven aan hoeveel delen van de schepen zich in de betreffende rij of kolom bevinden. Kijk voor de oplossingen op pagina 114 TENTJE-BOOMPJE Elke boom is verbonden met een tent die er direct naast, boven of onder staat. De te plaatsen tentjes raken elkaar niet, ook niet diagonaal. De cijfers naast en onder het diagram geven aan hoeveel tentjes zich in de betreffende rij of kolom bevinden. LETTER SUDOKU In elk vakje hoort één van de letters te staan die boven de puzzels staan. Vul de puzzel zo in dat in elke rij, elke kolom en elk blok van 3 keer 3 vakjes de letters één keer voorkomen. BEHINOSTU ABDELORST…