Inhoudsopgave van Editie 4 - 2021 - Libelle Special

Wie graag tuiniert, heeft onwillekeurig weleens de gedachte gehad tuinman te willen worden. Ik wel, in elk geval. Toen ik een tijdje geen vaste baan had, was de tuin mijn favoriete plek. Het ligt voor de hand: in een tuin – zelfs in onze postzegel – is altijd wat te doen. Beetje regen geen bezwaar. Als je eenmaal begint met de eerste verdwaalde grasspriet, wil je het toch even afmaken. Ook bij de hobbykwekers die in dit nummer vertellen over hun liefde voor tuinen, is het klein begonnen. De een ging van kleins af aan mee met haar vader en kende zo alle plantennamen uit het hoofd, bij de ander liep het nogal uit de hand toen ze begon met het opkweken van haar eigen zaden en de derde wilde…

Hoe ben je in de tuin beland? “Ik kom uit een ‘groene’ familie en ben van kinds af aan bezig met tuinen en planten. Ik schrijf erover, fotografeer en maak beplantingsplannen.” En workshops. “Klopt! De locatie voor de workshops is fantastisch: de Botanische Tuinen Utrecht. Samen met andere specialisten begeleid ik je bij het snoeien, de aanleg van een pluktuin of het ontwerpen van beplanting voor bijvoorbeeld een border.” Vertel! “Tijdens de workshop Seizoenen-border leer je stap voor stap een beplantingsplan maken. Voor een plantvak, een nieuwe border of het opfrissen van een bestaande border. Het doel is een nieuw plan, compleet met plantenlijst en aantallen, dat je direct kunt uitvoeren in het voor- of najaar.” Welke borderklus moeten we nú opstarten? “Begin met de voorjaarsschoonmaak: knip alle dode plantenstengels…

“PLANTEN MOGEN ZICH UITBREIDEN, MAAR WEL GEDOSEERD” Toen Tineke en Dick bijna dertig geleden dit grote perceel aan de voet van de duinen in Noord-Holland kochten, was het voornamelijk bos. Eigenlijk groeiden er alleen maar bomen en veel brandnetels. Tineke heeft haar schouders eronder gezet en stap voor stap maakte het onkruid plaats voor schaduwminnende gewassen, die het goed doen op zandgrond. De enorme tuin grenst aan de ene kant aan bollenvelden en aan de andere kant loopt het over in het Bakkums duingebied. Om het zandduin in bedwang te houden, kwam er naast het woonhuis een stevige wal met daarbovenop een rotstuin. Die hoogteverschillen maken de tuin nog interessanter. BIJEN & WORMEN Naast schaduw van alle bomen heeft de bostuin ook open stukken waar volop ruimte is voor zonlicht.…

KOMT OORSPRONKELIJK UIT… Bloeien de seringen? Dan is het echt lente Van oorsprong komt de sering uit Zuidoost-Europa en Klein-Azië, waar het in de winter echt koud en in de zomer flink heet is. Weer of geen weer, seringen kunnen er prima tegen. Ze groeien uit tot flinke struiken van wel drie meter hoog. Op zoek naar het licht, kunnen ze in de hoogte doorgroeien tot een boom van een meter of zes. LILA De oerkleur van seringen is lila, maar door het kruisen van soorten zijn er nu ook seringen in wit, lichtgeel, licht- en donkerpaars en ‘picotee’ (met een witte rand). Struik op pootjes Seringenstruiken kunnen tientallen jaren oud worden. Ze worden dan wel kaal onderin. Knip de onderste zijtakken weg en laat een paar grillige hoofdtakken staan.…

Carmen plukt haar bloemen gewoon in de achtertuin, maar is naar eigen zeggen nog altijd even verwonderd over de schoonheid ervan. Dat geldt ook voor de vlinders, bijen en andere insecten die ze zo natuurgetrouw mogelijk probeert na te maken in haar atelier, met slechts metaal en emailleverf. Maar hoe echt ze ook lijken, Carmens bloemen zijn geen exacte replica’s. Ze voegt er altijd ook iets vanuit haar fantasie aan toe. Bovendien houdt ze niet van perfectie. “Dat maakt een plant onnatuurlijk. Als ik het gevoel krijg dat blaadjes te regelmatig zijn gerangschikt, haal ik alles weer uit elkaar om er een andere draai aan te geven. Die fase duurt het langst, net als bij een schilderij. Ik wil de compositie precies goed krijgen. Ook het insect moet op de…

OPBERGWAND Voor allerhande tuinspul Mooi om naar te kijken, ontzettend handig om te hebben. Want wat kun je er veel in kwijt, van kruidenplantjes tot hark. MOEILIJKHEIDSGRAAD = vrij makkelijk = bewerkelijk = veel aandacht nodig Nodig Douglas balken 2x 45x75x4000 mm € 12,49 en 1x 45x75x3000 mm € 9,37. Douglas planken 11x 22x200x4000 mm € 12,39 en 2x 22x200x3000 mm € 9,29 (jongeneel.nl) , schroeven: 5,0x100 mm pak 100 stuks € 13,26, 4,5x70 mm pak 100 stuks € 6,50, 4,5x60 mm pak 100 stuks € 5,84, schroefduim met sleuf 5,8x80 mm pak 20 stuks € 6,70, beitskwast fillpro 50 mm € 5,49 (hornbach.nl) , Tenco Douglas beits: 1 liter transparant blank € 11,87 en 1 liter dekkend zwart € 11,87 (bullstore.nl) Op de grond: ronde kunstof pot € 39,-…

Stap 1: Wil een plant maar niet goed groeien, verdiep je dan in wat de plant prettig vindt of vraag om advies. Misschien staat hij te droog of juist te nat, krijgt de plant te veel zon of juist te weinig of staat hij in te arme of te zure grond. Zoek de soorten die voor deze plek geschikt zijn en ze zullen floreren. Stap 2: Nieuwe aanwinsten? Maak de grond eerst goed los met een spitvork. Dit brengt zuurstof in de grond en maakt goede wortelgroei mogelijk. Meteen een goed moment om oude wortelresten en onkruid eruit te halen. Stap 3: Werk voldoende compost door de bovenlaag. Dit is goed voor het bodemleven en zandgrond kan hierdoor beter water vasthouden. Kleigrond wordt makkelijker te bewerken en meer doorlatend. Bovendien…

“KIJK NAAR HET GROTE GEHEEL NIET NAAR ELK DETAIL” Toen Brigitte halverwege de jaren tachtig met haar man Udo naar dit huis in Paderborn verhuisde, mocht ze nog niet meteen aan de slag op deze kavel. “Udo’s vader had hier een moestuin. Van bloemen was nog geen sprake, uit deze tuin moest gewoon gegeten worden. We hebben toen maar eerst al onze energie in de verbouwing van het huis gestoken. Ondertussen wachtte ik geduldig tot ik aan de tuin kon beginnen.” FENG SHUI Brigitte was als kind al veel met bloemen bezig, daar was ruimte genoeg voor op de boerderij van haar ouders. Vandaar dat haar vingers jeukten om haar tuindromen op deze nieuwe stek waar te maken. Pas toen Udo’s vader niet meer voor de tuin kon zorgen, kon…

STINZENDAGEN Plan in maart eens een bezoekje aan de tuinen van landgoed Het Witte Kasteel, om de verwilderde voorjaarsbollen en -knollen te bewonderen. Stinzenplantendagen, zondag 7 en 21 maart (11.00-17.00 uur), de tuinen van landgoed Het Witte Kasteel, Loon op Zand, hetwittekasteel.nl Bollenweekend Kom kijken! In deze open tuinen zijn duizenden bollen wakker geworden. Op 2 en 3 mei, hetbergjeamersfoort.nl, mariekenolsen.nl en tuinhubertushof.nl Bosje maken Voeg kleur, geur en leven toe aan de achtertuin met een Tiny Forest, een inheems bos op tennisbaanformaat. Een magneet voor vlinders, bijen en kleine zoogdieren. Tijdens de cursus Tiny Forest-plantmethode leer je alles over het aanleggen van zo’n bosje. Zin in? Je hebt wel minimaal 100 m² eigen grond voor de aanleg nodig en de grond moet tot 1 meter diep te bewerken zijn. Tiny…

Arts & crafts De Arts & crafts, de designbeweging rondom begin twintigste eeuw, van onder anderen William Morris, zorgde voor herwaardering van het ambacht. Grappig genoeg beleven we een eeuw na dato opnieuw een opleving van handvlijt waarin makers en ambachtslieden de mooiste producten maken. Goed moment om tuingereedschap met William Morris-print aan te schaffen. Ze komen uit de collectie van het Victoria & Albert Museum in Londen. Troffel en vork € 23,85 (amazon.nl) OP 1 M2 Het is makkelijk, smaakvol, gezond en kan op elk balkon of terras: micro-tuinieren! Een micro-moestuin van slechts 1 m² kan al een flinke oogst opleveren. Wie zelf aan de slag gaat met stadslandbouw, kijkt voor handige tips & trucs op de website van Karwei. karwei.nl Verboden toegang Handig: deze knappe kap beschermt jonge…

RUSTIG BEGINNEN GROEISPURT Lathyrus of pronkerwt is een eenjarige klimplant. Ze moet in één seizoen groeien, bloeien en zaden maken voor het volgende jaar. Maar tussendoor is er alle kans om regelmatig bloemen voor boeketten te knippen. Sterker nog: door dat knippen krijgt de plant geen kans om zaden te maken en blijft ze doorbloeien. Zaaien gaat zo Hoe eerder je begint met zaaien, hoe eerder de tuin vol bloemen staat. Vanaf half februari kun je al beginnen met ‘voorzaaien’ in een warme tuinkas of op de vensterbank met zelfgemaakte ‘minikasjes’. Dit zijn de stappen om mooie, sterke planten te kweken. Stap 1: De lathyruszaden zijn net verschrompelde harde erwten. Om ze wakker te schudden en te laten ontkiemen, kun je ze een paar uur in een laagje water leggen…

Natuurlijk, er is wat ruimte nodig om een heuse bostuin aan te leggen. Voordeel is weer dat het allemaal niet zo netjes hoeft. Juist niet! Dus zaai en plant er wild en lustig op los. En denk aan variatie: zet verschillende (hoge en lage) planten door elkaar. De basis Zoals bij elke tuin begint de aanleg van een bostuin bij de bodem. De tuin van Tineke bestaat uit droge zandgrond, waar weinig voeding in zit. Om de bodem te verbeteren is het verstandig om jaarlijks compost toe te voegen. Hiermee verrijk je de grond en het organisch materiaal zorgt ervoor dat vocht beter wordt vastgehouden. DE VORM Bij een bostuin passen organische vormen die tussen de bomen door slingeren. Houtsnippers, afkomstig van eigen bomen, zijn perfect om paadjes mee te…

HUP, OMHOOG JULLIE KICKSTART Een ruim uitgegraven plantgat met compost en potgrond zorgt straks voor meterslange scheuten. Verrijk de grond indien nodig nog met grondverbeteraar Vivimus (DCM). Laat de kluit zich eerst in een teiltje volzuigen met water voor hij in de grond gaat. Doornroosje Een oude (fruit)boom is het ideale klimrek voor een rambler klimroos. Met z’n doorns trekt hij zich omhoog en bedekt de dode takken van de boom. Maar geef de roos geen vrij spel; snoei na de bloei de zijtakken tot 10 cm terug op een paar hoofdtakken. ZO DOEN ZE DAT Klimplanten hebben verschillende methodes om hogerop te komen. Slingeraars zoeken steun met lange ranken die ergens omheen draaien. Zoals: schijnaugurk (Akebia quinata), clematis, kamperfoelie (Lonicera), blauwe regen (Wisteria) en sterjasmijn (Trachelospernum). Zelfhechters hebben zuignappen…

“MIJN FAVORIETE PLEK? HET VLONDERTERRAS AAN HET WATER” Wonen en werken op dezelfde plek, voor Joep Luitjes is het een droom die uitkwam. Samen met zijn vrouw, dochter (16) en zoon (14) woont hij in de oude kosterswoning van Oude Niedorp – een Noord-Hollands dorpje. Het is alsof je teruggaat in de tijd. Tegenover het huis staat nog de ruïne van een kerk en naast de kosterswoning is de voormalige pastorie, met mooie pastorietuin en karakteristieke rode beuk. Maar de grootste verrassing zit aan de achterzijde: de fraai ontworpen tuin met geweldig uitzicht over weilanden, sloten en kleurrijke bloembollenvelden. STRAKKE & VLOEIENDE LIJNEN Niet verwonderlijk dat Joep meteen viel voor deze locatie. Alles was aanwezig om er de ideale woon-werkplek van te maken. Het huis kreeg aan de achterzijde een…

In Sas’ Mini-Kwekerij varieert het aanbod continu: van winterharde tuinplanten, bijen- en vlinder-planten tot eenjarigen. Neem vooral even een kijkje als je in de buurt bent – dat vinden Saskia van Wijk en haar man alleen maar gezellig. Saskia“Plant ook een- en tweejarigen, die brengen afwisseling in de tuin en bloeien rijk en lang” HEB JE ALTIJD AL VAN PLANTEN GEHOUDEN? “Als kind hielp ik graag mijn vader in de tuin. Samen gingen we naar kwekerijen, daar leerde hij me de namen van allerlei planten en zaailingen te herkennen. Ik ben nog altijd blij met deze kapstok waaraan ik later mijn kennis heb opgehangen. Na de middelbare school ben ik plantkunde aan de Wageningen Universiteit gaan studeren. Die studie was vooral gericht op onderzoek en theorie. Ik kreeg inzicht in…

Veel planten zijn gekweekt in warme kassen en moeten, als ze in april de koude grond in gaan, enorm knokken. Mijn advies: koop geen plofplanten, maar kleine plantjes met sterke wortels die rustig gekweekt zijn. De kans dat ze aanslaan in je tuin, is vele malen groter. Zelf kweken is nog beter en helemaal niet ingewikkeld: win in het najaar de zaadjes van uitgebloeide bloemen, stop ze in een envelopje en strooi ze in het voorjaar in je borders. Tuinieren is vooral je gezond verstand gebruiken. Vergeet alle fabeltjes, zoals: Planten worden lui als je ze regelmatig water geeft. Dat gaat echt niet altijd op. Als het een paar dagen boven de 30 graden is, moet je veel water geven. En ook al denk je dat je genoeg hebt gegeven,…

Brigittes bordertips Behoud de rust in een border door het aantal kleuren te beperken. Brigitte koos vooral voor lila en wit. Kies een rustige achtergrond, waartegen alle kleuren goed uitkomen. Taxushagen geven een mooi donkergroen decor. Herhaling geeft de border een ‘ritme’. Bijvoorbeeld blokken taxus, steeds op dezelfde afstand. Of op elke meter reuzen-sieruien. Brigitte plant deze in potten, om te voorkomen dat muizen ze opeten. Creëer een beetje drama! Met bijvoorbeeld kleinbloemige klimrozen (ramblers). Bij Brigitte zijn de bloemperken afgewerkt met metalen randen. Zo houd je een mooie strakke afscheiding van het gras, en het water blijft letterlijk binnen de perken. Veel buxussen zijn de laatste jaren gesneuveld door de buxusmot. Brigitte plantte er nieuwe ‘haagjes’ van bossen Zeeuwse knoopjes, voorzien van mooi groen blad (Astrantia major ‘Star of…

Wie zijn De Bloeimeesters? “Vakmensen met liefde voor de tuin – van kweker tot hovenier en van ontwerper tot beplantingsadviseur. Onze missie is adviseren, inspireren en Nederland op een duurzame manier in het groen te zetten, op een op de natuur geïnspireerde manier.” Voorbeeld? “Je moet tuinplanten kiezen met de natuur in gedachten. Komt jouw plant van oorsprong van de Amerikaanse prairie? Dan is een vochtige standplaats niet zo handig.” Een veel gemaakte fout? “Zonaanbidders aan de verkeerde kant van de schutting plaatsen, omdat daar die verhoogde border zit… Mediterrane planten, zoals lavendel, staan het liefst de hele dag in de zon te bakken. Dat betekent overigens niet dat je niets aan die noordkant kunt zetten. Integendeel; veel planten die van nature in het bos groeien, hebben daar de tijd…

GA VOOR MAKKELIJKE EN BETROUWBARE PLANTEN, MET ’N EXTRA LANGE BLOEITIJD Een cottage garden is één grote bonte verzameling van sierplanten en eetbare planten. En elke centimeter wordt benut. Hier zie je ‘mooie’ kruiden en groenten, zoals venkel en paarse boerenkool. Die laatste doet het goed als achtergrond bij felgekleurde bloemen. 1/ Vrouwenmantel (Alchemilla mollis) Vaste plant met prachtig rond gekarteld blad, waarop regendruppels als glinsterende pareltjes blijven liggen. In mei-juni volgt de frisse groengele bloei in losse trossen. 2/ Afrikaantje (Tagetes patula ‘Linnaeus’) Eenjarige hoge Afrikaan (70 cm) met roodbruine bloemblaadjes en oranje hart, bloeit vanaf juni eindeloos door tot aan de eerste vorst. 3/ Bosrank (Clematis ‘Blue River’) Vaste klimmer met stervormige, violetblauwe bloemen van juni tot in september. Snoei deze klimmer in maart tot…

In de tuin van Tineke bloeien verschillende soorten vaste planten: Judaspenning in drie kleuren. Na de bloei vormen zich decoratieve ‘penningen’. Akelei. Deze winterharde planten zaaien zich gemakkelijk en rijkelijk uit. Ornithogalum of vogelmelk is een bolgewas dat in de zomer wit bloeit. Anchusa of ossentong, heeft een bijzondere, blauwe kleur. Salomonszegel bloeit vroeg met rijen witte klokjes aan gebogen stelen. Dicentra of gebroken hartje, bloeit in april en mei. Witte en blauwe borage of komkommerkruid heeft eetbare bloemen, bloeit lang en insecten zijn er dol op. Hartbladzonnebloem of voorjaarszonnebloem Lamium of dovenetel bloeit paars, wit of geel. Lelietje-van-dalen is een vaste plant met heerlijk geurende bloemen. Varens voelen zich prima thuis in een schaduwrijke bostuin. Schijnpapaver heeft heldergele bloemen en bloeit tot september. Fritillaria of kievitsbloem is een geweldige…

1 FAMILIE tuin van Stephanie & Bart Stephanie heeft altijd al van tuinieren gehouden. De tuin bij haar vorige huis op IJburg richtte ze zelf in, maar nu ontstond het idee om een tuinarchitect in te schakelen. Stephanie: “Een professional bedenkt toch oplossingen waar je zelf niet zo snel opkomt en weet veel beter welke planten bij je tuin passen. We wilden graag verschillende hoekjes in de tuin om te relaxen, samen te eten en speelruimte voor de kinderen. Bart had als wens een pergola, anders zit je zo open en bloot.” De pergola biedt niet alleen plek aan klimplanten, tijdens zonnige dagen hangt er een zonnedoek tussen de palen en er kan nog aan geschommeld worden ook. Voor gras was niet veel plaats meer. Niet erg, dan hoeft er…

1/ Maak duidelijke keuzes voor vormen in de tuin: rechthoek, cirkel of ovaal. Een krachtige vorm zorgt voor rust. 2/ Herhaal een vorm als het even kan. Een vierkant terras? Betegel het dan ook vierkant. Gebruik dezelfde vorm én maat. 3/ Zorg dat de tuin niet in één keer te overzien is, dat houd je nieuwsgierig: wat valt er nog meer te zien? Scherm daarom delen af, bijvoorbeeld met hagen. Deze zijn eenvoudig in hoogte aan te passen door ze te snoeien of juist te laten groeien. 4/ Een moestuin? Let op de indeling. “Onze moestuin-bakken zijn 120x120 cm. De paden zijn 60 cm breed, precies breed genoeg om er met een kruiwagen tussendoor te kunnen. En je kunt er aan alle kanten bij – erg handig.” 5/ Ga naar…

“Mijn spitvork en stekschaartje. Met de spitvork maak je de grond, voor het planten, lekker los en meng je compost er makkelijk door. Het stekschaartje heeft een puntige bek waarmee je een stek knipt, maar ook uitgebloeide bloemen makkelijk wegknipt.” “Ooit las ik ergens dat iedere goede kweker een scherp stekmes heeft. Nou, dat is waar. En mijn Felco-snoeischaar: fantástisch!” “Mijn knippertje voor het maken van stekken, maar ook voor het weghalen van bloemen. Er zit een goede veer in, waardoor je er snel mee kunt werken en het ligt lekker in de hand door het rubberen handvat. En mijn harkje: een smal driepootje met een lang handvat. Daarmee kun je heerlijk op je knieën onkruid wieden tussen de planten zonder ze te beschadigen.”…

Zaaien Zaai dierama’s vanaf het vroege voorjaar in gewone zaai- en stekgrond. Dat kan in boterbakjes waarin je gaatjes prikt in de bodem. Zaai de zaden ondiep, dek slechts af met een dun laagje grond. Geef ze de tijd, ze ontkiemen soms onregelmatig – tussen de twee weken en twee maanden. En gebruik alleen verse zaden die mooi roodbruin van kleur zijn en stevig aanvoelen. Planten Verspeen de plantjes als ze groot genoeg zijn in wat diepere trays of potten, want het knolletje zit diep. Probeer de wortels zo min mogelijk te beschadigen. De eerste bloei kan al na twee jaar zijn, maar dan moet de plant wel voldoende groot zijn. Heb je maar één bladpaar, dan kun je een eventuele bloemstengel er beter uit knippen, hoe jammer ook. Het…

“BUITEN ben ik op m’n best” Ik ben op mijn best als ik naar buiten ga. Dat is altijd al zo geweest. Pas toen ik een tijdje te weinig groen om me heen had, kwam het besef dat ik ook daadwerkelijk sip word wanneer ik te veel achter een computerscherm zit.” Dat Katja Staring niet de enige is die hunkert naar een dagelijkse portie natuur, ontdekte ze toen ze haar bevindingen op Instagram deelde. De stortvloed aan positieve reacties zei genoeg. “Die groenbehoefte bleek een onderwerp op zich! Toen ik dat inzag, begon ik direct met @dailygreenspiration.” Het account vulde ze met minuscule diertjes, frêle bloemblaadjes, mistige winterochtenden en composities gemaakt van tuinschatten. Het was de opmaat tot een groeiende en bloeiende online community. Al snel volgden ook haar blog…