Inhoudsopgave van Editie 5 - 2025 - Historia

GRIEKEN Een oude Griekse tempel blijft archeologen verrassen, niet alleen door zijn indrukwekkende omvang, maar ook door zijn functie. Nu suggereert de architectuur van het gebouw ook dat de Griekse zeegod Poseidon misschien niet de enige god was die in de tempel werd aanbeden. De tempel ligt in het westen van het schiereiland Peloponnesos en werd in 2022 ontdekt. Uit de laatste opgravingen blijkt dat de tempel 28 bij 9,5 meter meet. De grootte is op zich al verrassend, maar nog spectaculairder is dat het bouwwerk uit drie kamers bestaat. Eén daarvan is waarschijnlijk een voorkamer, terwijl de andere twee allebei als altaarruimte lijken te hebben gediend. En dit verrast de archeologen. ‘We hebben een archaïsche tempel die bestaat uit twee centrale kamers […] De plattegrond van de tempel is…

ARCHEOLOGIE In de Khaybar-oase, 150 kilometer ten noorden van Medina, is een 4400 jaar oude nederzetting ontdekt die alleen kon overleven dankzij de oase. De ontdekking illustreert de overgang van een nomadische leefwijze naar vaste woonplaatsen in het Saoedi-Arabië van de bronstijd, maar ook hoe deze vroege woestijngemeenschappen aanzienlijk ver-schilden van de bekendere beschavingen van Egypte en Mesopotamië. De nederzet-ting besloeg circa 1,5 hectare – ongeveer twee voetbalvelden – en bestond uit een centraal deel en een woondeel. Archeologen hebben het dorp al-Natah genoemd en schatten in hun onderzoek dat er ongeveer 500 mensen woonden. Toch was het dorp indrukwekkend gebouwd voor zijn tijd. Er zijn sporen gevonden van zeker 50 huizen van leem en zelfs van een 14,5 kilometer lange muur om de nederzetting en de oase te beschermen…

Volgens het Guinness Book ofRecords is de oudste persoon van wie de leeftijd is bevestigd 122 jaar en 164 dagen oud geworden. Maar de patriarchen van het Oude Testament werden honderden jaren oud. Zo staat er te lezen dat Methusalem 969 jaar leefde, en hij was lang niet de enige die 900 kaarsjes mocht uitblazen. Schriftgeleerden die de Bijbel letterlijk nemen, hebben wel gesteld dat mensen in Bijbelse tijden ouder werden omdat de wereld er anders uitzag. De oeroude mensen leefden vóór de zondvloed, toen de mensen dichter bij God stonden en in een volmaaktere staat verkeerden, zowel lichamelijk als geestelijk. God had de mens eigenlijk het eeuwige leven toebedacht, maar veranderde van gedachten en verkortte ons leven toen de mens zondig werd. Andere geleerden leiden uit de Bijbel af…

Vanaf 1897 investeerde Duitsland Venorme bedragen in zijn zeevloot. In recordtijd werd het keizerrijk een belangrijke zeemacht. De keizerlijke marine was echter geen partij voor de Britse, die bij het uitbreken van de oorlog in 1914 nog steeds de beste ter wereld was. Daarom konden de Britten de Noordzee blokkeren en voorkomen dat schepen voorraden naar de Duitse kust brachten. De keizerlijke vloot werd gedwongen aan te vallen, wat resulteerde in de grootste zeeslag van de Eerste Wereldoorlog, voor de Deense westkust. 149 Britse schepen met circa 52.500 man en 101 Duitse schepen met circa 37.500 man ontmoetten elkaar op 31 mei 1916 in de Zeeslag bij Jutland. Beide partijen beschouwden zichzelf achteraf als de winnaar. ‘De Engelsen zijn verslagen. U hebt een nieuw hoofdstuk in de wereldgeschiedenis geschreven,’ zei…

Tussen 1924 en 1931 borg Ernest Cox in totaal 33 Duitse oorlogsschepen met een totaal gewicht van ruim 200.000 ton. Daarna nam zijn hoofdingenieur Thomas McKenzie het over, die tussen 1934 en 1939 nog zes zware oorlogsschepen borg voor het bedrijf Metal Industries. Van de laatste 13 schepen op de bodem van Scapa Flow waren drie slagschepen, vier lichte kruisers en twee destroyers nog de moeite van het bergen waard, maar daar stak de Tweede Wereldoorlog een stokje voor. Scapa Flow was nu echter zo opgeruimd dat de basis weer gebruikt kon worden als hoofdkwartier van de Britse Atlantische vloot. Na de Tweede Wereldoorlog werd besloten om de rest te laten liggen. De overgebleven schepen liggen dus nog steeds op de bodem, waar ze een attractie zijn voor recreatieve duikers.…

Toen László Bíró zijn pen ontwikkelde, was het idee dat deze net als de vulpen navulbaar moest zijn. De pen zelf was daarom van metaal en werd beschouwd als een luxeproduct. In Engeland kostten Bíró’s eerste pennen 55 shilling – een prijs die nu gelijk zou staan aan rui m 100 euro. Niet iedereen kon zich zo’n dure pen veroorloven, wat de Franse zakenman Marcel Bich op een idee bracht. Hij besefte dat de toekomst van de balpen lag in massaproductie, waardoor de eenheidsprijs drastisch omlaag kon. Bich, die zijn bedrijf BIC noemde, kocht het patent op de pen van de gebroeders Bíró. In 1950 kon BIC de balpen Cristal, gemaakt van plastic, op de markt brengen voor een fractie van de oorspronkelijke prijs. De pen was zo goedkoop dat…

Op een avond halverwege de 19e eeuw klimmen negen mensen uit een postkoets na een non-stop reis van 10 dagen – dag en nacht door stofwolken en ondraaglijke hitte. Sommigen zijn wagenziek door de hobbelige tocht over de slechte wegen. De meesten zijn moe. Geradbraakt en beurs zijn ze allemaal. De koetsier heeft ze gemaand uit te stappen. Niet omdat de bestemming is bereikt, maar omdat ze het laatste stuk moeten lopen. De volgende 6 kilometer is de weg namelijk bedekt met een dikke laag zand waar de postkoets met passagiers onmogelijk doorheen kan komen. ‘We moesten de muilezels bijkans met stenen slaan om ze ertoe te bewegen de laatste paar mijl naar het poststation af te leggen,’ vertelt passagier Waterman Ormsby later. Als ze het gammele bouwwerk dat voor…

In 1942 werd Otto Skorzeny geëerd met het IJzeren Kruis 2e Klasse voor zijn inzet tijdens de Duitse invasie van Rusland in 1941. De redding van Mussolini het jaar daarop resulteerde in de meest prestigieuze medaille van het leger, het Ridderkruis, uitgereikt door de Führer zelf. Maar Otto Skorzeny werd niet alleen geëerd door de top van het Derde Rijk. Zelfs de geallieerden erkenden de vaardigheden van de commando. Na de redding van Mussolini zei de Britse premier Winston Churchill ‘De aanval werd gekenmerkt door grote durf en uitgevoerd met enorme kracht.’…

Ergens in de Universiteitsbibliotheek in Amsterdam ligt een klein manuscript uit de middeleeuwen dat jarenlang over het hoofd was gezien. Maar in 2013 bracht historicus Irene Meekes-Van Toer daar verandering in, want voor haar masterscriptie onderzocht ze het boekje en ontdekte ze een complete jaarhoroscoop uit halverwege de 15e eeuw. Horoscopen uit de middeleeuwen waren echter anders dan die van nu. Nu staat je eigen sterrenbeeld centraal, maar in de middeleeuwen wisten mensen vaak niet eens precies wanneer ze waren geboren. In de middeleeuwen was vooral de positie van de zon belangrijk. Van 21 mei tot 20 juni stond de zon bijvoorbeeld in Tweelingen en in die periode golden de adviezen voor dat sterrenbeeld gewoon voor alle mensen. De Nederlandse horoscoop is echter vooral geschreven voor de midden-en hogere klasse,…

De eerste suikervrije frisdrank werd in 1958 gelanceerd door Royal Crown Cola. De drank werd een grote hit, omdat veel Amerikaanse consumenten zwaarder begonnen te worden. Marktonderzoek uit 1962 toonde aan dat 28 procent van de Amerikaanse bevolking goed op zijn of haar omvang lette. Datzelfde jaar lanceerde Coca-Cola zijn eerste suikervrije frisdrank, TaB. Het jaar erop volgde Pepsi met Diet Pepsi. In 1982 bracht Coca-Cola Diet Coke op de markt. Beroemdheden als zangeres Paula Abdul en muzikant Elton John maakten er reclame voor. Pepsi gebruikte een soortgelijke tactiek en huurde komiek Billy Crystal, Hollywoodster Michael J. Fox en model Cindy Crawford in om Diet Pepsi aan te prijzen. Uiteindelijk won Coca-Cola de strijd om de favoriete suikervrije drank van de VS. In bepaalde perioden verkocht Diet Coke zelfs beter…

1 Spiezenmuur weerstond cavalerie Begin 16 eeuw bestond de tercio vooral uit piekeniers (circa 1500 man) met meterslange spiezen die onder andere cavalerie aanvallen konden afweren. Tussen de piekeniers ston-den rodeleros – voetvolk met zwaarden en schilden die afrekenden met iedereen die voorbij de piekeniers kwam. 2 Musketten verpletterden de vijand De tercio verschilde vooral op één punt van andere formaties uit die tijd: vuurkracht. Op elke hoek van de formatie stonden 100 à 400 musketiers. Ze konden vijandelijke eenheden van afstand beschieten en als de vijand dichtbij kwam, trokken ze zich terug achter de piekeniers. 3 Schutters verdedigen de flank Op de flanken van de hoofdmacht stonden groepjes van 30 à 40 musketiers. Hun rol was voornamelijk defensief. Ze moesten de piekeniers en rodeleros van de tercio verdedigen tegen…

In 1980-1981 deden archeologen een lugubere ontdekking toen ze de grote tempel Templo Mayor opgroeven in de Azteekse hoofdstad Tenochtitlán, het huidige Mexico-Stad. Er werden 42 kinderen gevonden in een massagraf, en er waren aanwijzingen dat ze geofferd waren. Destijds was dit het hoogste aantal geofferde kinderen dat ooit op één plek was gevonden. Later onderzoek verduidelijkte dat de kinderen waren geofferd aan de regengod Tlaloc, maar hoewel het aantal erg groot was, waren kindoffers aan Tlaloc niet ongewoon. Waarom de kinderen moesten sterven in de naam van de god, was echter nog de vraag. Maar op een recente conferentie over de relatie van de Azteken met water en leven kwam archeoloog en leider van het opgravingsproject van de Templo Mayor, Leonardo López Luján, met een theorie die nu veel…

1982-1985 Militie ontstaat in het geheim Na de Israëlische invasie van Libanon in 1982 wordt de sjiitische ondergrondse militie Hezbollah opgericht. Met steun van de Iraanse ayatollah Khomeini voert Hezbollah aanvallen uit op de Israëlische bezetter in Zuid-Libanon, terwijl de groep zijn ideologie formuleert. 1985-1990 Maatschappelijke rol Hezbollah treedt naar voren en verkondigt openlijk zijn doelstellingen als strijdorganisatie. Naast de verzetsstrijd is Hezbollah ook maatschappelijk betrokken. De beweging bouwt en beheert scholen en ziekenhuizen, terwijl het bouwbedrijf Jihad al-Bina door de oorlog verwoeste huizen herbouwt. 1991 TOT NU Machtig in Libanon Als uitvloeisel van de maatschappelijke betrokkenheid krijgt Hezbollah in 1992 een politieke tak, die in het Libanese parlement komt. Daarnaast krijgt de militaire tak steeds betere training en wapens, waardoor Hezbollah meer op een leger lijkt dan op een…

In 476 kwam het West-Romeinse Rijk ten val, en in de I chaos ging belangrijke kennis verloren. Gelukkig zijn er wel wat documenten bewaard gebleven. En die zorgen voor verrassing en verwarring, want ze maken gewag van baanbrekende uitvindingen en technologieën die volgens de de geleerden van nu pas meer dan duizend jaar later werden gerealiseerd. Deze oude uitvindingen vormen het uitgangspunt voor allerlei fantasierijke theorieën, tot en met inventieve buitenaardse wezens. Een meer waarschijnlijke verklaring is dat de oude beschavingen veel geavanceerder waren dan eerder gedacht. Bronzen tandwielen dreven eerste computer aan In 1901 werd een vormeloze brok metaal opgevist uit een scheepswrak bij het Griekse eiland Antikythera. Bij nader onderzoek in Athene bleek het object tandwieltjes en astronomische inscripties te bevatten. Maar pas toen in 1971 röntgenfoto’s werden…

Van de vele wapens die zeerovers hadden, was de vlag het belangrijkst. Dit lapje stof gaf aan dat zijn eigenaar buiten de wet stond en moest tegenstanders tot directe overgave bewegen. Zo’n vlag was dan ook opgesierd met schedels, botten, wapens en andere schrikwekkende symbolen. Zoals de zandloper, die aangaf dat de tijd op was, als een tegenstander zich niet overgaf.…

De gebroeders Nairn reden verschillende routes naar Bagdad. De belangrijkste was vanuit Beiroet in het Franse mandaatgebied dat na de Eerste Wereldoorlog ontstond. Van daaruit reed de bus via Damascus naar Bagdad in het Britse mandaatgebied. Andere routes liepen via de ruïnestad Palmyra in het noorden, terwijl een zuidelijke route begon in Jeruzalem of Tel Aviv en via Amman naar Damascus en verder naar Bagdad voerde. Alle routes ontmoetten elkaar in de oase Rutbah. In de beginjaren gebruikten de gebroeders Nairn Cadillac V-63-personenauto’s, die slechts twee tot drie passagiers konden vervoeren omdat er extra water en postzakken mee moesten. De reizen duurden meestal tussen de 20 en 24 uur. De oudste broer, Norman Nairn (1894-1968), vestigde het record voor de snelste reis toen hij in 1924 een weddenschap won om…

Knut Hamsun werd in 1859 geboren in Lom in Zuidoost-Noorwegen. Hij woonde hier de eerste vier jaar van zijn leven met zijn vader, die kleermaker was, en zijn moeder, die uit een oude boerenfamilie kwam. Toen een rijke oom het arme gezin aanbood om op een van zijn boerderijen te wonen, verhuisden ze naar Hamarøy in het hoge noorden. Toen Knut negen jaar was, nam zijn oom hem aan als helper in een postkantoortje. Vijf jaar lang werd Knut mishandeld door zijn oom, die zijn neefje vaak tot bloedens toe sloeg. Voor het slapen gaan kreeg Knut een stukje brood en een beker melk. Knut liep verschillende keren weg van huis, maar werd altijd weer gepakt. In 1873, toen hij 14 was, vluchtte hij voorgoed. Daarna werkte hij jaren als…

Tot 1938 was Saoedi-Arabië op het Arabisch Schiereiland een slape rige, arme woestijnstaat die wei naties van de wereld. Maar daar nig aandacht kreeg van de grote kwam verandering in toen de Saoedi’s met Amerikaanse hulp enorme hoeveelheden olie en gas uit de grond begonnen te halen. Open machtigste landen. eens werd Saoedi-Arabië een van de rijkste Tegenwoordig presenteert het land zich als een modern mekka voor kunst-en sport gime nog steeds gebonden is aan een streng conservatieve interpretatie van de liefhebbers. De realiteit is echter dat het re islam vanwege een eeuwenoude eed. Hoe is Saoedi-Arabië ontstaan? Het huidige Saoedi-Arabië ontstond in 1932, toen het land werd gesticht als koninkrijk met Ibn Saoed (circa 1875-1953) als heerser. Daar ging een dramatische machtsstrijd aan vooraf. Sinds de 18e eeuw regeerde…

Erik Wallin – Zweedse SS’er De Zweed Erik Wallin vocht al sinds 1939 tegen de Russen, eerst als vrijwilliger in Finland en vanaf januari 1943 in de Waffen-SS. Tijdens de strijd om Berlijn had hij de rang van SS-Unterscharführer, wat gelijkstaat aan korporaal of sergeant. Helge Fjelde – Deense SS’er Als lid van de Deense nazipartij vocht Helge Fjelde vanaf 1942 aan het Oostfront in het Freikorps Danmark en de Waffen-SS. In 1942 verloor hij zijn oog bij Demjansk, en hij droeg de rest van de oorlog een glazen oog. Fjelde ontving het Duitse IJzeren Kruis voor zijn inzet. Åse Grill Fasting – Noorse verpleegster In de zomer van 1941 meldde de Noorse Åse Grill Fasting zich bij het Duitse Rode Kruis en werd het jaar daarop naar het Oostfront…

DAGELIJKS LEVEN Als je tussen de 4e en 7e eeuw werd uitgenodigd voor een diner bij de elite van het oostelijke Middellandse Zeegebied, stond er waarschijnlijk wijn uit Gaza op tafel. Maar werd er druivennat uit het huidige Turkije geschonken, dan hoorde je bij het gepeupel. Dit is een van de conclusies van een grote nieuwe studie naar de wijnen die in de late klassieke oudheid werden gedronken. Vanaf medio 4e eeuw, rond dezelfde tijd dat het West-Romeinse Rijk viel en veel van zijn macht verloor aan het Oost-Romeinse Rijk, vonden er ook grote veranderingen plaats op de wijnmarkt. Voorheen produceerde het Italiaanse schiereiland veel wijn, maar met name door invallen van Germaanse stammen werden de wijnstokken vernietigd en daalde de productie. In plaats daarvan ontstonden er nieuwe wijngebieden: Gaza…

De Engelse koningin Maria I (Mary I in het Engels) kreeg de weinig vleiende bijnaam ‘Bloody Mary’ vanwege haar religieuze vervolging van protestanten tijdens haar regeerperiode van 1553 tot 1558. Ze erfde de troon van haar protestantse halfbroer Eduard VI en probeerde het katholicisme in Engeland terug te brengen, dat haar vader Hendrik VIII had afgeschaft toen hij brak met de paus en zijn eigen Anglicaanse Kerk stichtte. Maria was een fervent katholiek en zette een felle vervolging van protestanten op touw, waardoor ongeveer 300 protestanten op de brandstapel belandden wegens ketterij. Deze periode van religieuze vervolging en wreedheid gaf de koningin een reputatie als meedogenloze heerser en leidde tot haar sinistere bijnaam Bloody Mary. Maar historisch gezien was Maria lang niet de enige vorst die ‘ketters’ op de brandstapel…

Vóór de farao’s een van de meest geavanceerde rijken uit de oudheid stichtten, werd het gebied langs de Nijl bewoond door verschillende culturen. De meest prominente was de Merimdecultuur die haar hoogtijdagen had van ca. 5000 tot 4000 v.Chr. Volgens historici markeert de Merimde-cultuur de overgang bij de prehistorische Egyptenaren van nomaden naar boeren, en daarmee het begin van de eerste georganiseerde gemeenschappen in Egypte. De Merimde-cultuur leefde in een gebied aan de Nijl, op slechts 45 kilometer van het huidige Caïro. De regio was geschikt voor landbouw dankzij de Nijl, die zowel water als voedingsrijk sediment leverde. In dit vruchtbare gebied verbouwden de Merimde tarwe en gerst. Men hield er vee, schapen en geiten. Er werd ook gejaagd op onder andere nijlpaarden en krokodillen. Dankzij de stabiele voedselvoorziening kon…

10 SLAGSCHEPEN Slechts één slagschip overleefde Van de in totaal 11 slagschepen van elk circa 25.000 ton zonken er tien op 21 juni 1919. Alleen de grootste, Baden, kon door de Britten gered worden. Ze sneden de ankerkettingen door en lieten het schip aan de grond lopen. 5 KRUISERS Een handvol kruisers zonk De Duitsers brachten vijf van de acht kruisers tot zinken voordat de Britten hen konden tegenhouden. Een van de geredde kruisers was de Nürnberg van 5400 ton, die Britse bewakers aan de grond wisten te zetten voor hij zonk. 5 SLAGKRUISERS Alle slagkruisers zonken De vijf Duitse slagkruisers in Scapa Flow verdwenen in de diepte. Ze waren bijna net zo groot als de slagschepen. De 213 meter lange Hindenburg, de zwaarste slagkruiser, was het laatste Duitse schip…

OKTOBER-NOVEMBER 1943 Operatie Weitsprung Doel: De geallieerde leiders Churchill, Roosevelt en Stalin vermoorden tijdens een bijeenkomst in Teheran in 1943. Achtergrond: Hitler dacht dat de aanslag een beslissende invloed kon hebben op het verloop van de oorlog en de alliantie tussen de VS, Groot-Brittannië en de Sovjet-Unie kon verzwakken. Actie: De operatie moest plaatsvinden in het diepste geheim. De Duitsers probeerden spionnen te plaatsen en wilden parachutisten inzetten voor de aanslag. Resultaat: Volgens Sovjetbronnen werd het plan dankzij effectieve observatie ontdekt en verijdeld door de Sovjet-inlichtingendienst NKVD. 25 MEI 1944 Operatie Rösselsprung Doel: De Joegoslavische partizanenleider Josip Broz Tito gevangennemen of doden en het verzet in Joegoslavië breken. Achtergrond: Tito en zijn troepen bezorgden de Duitse bezettingsmacht in de Balkan grote problemen. Actie: Een speciale SS-eenheid ging naar Tito’s hoofdkwartier in Drvar…

Wegens tegenvallende verkopen en stijgende suikerprijzen balanceert de Ameri kaanse frisdrankproducent Pepsi-Cola in 1923 op het randje van de afgrond. De apotheker Caleb Bradham – die het verfrissende drankje 30 jaar eerder bedacht – moet constateren dat zijn bedrijf 55.000 dollar tekortkomt. Hij ziet geen andere optie meer dan het ondenkbare: hij biedt zijn bedrijf te koop aan aan de concurrent Coca-Cola. Coca-Cola is de grootste frisdrankproducent in de VS en de directeur, Robert Woodruff, voelt niets voor een mislukt merk als Pepsi. Op 31 mei 1923 gaat Pepsi-Cola failliet. Een week later stelt het bedrijf Craven Holding Corporation voor 30.000 dollar de merknaam en het colarecept veilig. Coca-Cola zal er nog spijt van krijgen dat het niet definitief met Pepsi heeft afgerekend toen het de kans had. Amerikanen dronken…

Barr Cola, Schotland, 1875 Schotten hadden de smaak te pakken In 1875, maar liefst 11 jaar voordat Coca-Cola het levenslicht zag, konden de Britten genieten van cola van het Schotse bedrijf A.G. Barr. Vooral bij fish-and-chipsrestaurants was het een hit. Barr Cola is nog steeds te koop in Groot-Brittannië. Jolly Cola, Denemarken, 1955 Verzet tegen Coca-Cola Om Cola-Cola in Denemarken van de markt te verdrijven, sloegen 18 bedrijven in 1959 de handen ineen en maakten Jolly Cola. In de jaren 1960 en 1970 had Jolly Cola een marktaandeel van 60 procent, maar sinds de jaren 1980 drinken de Denen toch liever Coca-Cola. Kofola, Tsjecho-Slowakije, 1960 Koffie-cola achter het IJzeren Gordijn Tijdens de Koude Oorlog dronken jongeren in Tsjecho-Slowakije Kofola – een bruine frisdrank van een bijproduct van koffie. Kofola overleefde…

1558: SLAG BIJ GREVELINGEN Frankrijk werd vernederd Hoewel de twee legers ongeveer even groot waren, zaaiden de Spaanse tercio’s met hun superieure vuurkracht paniek onder de Franse soldaten. 12.500 van hen werden gedood, verwond of gevangengenomen, terwijl de Spaanse verliezen slechts 300 man bedroegen. Hierna moest de Franse koning vrede sluiten en de vele bezittingen van Spanje in Italië erkennen. 1583: SLAG BIJ STEENBERGEN Zege stelde Vlaanderen veilig Bij Steenbergen in Vlaanderen stonden de tercio’s tegenover een groter leger van Fransen, Engelsen en Nederlanders. Toch behaalden de Spanjaarden een verpletterende overwinning. 3200 vijandelijke soldaten werden gedood of verwond, terwijl de Spanjaarden slechts 400 man verloren. Een zware slag voor de Nederlandse hoop op onafhankelijkheid. 1634: SLAG BIJ NÖRDLINGEN Zweden leden nederlaag Verschillende tercio’s met veteranen namen deel aan deze veldslag…

16 Israëlische commando’s sluipen geruisloos tussen de si-naasappelbomen in het zuiden van Libanon. Met hun zwarte pakken en beschilderde gezichten zijn de elitesoldaten onzichtbaar in de nacht. Het is 4 september 1997. Het doelwit voor de Israëli’s is de Libanese kustplaats Ansariyah, waar ze bermbommen moeten plaatsen. De geimproviseerde explosieven maken deel uit van de steeds wanhopigere strijd om hun posities in Zuid-Libanon te behouden. De tegenstander is de sjiitische militie Hezbollah, die is uitgegroeid tot de ergste nachtmerrie van de Israëlische bezetter. Om de situatie te keren heeft Israël zijn krachtigste en geheimste wapen ingezet: de commandotroepen. De 16 mannen bij Ansariyah behoren tot de legendarische Shayetet 13 – de elite van de elite. Maar wat ze niet weten, is dat ze in het donker gevolgd worden door hun…

Zelden zagen de gasten zo’n mooi feest in de kolonie Carolina. De grote zaal werd door flonkerende kaarsen verlicht, en een lange tafel was met kostbare wijnen beladen. Het puikje van de gezeten burgerij in Carolina, met poederpruik en in kleurrijke jasjes en robes, bewoog zich rond het middelpunt van het gezelschap: de machtige gouverneur Charles Eden en zijn gade. Opeens gingen de deuren open. Een rijzige, forse, in het zwart geklede figuur banjerde naar binnen. Om zijn middel hing een riem met zes pistolen en een lange sabel. Opvallender was echter zijn gezicht, deels bedekt door een enorme zwarte baard, met vlechten die hij achter zijn oren had gestoken. Tussen de wilde baard en borstelige wenkbrauwen glinsterden twee zwarte priemende ogen die de voorname gasten monsterden. Langzaam keek hij…

Details: • Auteur: Christian Grataloup• Uitvoering: Hardcover• 640 pagina’s• Afmeting: 24,6 x 18,1 x 4,3 cm Over de auteur: Christian Grataloup is geograaf en emeritushoogleraar Geografie aan de universiteit Diderot van Parijs. in Frankrijk wordt hij ook wel beschouwd als meest historisch onderlegde geograaf. De geschiedenis komt tot leven in Historia! In elke aflevering ga je mee terug naar de keerpunten in de wereldgeschiedenis: van hartverscheurende gevechten op het slagveld en gedurfde, spannende ontdekkingsreizen tot de grootste en meest vernuftige bouwwerken. Vervlogen tijden komen tot leven en het heden wordt in perspectief geplaatst. Atlas van de Wereldgeschiedenis De Atlas van de Wereldgeschiedenis brengt de geschiedenis van de mensheid chronologisch en op ongeëvenaarde wijze in beeld. Van de Mesopotamiërs en de Oude Egyptenaren tot de Koude Oorlog en de Arabische Lente:…

Saoedi’s investeren in sport Saoedi-Arabische clubs hebben verschillende grote voetbalsterren overgenomen en in 2034 organiseren de Saoedi’s het WK voetbal. Critici spreken van sportswashing: een poging om het imago te verbeteren door middel van sport. Moraalpolitie bindt in voor toeristen Een investering van 5,6 miljard dollar in de toeristenindustrie moet reizigers aantrekken. Om deze reden heeft het land concerten toegestaan en de bevoegdheden van de moraalpolitie ingeperkt. Die mag geen arrestaties meer verrichten zonder de reguliere politie. Golf krijgt eigen competitie De Saoedi’s hebben hun eigen golfcompetitie opgezet, LIV Golf, die onafhankelijk is van de internationale golfbond PGA. Critici stellen dat het enorme prijzengeld en de vele showelementen van de competitie meer entertainment dan topsport zijn. Musea uit de grond gestampt In 2017 kocht de Saoedische prins Mohammed bin Salman…

ARCHEOLOGIE Een team archeologen uit Polen en Georgië deed een opmerkelijke ontdekking in een Romeins fort in het zuidwesten van Georgië, dicht bij de grens met Turkije. Het fort stond in de Romeinse tijd bekend als Apsaros en was 222 meter lang en 195 meter breed. De ontdekking van de archeologen houdt verband met een bepaalde cultus in het Romeinse Rijk. Tijdens het opgravingsseizoen van dit jaar vonden onderzoekers een dunne gouden plaat met een Griekse inscriptie. De tekst onthult dat de plaat een offer was aan de god Jupiter Dolichenus. Archeologen vermoedden al dat een tempel gewijd aan Jupiter Dolichenus in de buurt van het fort Apsaros zou kunnen liggen. De nieuwe ontdekking ondersteunt hun hypothese. De cultus die de god Jupiter Dolichenus vereerde, maakt deel uit van de…

Zeven vragen over onderwijs 1 Van welke Griekse wijsgeer was Alexander de Grote een leerling? A: Socrates B: Plato C: Aristoteles 2 Welke religieuze term beschrijft geen onderwijs voor kinderen? A: Jesjiva B: Madrassa C: Noviciaat 3 De universiteit van Parijs wordt ook Sorbonne genoemd. Waar komt die naam vandaan? A: Het Franse koningshuis B: De theoloog die de instelling stichtte C: De wijk waar de instelling staat 4 Welke van deze studierichtingen had in de middeleeuwen geen eigen faculteit? A: Alchemie B: Theologie C: Rechten 5 Wat was de eerste onderzoeksuniversiteit en wanneer is deze gesticht? A: University of Oxford (1167) B: Harvard University (1636) C: Humboldt-Universität, Berlijn (1809) 6 Welk land voerde als eerste een algemene leerplicht voor kinderen in? A: Frankrijk B: Nederland C: Denemarken 7 Welk…

EGYPTENAREN CT-scans van mummies zijn de afgelopen jaren een populaire methode geworden om de unieke oude skeletten te onderzoeken. De scans kunnen ons enorm veel vertellen over het leven van duizenden jaren geleden, allemaal zonder dat de sarcofaag geopend hoeft te worden. Ze kunnen ook puzzels oplossen die onderzoekers al jaren voor een raadsel stellen. Dat wordt bewezen door nieuwe scans van een mummie die archeologen lang hoofdbrekens heeft bezorgd – hoe kwam ze eigenlijk in haar kist? Het Field Museum in Chicago heeft 26 van zijn mummies onderzocht in een CT-scanner. De onderzoekers wilden vooral de raadselachtige vrouw Chenet-aa graag onderzoeken. Ze leefde ongeveer 3000 jaar geleden en na haar dood werd ze in een lichaamsvormige kist gelegd die gemaakt was van een soort gips. De methode is bekend…

Er was iets mis. John Tulloch, een jon-gen die vanaf het eiland Cava naar de vele oorlogsschepen in Scapa Flow zat te kijken, wist het gewoon. In de enorme haven in het noorden van Schotland lag de Duitse vloot – slagschepen, kruisers en destroyers, 74 schepen in totaal. De vloot en iets meer dan 1700 Duitse matrozen werden door de Britten in hechtenis gehouden, terwijl de partijen in de Eerste Wereldoorlog druk onderhandelen over de vredesvoorwaarden. Maar op de ochtend van 21 juni 1919 klonk onverwacht de eenzame scheepsbel van het Duitse slagschip Friedrich der Große. Het treurige geluid droeg ver over zee. Het was een signaal. Vanaf de wal keek John Tulloch toe hoe de andere oorlogsschepen het signaal beantwoordden door een voor een de vlag van de…

1 Gaten aan de buitenkant worden gerepareerd De duikers onderzochten de romp om scheepsventielen, ontluchtingspijpen en andere gaten te vinden. Die werden vervolgens gedicht met onder meer cement en metalen platen. 2 Luchtsluizen worden geïnstalleerd Veel van de grote oorlogsschepen waren gezonken met de bodem omhoog. Daarom maakten de duikers van ketelonderdelen van de andere wrakken schoorsteenachtige luchtsluizen. Die leidden van het wrak naar de oppervlakte, waardoor de duikers het wrak konden betreden. 3 Bergers klimmen het wrak in De sluizen hadden ijzeren ladders en twee luchtdichte luiken, die voorkwamen dat de luchtdruk in het schip daalde. Zodra de bergers door het bovenste luik naar binnen waren geklommen, werd dit gesloten en werd de druk verhoogd tot die in het schip. Dan werd het tweede luik geopend en konden de…

Archeoloog vond het Troje van Homerus De Duitse archeoloog Heinrich Schliemann groef tussen 1870 en 1892 Troje op in Turkije – en bewees daarmee dat de stad niet alleen in Homerus’ fantasie bestond. Schliemann vond allerlei voorwerpen, waaronder een gouden diadeem. Lier was het instrument van wijsheid In de werken van Homerus wordt op hooggestemde momenten een lier gebruikt. Archeologisch bewijs bevestigt dat vroege varianten van de lier in gebruik waren in de Myceense tijd, waarin de Ilias en Odyssee zich afspeelden. Opgraving legde koninklijk kasteel bloot Tijdens opgravingen in Mycene op de Peloponnesos in Griekenland vond Schliemann ook de zogeheten Leeuwenpoort. Die is door Homerus beschreven als onderdeel van het kasteel van koning Agamemnon. De Feniciërs brachten Odysseus’ wereld samen De schepen van de Feniciërs waren snel, ruim en…

De aanwezigen op Skorzeny’s uitvaart in Madrid op 7 augustus 1975 gaven geen blijk van wroeging. De grote menigte ex-nazi’s juichte luid en lieten een kussen zien met alle onderscheidingen die Skorzeny tijdens de oorlog van Hitler en anderen had ontvangen. Tijdens het bijzetten van de urn in Wenen de maand daarop herhaalde het tafereel zich. Zowel neonazi’s als oude nazi’s liepen in groten getale mee naar het familiegraf van Otto Skorzeny op de Döblinger-begraafplaats bij Wenen. Hier zette zijn weduwe, Ilse Lüthje, de urn bij, terwijl zijn onder-scheidingen en de stalen helm uit zijn nazitijd werden tentoongesteld.…

In maart 1974 kwamen duizenden sjiitische moslims naar Baalbek in Zuid-Libanon om te luisteren naar een bijzondere man. Het was Imam Musa as-Sadr, die in een vurige toespraak zijn geloofsgenoten aanspoorde om hun lot in eigen handen te nemen. ‘Na vandaag klagen of huilen we niet meer,’ zei as-Sadr. Eeuwenlang waren de sjiieten verwaarloosd door de Libanese staat. Naast armoede leden ze ook onder de verwoestingen van Palestijnse militanten en Israëlische aanvallen in het grensgebied. ‘Er is geen ander alternatief voor ons dan revolutie en wapens,’ riep as-Sadr, die het jaar daarop de sjiitische militie Amal (hoop) oprichtte. Drie jaar later verdween Musa as-Sadr spoorloos tijdens een reis naar Libië – mogelijk werd hij vermoord door Kadhafi. Maar zijn ideeën leefden voort onder de sjiieten, die nu bereid waren om…

Historici weten weinig over Teach voor hij Zwartbaard werd. Vermoedelijk werd hij rond 1680 geboren in het Engelse Bristol, maar zijn naam is in de kerkboeken niet terug te vinden. Wellicht gebruikte hij een schuilnaam, zoals veel piraten deden. Teach kan meer redenen hebben gehad om zijn afkomst te verbergen, want uit alles blijkt dat hij uit een gegoede familie kwam. Hij verkeerde moeiteloos in hogere kringen en kon lezen en schrijven, een zeldzaamheid in het 18e-eeuwse Engeland. Historicus Kevin P. Duffus meent dat Zwartbaard eigenlijk Edward Beard heette en uit het huidige North Carolina in de VS kwam. Duffus doorzocht vele streekarchieven en kwam tot de conclusie dat Zwartbaard de zoon van kapitein James Beard was, een rijke grootgrondbezitter. Maar Duffus’ vakge-noten vinden het bewijs hiervoor erg mager.…

Vrijdag 27 april 1945: Berlijn ligt vol puin als Erik Wallin en zijn kameraden zich in hun Duitse halfrupsvoertuig een weg banen door de wijk Neukölln. Hoewel hij een Zweed is, vecht de 23-jarige soldaat voor Hitler en de nazi’s, en als SS-vrij-williger is hij er trots op dat hij Berlijn verdedigt in een laatste gevecht tegen de Russen. Er hangt een mist van stof en rook in de stad. Wallin springt uit zijn voertuig en betreedt een keldertrap als er een harde knal klinkt. De druk blaast zijn helm af terwijl het puin op hem neerdaalt. Om hem heen klinkt het geschreeuw van gewonde soldaten. Pas als een kameraad zijn arm pakt, staat Wallin op. Zijn SS-uniform is grijs van het stof en als hij naar zijn dij grijpt,…

Terwijl Zweedse SS-vrijwilligers bij thuiskomst niet werden vervolgd omdat Zweden neutraal was geweest, was de situatie anders voor terugkerende Noorse en Deense SS’ers. Hun landen stonden na de oorlog voor een dilemma omdat de Duitsgezinde regeringen het mogelijk hadden gemaakt dat vrijwilligers aan het Oostfront vochten. Desondanks namen beide landen wetten aan die vrijwillige deelname aan de oorlog aan Duitse zijde met terugwerkende kracht strafbaar stelde. Meer dan 3000 vrijwilligers werden veroordeeld wegens verraad en kregen één tot vier jaar cel. De Deense vrijwillige verpleegsters van het Duitse Rode Kruis gingen vrijuit. Het idee was dat hun werk humanitair van aard was, terwijl artsen en ambulancechauffeurs in Duitse dienst wel werden veroordeeld. De situatie was anders in Noorwegen, waar de meerderheid van de 450 frontverpleegsters – ondanks protesten van het…

ARCHEOLOGIE Een team Zweedse archeologen heeft ongeveer 50 graven gevonden die dateren uit de periode van 500 v.Chr. tot 400 n.Chr. De begraafplaats uit de ijzertijd werd ontdekt in het dorp Pryssgården buiten Norrköping in het oosten van Zweden, en één graf in het bijzonder wekte de interesse van de archeologen. In het graf lagen de gecremeerde resten van een vrouw en een gebogen ijzeren mes dat in het graf was gestoken. Het mes werd gebruikt om leer te bewerken en was mogelijk het persoonlijke gereedschap van de vrouw, schrijft archeoloog Moa Gillberg, die het mes vond, in een e-mail aan Historia. Het gereedschap kan ook rijkdom hebben gesymboliseerd. Er lag ook een naald in het graf en het is duidelijk dat beide voorwerpen voor de vrouw bedoeld waren. De…

In september 1859 bracht de San Francisco Evening Bulletin het nieuws dat de VS een keizerrijk was geworden. ‘Naar de wens van een grote meerder-heid van de burgers roep ik, Joshua Norton, mijzelf uit tot keizer van deze Verenigde Staten,’ stond er in de tekst. De verklaring was ondertekend met: ‘NORTON I, Keizer van de Verenigde Staten’. De zakenman Joshua Abraham Norton had vaak voor zijn producten in de krant geadverteerd. Nu had hij een andere boodschap. De ‘keizer’ riep de landelijke politici naar San Francisco om samen met Norton I nieuwe wetten te maken. Het werk moest de ‘kwalen waaronder ons land lijdt’ verhelpen, schreef hij. De krant drukte de verklaring van de ‘keizer’ af als een grap, maar het was Nor-ton ernst – en de volgende 21 jaar…

Wie zei dit? Van welke historische persoon denk je dat dit citaat is? WANNEER was dit? Koppel deze drie gebeurtenissen aan het juiste jaartal. 1 De Hoekse en Kabeljauwse Twisten breken uit in het graafschap Holland. ◻ 1314 ◻ 1350 ◻ 1387 2 De Engelsen weren een Frans-Castiliaanse invasievloot af tijdens de Slag bij Margate. ◻ 1314 ◻ 1350 ◻ 1387 3 Jacques de Molay, grootmeester van de tempeliers, wordt in Parijs verbrand wegens ketterij. ◻ 1314 ◻ 1350 ◻ 1387 Wie gaat hier schuil? Als je de persoon op de foto niet herkent, kun je uitvogelen wie het is door de letters van het anagram op hun plaats te zetten of de aanwijzingen te lezen. De oplossing staat op de volgende pagina. Karl Hodifa Richtte zich op de kunst…