Inhoudsopgave van Editie 14 - 2019 - Libelle Special

Als de hortensia in onze tuin verkleurt van wit naar groen, dan weet ik dat ik niet lang daarna moet snoeien. Toch ben ik elk jaar weer net te laat en verliezen de bloemen van de Hydrangea Annabelle – zoals hij officieel heet – hun frisse kleur en drogen ze uit. Stiekem vind ik dat helemaal niet erg, want ook zo vind ik de bloemen mooi. Soms waait er een van de struik en die dwaalt dan op de wind door de tuin. Af en toe leg ik de losse bloemen op tafel in de tuin, maar dat gaat natuurlijk nergens over, want zodra ik binnen ben, zijn ze al van tafel gewaaid. Zou ik een luie tuinder zijn? Ik weet dat tot aan de rijdende rechter toe tuinvetes worden…

Tuinschrijver Romke van de Kaa publiceert in verschillende kranten en tijdschriften. Daarnaast schrijft hij boeken en de jaarlijkse Tuinscheurkalender in samenwerking met Paul Geerts. HOE IS HET BEGONNEN? “Ik heb biologie gestudeerd, maar m’n studie nooit afgerond. Ik vertrok naar Engeland en Ierland waar ik in allerlei tuinen werkte. Daarna begon ik in Nederland een kwekerij en werkte voor de regionale radio en televisie. Inmiddels ben ik niet meer actief als kweker, maar wel als journalist. Ook begeleid ik twee keer per jaar een tuinreis naar Engeland.” WAT IS TYPISCH ROMKE? “Ik denk ik dat ik schrijf met verstand van zaken. Mijn kennis komt uit de praktijk en niet van het internet. Daarnaast streef ik ernaar dat ook mensen zonder tuin mijn boeken met plezier lezen. Tenslotte ben ik open…

Voor de liefhebbers werd Nobilis al snel hét bonsai-adres Er was een tijd dat kweker Ad Goossens, eigenaar van kwekerij Nobilis, altijd op pad was op zoek naar mooie bomen. Voor de duidelijkheid: geen jonge boompjes die meteen de grond in gaan om te groeien, maar stokoude bomen voor potten, bomen die met de jaren steeds maar mooier worden. Het begon twintig jaar geleden met olijfbomen uit Turkije. Enorme knoestige exemplaren, die hier in Nederland nog helemaal onbekend waren. “Toen ik ze eenmaal had gezien, lieten ze me niet meer los. Ik wist dat ze volledig winterhard waren en dacht nog maar aan een ding: hoe krijg ik die prachtbomen naar Nederland?” VAN GROOT NAAR KLEIN Na die eerste olijfreuzen, die op grote vrachtwagens de Hollandse polder binnen werden gereden,…

Nu planten in de warme grond In de herfst is de grond nog warm, waardoor de wortels van een pas geplante boom meteen vastgroeien. Kies een plek in de tuin waar in de zomer de zon flink schijnt. Zorg voor een ruim plantgat en verbeter de grond met compost. Plant hierin de boom met kluit en geef ruim water. EEN JONGE OF EEN OUDERE BOOM Een jonge appelboom van de kweker is meestal drie jaar oud. Daarna duurt het nog twee tot drie jaar voordat er echt sprake kan zijn van eerste rijke oogst. Sommige kwekers bieden oudere bomen aan, met veel bloesemhout. Die bomen zullen eerder appels geven. Ook in een kleine tuin past-ie Is de ruimte in je tuin beperkt, kies dan voor een zogenaamde halfstam (120 cm)…

Teken de contour van een herfstblad: welk kledingstuk kan dit worden? Neem een paar (gedroogde) herfstbladeren en gebruik ze om gezichten van te maken: iedere vorm inspireert weer tot een ander karakter. Knip een blad doormidden, leg de helft op een vel papier. Wat kun je erbij tekenen? Neem vijf dingen mee na een wandeling of werken in je tuin. Probeer de kleuren van deze objecten te mengen. Gebruik deze vijf kleuren voor een volgend werk. Doe net alsof een klein voorwerp uit het bos of je tuin een gigantisch object in een landschap is: misschien wordt een klein blaadje een enorme berg of een vreemd gebouw?…

1 Groenblijvers Plant hier en daar wat groenblijvers: Kerstroossoorten (Helleborus) Brandkruid (Phlomis russeliana) Salvia (Salvia officinalis) Schoenlappersplant (Bergenia) Elfenbloem (Epimedium) Leliegras (Liriope) KNIP STENGELS EN UITGEBLOEIDE BLOEMEN NIET AF VOOR EEN NOG MOOIER SILHOUET 2 Hier staat iets moois De meeste vaste planten sterven vanaf het najaar boven de grond af. Onder de grond zijn de wortels nog springlevend en de plant wacht op het vroege voorjaar om weer tevoorschijn te komen. Het is handig om op zo’n kale plek een plantensteker met de naam van de plant te zetten om te voorkomen dat je vergeten bent wat er staat. 3 En straks in de lente … Plant snel nog wat verwilderingsbolletjes in het gazon zoals krokus en sneeuwklokjes. Heel simpel: schep een plag uit het gras, plant de bollen,…

In het arboretum in Doorn staan ruim drieduizend soorten bomen en struiken. Zelf spreken de boom-specialisten van het park liever van het Bomenmuseum en ze zijn terecht trots op deze unieke plek en de bijzondere collectie. Er was eens een Duitse inktfabrikant, Max Th. Von Gimborn, die in 1924 neerstreek in Doorn om een bomentuin van maar liefst 29 hectare groot in landschapsstijl aan te leggen. Von Gimborn was dol op coniferen en hij verzamelde veel exemplaren, en plantte ook veel berken. Douglas sparren functioneerden als windscherm, want in die tijd was het nog open weidegebied, vlak bij de kromme Rijn. De Universiteit van Utrecht zette in 1966 zijn levenswerk voort en breidde de collectie uit met prachtige esdoorns en kardinaalsmutsen uit diverse windstreken. Volgens oud-directeur en dendroloog Piet de…

Fris groen blaadje Deze evergreens hebben geen water nodig. 1 Begonia Maculata pin € 8,95 (wildernisamsterdam.nl) 2 Slow Puzzle € 16,95 (doiydesign.com) 3 Kleed Maranta € 159,95 (klevering.nl) Geuren bewaren Verzamel zaden, bloemen, paddenstoelen, kruiden en chilipepers op de katoenen hangmatjes en gun ze de tijd om te drogen. Zo bewaar je de geuren van de nazomer. Kruidendroogrek van gerecycled rubberboomhout en ongebleekte katoen € 29,95 (waschbaer.nl) HALLO MOWGLI De badkamer mag best subtropisch zijn, dat is fijn voor het betere spa-werk. En dat temperatuurtje is precies waar sommige planten van houden. Zoals Alocasia zebrina met zijn sierlijk gestreepte stelen en prachtige blad. Maar ook de graslelie en allerlei soorten varens houden van vochtige, warme lucht. Op voorwaarde dat er ook wat daglicht is, maar dat geldt voor alle planten.…

De Briellaerd is als een landgoed uit vervolgen tijden Willem van den Brink groeide op in het groen. Zijn vader had een hoveniersbedrijf en was gespecialiseerd in het onderhouden van tuinen. Willem kreeg de liefde voor planten met de paplepel ingegoten, hij hielp als jongen graag een handje mee en koos ook voor het hoveniersvak. Hij nam het bedrijf van zijn vader over en specialiseerde zich – naast het onderhouden – in ontwerpen en aanleggen van tuinen. Zijn interesse voor planten, en natuur in het algemeen, voerde hem door het hele land: samen met zijn vrouw Roelie bezocht hij beurzen en kwekerijen op zoek naar bijzondere soorten, en verkende hij weelderige landgoederen. Toen aan rand van hun woonplaats Barneveld een oud landgoed te koop kwam te staan, twijfelden ze geen…

TUSSEN DE WUIVENDE PLUIMEN DANSEN DE ZONNEHOEDJES Applaus! Wat een succes Geel en oranje zijn de succeskleuren in de najaarstuin. Prachtig tegen een achtergrond van bijvoorbeeld het dieprode blad van Japanse esdoorns of de amberboom (Liquidambar). In het oog springen sterke dahliasoorten zoals Dahlia ‘Karma Corona’ (rechtsboven). Combineer de onvermoeibare zonnehoedjes (Rudbeckia nitida) – foto linksboven) met mooie grassoorten zoals het intens geel verkleurende pijpenstrootje (Molinia arundinacea) – foto linksonder) of het fraaie diamantgras (Calamagrostis brachytricha). De meeste siergrassen blijven de hele winter fier rechtop staan. Geel springt eruit Rechts: In de herfst lijkt de kleur geel ineens veel intenser en warmer. Hoge geelbloeiende planten combineren goed met de bloem-pluimen van oprijzende grassen zoals vingergras (Panicum). GRAAG GEZIENE GAST OP ELK BORDERFEESTJE IN HET NAJAAR IS DE BLAUWE HERFSTASTER WAT…

OVERNACHTEN BOVEN HET KOETSHUIS Hoe fijn lijkt het je om ’s ochtends op het landgoed wakker te worden in een van mooie kamers boven het koetshuis? De drie Bed & Breakfastkamers hebben allemaal uitzicht op de tuin en het voorplein. Het ontbijt wordt geserveerd in de ontbijtkamer of op het overdekt terras met riant uitzicht. Prijs: vanaf € 115,- per nacht. Reserveren kan via middachten.nl Kerst op het kasteel Middachten is van 11 t/m 14 december te bezichtigen van 12.00 tot 20.00 uur en op 15 december van 12.00 tot 19.00 uur. Graaf Franz zu Ortenburg verwelkomt de gasten in het kasteel. In alle kamers staan versierde kerstbomen, de haardvuren branden en de eetkamertafel is gedekt met het servies uit de collectie van de familie. Er is een kleine kerstmarkt.…

Geertje maakt beeldschone ‘papercuts’: gedetailleerde illustraties die niet zijn getekend met potlood of kroontjespen, maar met de hand zijn uitgesneden. De natuur is haar grootste inspiratiebron. WAS HET ALTIJD AL DUIDELIJK DAT JE ILLUSTRATOR ZOU WORDEN? “Als kind zat ik óf met een potlood in m’n hand óf of boven in een boom, maar eigenlijk wilde ik kok worden. Op advies van mijn tekendocent ben ik – eigenlijk pas vlak voor mijn eindexamen – gaan kijken bij de kunstacademie in Kampen. Daar ben ik toen in eerste instantie grafisch ontwerpen gaan studeren, en uiteindelijk ben ik geswitcht naar illustratie.” MAAKTE JE TOEN OOK AL PAPERCUTS? GEERTJE AALDERS “In het bos ga ik offpiste langs de meest kronkelige paadjes” “Tijdens mijn studie was ik veel bezig met het maken van affiches…

Harry Pierik is een man die verrast wil worden, ook door een tuin. Hij houdt van kunst en poëzie. En alles moet op de goede plek staat, als in een schilderij van Johannes Vermeer. Composities zonder dode hoeken. Een verstilde kosmos met een gelaagdheid die aan de muziek van Bach doet denken. Poëtisch, met slechts één functie: “schoonheid, schoonheid, schoonheid”, om Harry te citeren. “Er was hier ooit een Braziliaan op bezoek en die zei: prachtig, net Brazilië. Iemand uit Indonesië vond het net Indonesië. Dat vind ik een compliment.” “Iemand die kleurenblind is, moet ook van mijn tuin kunnen genieten” STADSTUIN VAN 1000 M 2 De voormalige onderwijzer besloot jaren geleden van zijn passie zijn beroep te maken. Inmiddels is hij een bekende ontwerper en krijgt hij opdrachten…

LOSJES Nodig: melkkan, kippengaas, gedroogde korenbloemen (Helichrysum bracteatum), takjes met eikenblad, siergrassen zoals pampasgras (Cortaderia selloana), vingergras (Panicum virgatum), hazenstaartjes (Lagurus ovatus), waxbloem (Chamelaucium uncinatum). Zo maak je het: knip een klein stukje kippengaas af en vouw dat zodat het boven in de vaas blijft steken. Hierdoor blijven alle stelen goed rechtop en los van elkaar in de vaas staan. Steek eerst wat grote en robuuste grassen en takken en wat korenbloemen door het kippengaas in de vaas voor de basis. Vul het daarna op met de andere materialen. Laat wat grassen en takken asymmetrisch uit het boeket steken voor een natuurlijk effect. MUURBLOEM In de herfst zie je overal in de berm reusachtige berenklauwen (Heracleum mantegazzianum) die aan het uitdrogen zijn. Neem er een of twee mee naar huis…

8 tips ZO PLANT JE EEN BOOM Wisselteelt is belangrijk bij het aanplanten van een nieuwe boom. Dus vervang je een boom? Kies dan voor een andere soort zodat de oude schimmels of stoffen die achtergebleven zijn in de grond, de nieuwe boom niet ziek kunnen maken of de groei remmen. Maak het plantgat altijd minstens twee keer zo breed in doorsnede als de kluit van de boom. Steek de ondergrond goed los, zodat de wortels goed naar beneden kunnen. Houdt voor de plant-diepte de hoogte van de pot aan. Plant een boom nooit dieper want dan stikken ze. Meng minstens 50 procent verse, bemeste tuinaarde of goede houtcompost door de bestaande grond. Zelfgemaakte bladaarde of compost is ook goed. Zet een goede boompaal bij de jonge boom, zodat hij…

Michiel (44) en Suzanne (40) Nouwens hebben een maretakkenkwekerij. Vanuit Moergestel verkopen ze met name appelbomen en leilindes met maretakken. HOE ZIJN JULLIE BEGONNEN? “Ik houd me vooral bezig achter de schermen, maar Michiel is opgeleid als boomteler. Hij werkte lange tijd als zelfstandig hovenier en runde een kwekerij met sierheesters. Toen hij zo’n 20 jaar geleden een maretak ontdekte die gekweekt was in een appelboom is hij dat ook gaan proberen. Dat experiment leidde tot ons huidige bedrijf.” WAAROM IN EEN APPELBOOM? “In de natuur komt de maretak veel voor, bijvoorbeeld in Zuid­Limburg. Je ziet ’m dan vooral hoog in populieren. Maar een appelboom is ook een goede gastheer, daarin groeit de maretak net zo makkelijk. Gecombineerd heb je een mooie, veelzijdige boom: bloesems in het voorjaar, appels in…

Kweektafel met een kacheltje Kies een plek die veel zon vangt voor een ruime tafel. Zulke tafels zijn kant-en-klaar te koop, maar ook niet moeilijk zelf te maken van een stevige plank (Douglas-hout) met latten voor de opstaande randen. In het voorjaar is de tafel heel handig voor potjes waarin je hebt gezaaid. Nu kun je ’m leuk inrichten met planten en fijne spullen, zoals deze platenspeler € 119,- (urbanoutfitters.com) . Dankzij het kacheltje zit je hier ook heerlijk als de zon niet schijnt. Het is net of de zon altijd schijnt AdressenAl het groen op deze pagina’s is van kwekerij Morning Glory, Aalsmeer (kwekerijmorningglory.nl) Voor kassen, kachels en andere accessoires: dewiltfang.nl , tuinkassenwinkel.nl, hazenbergtuinkassen.nl, royalwellkassen.nl, lespotagersdethomas.be, tuinadvies.nl, batisthobbykassen.nl, kas-expert.nl, dehobbykas.nl…

Zij blijven nog even Vijf groenblijvende (lage) siergrassen voor in de tuin of in een pot: Acorus gramineus ‘Ogon’ (Japanse Kalmoes). Heeft opvallende limegroene bladranden. Carex (zegge). ‘Irish Green’ is prachtig frisgroen. Helictotrichon (sierhaver). Een opvallende blauwgroene grassoort. Luzula (veldbies). In zachte winters blijft dit sierlijke grasje mooi groen. Liriope. Grasachtige wintergroene lelie. CHECK ✔ Hang alvast nestkastjes op. Vogels gebruiken die in de winter als schuilplek. Hangen er al kastjes? Maak ze dan schoon. ✔ Snoei van doorgeschoten takken van rozen, Lavatera en vlinderstruiken een derde deel af. De rest komt na de winter. ✔ Schoffel als het licht vriest onkruid weg, dan komt het niet meer terug. ✔ Verwijder mos van de terrastegels en paden, die kunnen anders spekglad worden. ✔ Vergeet niet het water uit de tuinslang…

APPELGALETTE MET KARAMELSAUS Maak je een Franse galette, een Engelse crumble of een oer-Hollandse appeltaart? Voor het deeg: 1 el suiker • snufje zout • 160 g bloem + extra om te bestrooien • 185 g koude boter, in blokjes • 1 groot ei (L), losgeroerd Voor de vulling: 3 grote, stevige appels • 50 g lichtbruine basterdsuiker • 1 el bloem • 2 tl citroensap • 1 tl kaneel-poeder • ¼ tl nootmuskaat • 1 ei • 1 el melk • ± 40 g hazelnoten, doormidden gehakt Voor de karamelsaus 100 g suiker • 45 g boter • 60 ml slagroom • ½ tl zout Meng voor het deeg de suiker, het zout en de bloem in een kom. Voeg de boter toe en wrijf in met je vingers…

Begin simpel. Je moet niet meteen de hele Hortus Botanicus in papier willen vatten, dus begin met een boterbloem, de letter B of een vlinder. Zo leer je wat er weg kan en wat er moet blijven staan. Teken je ontwerp, zodat alles met elkaar is verbonden. Arceer eventueel welke stukken weg moeten en controleer de verbindingen in je illustratie voor je gaat uitsnijden. Het juiste papier kiezen is van groot belang. Papier van tussen de 120 en 135 gram is ideaal voor deze techniek Schroef stevig een mesje vast in het penmesje, het mesje mag niet wiebelen want dat geeft ongelukken. Vervang het mesblad regelmatig. Zorg dat de hand die het papier op z’n plek houdt, niet in de weg van je snijbeweging ligt. Verplaats steeds het papier óf…

HARRY’S TIPS Klimop is een must. “In een sterke boom kun je gerust een klimop laten groeien, als je de kroon maar vrij laat. Dan heb je in de winter verticaal groen! Bovendien zorgt klimop voor meer biodiversiteit want er komen allerlei insecten en vogels op af. En het filtert fijnstof uit de lucht.” Wintergroene varens. “Daarmee creëer je die tropische sfeer. Bijvoorbeeld Polystichum polyblepharum (naaldvaren/niervaren) en de herfstvaren Dryopteris erythrosora. Wintergroene heesters. “Choisya ‘White Dazzler’ is een mooie compacte struik, de bloemen geuren naar amandelbloesem.” Hortensia’s. “Die zorgen voor structuur in de tuin. Ik hou van de wat wildere vormen, vooral van de serrata’s. En Hortensia aspera ‘Bellevue’, voor het grote blad. Vaak jas ik er een sterke clematis doorheen zoals viticella of jackmanii. In de tuin heb ik…

Amerikaanse TOVER HAZELAAR Naam: Hamamelis virginiana. Herkomst: Noord-Amerika Standplaats: Neutrale grond, zon en halfschaduw, is een onder-groeier Hoogte en breedte: 4 meter hoog, 4 meter breed Blad: Grof getand en duidelijke nerf Stam: Glad als een jonge boom Verkleuring: Geel Speciale kenmerken: In tegenstelling tot andere toverhazelaars bloeit deze in de herfst, op hetzelfde moment rijpen de vruchten van het jaar daarvoor. Perzisch IJZER HOUT Naam: Parrotia persica Herkomst: Iran Standplaats: Zonnig Hoogte en breedte: 7-10 meter hoog, 7-10 meter breed Blad: Licht getand Stam: Glad, kan witte vlekken krijgen Verkleuring: Rood Speciale kenmerken: Bloeit met roodgekleurde helmknopjes. Japanse ESDOOORN Naam: Acer palmatum Herkomst: Japan Standplaats: Lichte schaduw Hoogte en breedte: 4 hoog, 6 meter breed Blad: Vijflobbig en getand Stam: Wordt ruwer na verloop van tijd Verkleuring: Spectaculair oranje…

Sjaak Willemstein was in 2013 en 2017 de Duurzaamste hovenier van Nederland. Waarop de commissie hem vroeg voor een plaats in de vakjury, anders zou hij er met de eervolle titel vandoor blijven gaan. Sjaak runt zijn hoveniersbedrijf, geeft lezingen en schreef het boek De duurzame tuin. Wat is een geslaagde ‘levende’ tuin? “Het is een plek waar vaste planten in het najaar afsterven en in het voorjaar weer opkomen. Waar vlinders op afkomen omdat er hoog gras, brandnetels en andere waardplanten staan. Waar takjes en stammetjes zijn voor de egels. In een levende tuin wordt regenwater opgevangen en hergebruikt. En als er bestrating is, dan is-ie waterdoorlatend. Er staan tuinhuisjes van Europees hardhout op zoals van lariks of eik, het liefst met een vegetatiedak, want dak- en gevelbegroeiing halen…