Inhoudsopgave van Editie 3 - 2023 - Libelle Bookazine

‘Frankfurt am Main op golf 467. Frankfurt am Main op golf…’ (Gefluister) (Spreker over zijn schouder:) ‘Wat? – Nee! Uitgesloten, buiten blijven – (luid:) Frankfurt am Main op… Maar wat wil ze dan, die sprookjesfee? De kinderen slapen toch allang – ik kan nu verdorie niet…’ Begin van: Magie op de zender Experiment met een radiowonder door Hans Flesch Uitzending van het eerste Duitse radiohoorspel op 24 oktober 1924 om 20.30 uur op Radio Frankfurt. Radionieuws 1926: ‘De New Yorkse Gertrude Ederle, dochter van Duitse emigranten, zwemt als eerste vrouw het Kanaal over.’ In de jaren daarna werd ze doof, omdat het zoute water haar al eerder beschadigde trommelvliezen had aangetast. Later liep ze een beschadiging op aan haar wervelkolom, waardoor ze tijdelijk verlamd raakte. Gertrude Ederle vocht haar weg…

Radionieuws 1927: ‘De Amerikaanse Dorothy Arzner voert voor het eerst de regie over een film, nadat ze daarvoor als filmmonteur had gewerkt.’ In de begintijd van Hollywood, in een periode dat de omschakeling van stomme film naar geluidsfilm plaatsvond, was Dorothy Arzner de eerste vrouw die een geluidsfilm maakte. Ze werd als eerste – en lange tijd als enig – vrouwelijk lid in de Directors Guild of America opgenomen. Vanachter het raam van zijn kantoor zag Albert Bronnen een luchtschip met een reclame voor chocola langs de wolkeloze hemel boven het oude deel van de stad glijden. Het contrast tussen het moderne luchtvaartuig en de eeuwenoude vakwerkhuizen fascineerde hem. Hij nam zich voor om te informeren wat het zou kosten om een reclamezeppelin te boeken voor Commissaris Feldmann en de…

Radionieuws 1927: ‘Miina Sillanpää wordt de eerste vrouwelijke minister van Finland.’ De sociaaldemocrate nam samen met achttien andere vrouwen in 1907 zitting in het eerste Finse parlement. Miina Sillanpää kwam uit een eenvoudig milieu, moest als kind al in een katoenspinnerij werken en had later een betrekking als dienstmeisje. Tijdens haar carrière zette ze zich in voor sociale thema’s en in het bijzonder voor vrouwen en kinderen. Als het aan Inge lag, zou de dag meer dan 24 uur moeten hebben. Hoe moest ze alles voor elkaar krijgen wat ze zich had voorgenomen? Tijdgebrek was een probleem dat met de dag groter werd. Ze was bijna 25 en het was haar nog steeds niet gelukt om voet aan de grond te krijgen in de muziekwereld, hoewel ze dat al drie…

Radionieuws 1927: ‘De beroemde Duitse actrice Agnes Sorma overlijdt in Amerika.’ Op haar dertiende stond ze in haar vaderland Schlesië al op het podium. Ze trad op in vele steden en de jonge Thomas Mann aanbad haar. Agnes Sorma trouwde met een Italiaanse graaf en kreeg een zoon. Tijdens de Eerste Wereldoorlog werkte ze als verpleegster en ze trad als actrice op in een theater aan het front. Later trok ze bij haar zoon in op zijn farm in Arizona. De volgende morgen werd Gesa wakker met bonkende hoofdpijn en een droge keel. Dat werd ook niet beter nadat ze haar gezicht in een kom ijskoud water had gedompeld. Ze was niet gewend om zoveel te drinken en nu betaalde ze daar de prijs voor. Onderweg in de bus naar…

Radionieuws 1927: ‘Lise Meitner doet als de eerste vrouwelijke professor natuurkunde van Duitsland onderzoek aan de universiteit in Berlijn.’ In 1933 werd de geboren Joodse haar bevoegdheid ontnomen, in 1938 moest ze het land verlaten en emigreerde ze naar Amerika. Lise Meitner werkte dertig jaar samen met Otto Hahn, de ‘vader van de nucleaire chemie’, die in 1944 de Nobelprijs voor scheikunde kreeg toegekend. Lise Meitners bijdrage werd daarbij niet vermeld, hoewel Otto Hahn en een paar andere scheikundigen haar voor de Nobelprijs natuurkunde hadden voorgedragen. Het applaus klonk flauw. Veel bezoekers hadden zitten praten, terwijl zij op het podium stond te zingen. Inge vroeg zich onzeker af of haar optreden niet goed genoeg was geweest, of dat het publiek in het Palastcafé gewoon zo verwend was, dat ze haar…

Radionieuws 1927: ‘Brigitte Helm imponeert als hoofdrolspeelster in Fritz Langs monumentale speelfilm Metropolis.’ Op haar zestiende schreef ze de regisseur al een brief, omdat ze overtuigd was van haar kwaliteiten. Toen ze 21 was kreeg Brigitte Helm ten slotte de rol die haar doorbraak betekende en haar een contract voor tien jaar bij de UFA opleverde. ‘Speelt onze commissaris de rol van de prins?’ fluisterde Peter Nagel in de donkere zaal van het Lichtspielhaus tegen Gesa. De inleidende pianoklanken waren verstomd en de eerste beelden van de nieuwe film met Theodor Conrad flakkerden over het witte doek. Net als onlangs bij het toneelstuk van Carla Simonetti was ook deze keer de voltallige hoorspelgroep verschenen om hun collega te ondersteunen en om de aandacht op Radio Frankfurt te vestigen. ‘Onzin!’ antwoordde…

Radionieuws 1927: ‘De Amerikaanse Clara Bow speelt de hoofdrol in de film Das gewisse etwas, gebaseerd op een roman van Elinor Glyn.’ Met die film werd Clara Bow als de eerste It-girl – de Engelse titel van de film was It – ongelooflijk populair. Ze was het gezicht van de flapper-stijl en genoot van het leven als zelfbewuste jonge vrouw. Naar verluidt zou ze gelijktijdig affaires hebben gehad met meerdere, destijds zeer prominente mannen. Margot stond voorovergebogen om de deksel van haar cellokist dicht te doen toen ze een hand op haar achterwerk voelde. Ze vloog overeind en draaide zich bliksemsnel om. Achter haar stond een van de violisten, Herbert Ebner, zijn hand uitgestrekt, die deed alsof hij per ongeluk betrapt was. Hij had een brutale grijns op zijn gezicht.…

Radionieuws 1927: ‘Käthe Kollwitz viert haar zestigste verjaardag.’ Met haar veelzijdige werk op het gebied van etsen, sculpturen, lithografieën en gravures is Käthe Kollwitz een van de bekendste Duitse kunstenaressen. Haar werk boeit door realisme en oprechtheid. In 1914 verloor ze haar jongste zoon Peter in de Eerste Wereldoorlog. Zelf stierf ze een paar dagen voor het einde van de Tweede Wereldoorlog. Als de gordijnen in een theater schoven de neergelaten jaloezieën open en zonnestralen verlichtten de etalage tot in elke hoek. Het was een prachtige zomerdag, Frankfurt ontwaakte en de drukte van het dagelijkse leven begon alsof iemand op een startknop had gedrukt. Gesa bleef een ogenblik voor de boetiek staan en bekeek de vier etalagepoppen, allemaal van verschillende lengte en postuur, maar voorzien van dezelfde lichtbruine bob. Ze…

Radionieuws 1927: ‘De grootste danseres van Spanje doet ons de eer aan: La Argentina, die overal ter wereld grandioze triomfen viert, danst woensdag 20 juli in het Opernhaus in Frankfurt.’ Antonia Rosa Mercé y Luque werd als dochter van Spaanse ouders geboren in Buenos Aires. Toen ze twee jaar oud was, verhuisden ze terug naar Madrid. Haar geboorteland inspireerde haar voor de keuze van haar artiestennaam. Door haar vele tournees was ze een internationaal bekend en geliefd flamencodanseres en choreografe. La Argentina overleed in 1936, slechts zevenenveertig jaar oud, aan een hartinfarct. Als door een laag watten drongen er stemmen tot Inge door. Ze kon niet verstaan wat ze zeiden. Pas toen ze zich erop concentreerde, veranderde de onduidelijke brij in begrijpelijke woorden. Een onbekende man zei iets. Het was…

Radionieuws 1927: ‘De populaire vliegenierster Thea Rasche maakt op het trans-Atlantische passagiersschip Leviathan de overtocht naar New York. Met aan boord haar gedemonteerde vliegtuig, een dubbeldekker type Udet U 12 Flamingo.’ Op de dag van haar vertrek hoorde Thea Rasche dat haar oude vlieginstructeur en vriend met zijn toestel was neergestort. In de VS vergaarde de kunstvliegpionierster als The Flying Fräulein grote roem. Ze was de eerste Duitse vrouw met een kunstvliegbrevet. ‘Denk je nu echt dat het een goed idee is om meteen na je ontslag alweer op te treden? Kun je niet beter nog een tijdje rust nemen?’ Bezorgd stond Gesa achter Inge in de kleedkamer van het Palastcafé. Over de schouder van haar vriendin nam ze haar gezicht in de spiegel op. Inge zag er weliswaar geweldig…

Berliner Illustrierte Zeitung: landelijke bladen met amusementswaarde verschenen in die tijd vrijwel uitsluitend in de hoofdstad. De Berliner Illustrierte was een weekblad, kostte twintig pfennig en stond vol met roddel en achterklap, reclame, puzzels en een vervolgverhaal. De gebeurtenissen in de wereld werden gedocumenteerd met veel foto’s en voorzien van commentaar in het jargon uit die tijd. Het blad verscheen van 1892 tot 1945 bij Ullstein Verlag. Blattner, Ludwig: Ludwig Blattner, in 1881 in een Joodse familie geboren, was een alleskunner. Hij trok al jong naar Engeland en werd ondernemer, uitvinder, eigenaar van een filmstudio en producent. Samen met Curt Stille ontwikkelde hij de Blattnerphone, die door de BBC werd gebruikt. Na financiële verliezen zetten de banken hem zo zwaar onder druk, dat Ludwig Blattner zich in 1935 in de…

Radionieuws 1927: ‘De Oost-Pruisische Hildegard Kwandt wordt als eerste vrouw in het Berliner Sportpalast tot Miss Germany verkozen.’ De vrouwen die verloren hadden, gaven dusdanig grof lucht aan hun ongenoegen, dat een krant in een artikel eiste dat kandidates voortaan ook op karakter beoordeeld zouden worden. Hildegard Kwandt maakte goed gebruik van het gunstige moment, ze liep modeshows, werd fotomodel en reisde naar Amerika. Souvenirs aan haar verkiezing tot Miss Germany bewaarde ze haar hele leven. In de winkel op de hoek van de Karlsplatz hing een aanplakbiljet van de Tiller Girls. De danseressen leken op elkaar als het ene ei op het andere met hun lange benen, gekleed in identieke strakke kostuums, hun zwarte haar geknipt in hetzelfde korte bobkapsel en de gelijke pose die ze aannamen. Op het…

Radionieuws 1927: ‘Agnes Karll, oprichter en directeur van de Duitse organisatie van verpleegsters, is overleden.’ Agnes Karll, dochter van een landgoedeigenaar, drukte een onuitwisbaar stempel op het beroep verpleegster. Ze bemiddelde voor de leden van haar bond in werk, regelde verzekeringen en juridische bescherming. Dat was voor die tijd in vrouwenberoepen baanbrekend. Daarnaast zette ze zich in voor een driejarige opleiding in de verpleging. Gesa drukte de hoorn van de openbare telefoon in het postgirokantoor tegen haar oor. Tot dusver had ze het hardnekkig voor zich uitgeschoven om haar tante te bellen, maar vandaag kon ze haar slechte geweten niet langer negeren. In haar brief had ze over pijn geklaagd en gezinspeeld op een ernstige ziekte, maar dat was, zoals Gesa al vermoed had, niet meer dan een middel geweest…

Radionieuws 1927: ‘De pas veertien jaar oude Noorse Sonja Henie wint de wereldtitel bij het kunstschaatsen.’ Haar overwinning werd beschouwd als een onrechtvaardige beoordeling van de grotendeels Noorse jury. Sonja Henies grootste concurrente Herma Jaros-Szabo zette daarna een punt achter haar loopbaan. Voor de jonge Noorse was het de start van een opmerkelijke carrière, waarin ze veel titels behaalde en zelfs contracten in Hollywood kreeg. Vrijdagavond stipt zes uur kon Gesa de tintelende spanning die haar in zijn greep had bijna niet meer verdragen. Samen met Carla Simonetti stond ze voor de microfoon in de studio en wachtte op haar beurt. De twee vrouwen kwamen in de eerste scène van het misdaadhoorspel aan bod en zo meteen zouden hun stemmen naar de mensen uitgezonden worden. Ze zouden te horen zijn…

Radionieuws 1927: ‘De politica Olga Rudel-Zeynek wordt presidente van de Bondsraad in Oostenrijk.’ Zij was de eerste vrouw in de moderne geschiedenis die voorzitter werd van een staatsparlement. Olga Rudel-Zeynek werd tweemaal herkozen, tot de Bondsraad in 1934 werd opgeheven. Na de oorlog probeerde zij vrouwen ervan te overtuigen om gebruik te maken van hun politiek stemrecht. Was hij een stap te ver gegaan? De uitdrukking paste bij het beeld dat nog steeds door Alberts hoofd spookte. Dat van Gesa bij de dakrand. Hij was echt bang geweest dat ze zichzelf van het leven had willen beroven. Toen hij haar bij de dakrand had zien staan, was de draagwijdte van Carla Simonetti’s gekonkel ineens ten volle tot hem doorgedrongen. Uit puur egoïsme had ze de toekomst van een ander mens…

Radionieuws 1927: ‘De Berlijnse vrouwelijke komiek Senta Söneland bezoekt verkleed als straatverkoopster het Hofbal bij Zille in het Sportpalast.’ Senta Söneland was de dochter van een officier en had zelfs een middelbare meisjesschool doorlopen voordat ze koos voor een carrière bij het toneel en de film. Na de Eerste Wereldoorlog kwam ze in actie voor het vrouwenkiesrecht en hield vlammende toespraken. In 1934, nadat haar man plotseling was overleden, pleegde ze zelfmoord. Door het grote raam in de tussenwand keek Margot naar de zendstudio waar Friedrich Milanski de nieuwsberichten las. Hij zag er geconcentreerd uit. Een koptelefoon hield zijn weerbarstige krullen in bedwang. Hij zat achter de tafel, de microfoon stond voor hem. Hij was zich vast niet bewust van zijn expressieve mimiek terwijl hij las. Margot sloeg hem gefascineerd…

Radionieuws 1927: ‘Kea Bouman wint in het Roland-Garros-tennistoernooi in Parijs van de Zuid-Afrikaanse Irene Bower Peacock.’ Daarmee was Kea Bouman, voluit Cornelia, de enige Nederlandse die ooit een grandslamtoernooi had gewonnen. Kea was niet alleen succesvol in het tennis, ze was ook Nederlands golfkampioene en ze speelde in het nationale hockeyteam. Het was een milde avond en de villa aan de Schaumainkai baadde in het licht. Een constante stroom automobielen voerde gasten naar een cocktailparty bij Hans-Hermann Velbert. Het leidde zelfs tot een file op straat, want niet alle auto’s konden meteen doorrijden over de met kiezels bestrooide inrit. Albert was blij dat hij dichtbij woonde en weg kon gaan zonder de aandacht te trekken, zodra dat met goed fatsoen kon. Hij was moe, hij zou graag thuis met een…

Radionieuws 1927: ‘De door schandalen achtervolgde Anita Berber en haar echtgenoot, de Amerikaanse danser Henri Châtin Hofmann, starten hun tournee door het Nabije Oosten.’ Anita Berber was een beruchte femme fatale in de roaring twenties, haar gedrag was een en al provocatie. Ze deed wat ze wilde, danste naakt op het podium, dronk, gebruikte excessief drugs en hield van zowel mannen als vrouwen. Op haar negenentwintigste stierf ze aan de gevolgen van tuberculose, waar haar verzwakte lichaam niet meer tegen opgewassen was. Ze genoot met volle teugen van haar korte leven en inspireerde menig tijdgenote. Een hoorbaar gerommel van haar maag herinnerde Inge eraan dat ze vandaag nog niets had gegeten. Vanmorgen was ze van Curts appartement naar huis gegaan om zich te verkleden voor haar werk op kantoor. Daarna…

Radionieuws 1927: ‘De beroemde Berlijnse toneelspeelster Else Eckersberg brengt haar eerste zoon Alexander ter wereld.’ Op haar vijftiende kreeg Else Eckersberg bij Max Reinhardt les aan het Deutsches Theater in Berlijn en ze werd als enig meisje aangenomen voor een vervolgopleiding. Ze trouwde drie keer: met de jurist Walther Eitzen, met Philipp baron Schey von Koromla en met Paul graaf Yorck von Wartenburg. In 1944 werd ze in verband met de aanslag op 20 juli in hechtenis genomen en bracht twee maanden in eenzame opsluiting door. ‘Maar wat moet ik nu doen?’ Friedrich moest roepen om boven het geluid van de lauwwarme wind, die door de open raampjes naar binnen waaide, en het gerammel van het bord op het dak uit te komen. Ze hadden het eraf kunnen halen voor…

Radionieuws 1927: ‘Er komt een nieuw boek uit dat de potentie heeft een schandaal te veroorzaken. De titel luidt: Rudolph Valentino – herinneringen. Een intieme en interessante terugblik op het leven van de overleden wereldster, door zijn vrouw Natacha Rambova.’ Natacha Rambova heette eigenlijk Winifred O’Shaunessy. Ze was een rijke erfgename die in de loop der jaren allerlei bezigheden zocht. Naast schrijven waren dat onder andere toneelspelen, modeontwerpen en archeologie. Bovendien had ze allerlei affaires en was ze regelmatig betrokken bij schandalen. Ze was van 1923 tot 1926 getrouwd met Rudolph Valentino. ‘Je ontmoet elkaar in het leven altijd twee keer,’ declameerde Margots moeder een van haar favoriete uitspraken waar haar dochter nu net geen behoefte aan had. Zonder geluid te maken bewoog ze haar lippen mee met het tweede…

Radionieuws 1929: ‘Amelia Earhart wordt de eerste voorzitter van de nieuw opgerichte organisatie Ninety-Nines.’ De Ninety-Nines werd in november 1929 op Long Island in het leven geroepen. De organisatie behartigde de belangen van 99 vrouwelijke piloten. In die tijd waren er alles bij elkaar 117 geregistreerde vrouwelijke piloten in de VS. Met name dankzij de populariteit van Amelia Earhart werden de vliegeniersters al snel meer gerespecteerd en geaccepteerd. Tegenwoordig is de Ninety-Nines de grootste vereniging van vrouwelijke piloten ter wereld. Albert Bronnen was gelukkig. Zoals hij had voorspeld, ontwikkelde de radio zich razendsnel. Nog maar twee jaar na commissaris Feldmanns eerste grote hoorspelsucces waren er in Duitsland al drie miljoen radioluisteraars. Het was een massamedium geworden. De omroep in de hoofdstad was nog steeds nummer één, maar de concurrentie zat…

Bij de totstandkoming van De radiozussen waren veel lieve mensen een enorme hulp. Hen wil ik nu graag bedanken. In de eerste plaats natuurlijk mijn familie, die me bij alle romanprojecten altijd met enthousiasme, geduld en interesse ondersteunt. Zonder mijn man, mijn ouders en mijn kinderen zouden mijn dromen geen werkelijkheid kunnen worden. Jullie schenken mij kracht en tijd, en ik hou ontzettend veel van jullie. Speciale dank gaat uit naar mijn fantastische agente Eva Semitzidou van het literair agentschap Michael Gaeb. Zij heeft deze roman op weg geholpen en ze is mijn rots in de branding waar ik op bouw. Haar onwankelbare vertrouwen en hartelijkheid waardeer ik enorm. Veel dank aan Magdalena Heer van Penguin Verlag, die dit romanproject vanaf dag één met grote betrokkenheid heeft begeleid en altijd…

Radionieuws 1927: ‘De in Engeland wonende Tsjechische Vera Menchik wordt de eerste vrouwelijke wereldkampioen schaken.’ In de jaren daarna werd ze uitgenodigd voor belangrijke internationale toernooien. In het begin werd ze niet serieus genomen door haar mannelijke collega’s, tot ze van vele grootmeesters won. Tot haar dood verdedigde ze haar wereldtitel elk jaar. In 1944 kwam Vera Menchik samen met haar zus en haar moeder in haar huis in Londen bij een bombardement om het leven. Het was een wandeling van een minuut of tien van het gebouw waar de omroep was gevestigd naar de Ziegelgasse, die op een steenworp afstand van de Liebfrauenberg lag. Even na halfzeven klom Gesa de trap op naar de tweede verdieping van een oud huis met meerdere verdiepingen. Inge en Rolf Jacobs hadden het…

Radionieuws 1927: ‘De Weense operettezangeres Rita Georg speelt Sonja in de wereldpremière van Der Zarewitsch van Frans Léhar in het Deutsches Künstlertheater in Berlijn.’ Rita Georg was een persoonlijke ontdekking van Léhar, die zich qua stem niet met andere zangeressen uit die tijd kon meten. Toch maakte ze carrière in Duitsland, Frankrijk en Nederland. In 1943 werd ze in Nederland door de nationaalsocialisten opgepakt. Na haar vrijlating emigreerde ze en ze stierf in 1973 in Canada. Margot rangschikte de onderdelen van het scheerapparaat van links naar rechts voor zich op de keukentafel, draaide het kapje op de kam en controleerde het apparaat. Daarna deed ze alles samen met de gebruiksaanwijzing in de doos. Ze wreef in haar brandende ogen. Naast haar werk bij het radio-orkest verdiende ze met thuiswerk nog…

Radionieuws 1927: ‘De succesvolle Britse romanschrijfster Mary Barbara Hamilton trouwt met captain Alexander George McCorquodale.’ De destijds 25 jaar oude schrijfster vergaarde later wereldroem als Barbara Cartland, verkocht meer dan een miljard boeken en werd de stiefgrootmoeder van Diana, prinses van Wales. Een paar collega’s wilden de succesvolle eerste uitzending in een kroeg vieren en probeerden hun over te halen om mee te gaan, maar de twee jonge vrouwen hadden daar geen zin in. Margot liet haar instrument in de studio staan, net als de andere orkestleden, omdat ze het de volgende dag toch weer nodig hadden en het was niet realistisch om te denken dat ze voor die tijd nog zouden oefenen. ‘Ik fiets,’ besloot Gesa kordaat en ze nam de fiets van Margot over. ‘Ga jij maar achterop…

Radionieuws 1927: ‘De Amerikaanse Victoria Woodhall overlijdt op hoge leeftijd in Tewkesbury, Engeland.’ Victoria Woodhall was een moderne vrouw met radicale opvattingen, die haar tijd ver vooruit was. Ze kwam op voor gelijkberechtiging van vrouwen en Afro-Amerikanen, en voor de vrije liefde. Ze werkte onder andere met geesteszieken, als krantenuitgeefster en als beursmakelaar op Wall Street. In 1872 deed ze zelfs als eerste vrouwelijke kandidate een gooi naar het ambt van president van de Verenigde Staten. De emotionele achtbaan van de afgelopen uren en dagen eiste zijn tol. Ze moest niet alleen het abrupte ontslag en het net zo abrupte weer in dienst genomen worden verwerken, het speelde Gesa ook nog parten dat haar relatie met Willi uit was. Ze voelde zich als een vat waar steeds meer werd in…

Radionieuws 1927: ‘De actrice Elisabeth Strickrodt trouwt met de jonge hertog Joachim Ernst von Anhalt.’ Elisabeth Strickrodt werd in 1903 in Sachsen als dochter van een operazanger geboren. Haar huwelijk met hertog Joachim Ernst von Anhalt hield niet lang stand, het werd in 1929 al ontbonden. ‘Inge tutoyeert bijna de helft van de mensen bij de omroep, Margot! En ik doe het ook met veel collega’s. Dat is heel normaal als je samenwerkt en veel tijd met elkaar doorbrengt, daar steekt niets achter. Niemand zal het raar vinden als je Friedrich Milanski tutoyeert. Wij noemen hem trouwens ook bij zijn voornaam.’ Gesa, Inge en Margot slenterden door het warenhuis Michael Schneider in de Zeil. Ze gunden zich zelden een kop koffie in de Alten Hauptwache, maar ze hadden er een…

Radionieuws 1927: ‘De Weense architecte Margarete Lihotzky trouwt in Frankfurt met bouwingenieur Wilhelm Schütte.’ Margarete Lihotzky was een van de eerste vrouwelijke architecten. Ze ontwikkelde de Frankfurter keuken, het prototype van de moderne inbouwkeuken, die haar wereldwijd beroemd maakte. In 1927 ontwierp ze samen met haar kersverse echtgenoot een concept voor een ‘woning voor de alleenstaande werkende vrouw’. De lucht in de keuken was heet en vochtig. Gesa gooide allebei de ramen naar het steegje open, maar het duurde een tijd voor de damp wegtrok. ‘Rolf,’ zei ze op de toon van een toegeeflijke grote zus, ‘wat sta jij nu te doen?’ Inges broer stond bij het fornuis, een houten lepel in zijn hand, en keek fronsend in de grote pan. ‘Ik kook de was. Maar het lukt niet zo…

Radionieuws 1927: ‘Het drama Ferne, naar een roman van Vicki Baum, wordt vertoond in de bioscopen. De film is verboden voor jongeren.’ Vicki Baum was een vrouw met veel talenten: geschoold harpiste, redactrice van tijdschriften, auteur. De dochter van een Joodse regeringsambtenaar emigreerde in 1932 naar Amerika. Haar romans werden in 1933 vernietigd bij de boekverbrandingen in het Duitse Rijk. Onderweg naar de zendstudio dacht Albert na over zijn secretaresse. Hij probeerde haar te begrijpen. Ze verwachtte meer van het leven dan zijn secretaresse zijn, dat was hem wel duidelijk. En wie kon haar dat kwalijk nemen? Toch zette hij vraagtekens bij haar keuze om zich afhankelijk te maken van Curt Schäfer. Albert kende types als de koordirigent. Van zichzelf overtuigde egotrippers, middelpunt van hun eigen kleine universum. Roofdieren, die…

Radionieuws 1927: ‘Clara Zetkin, een van de oudste politiek strijdsters van Europa en communistisch afgevaardigde in de Rijksdag viert haar zeventigste verjaardag.’ In 1927 woonde Clara Zetkin in Moskou en was daar vertegenwoordigster van de Duitse Communisten bij de Derde Internationale. In 1920 werd ze in de Rijksdag gekozen. Daarvoor was ze samen met Rosa Luxembourg lid van de Spartacusbond. Clara Zetkin stierf in ballingschap in de Sovjet Unie op de leeftijd van 75 jaar. Evenals op de radio en in de kranten veranderde de reclame overal in Frankfurt met het seizoen, ook op de stadsbussen, reclamezuilen en -borden. Vroeger was het Gesa nooit opgevallen, maar sinds ze zelf reclame op de radio presenteerde, had ze het gevoel dat je overal werd geconfronteerd met de weinig subtiele boodschappen voor de…

Radionieuws 1927: ‘Cilly Aussem is in de eerste ronde van het tennistoernooi in Wimbledon uitgeschakeld door de Britse Betty Nuthall.’ Cäcilie ‘Cilly’ Aussem was op dat moment achttien jaar oud en draaide nog niet lang mee in het internationale tenniscircuit. In 1923 had haar ambitieuze moeder haar aangemeld bij de Keulse tennisvereniging Rot-Weiß. Met haar dominante mama op de achtergrond won Cilly al in de herfst van datzelfde jaar haar eerste toernooi. In 1931 won ze als eerste Duitse de titel in Wimbledon. Er was een voorzichtig optimisme bij Gesa ontwaakt. Het gesprek met haar vriendinnen had haar goed gedaan. Maar dat gevoel vervloog al snel toen ze na de terugreis afscheid nam van Margot en alleen op weg naar huis ging. Nog nooit in haar leven had ze zich…

Omdat ik heel graag naar ‘oude’ misdaadhoorspelen op de BBC luister, fascineert het onderwerp radio me al een hele tijd. Met name de ontwikkeling die hij in de loop der tijd heeft doorgemaakt. Al ongeveer honderd jaar luisteren we in Duitsland naar de radio. In het begin werd er veel muziek uitgezonden, maar ook nieuws, sport, cultuur en entertainment. Tot op de dag van vandaag is de radio een deel van ons dagelijks leven, nog steeds is hij sterk aanwezig. We zetten allemaal bijna dagelijks min of meer onbewust de radio aan en laten ons bij onze bezigheden door de uitzendingen vergezellen. Interviews met bekende Engelse hoorspelacteurs, hun anekdotes uit een tijd voordat er televisie was, hebben mij ertoe geïnspireerd om me te verdiepen in de geschiedenis van de radio…