Inhoudsopgave van Editie 2 - 2023 - Maarten!

Wiskundige Ronald Meester wijst al jaren op de beperkingen van de wetenschap. Onlangs publiceerde hij samen met datawetenschapper Marc Jacobs Van aardbeving tot zoönose. Daarin kijken ze kritisch naar het gebruik van modellen door politici en beleidsmakers. De toeslagenaffaire en het corona-, stikstof- en klimaatbeleid passeren de revue. Meester en Jacobs leggen uit wat de beperkingen van modellen in dit soort kwesties zijn en geven advies over een betere inzet ervan. Bestuurders zouden moeten vragen welke veronderstellingen modellen bevatten. Maar veel belangrijker nog: ze zouden zich bij elk probleem moeten afvragen of ze wel een model nodig hebben om het op te lossen. Want soms is gezond verstand genoeg. Maarten: ‘Stel dat u de moordaanslag op aartshertog Frans Ferdinand in Sarajevo op 28 juni 1914 in een model had gevat,…

Begin mei van dit jaar streefde India buurland China voorbij. In de statistieken telde het Zuid-Aziatische land afgerond maar liefst 1,42 miljard inwoners. De Indiase premier Narendra Modi vertegenwoordigt nu meer mensen dan de Chinese president Xi Jinping. En de verwachting is dat er in India tot 2050 nog 250 miljoen inwoners bijkomen, terwijl het bevolkingsaantal van China over zijn piek heen is en zal krimpen tot zo’n 1,32 miljard. Bijna een vijfde van de wereldbevolking woont nu in India. Het land wordt daarom vaak de grootste democratie ter wereld genoemd, een claim die de Indiase regering ook graag maakt. Maar wie kijkt naar de staat van die democratie moet toch de wenkbrauwen fronsen. Sinds Modi in 2014 aan de macht kwam na een klinkende verkie-zingsoverwinning van zijn Bharatiya Janata-partij…

Oorlog, onderdrukking, uitbuiting, kernwapens, milieuvervuiling, racisme, discriminatie, seksisme, consumentisme, de oppervlakkige massacultuur, kritiekloze journalistiek – halverwege de jaren zeventig van de vorige eeuw wisten linkse types als ik (bouwjaar 1959) heel goed wat de oorzaak van al deze ellende was: het kapitalisme. In de loop van de jaren tachtig raakte deze opvatting danig uit de mode en na de val van de Muur werd het kritiekloze antikapitalisme opgevolgd door een nog kritieklozer neoliberalisme. Volgens velen was de geschiedenis ‘ten einde’ en brak nu de eeuwigdurende ‘nieuwe wereldorde’ aan. Daarin zou overal de vrijemarkteconomie zegevieren, wat automatisch zou leiden tot bloei van de democratie en de rechtsstaat. Ook deze utopie spatte al spoedig uiteen op de weerbarstige werkelijkheid. Anno 2023 lijken de problemen niet meer te overzien. Opnieuw zoeken veel mensen…

Maarten: 'Wie een klein beetje om zich heen kijkt, moet opgemerkt hebben hoeveel daken inmiddels zijn voorzien van zonnepanelen. Die hebben zich inderdaad explosief vermeerderd. Dat betekent dat de panelen en de energie die zij opwekken, spectaculair goedkoper zijn geworden. Extrapolatie van deze ontwikkeling maakt duidelijk dat de energietransitie op middellange termijn een volstrekt reële optie is, mits er ook op grote schaal geïnvesteerd wordt in het elektriciteitsnet.'…

Op het eerste gezicht gaat het best goed met de emancipatie. Er zitten meer vrouwen dan ooit in het kabinet: 14 van de 29 bewindspersonen. Ruim driekwart van de Nederlandse vrouwen werkt; in Europa ligt dat percentage alleen hoger in Zweden en Estland. Meisjes doen het op school gemiddeld beter dan jongens en ze gaan vaker naar de universiteit. Bij sommige studies zijn vrouwen zelfs ruim in de meerderheid, zoals geneeskunde, rechten, psychologie en criminologie. In menige rechtszaal spelen vrouwen de hoofdrol: als rechter, officier van justitie, griffier en advocaat. Een groot deel van de intelligence-analisten, die bij de politie onderzoek doen naar georganiseerde misdaad of terrorisme, bestaat uit hoogopgeleide jonge vrouwen. De opmars van vrouwen gaat op sommige terreinen zelfs zo hard dat er tegengeluiden komen. Zestig procent van…

‘Wie denkt dat wat in Amerika gebeurt ver weg is, is naïef,’ schrijft Sander Schimmelpenninck in de zomer van 2022 in een column in de Volkskrant met de kop ‘Het proboerensentiment is een door sociale media aangejaagde uiting van het internationale fascisme’. ‘Nederland is het meest Amerikaanse land van Europa,’ zo gaat de journalist en ondernemer verder. ‘Bijna net zo rijk en conservatief, en met een vergelijkbare culturele en intellectuele armoede, die ervoor zorgt dat het vrijheidsbegrip niet verder strekt dan opkomen voor het eigen belang en plat anti-overheidssentiment.’ Verwijzend naar de ‘agressieve’ uitingen van het pro-boerensentiment langs de snelwegen roept Schimmelpenninck het beeld op van een trumpiaans Nederland waarin de bestorming van het Binnenhof door een meute bewapende boze burgers een kwestie van tijd is. TRUMPIAANS In een interview…

Kwetsbare ouderen wonen tegenwoordig tot op hoge leeftijd en met een wankele gezondheid alleen thuis. Ze doen een toenemend beroep op schaarse thuiszorgmedewerkers, wijkverpleging en mantelzorgers. Met de grootschalige hervormingen in de ouderenzorg van 2015 werden de verzorgingshuizen, ook wel bejaardenhuizen genoemd, afgeschaft. Over bleven de verpleeghuizen voor ernstige zieke ouderen die 24 uur per dag zorg nodig hebben. Momenteel wonen er 120.000 ouderen in een verpleeghuis. Maar de druk neemt toe: inmiddels staan er zo’n 21.000 mensen op de wachtlijst voor een plek. Vóór 2015 konden zieke ouderen tijdelijk in een verpleeghuis verblijven om te herstellen. Dit kan niet meer. Dagelijks liggen er honderden hulpbehoevende ouderen onnodig in een duur Nederlands ziekenhuisbed door het tekort aan verpleeghuisplekken. Er komen volgens het kabinetsbeleid bij voorkeur geen nieuwe verpleeghuisplekken bij. Tot…

In de zomer van 2022 reisde ik drie weken door de Canadese provincie Alberta en de Amerikaanse staten Montana en Wyoming. Het meest opmerkelijke aspect van die drie gebieden, althans voor een Nederlander, is dat ze vrijwel totaal leeg zijn. We hebben daar weleens een uur gereden zonder een tegenligger te ontmoeten. De eerste tien dagen vond ik die leegte een verademing; balsem voor mijn door de krankzinnige drukte op diverse luchthavens beschadigde ziel. Ik dacht al aan verhuizen naar zo’n kleine boerderij met veranda en windmolen, die je af en toe zag staan op een richel in het lege landschap. Montana en Wyoming zijn samen ongeveer zestien maal zo groot als Nederland, maar hebben net 1,5 miljoen inwoners. Met dezelfde bevolkingsdichtheid als Nederland zouden ze ruim 270 miljoen inwoners…

Ineens was hij de leidende Republikein. Terwijl in november 2022 de verkiezingsleugens verkondigende Trump-kandidaten vrijwel overal verloren, werd gouverneur Ron DeSantis glorieus herkozen in Florida, ooit een betrouwbaar Democratische staat. DeSantis werd dankbaar omarmd door een Republikeinse elite die na de aanval op het Capitool te laf was geweest om Donald Trump te dumpen. Misschien was DeSantis hun redding. Met zijn 44 jaar zou hij mooi de bejaardheid van Biden onderstrepen. Iemand die de brug kon slaan tussen Trumpies en anti-Trump-Republikeinen. Een onversneden conservatief. Een aan Yale en Harvard opgeleide populist die agressief culturele oorlogen voert. Een man die provoceert en dramt als Trump, zonder diens destructieve praatjes en morele leegte. DeSantis kreeg het stempel ‘een Trump met hersens’ opgeplakt, suggererend dat dit een verbetering zou zijn. Zijn overwinning was…

Een paar maanden geleden ging ik naar Venlo. Tot mijn lichte verbazing reed ik langdurig langs een vrij breed kanaal. Ik kon mij niet herinneren die rit ooit eerder te hebben gemaakt. Wellicht was dat wel het geval, maar dan had ik er toch geen actieve herinnering aan. Dat is niet zo vreemd, want het tracé is esthetisch niet om over naar huis te schrijven, met zijn lelijke voornamelijk industriële bebouwing. Omdat ik vanwege de breedte van het kanaal nieuwsgierig was geworden, zocht ik het thuis op. Het bleek de Zuid-Willemsvaart, onvermijdelijk genoemd naar koning Willem I, de koning van de infrastructuur. Hij verbeterde het wegennet, maar zijn belangrijkste activiteit was de aanleg van kanalen. Zo zorgde hij voor 481 kilometer aan nieuwe waterwegen, waarvan 290 in Nederland en de…