Inhoudsopgave van Editie 5 - 2020 - Margriet Extra

MOOIE MIX VAN GEWASSEN Van boom tot bodembedekker, alles wat er groeit is eetbaar. Kort samengevat is dat wat een bostuin, ook wel voedselbos genoemd, is. Loof- en fruitbomen, bessenstruiken en kruiden, vaste groenten en klimplanten, bollen en eetbare bloemen groeien er in goede harmonie samen. Er is sprake van een natuurlijk evenwicht en van grote diversiteit. Door die grote variatie aan beplanting is een bostuin niet alleen heerlijk om uit te eten, maar ook mooi om te zien. Denk aan de bloesems in het voorjaar, kleurige bloemen die ook je bord versieren en groenten in allerlei soorten en maten. De mix van gewassen zorgt voor een gelaagdheid zoals je ook wel ziet langs bosranden. En omdat vaste groenten en kruiden elk jaar terugkomen, heeft een bostuin weinig onderhoud nodig.…

TREND 1 De biologische bloementuin Een bloemenweide waaruit je eindeloos kunt plukken en waarvan de bijen en vlinders smullen. Dat klinkt idyllisch en romantisch, maar ook alsof je daar minimaal een tuin van weilandformaat voor nodig hebt. Dat laatste is niet het geval. Ook een klein hoekje op het terras of balkon is om te toveren tot een bloemenzee. Kies bij voorkeur voor onbespoten zaden, want bestrijdingsmiddelen zijn funest voor insecten die leven van het stuifmeel en de nectar van de bloemen. Er zijn speciale mengsels te koop voor bijvoorbeeld wilde bloemen of een vlindertuin. Leuk om uit te proberen op een vierkante meter of in een grote plantenbak én goed voor de biodiversiteit. Voor veel bloemen geldt; hoe meer je er plukt, hoe meer de plant er blijft maken,…

Ze zijn allebei al zo’n dertig jaar bezig met het klimaat, hoogleraar transitiekunde Jan Rotmans en hoogleraar duurzaam innoveren Jacqueline Cramer. Destijds maakte nog bijna niemand zich daar druk over, maar de afgelopen jaren is de bewustwording enorm gegroeid. Die bewustwording is belangrijk, zeggen de duurzaamheidsexperts. Omdat het een basis is om er überhaupt over te praten. Maar óók om de klimaatdoelstellingen te halen die eind 2015 op de Klimaattop in Parijs zijn geformuleerd. Jacqueline Cramer: “Niets doen was geen optie meer. Als we geen actie ondernemen, is het in 2030 anderhalve graad warmer dan nu. En daarna gaat het steeds sneller. Met alle gevolgen van dien: smeltende polen, stijgende waterspiegels, meer regens en stormen, afstervend koraal en uitstervende diersoorten.” In het Klimaatakkoord werd door 194 landen afgesproken dat de…

Liggen en hangen er in je kledingkast een hoop spullen die je eigenlijk nooit draagt en waar misschien zelfs hier en daar het prijskaartje nog aan hangt? Je bent lang niet de enige. Uit onderzoek van de Hogeschool van Amsterdam blijkt dat Nederlanders gemiddeld 173 items in de kast hebben waarvan er minstens vijftig al een jaar niet gedragen zijn. Daarbij kopen we gemiddeld 46 nieuwe kledingstukken per jaar en doen we er veertig weg. Al met al geen goed nieuws voor onze planeet, want de kledingindustrie behoort wereldwijd tot de meest vervuilende industrieën. De deskundigen zijn het er daarom over eens: wil je op kledinggebied zo duurzaam mogelijk zijn, dan kun je eigenlijk het best helemaal geen nieuwe kleding meer kopen. Maar laten we eerlijk zijn: dat is voor…

“Voor mij is het vanzelfsprekend om goed voor de natuur te zorgen. Ik haal energie uit de natuur en word er gelukkig van. Ik voel me verbonden met het groen, en buiten zijn is voor mij een basisbehoefte. Zonder de natuur kunnen we niet leven, daarom moeten we die koesteren. Sinds mijn achttiende ben ik milieubewust gaan leven. In die tijd kwam het rapport De grenzen aan de groei van de Club van Rome uit. Een kritisch en alarmerend rapport over de bevolkingsgroei en het overmatige gebruik van grondstoffen. Daar schrok ik zo van dat ik na de middelbare school koos voor de opleiding biologische tuinbouw. Ik wilde een bijdrage leveren aan een andere manier van omgaan met de natuur. Je eigen voedsel kunnen verbouwen zonder het milieu te belasten,…

BUCATINI MET COURGETTE EN SPINAZIE SLANKE PASTA MET EEN LICHTE ROOMSAUS Dit heb je nodig voor 2 personen • 200 g spinazie • 125 g sugar snaps • 200 g bucatini • 1 flinke courgette • 30 g boter • olijfolie • klein bosje peterselie • 125 ml slagroom • geraspte Parmezaanse kaas, voor erbij Was de spinazie goed en verwijder de taaie stelen. Doe de spinaziebladeren met het aanhangende water in een pan, kook 1 tot 2 minuten met het deksel erop zodat de spinazie in zijn eigen stoom gaart. Stort de spinazie zodra die is geslonken in een kom ijswater om het kookproces te stoppen, knijp de spinazie uit en hak grof. Breng een pan met water aan de kook, voeg royaal zout toe, doe de sugar snaps…

SUBSIDIE VAN DAK TOT VLOER Een groenere woning is niet alleen goed voor het milieu, maar ook goed voor je portemonnee. Met het isoleren van het dak bespaar je bijvoorbeeld gemiddeld € 750 per jaar op je energierekening. Vloerisolatie zorgt voor een jaarlijkse energiebesparing van zo’n € 230. Daarnaast kun je een subsidie van de overheid krijgen voor isolatiemaatregelen. Voor het plaatsen van dubbelglas of het isoleren van je dak, spouwmuur, gevel of vloer geldt een vergoeding van ongeveer 20 procent van de kosten, met een maximum van € 10.000 per woning. De enige twee voorwaarden zijn dat je minimaal twee isolatiemaatregelen laat uitvoeren door een aannemer en dat je pas achteraf, na de uitvoering, de subsidie aanvraagt. Die groene verbouwing hoeft trouwens niet helemaal pril te zijn: als je…

LAAD MAAR Veruit de groenste auto is er eentje met een stekker. Een elektrische auto stoot veel minder CO2 uit dan een diesel- of benzineauto, en al helemaal geen fijnstof of stikstof. Om elektrisch te kunnen rijden heb je natuurlijk een elektrische oplaadpaal nodig. Als die er niet is in de buurt van je woning, kun je in veel gemeenten een aanvraag doen voor een openbare laadpaal in de buurt van je woon-of werkadres. Per stad of dorp gelden andere aanvraag-voorwaarden. Op laadpaalnodig.nl vind je meer over de mogelijkheden per gemeente. IN HET GROENE STAPPENPLAN VANAF PAGINA 36 LEES JE MEER OVER DE KLIMAATVOORDELEN VAN ELEKTRISCH RIJDEN. Fietskracht Een e-bike veroorzaakt maar 3% van de CO2- uitstoot van een gemiddelde auto. MILIEUCENTRAAL.NL STEENGOEDE REDENEN Met Operatie Steenbreek willen gemeenten samen met…

ALGEMEEN HOOFDREDACTEUR Leontine van den Bos, Hélène Delhaas (adjunct) ALGEMEEN ARTDIRECTOR Marieke van der Maeden COÖRDINATIE Esther Monsanto ARTDIRECTOR Ingrid Kottier BEELDCOÖRDINATIE Afra Veerman EINDREDACTIE Manon Ast, Loes Hoenen TRAFFIC Irma Mooij-Rijnhart OFFICEMANAGER Anke Alvares OVERIGE FREELANCE MEDEWERKERS Marcel van Dugteren (beeldbewerking), Jeannette van Haastert, Franca de Leeuw (eindredactie), Ad Timmers (technische eindredactie) MARKETING Carola Maassen van den Brink (marketingdirector), Demi den Bieman, Jacklynn Gerritsen, Nicky van der Heijden, Tanja van Kempen, Lotte Rood, Corine Schumacher INFORMATIECENTRUM EN ADMINISTRATIE Suzanne Sanders (teammanager), Lieke van Beek, Karin Coenradi, Monique Hoorn (retail), Martine Hoving, Brigitte Kuit, Karin ten Oever, Marga Posthumus, Jolanda Speelman, Nancy Vrugt, Laura van Zon MARGRIET.NL Loesja de Bruin (manager), Quirine Brouwer, Ilse van Roekel CEO Erik Roddenhof DIRECTOR GENERAL INTEREST Joyce Nieuwenhuijs BRAND DIRECTOR Frouke Visscher SALES EN…

Wat groeit er zoal in de gemiddelde Nederlandse achtertuin? Een greep uit de opties van groot naar klein. ❱❱ Bomen tot tien meter: Judasboom, jeneverbes, sering ❱❱ Fruit- en notenbomen: vijg, abrikoos, appel, peer, kweepeer, hazelaar, kers, perzik ❱❱ Bessen en kleinfruit: aalbes, aardbei, bosaardbei, rimpelroos, braam, framboos, kruisbes ❱❱ Klimplanten: druif, kiwi, kamperfoelie, hop ❱❱ Vaste groenten: asperge, artisjok, aardpeer, klaverzuring, eeuwig moes, oesterblad, venkel, zandkool ❱❱ Kruiden: dropplant, basilicum, laurier, dragon, salie, rozemarijn, mierikswortel, maggiplant, munt, ijzerhard, tijm ❱❱ Bolgewassen: bieslook, daslook, knoflook ❱❱ Eetbare bloemen: Oost-Indische kers, afrikaantje, goudsbloem, klaproos, geranium, longkruid, korenbloem, bosviool…

NATUURLIJKE LUCHTZUIVERAAR Bomen zijn van levensbelang voor een gezond klimaat. Omdat ze CO2 opslaan in hun stam, zijn het de ideale hulptroepen om de wereldwijde CO2-uitstoot terug te dringen. OMA’S BOOM Mooi idee: samen met je kinderen en/of kleinkinderen een familieboom planten. Zo zet je een stap in de strijd tegen de ontbossing en heb je meteen een mooie nalatenschap voor de volgende generatie(s). Dit zal altijd de boom van oma of opa zijn. ONTDEK JE STEKJE Voordat je een boom plant, is het verstandig te bedenken welke soort bij je past. Hoe groot is de tuin waarin hij komt te staan? En is er straks ook voldoende plek voor een volgroeide boom? PLANTEN OP AFSTAND Geen tuin? Bij Trees for all doneer je voor € 12,50 twee bomen die…

1 BEPAAL JE ECOLOGISCHE VOETAFDRUK Meten is weten, daarom is het belangrijk om eerst te bepalen hoe groot de milieu-impact van je huidige leefstijl is. Dat kun je makkelijk en met weinig moeite doen door je ecologische voetafdruk te berekenen. Wat je eet, drinkt, draagt, hoe je reis, eigenlijk alles wat je consumeert, draagt bij aan de grootte van je voetafdruk. Want het kost allemaal ruimte. Omdat het geproduceerd of verbouwd en vervoerd moet worden, omdat er bomen voor worden gekapt en omdat het CO2-uitstoot kost. Op voetafdruknederland.nl staat een snelle scan. Door een lijstje met vragen in te vullen, ontdek je in no time of je op grote of kleine voet leeft. Als je kijkt naar de voetafdruk van de gemiddelde Nederlander (6,28 mondiale hectare) en ziet wat er…

LES 1 Wijsheid begint als we openstaan voor ‘alles wat we niet weten’. LES 2 Alles is met elkaar verbonden. LES 3 Hoe groter de soortenrijkdom in het bos, hoe sterker het leven. LES 4 Om de wereld en onszelf te genezen, moeten we eerst het vrouwelijke terugvinden. LES 5 Dieren maken ons gelukkiger en slimmer. LES 6 We leven op een planeet met een overvloed aan energie, toch verspilt het leven geen druppel. LES 7 Na een natuurramp die alles ontregelt, weet de natuur zich prachtig te herstellen. LES 8 We kunnen leren van de ouderen van de aarde om beter met het leven om te gaan.…

@MISJABEIJERS Naast haar Instagram-account heeft Misja Beijers (68) een blog vol straatfotografie: misjab.nl en maakte ze het boek Oog voor stijl, waarin duurzame kleding volop aan bod komt. GROENE KLEDINGKAST “Sinds een aantal jaren koop ik steeds vaker tweedehands designerkleding die ik combineer met nieuwe of oude stukken uit m’n eigen garderobe. Het is ooit begonnen toen ik naar een kledingveiling ging om daar leuke types te fotograferen. In de vitrines zag ik de meest prachtige jurken, rokken, blouses, tassen en sieraden. Ik besloot – voor het eerst van m’n leven! – mee te bieden op een hes en rok van Dries van Noten en haalde ze allebei binnen. Het waren mijn eerste mooie designer-items en sindsdien ben ik verkocht.” FAVORIETE ADRESSEN “Sebastian den Herder in Middelburg kan over elk…

Liesbeth houdt van verzamelen. Vroeger spaarde ze kookboeken en servies waarop ze gerechten uit eigen tuin serveerde. Nu verzamelt ze kunstboeken en Afrikaanse beelden en maakt ze keramiek. Haar interieur verandert continu en ook de tuin gaat geregeld op de schop. “Ik houd van mijn huis en zorg er graag voor. Ik wil het altijd mooier maken.” Op de schoorsteenmantel prijkt een tak van een asperge. “Die laten we helemaal uitgroeien en dan eten we de jonge zijtakjes.” Ook zijn in de vele vazen en groene gistflessen in huis altijd verse boeketten te vinden. “Waar ik ook kom, ik pluk overal. In mijn eigen tuin, maar ook in gemeentetuinen, ik neem van alles mee.” Na al die jaren geniet ze nog steeds van haar huis en tuin. “Dat je ’s…

ETEN KOPEN Boerenbox Boodschappen? Boerschappen! Bij Brabantse landbouwers bestel je een box met dagverse groenten en fruit én recepten. Er zijn ook fruittassen en themaboxen voor de barbecue. BOERSCHAPPEN.NL Gered fruit Appelcider, appelsprankel en nog veel meer lekkere Betuwse sapjes bestel je bij De Fruitmotor. Zij redden appels met een vlekje of buts die niet goed genoeg zijn voor de supermarkten. Van de opbrengst worden onder andere bloemenstroken en bijenheggen aangelegd in de boomgaarden. DEFRUITMOTOR.NL Van het land Je komt aangefietst en ziet in de verte al het kraampje langs de weg. Wat zouden ze hebben? Kersen? Bloemen? Eieren of misschien zelfgemaakte honing? Leuk, zo’n speurtocht langs streekboeren en tuinders in het Westland. Kleingeld in het blikje en door naar de volgende. STALLETJESLANGSDEWEG.NL ONBESPOTEN OOGST Mensen met een moestuin kennen…

“Ik kom uit een groot gezin met acht kinderen. Als meisje kon ik mezelf heel goed vermaken, vooral in onze grote tuin die grensde aan een park. Urenlang kon ik naar de vogels kijken. Ook zat ik graag op de schommel aan de walnotenboom of bouwde ‘huisjes’ onder de rododendrons. De passie voor de natuur zat er dus al vroeg in.” ‘Ik houd van borders die lijken op een wilde berm. Niet te netjes en natuurlijk’ BRUIKBARE TIPS “Toch dacht ik er niet aan om er m’n beroep van te maken. Ik trouwde en kreeg twee kinderen, en in die tijd bleef je als vrouw dan thuis omdat er nog geen opvang bestond. Toen de kinderen allebei op de middelbare school zaten, hebben mijn man en ik een nieuw huis…

❱❱ Madelon Oostwoud schreef het informatieve boek Voedselbos met een uitgebreide plantenlijst. Haar boek Een kleine eetbare tuin is ook een aanrader. UITGEVERIJ KNNV ❱❱ Marc Siepman geeft lezingen over gezond bodemleven. Hij vertaalde het boek Het bodemvoedselweb van uitgeverij Jan van Arkel. MARCSIEPMAN.NL ❱❱ Artis heeft prachtige eetbare tuinen die ze gebruiken om het menu van de dieren te verrijken. ARTIS.NL ❱❱ Op de website voedselbosbouw.org vind je informatie over voedselbossen in Nederland.…

“Het schiet allemaal niet op, in mijn ogen. Er moet veel meer gebeuren om klimaatverandering tegen te gaan en de aarde te redden. Hang bijvoorbeeld bij grote bedrijven een prijskaartje aan hun mate van CO2-uitstoot. Zodra ze het in de portemonnee voelen, zul je zien dat het aantrekkelijk wordt om hun uitstoot te beperken. Onze aarde is een prachtige planeet, dat ziet iedereen. Maar er is een wankel evenwicht dat nu wordt verstoord. Politici aarzelen te lang met het treffen van maatregelen, terwijl dat echt nodig is. We halen onze energie nog te veel uit olie, gas en steenkool. Daardoor komt er te veel CO2 in de dampkring en warmt de aarde te snel op. Wereldwijd krijgen we steeds meer last van orkanen en bosbranden, terwijl oerwouden worden gekapt die…

Voor wie meer wil lezen, ontdekken en doen De Meester-methode, de makkelijkste manier om te stoppen met milieuvervuilen, Maarten Meester € 19,99 (Prometheus) De verborgen impact, alles voor een eco-positief leven, Babette Porcelijn, € 23,99 (Uitgeverij Q) Antwoord op al je duurzame vragen: milieucentraal.nl Cursus minder vlees eten in 15 dagen: vleesminderen.nl Veggie challenge (Engelstalig en gratis) 30 dagen minder vlees eten met persoonlijke begeleiding en recepten: proveg.com (zoek op Veggie challenge om je in te schrijven)…

GOEDGEKEURDE KEURMERKEN Puur en eerlijk, dolfijnvriendelijk, Fair Trade en Beter Leven: de logo’s en keurmerken schreeuwen in de supermarkt om aandacht. Maar klinken ze alleen maar mooi of staan ze ook echt ergens voor? Berucht is natuurlijk het voorbeeld van de scharrelkip die helemaal niet scharrelt. Maar het verschil tussen Max Havelaar en Fair Trade Original? Of Nieuwe Standaard Kip en Pluimgarantie? Milieu Centraal zette in januari 2019 alle voedselkeurmerken en -logo’s met een duurzaamheidsclaim op een rij. De conclusie: tien keurmerken steken met kop en schouders boven de rest uit met strenge eisen, betrouwbare controle en duidelijke informatie. Op deze topkeurmerken kun je in de winkel dus het best letten. Demeter, UTZ en Fairtrade Max Havelaar vallen eronder, maar kijk voor de complete lijst even op keurmerkenwijzer.nl van Milieu…

@TIMELESSSTYLE.NL Tijdloos mooi en stijlvol in tweedehands kleding, dat is het motto achter de Instagram-pagina van Janna Wilterdink (60). GROENE KLEDINGKAST “Ik koop al mijn hele leven ‘pre-owned’ en ‘pre-loved’ kleding, want naar mijn idee is alles er al en hoef je eigenlijk niets nieuws te kopen – al doe ik dat af en toe heus weleens. Wat ik veel doe, is winkelen in mijn eigen kast: nieuwe combinaties maken met wat ik al heb. Ook leuk: kledingruilfeestjes waar je anderen blij kunt maken met kleding die je zelf niet meer draagt.” FAVORIETE ADRESSEN “Er zijn er heel veel, het muffige van tweedehands is er echt wel af. Zelf zoek ik de winkels met een stijl die bij me past, zoals Vintage Brands in Monnickendam, Mooi Amsterdam in Amsterdam…

TENT OPZETTEN IN DE ACHTERTUIN Je eigen toilet en badkamer binnen handbereik, maar tóch de nieuwe ervaring die reizen zo leuk maakt. Voeten in het gras, sterren kijken, wakker worden van kwetterende vogels… De vrijheid van een natuurcamping met de luxe van thuis. En misschien kunnen de kleinkinderen in de schoolvakantie ook nog een paar dagen komen logeren. Tips voor zo’n vakantie in eigen tuin vind je in het artikel Pluk de zomertrends vanaf pagina 18. De luxe van thuis, de vrijheid van de natuurcamping VAN RUILEN KOMT… Wil je weleens aan de gracht wonen? De zon zien opkomen aan zee? Door koeien uit bed worden geloeid? Of na het opstaan direct het bos in kunnen duiken? Met huizenruil in eigen land behoort het allemaal tot de mogelijkheden. Informeel te…

“Ik weet nog goed hoe in de jaren zestig de eerste gastarbeiders in Almelo kwamen wonen. Veelal Turkse mannen die later hun gezin lieten overkomen. En ik weet ook nog dat die mensen hier niks hadden, geen sociale contacten of hobby’s. Er werd niet naar hen omgekeken, laat staan dat ze Nederlands leerden. Die eenzaamheid vond ik heel triest om te zien en dat beeld ben ik nooit vergeten. Vijf jaar geleden stonden de kranten vol met berichten over vluchtelingen. Mensen die huis en haard in bijvoorbeeld Syrië hadden verlaten om een veilig, nieuw leven op te bouwen op een totaal vreemde plek. Dat raakte me zo. Ik was al gepensioneerd en druk met hobby’s, maar ik voelde: hier moet ik iets mee doen. Meteen dacht ik aan het opzetten…

Terwijl ik dit artikel schrijf, zit ik op een kleedje in de Loonse en Drunense duinen, een groot natuurgebied in Brabant. Laptop op schoot, om me heen oude eikenbomen waarvan de takken wiegen in de wind. Groen ondernemen in de meest letterlijke zin van het woord. Nu heb ik als freelance journalist natuurlijk de vrijheid om mijn werk te doen waar ik wil, maar dat is een luxe die niet voor iedereen is weggelegd. Toch zouden we allemaal groener kunnen werken, al is het dan niet onder de eikenbomen. Voor elke werkplek kun je kritisch bekijken hoe het duurzamer kan. Dat is niet alleen goed voor het milieu, het kan vaak ook een hoop kosten besparen. ECO OP KANTOOR Het begint al bij de inrichting. Bij het kiezen van kasten,…

1 WELK WOORD WAS VORIG JAAR NIET GENOMINEERD VOOR HET VAN DALE WOORD VAN HET JAAR? A Klimaatspijbelaar B Bezorgschaamte C Vleeswroeging D Stikstofontkenner 2 HOEVEEL KILO VLEES BESPAAR JE OP JAARBASIS ALS JE ÉÉN DAG PER WEEK GEEN VLEES EET? A 5 kilo B 6 kilo C 7 kilo D 8 kilo 3 WAT IS NIET WAAR OVER DE ZWEEDSE KLIMAATACTIVISTE GRETA THUNBERG? A Ze werd genomineerd voor de Nobelprijs voor de Vrede B Er is een slak naar haar vernoemd C Ze is sinds haar tiende veganist D Haar moeder deed ooit mee aan het Eurovisie Songfestival 4 SEIZOENSGROENTEN EN -FRUIT WORDEN ALLEEN IN EEN BEPAALD SEIZOEN GEOOGST. MAAR WELK RIJTJE GROENTEN WORDT IN NEDERLAND GEDURENDE HET HELE JAAR GETEELD EN KUN JE DUS OOK ZONDER SCHULDGEVOEL HET…