Inhoudsopgave van Editie 4 - 2020 - Maarten!

Stel dat Hugo de Jonge in een interview zou aankondigen dat hij infectieziektes keihard gaat aanpakken: ‘Ziektes moeten het land uit!’ De minister van Volksgezondheid zou daartoe naar Amerikaans voorbeeld een speciale eenheid vormen. Het is een gedachte-experiment dat nooit werkelijkheid zal worden. Een kind begrijpt dat je ziektes het land niet uit kunt jagen met stoere praatjes – je kunt hoogstens proberen ze beheersbaar te houden. En een speciale eenheid die Amerikaans beleid gaat nadoen? Het hoongelach zou tot ver buiten het Binnenhof te horen zijn. Toch is dit precies wat Ferdinand Grapperhaus zegt over drugs. In 2018 gaf de minister van Justitie een interview in de Volkskrant waarin hij zijn eigen variant op de war on drugs lanceerde: ‘A War on Criminal Organizations, dat is één. En twee:…

Door een wijziging van de gemeentegrens kreeg Amsterdam in 1921 ruimte om voor het eerst sinds de bouw van de negentiende-eeuwse wijken weer een groot uitbreidingsplan te maken. De ambitie was om beredeneerd te werk te gaan. Daarvoor werd in 1929 de ambtelijke afdeling Stadsontwikkeling geformeerd, met enkele wetenschappelijk geschoolde medewerkers. De eerste vraag was natuurlijk: hoe zal de stad zich ontwikkelen? Dat wist niemand. Maar G.A.H. Wiebols had in 1925 een methode gepubliceerd om een bevolkingsprognose te maken, in feite de enige mogelijkheid om een ontwikkeling te voorspellen. De gegevens ervoor waren beschikbaar omdat Amsterdam een goed bureau voor statistiek had. De resultaten waren opzienbarend. Men kon namelijk nauwkeurig uitrekenen dat de stad in het jaar 2000 960.000 inwoners zou tellen. De groei was dus helemaal niet dramatisch, zoals…

Al hebben wij geen glazen bol, door onze oogharen zien wij het volgende.’ Als er een zin het Klimaatakkoord kernachtig samenvat is het wel deze, te vinden op pagina 158 van het beleidsdocument uit de – achteraf bezien zo zorgeloze – zomer van 2019. Het is aanlokkelijk je te verplaatsen in de promovendus die de tekst over vijftig jaar leest. Deze zal niet alleen constateren dat de daarin beschreven voornemens al heel snel door de werkelijkheid werden achterhaald, maar ook dat de regering in het Nederland van 2020 totaal niet gericht was op de bestrijding van concrete problemen. Daarnaast zal de onderzoeker zich verbazen over het merkwaardige bestuurs-Nederlands van onze tijd. Nee, dit wordt geen verhaal over miljarden die over de balk dreigen te worden gesmeten vanwege een collectieve obsessie…

In 1688 publiceerde de Zwitserse medicus Johannes Hofer zijn Dissertatio medica de nostalgia, oder Heimwehe. Hierin introduceerde hij de term‘nostalgie’: een samenstelling van de Griekse woorden nostos (‘terugkeer naar huis’) en algos (‘pijn’). Nostalgie was een synoniem voor ziekmakende heimwee en werd gezien als een psychiatrische ziekte. Hofer zag wijdverbreide nostalgie onder Zwitserse huursoldaten die in de Dertigjarige Oorlog andere landen dienden. Als ze geconfronteerd werden met geuren, geluiden en beelden van thuis werden de soldaten angstig, konden ze niet meer slapen en verloren ze hun eetlust. Sommige huurlingen die aan nostalgie leden waren zelfs gestorven aan de ziekte, dachten dokters. Nostalgie werd als zo’n grote spelbreker beschouwd dat op het spelen van een bekend Zwitsers lied over koeien melken de doodstraf kwam te staan. Als remedie voor nostalgie werden…

Internationale populariteitsprijzen gaan de Chinezen niet binnenhalen dit jaar. Althans, niet als we de opiniepeilingen mogen geloven. Het Amerikaanse onderzoeksbureau PEW, bijvoorbeeld, kwam recentelijk met veelzeggende cijfers. In de Verenigde Staten steeg het percentage ondervraagden dat negatief oordeelt over China van 35 in 2002 naar 73. Voor Nederland vergelijkbare uitkomsten: van 34 naar 73 procent. Dat zijn historisch hoge percentages. Blijkbaar waart er een nieuw spook rond: de China scare. President Trump doet er alles aan om Chinese bedrijven te excommuniceren. Het wantrouwen is in elk geval groot. China zou de uitbraak van het coronavirus toegedekt hebben. Het G5-netwerk dat telecomgigant Huawei wil uitrollen, lijkt letterlijk en figuurlijk geïnfecteerd. Enzovoort, enzovoort. De angst voor China woekert al langer. Vorig jaar kwalificeerde de Europese Commissie China als een ‘systeemrivaal die een…

Op drie continenten onderzoekt internist en hoogleraar ouderengeneeskunde Andrea Maier de aftakeling van het menselijk lichaam, en manieren om die te voorkomen. Want volgens Maier, verbonden aan de Vrije Universiteit in Amsterdam, de Nationale Universiteit van Singapore en de Universiteit van Melbourne, kan de mens tot ruim voorbij de honderd gezond blijven. Daar is wel de nodige training voor nodig. En als het aan Maier ligt, komen er in de toekomst technische hulpmiddelen bij, en preventieve medicatie. Binnenkort laat ze proefpersonen vanaf een jaar of veertig geneesmiddelen slikken om de verouderingsziekte dementie te voorkomen. Maarten: ‘U hebt ooit gezegd dat ouderdom een ziekte is. Die uitspraak impliceert dat het te genezen is, maar we weten allemaal dat op het leven de dood volgt. Wat bedoelt u met die uitspraak?’ Andrea…

Laatst was de Poolse oudminister van Defensie Radek Sikorski te gast bij de Ierse denktank IIEA. Hij sprak over Europa, de trans-Atlantische betrekkingen en de vraag hoe Europa kan zorgen dat het als geopolitieke speler meer serieus genomen wordt door de Verenigde Staten en China. Sikorski, nu Europarlementariër, aarzelde geen moment. Het eerste wat we daarvoor moeten doen, zei hij, is ‘ons aan onze eigen afspraken houden’. Het is interessant dat hij dat zo formuleerde. En dat hij niet, zoals veel anderen doen als het gaat over het toekomstige functioneren van de Europese Unie, meteen een hele rij broodnodige hervormingen begon op te sommen. Want Sikorski heeft gelijk: waar Europa het meest onder lijdt, is niet een gebrek aan democratie en transparantie. En ook niet het feit dat elk land…

Samuel Paty, een Franse geschiedenisleraar die tijdens een les cartoons toonde van de profeet Mohammed, werd een paar dagen later onthoofd door een 18-jarige Tsjetsjeense moslimvluchteling. Er volgde meer onthoofdingen. Islamitische terreur, oordeelde de Franse premier Macron. Bent u het met hem eens? ‘Zeker. Met een aanslag brengt een terrorist een boodschap over. Hij richt zich daarmee tot een veel grotere groep mensen dan degenen die zijn geweld ondergaan. Dat is hier duidelijk gebeurd; de dader wilde een voorbeeld stellen voor andere mensen die overwegen om zich kritisch of spottend over de Profeet uit te laten.’ Het is een gruwelijke manier van communiceren. ‘Ja, om een boodschap kracht bij te zetten en er zeker van te zijn dat die zo veel mogelijk mensen bereikt, is een terrorist uit op visueel…

Ik ben opgegroeid in Wageningen. Veel mensen, zo heb ik ondervonden, vinden dat maar een waardeloos, rommelig plaatsje. Daar ben ik het helemaal niet mee eens. Hoewel ik al een mensenleven in Utrecht woon, verlang ik nog weleens terug naar Wageningen. Dat komt niet doordat ik mijn jonge jaren idealiseer, want daar heb ik weinig last van. Nee, dat ligt aan het bijzondere karakter van Wageningen. Dat karakter wordt bepaald door een berg, die weinig verrassend de Wageningse Berg heet, en de rivier waaraan Wageningen is gelegen, die officieel de Nederrijn heet, maar die iedereen – vroeger en nu – gewoon de Rijn noemt. Berg en rivier samen geven Wageningen zijn unieke en aantrekkelijke karakter. Bent u toevallig in Wageningen, begin dan met een wandeling langs het pad dat de…