Inhoudsopgave van Editie 3 - 2025 - Historia

DAGELIJKS LEVEN Als een kind in het Engeland van de 17e eeuw zijn ouders verloor, was er een sociaal vangnet. Dat bestond uit vrouwen die de arme wees opvoedden. Veel van die pleegmoeders waren zelf arm, dus de betaling die ze kregen om voor de kinderen te zorgen vormde vaak een belangrijk deel van hun financiën. Een zeldzame verzameling documenten laat nu zien dat we destrijdbaar- heid en autoriteit die deze vrouwen bezaten waarschijnlijk hebben onderschat. Emily Rhodes, promovenda aan de Universiteit van Cambridge, heeft zich verdiept in de meer dan 300 jaar oude rechtbankdocumenten uit Lancashire in het noordwesten van Engeland. In de studie, gepubliceerd in het tijdschrift The History of the Family, zoomt ze in op verzoekschriften die 38 vrouwen tussen 1660 en 1720 naar de plaatselijke rechtbank…

GESCHIEDENIS VAN AMERIKA Op een dag rond het jaar 1500 werd een 12-jarig meisje naar de vulkaan Quehuar in het noordwesten van Argentinië gebracht. Op de top van de berg, op 6130 meter hoogte, werd ze dronken gevoerd en bedwelmd, waarna het meisje in een kleine, afgesloten ruimte werd achtergelaten om te sterven als offer aan de goden. Nu, zo’n 500 jaar later, hebben onderzoekers via analyse van het haar en de botten van het slachtoffer kennis opgedaan over de laatste maanden van het korte leven van het meisje. Het lichaam van het meisje werd gevonden in 1975. Het was op natuurlijke wijze gemummificeerd door de droge lucht op de top van de vulkaan. Het lichaam was echter beschadigd nadat grafrovers zich met explosieven toegang hadden proberen te verschaffen. Toch…

Een zondeneter was iemand die de zonden van een overledene op zich nam, zodat die zijn ziel kon reinigen en naar de hemel kon gaan. Van de 17e tot de 19e eeuw was het gebruik wijdverspreid op het platteland van Groot-Brittannië – vooral aan we van de grens met Wales. Het ‘zonden eten’ vond plaats vóór de begrafenis, als de kist met de dode voor de rouwende familie werd gezet. Tijdens de ceremonie werd een stuk brood op het lijk of de kist gelegd, waarna de zondeneter het brood at en bier dronk. Door de symbolische maaltijd zou de zondeneter de zonden van de dode op zich nemen. ‘Daarna stond hij op van de kruk en zei dat de overleden ziel, voor wie hij zijn eigen ziel zou verpanden, nu…

Kaarsen, warme chocolademelk en met een dekentje voor de open haard. De Scandinavische landen kennen een cultuur om thuis een knusse sfeer te creëren en het gezellig te hebben met elkaar. En het Deense woord voor gezelligheid, hygge (spreek uit: huuge), is de afgelopen jaren internationaal populair geworden – niet in de laatste plaats in Groot-Brittannië, waar de BBC in 2015 de trend inzette met een artikel over het verschijnsel. Maar wanneer hygge precies een hoeksteen van de Deense cultuur werd, is onduidelijk. Sommige historici denken dat hygge voortkomt uit de tijd dat Denemarken een boerensamenleving was. De lange, donkere winters en het slechte weer maakten samenzijn rond het haardvuur of kaarslicht tot een belangrijk onderdeel van het leven – een manier om troost en vreugde te vinden in…

Tegenwoordig worden jeugdige criminelen lichter gestraft dan volwassenen. Maar dat was niet altijd zo. In het oude Rome kregen kinderen volwassen straffen als ze in de puberteit kwamen, meestal rond hun 11e. Tot die tijd werden kinderen beschouwd als doli incapax: niet in staat tot criminele intenties. Maar soms werden kinderen van zeven of acht al gestraft, als bewezen kon worden dat ze zich bewust waren van hun daden. Prepuberale kinderen ontsnapten meestal aan gevangenisstraf en de doodstraf, maar konden wel gegeseld worden of een hoge boete opgelegd krijgen. De greep op criminele kinderen werd nog strakker in middeleeuws Europa, waar kinderen ouder dan zeven jaar als volwassenen werden behandeld en berecht. De straffen waren hard. Historici kennen voorbeelden van jonge kinderen die werden opgehangen. Soms achtte een rechter de…

In de beginjaren van het christendom vond een aantal cruciale bijeenkomsten plaats. Deze synoden en oecumenische concilies bepaalden welke teksten in de Bijbel mochten en welke stromingen als ketterij bestempeld werden. Rond 50 n.Chr. kwamen de leiders van het geloof voor het eerst bijeen, in Jeruzalem. Het christendom had voet aan de grond gekregen in delen van het Romeinse Rijk waar de bevolking niet joods was, en de besnijdenis werd een twistpunt. De missionarissen Paulus en Barnabas bespraken de kwestie met de discipelen van Jezus en spraken af dat christenen niet besneden hoefden te zijn. 275 jaar later bracht het arianisme verdeeldheid. De arianen, die vooral in Romeins Egypte leefden, geloofden dat God Jezus had geschapen en dat de drie-eenheid niet bestond. De interne geloofsstrijd ontwrichtte het rijk, en…

Tijdens de evacuatie van Oost-Pruisen voeren tot wel 1000 passagiersschepen, walvisvaarders en vissersboten richting het westen – waaronder Kiel en het bezette Denemarken. Maar de Russische duikboten lagen op de loer langs de Oostzeekust. Het schip Wilhelm Gustloff werd op 30 januari 1945 tot zinken gebracht door drie torpedo’s. Tot wel 9400 mensen verdronken. In februari 1945 wisten de Duitse troepen meermaals een kleine corridor te openen tussen het belegerde Koningsbergen en de havenstad Pillau. Russische vliegtuigen bombardeerden de lange vluchtelingenstromen. Duizenden vluchtelingen wilden ontsnappen aan het Rode Leger door Frisches Haff (nu Wislahaf) over te steken naar de landtong die naar Danzig (nu Gdańsk) leidde. Velen verdronken doordat de Russische bommen het ijs kapotmaakten.…

Toen vindingrijke smeden in het oude Midden-Oosten tin en koper versmolten, creëerden ze niet alleen een legering die naam gaf aan een heel tijdperk – ze maakten ook de weg vrij voor het bronzen zwaard. Anders dan jachtwapens als dolken en speren, had het zwaard maar één doel: de vijand om zeep helpen. In de millennia daarna werden zwaarden in allerlei vormen gebruikt op slagvelden over de hele wereld – van de tweehandige zwaarden van de Europese ridders tot de elegante katana van de samoerai. Ga mee op reis door de geschiedenis van het zwaard. Zwaard kreeg tierelantijnen In de loop van de 3700-jarige geschiedenis van het zwaard werden er verschillende verfijningen aan toegevoegd, zoals de bloedgoot en de pareerstang. Bronssmeden maakten eerste moordwapen De vroegste oorlogen werden uitgevochten met…

Op de vlucht voor recensenten In 1916 was de Amerikaanse componist naar verluidt zo teleurgesteld over de recensies van zijn eerste Broadwayshow dat hij zich aanmeldde bij het Vreemdelingenlegioen. Informatie over zijn tijd in de eenheid is schaars, maar hij diende mogelijk in Noord-Afrika. Napoleon wilde vechten In 1940 wilde prins Lodewijk Napoleon Bonaparte, een nazaat van keizer Napoleon, het leger in, maar Frankrijk wees hem af vanwege zijn koninklijke achtergrond. Daarom ging hij bij het Vreemdelingenlegioen onder de naam Louis Blanchard. Patriot tekende voor verloren oorlog De oorlog in Indochina was zo goed als verloren toen Le Pen, de latere leider van het rechtse Front National, er in 1954 kwam met het Vreemdelingenlegioen. Le Pen zei later dat patriottisme zijn drijfveer was geweest om dienst te nemen. Failliete prins…

Met Lindberghs vlucht over de Atlantische Oceaan nam de interesse voor vliegen enorm toe. Voor de recordpoging sprak het alleen een kleine groep enthousiastelingen aan, maar in mei 1927 was vliegen plotseling bereikbaar voor iedereen. In juni 1919 waren de Britse piloten John Alcock en Arthur Whitten Brown al de Atlantische Oceaan overgestoken van Newfoundland naar Ierland, maar bij de landing stortten ze neer. Ze brachten het er zonder ernstig letsel vanaf maar het bevestigde het idee dat vliegen risicovol was. Dat werd nog versterkt toen enkele piloten neerstortten bij een poging de Orteig-prijs in de wacht te slepen: een premie van 25.000 dollar voor de eerste non-stopvlucht van New York naar Parijs of omgekeerd. Nog enkele weken voor Lindberghs poging verdwenen twee Fransen, Charles Nungesser en François Coli, spoorloos…

Oeganda heeft enkele van de mooiste en meest gevarieerde landschappen van Afrika, van uitgestrekte savannen tot groene regenwouden. Niet voor niets noemde de latere Britse premier Winston Churchill het land ‘de parel van Afrika’ toen hij het in 1907 bezocht. Oeganda was toen een Brits protectoraat en bleef dat tot 1962. Voordat de Britten Oeganda eind 19e eeuw koloniseerden, bestond het land uit een aantal koninkrijken. Het grootste daarvan, Boeganda, werd geregeerd door een koning met de titel kabaka. Boeganda had zich in de eeuwen daarvoor ontwikkeld tot een belangrijk handelscentrum voor Arabische karavanen op zoek naar slaven en ivoor. De Arabische handelaars brachten de islam naar Boeganda. Toen zendelingen en missionarissen uit Groot-Brittannië en Frankrijk het koninkrijk in de jaren 1870 bereikten, kreeg ook het christendom voet aan de…

Een schilderij van Pablo Picasso hing tientallen jaren in een goedkope lijst in de woonkamer van een Italiaans gezin. De ouders waren zich niet bewust van de oorsprong van het kunstwerk totdat hun zoon toevallig over de wereldberoemde Spaanse schilder las. Het verhaal over de kunstvondst begint in 1962 toen Luigi Lo Rosso, een handelaar, op zoek was naar oud goud om door te verkopen. Bij het leeghalen van de kelder van een villa op het Italiaanse eiland Capri in 1962 vond hij het opgerolde doek, dat hij besloot mee te nemen naar het huis van het gezin in Pompeï. Het gezin vond het schilderij echter gewoon te lelijk om te verkopen – en dat bleek een gouden greep. ‘Mijn moeder wilde het niet houden – ze bleef maar zeggen…

Het geschreeuw en gegil galmt door de school in Beslan. In de ochtend van 1 september 2004 worden 777 schoolkinderen, hun ouders en docenten – 1100 mensen in totaal – in de gymzaal gepropt terwijl terroristen met zwarte bivakmutsen in de lucht schieten om de menigte stil te krijgen. ‘Niet schieten en de kinderen zullen vanzelf rustig worden,’ zegt de 46-jarige familievader Roeslan Betrosov. De terroristenleider richt zijn pistool op het hoofd van de man en dwingt hem op zijn knieën. Betrosov krijgt te horen dat hij voor rust moet zorgen, anders wordt hij neergeschoten. Betrosov smeekt iedereen om stil te zijn, maar de kinderen beseffen de ernst van de situatie niet. De terrorist haalt de trekker over en Betrosov zakt in elkaar op de houten vloer. ‘Ze sleepten zijn…

Generaal stichtte rijk in Gallië Het Gallische Rijk ontstond in 260 toen de Romeinse generaal Postumus Gallië, Brittannië en Hispania onafhankelijk verklaarde. Hispania haakte negen jaar later af, maar het Gallische Rijk hield stand tot 274, toen Aurelianus de laatste Gallische keizer, Tetricus I, versloeg. Germanen vielen binnen Onder Aurelianus vielen de Germaanse Goten, Alemannen, Vandalen en Juthungen het Romeinse Rijk binnen door de noordgrens bij de Donau over te steken. Ze werden allemaal verslagen door de keizer, waardoor de grenzen en de stabiliteit voor de komende tijd gewaarborgd bleven. Koningin van Palmyra ging solo Vanuit de Syrische handelsstad Palmyra creëerde koningin Zenobia een machtig rijk in het oosten. Eerst erkende ze de Romeinse keizer als hoofd van het rijk, maar in 271 liet ze zichzelf en haar zoon uitroepen…

KOLONIËN Honderden kilometers diep in de Amazone hebben Braziliaanse onderzoekers een vergeten stad uit de Portugese koloniale tijd ontdekt. De stad is lang een mysterie geweest omdat hij voorkwam op kaarten uit die tijd, maar pas nu hebben onderzoekers met behulp van lidar de ruïnes kunnen vinden. Lidar is een lasertechnologie die met afstandsmetingen kleine hoogtever-schillen in het landschap zichtbaar maakt en zo bijvoorbeeld oude wegennetwerken of funderingen van huizen kan vinden. Het dorp ligt in het uiterste westen van Brazilië, dicht bij de grens met Bolivia en vlak bij de rivier de Guaporé, die door de jungle stroomt. Archeoloog Eduardo Neves van de Universiteit van São Paulo denkt dat het koloniale dorp een rol kan hebben gespeeld bij het Portugese riviertransport van goud vanuit de mijnen verder naar het…

In 1802 maakte de 15-jarige Marguerite-Joséphine Weimer haar debuut in het Parijse Théâtre-Français. Het publiek was dol op de jonge actrice met de donkere, opvallende ogen. De nieuwe ster lokte ook Napoleon Bonaparte naar het theater. De heerser van Frankrijk was erg gecharmeerd van de actrice met de artiestennaam Mademoiselle George. ‘Mademoiselle George wekt mijn trots,’ verklaarde Napoleon. De jongedame wekte ook iets anders in hem, want ze werd uitgenodigd om Napoleon te bezoeken in het kasteel Saint-Cloud buiten Parijs. Als dank voor het bezoek stak Napoleon een stapeltje bankbiljetten in het decolleté van zijn nieuwe maîtresse. Na een paar jaar liep de relatie stuk, maar de ster was nog niet klaar met haar intieme bezoekjes aan beroemdheden. Europese tour leidde tot dochter Dankzij haar talent – en een zekere…

WETENSCHAP Vanaf 1788 groeven arbeiders in Parijs miljoenen lichamen op van de overvolle kerkhoven van de stad. In het holst van de nacht werden de doden op karren door de stad gereden en gedumpt in schachten die verbonden waren met een verlaten kalksteenmijn aan de rand van de stad. Pas nu, meer dan 230 jaar later, worden de onderaardse resten van de doden onderzocht – op zoek naar nieuwe kennis over ziekte en gezondheid in Parijs gedurende 1000 jaar. Een interdisciplinair team van archeologen, antropologen en biologen, onder leiding van ziekte-expert Philippe Charlier, zal de botten van de eeuwenoude begraafplaatsen onderzoeken in een uitgebreide studie. Ze willen sporen onderzoeken van ingrepen zoals trepanatie (schedelboring) en ziekten als rachitis (Engelse ziekte), syfilis en lepra. Maar de onderzoekers willen ook ziekten bestuderen…

Al minstens 130.000 jaar is de mens zich bewust van het belang van mondhygiëne. In een Kroatische grot werden tanden van een neanderthaler gevonden met tekenen van herhaaldelijk steken met een tandenstoker. Archeologen vonden geen sporen van de prehistorische tandenstokers, maar vermoeden dat mensen toen hun tanden poetsten met puntige stukjes bot. De eerste soort tandpasta werd door Egyptenaren gemaakt. Zij smeerden zo’n 5000 jaar geleden hun tanden in met een poeder van geplette eierschalen, mirre en as van verbrande ossenhoeven. Het poeder moet slecht geweest zijn voor het glazuur, maar verwijderde effectief tandplak. Later maakten de Perzen een gelijkaardige tandpasta van slakken-en oesterschelpen vermengd met honing en kruiden. De Romeinen namen het over, maar voegden er houtskool en schors aan toe tegen een slechte adem. De eerste ‘tandenborstels’ zijn…

Op 4 juni 2024 won een Deen maar liefst 120 miljoen euro in de Eurojackpot en zette daarmee een traditie voort die meer dan twee millennia geleden begon. De eerste gedocumenteerde loterij vond plaats rond 200 v.Chr. tijdens de Chinese Han-dynastie. De dichtbundel Shijing uit deze periode vermeldt ‘het trekken van hout’, wat naar houten lootjes lijkt te verwijzen. Het spel werd immens populair in China, en volgens sommige bronnen werd de opbrengst onder andere gebruikt om de Chinese Muur te bouwen. In Europa vonden de eerste loterijen plaats in het Romeinse Rijk, waar gasten op feestelijke banketten een lot kregen waarmee ze grote prijzen konden winnen. In tegenstelling tot bij moderne loterijen waren alle Romeinse deelnemers echter verzekerd van een prijs en was het spel vooral een manier voor…

Doodsbang klampt een groep christenen zich aan elkaar vast. In 366 is het christendom toegestaan in het Romeinse Rijk, maar een kerkje in hartje Rome wordt belaagd. Er klinkt luid gebonk als een menigte de kerkdeur van buitenaf probeert open te breken. Onder de woedende mensen, die de kerkgangers willen uitroeien, zijn ook geharde gladiatoren. De aanvallers zijn even christelijk als de angstige mensen in de kerk. Sommigen klimmen op het dak en rukken dakpannen los. Al snel is er een gat ontstaan, waardoor de aanvallers de weerloze christenen kunnen bestoken. Er verspreidt zich een rooklucht in de kerk. De menigte heeft de deur in brand gestoken, en als de vlammen zijn gedoofd, gaan ze naar binnen met zwaarden en knuppels. De Romeinse historicus Ammianus Marcellinus (ca. 330-400) merkt nuchter…

God had een moeder Nu staat er in de Bijbel dat er maar één God is, maar in de oudheid waren niet alle christenen het daarmee eens. Volgens een van de vroegste scheppingsverhalen uit de zogeheten Nag Hammadi-geschriften schepte God op: ‘Ik heb niets nodig. Ik ben God en er is geen ander zoals ik.’ Onmiddellijk werd God berispt door zijn moeder. In deze versie van het christendom waren er meerdere goden, onder wie Gods moeder. De tekst meldde ook dat de scheppende God ‘een dwaas’ was, want hoe kon je anders verklaren dat de wereld wreed en onvolmaakt was? Jezus verkocht zijn broer als slaaf Volgens de Handelingen van Thomas, in de 4e eeuw in het Syrisch geschreven, had Jezus een tweelingbroer genaamd Judas. Om verwarring met de apostel…

Toen de raderstoomboot van Henry Bessemer in 1879 als oud schroot werd verkocht, maakte de ontwerper, Edward Reed, van de gelegenheid gebruik om de salon te kopen. Reed liet de 21 meter lange, 9 meter brede en 21 ton zware salon vervoeren naar zijn landhuis Hextable House in Swanley, zo’n 25 kilometer ten zuidwesten van Londen. Hier gebruikte de scheepsbouwer de salon om te biljarten. In 1889 verkocht Reed het landhuis aan een tuinbouwschool, die de bijzondere kamer gebruikte voor lessen. In 1934 meldde de krant Manchester Guardian dat de salon nog steeds was ingericht met de originele leren banken, mahoniehouten zuilen en muurschilderingen met antieke motieven die Bessemer voor zijn passagiers had laten maken. De Tweede Wereldoorlog betekende het einde voor de fraaie salon. In maart 1944 bombardeerden Duitse…

Auto’s en stroom Mennonieten rijden in auto’s, gebruiken telefoons en hebben stroom. Ze maken echter zelden privé gebruik van computers en internet. Doktersbezoek en medicijnen zijn toegestaan, maar alternatieve behandelingen en gezond voedsel hebben de voorkeur. Zorg in eigen hand Hutterieten, net als de amish anabaptisten, leven geïsoleerd en zorgen voor hun eigen zieken. Gemeenschappen hebben bijvoorbeeld vaak hun eigen vroedvrouw. Er is veel vraag naar alternatieve geneeswijzen, maar de hutterieten zijn niet principieel tegen moderne geneeskunde. Vertrouw op gebed Eenvoud, soberheid en tolerantie kenmerken de Quakers. De sekte staat bekend om haar spartaanse houten meubels. Quakers vertrouwen over het algemeen op genezing of verlichting van de symptomen door gebed en handoplegging. Bijbel als leidraad De sekte ontstond in 1881 in de VS en beoefent, net als de anabaptisten, de…

Door van Koningsbergen een vestingstad te maken, hoopte Hitler de Russen weg te houden van de Duitse Oostzeekust. De troepen aan het Oostfront waren afhankelijk van de voorraden die naar de havens van Danzig, Elbing en Pillau werden verscheept. De verdediging van Koningsbergen had een upgrade nodig. In januari 1945 liet generaal Otto Lasch een 53 kilometer lang netwerk van loopgraven aanleggen. Samen met een gordel van 12 forten uit 1882 vormde dat de buitenste verdedigingslinie. De middelste verdedigingsring van 11 kilometer bestond uit vestingen uit 1873. De binnenste ring omvatte kasteel Koningsbergen met een slotgracht en bastions uit de 17e eeuw. De voorbereidingen hielpen echter niet veel. De verdedigers hadden geen granaten meer en kregen geen steun van de Luftwaffe. Wat er over was van Hitlers luchtmacht bevond zich…

KÜSTRIN 16e-eeuwse vesting viel De verdedigingswerken waren verouderd, maar Küstrin lag op de weg naar Berlijn. De stad moest zo lang mogelijk standhouden om tijd te winnen voor de verdediging van de hoofdstad. • Belegerd: 31 januari-30 maart 1945 • Bevolking in 1945: Onbekend • Verdedigers: 12.000 • Russische troepen: Onbekend • Doden, gewonden en gevangenen: Zeker 11.200 KOLBERG Propagandastad lag in puin De stad figureerde in de propaganda omdat ze in 1807 een Franse belegering had doorstaan. Honderdduizenden werden per schip geëvacueerd voor de stad viel. Toen lag meer dan 80 procent van Kolberg in puin. • Belegerd: 4 maart-18 maart 1945 • Bevolking in 1945: 70.000 • Verdedigers: 15.000 • Russische troepen: 28.000 • Doden, gewonden en gevangenen: Zeker 6200 BERLIJN Kinderen verdedigden de hoofdstad In april begon…

De titel van Thorkild Bjørnvigs Het pact (1974) verwijst naar het pact dat de 65-jarige Karen Blixen en de 32-jarige Bjørnvig sloten in 1950, toen de jongere dichter in een brief aan Blixen schreef dat hij haar wilde dienen in de tijd die ze nog had. In ruil zou zij een groot dichter van hem maken. Blixen stemde in met het verzoek met de woorden:‘Daarom zal ik nu mijn mantel om u heen slaan (…) als teken dat ik op een dag de driekwart van mijn geest bij u zal achterlaten.’ Bjørnvig ontwikkelde een platonische liefdesrelatie met de oudere schrijfster en woonde langere tijd bij Karen Blixen op Rungstedlund. Blixen was dominant tegenover haar jonge leerling en moe- digde hem aan om zijn vrouw te bedriegen. Blixen geloofde dat het…

DE RECORDVLUCHT Afstand ……………………. 5810km. Vluchtduur ……….. 33uur, 30min. Brandstof …………………. 1714 liter Charles Lindbergh heeft het geld, maar niemand wil hem een vliegtuig leveren. Geen van de grote fabrieken – Fokker, Wright, Travel Air, Columbia – wil voor de Amerikaanse luchtpostpiloot een toestel bouwen. Ze vinden zijn plan om non-stop over de Atlantische Oceaan te vliegen krankzinnig en willen niet meewerken aan een wisse dood van de jonge piloot. Lindbergh heeft zakenlui uit St. Louis, Missouri bereid gevonden 15.000 dollar te betalen voor een vliegtuig, maar overal waar hij komt krijgt hij nul op het rekest. De rijke hotelbaas Raymond Orteig loofde in 1919 een premie uit van 25.000 dollar voor degene die als eerste non-stop van New York naar Parijs zou vliegen. Diverse ervaren piloten zijn al op…

Vijanden aan de krokodillen gevoerd Als Idi Amin van zijn tegenstanders af wilde, liet hij ze volgens de geruchten vaak in de Nijl gooien, zodat de krokodillen het werk van de beulen konden doen. De dictator zou ook 4000 invalide Oegandezen hebben gedood door ze aan de krokodillen te voeren. Politieke tegenstanders gemarteld Nadat Idi Amin in 1979 was afgezet, werd bij de hoofdstad Kampala een ondergrondse martelgevangenis ontdekt. Die bestond uit vijf bunkers, en de afdrukken van bebloede handpalmen waren nog zichtbaar op de muren. Een van Idi Amins favoriete martelmethoden was om de gevangenen elkaar dood te laten slaan met een hamer. Vier vrouwen en 60 kinderen Idi Amin was een vrouwenverslinder. Toen hij in 1971 aan de macht kwam, had hij vier vrouwen. In 1975 scheidde hij…

Als Hitlers nationaal-socialisme hen niet bij elkaar had gebracht, hadden de levens van enkele van de grootste misdadigers uit de geschiedenis een heel andere wending kunnen nemen. De architect van de Holocaust, Reinhard Heydrich, zou misschien violist zijn gebleven. Propagandaminister Joseph Goebbels had wellicht meer toneelstukken geschreven. En Rudolf Höß was missionaris in Afrika geworden in plaats van kampcommandant in Auschwitz. Mislukte academicus werd Hitlers propagandaminister Joseph Goebbels werd tijdens de Eerste Wereldoorlog afgekeurd voor militaire dienst vanwege een klompvoet. Hij stortte zich op zijn studie en bezocht acht van de beste universiteiten van Duitsland, waaronder Bonn, München en Berlijn, waar hij geschiedenis, filologie en kunsten literatuurgeschiedenis studeerde. Ondanks zijn doctoraat kreeg hij zijn roman Michael of de toneelstukken Blutsaat en Der Wanderer niet gepubliceerd. Na de oorlog worstelde Goebbels…

In 1859 veroverde de Russische tsaar Tsjetsjenië in de noordelijke Kaukasus, en 132 jaar lang hoopten de Tsjetsjenen hun vrijheid terug te krijgen. Toen de Sovjet-Unie in 1991 ten val kwam, zagen ze hun kans schoon.Tussen 1994 en 1996 voerde de soennitische moslimnatie een bevrijdingsoorlog tegen het Rusland van Boris Jeltsin, waarna de Russen zich terugtrokken. Maar de vrijheid was van korte duur en werd gekenmerkt door criminaliteit, een slechte economie en chaos. Toen Poetin in 1999 in het zadel kwam, begon hij een nieuwe, bloedige oorlog uit angst dat de andere autonome republieken binnen Rusland het Tsjetsjeense voorbeeld zouden volgen. Poetin liet de hoofdstad Grozny platgooien en dreef 300.000 Tsjetsjenen op de vlucht voordat het verzet werd neergeslagen. In 2003 werd Tsjetsjenië weer ingelijfd in de federatie. In Tsjetsjenië…

Tsjetsjenië was een hoofdpijndossier voor president Poetin, maar in 2007 installeerde hij de 30-jarige Ramzan Kadyrov als president van de autonome republiek. Kadyrov kreeg de vrije hand om alle oppositie de kop in te drukken en uitgebreid te graaien. Op kosten van de belastingbetaler bouwde hij een paleis voor zichzelf – met een vijfsterrenhotel ter waarde van 50 miljoen euro. Kadyrov trok een spoor van bloed door Tsjetsjenië: critici verdwenen of werden vermoord door zijn handlangers. Hierdoor had Moskou een stuk minder last van Tsjetsjenië, en toen Poetin in 2022 Oekraïne binnenviel, steunden Tsjetsjeense troepen zijn leger. Volgens Kadyrov, die zich ‘Poetins voetsoldaat’ noemt, stuurde hij 47.000 ‘vrijwilligers’ naar het front. Hij loog echter dat hij zelf ook naar Oekraïne was gereisd om te vechten. De foto’s bleken ver buiten…

Toen soldaten Severus Alexander vermoordden, was er geen erfgenaam. In de bijna 50 jaar daarna kwam er telkens een generaal op de troon. Van 235 tot 284 werd het Romeinse Rijk geregeerd door maar liefst 27 keizers. Het was moeilijk om lang aan de macht te blijven, omdat elke generaal met een sterk leger de keizer kon uitdagen. Tijdens deze periode – het tijdperk van de soldatenkeizers genoemd – werden veel keizers snel afgezet of vermoord door een rivaal. Maar liefst 17 keizers uit deze periode werden uiteindelijk vermoord. Het tijdperk van de soldatenkeizers eindigde in 284, toen Diocletianus aan de macht kwam. Hij reorganiseerde het rijk door een tetrarchie in te voeren: een viermansregering met twee keizers met de titel augustus en twee onderkeizers met de titel caesar. Verder…

ONTDEKKINGSREIZEN 20 Spaanse en 15 Italiaanse steden beweerden in de loop der jaren de geboorteplaats van Columbus te zijn. Maar nu kunnen onderzoekers een flink aantal van deze plaatsen uitsluiten; zelfs de stad die Columbus in zijn testament zijn geboorteplaats noemt. In het testament uit 1498 staat dat hij geboren is in het Italiaanse Genua. Wetenschappers analyseerden recent monsters van zijn overblijfselen die begraven liggen in de kathedraal van het Spaanse Sevilla. Het bleek dat de man die de eerste Europese ontdekkingsreis naar Amerika leidde zijn identiteit probeerde te verbergen. Historici denken dat het graf van Columbus in de loop van 400 jaar minstens drie of vier keer is verplaatst. In het verleden was er veel controverse over de vraag of het graf in de kathedraal van Sevilla wel het…

ROMEINSE RIJK Maar liefst zeven archeologische sites onder water en een aantal indrukwekkende objecten zijn ontdekt in een Italiaanse lagune nabij de grens met Slovenië. Het onderzoeksteam van de Universiteit van Udine gebruikte het navigatiesysteem GNSS, dat een foutmarge van slechts 2 meter heeft, om de locaties te identificeren. Het onderzoek vindt plaats bij de Italiaanse plaats Aquileia, die een geschiedenis van meer dan 2000 jaar heeft en in 181 v.Chr. door de Romeinen werd gesticht. De stad was strategisch belangrijk en had een paar kilometer verderop een grote haven. Dat was de noordelijkste van de Middellandse Zee, en in de oudheid was het er een drukte van belang. Al in 1933 werden er grafmonumenten uit de 2e eeuw n.Chr. gevonden in de lagune, maar nu zijn het gebied en…

De Egyptische koningin Cleopatra (69-30 v.Chr.) heeft de reputatie prachtig te zijn geweest, en haar uiterlijk en schoonheid zijn het onderwerp geweest van veel debat en speculatie onder historici. De onenigheid komt vooral doordat er geen bronnen uit die tijd zijn over het uiterlijk van de koningin. Het debat over de schoonheid van Cleopatra is daarom gebaseerd op beschrijvingen en afbeeldingen van na haar dood – en die zijn het zacht gezegd niet met elkaar eens. De Griekse schrijver Plutarchus (ca. 45-120 n.Chr.) vermeldt bijvoorbeeld dat Cleopatra’s schoonheid ‘op zichzelf niet zo opmerkelijk was’. Maar haar persoonlijkheid, intellect en charme maakten haar aantrekkelijk en ‘ze was on weer-staanbaar charmant om mee te conver-seren’. De Romeinse historicus Cassius Dio (ca. 164-229 n.Chr.) beschreef de koningin later echter als ‘een vrouw van…

Het Kanaal, dat Groot-Brittannië van het Europese vasteland scheidt, is makkelijk te verdedigen en heeft Engeland al meerdere keren van een invasie gered. Maar de overtocht van Calais naar Folkestone, een haven ten zuiden van Dover, kan een beproeving zijn. Verslagen reppen van een ernstig ongemak. In de jaren 1820 beschreef de Poolse wetenschapper Krystyn Lach-Szyrma een oversteek van het Kanaal met harde wind en hoge golven. ‘Het schip rolde steeds meer en veroorzaakte het ondraaglijke lijden dat zeeziekte wordt genoemd,’ schreef hij in zijn reisverslag. ‘Het ergste gevoel treedt op wanneer een grote golf, na het schip hoog te hebben opgetild, het naar beneden laat storten. De zeeziekte is zo’n kwelling dat je alle levenslust wordt ontnomen,’ aldus Lach-Szyrma, die stelde dat zelfs schipbreuk in het niet valt vergeleken…

Op 3 januari 1868 veranderde het leven van 28 miljoen Japanners voorgoed. Toen kreeg de keizer tijdens een staatsgreep de macht, na meer dan 250 jaar waarin de shogun de lakens had uitgedeeld. Tijdens de shogunperiode was het feodale Japan bijna volledig geïsoleerd. De shogun ontleende zijn macht onder meer aan de krijgersklasse, de samoerai, die ook als ambtenaren werkten. Maar in de 19e eeuw kwam het Westen steeds dichterbij. Jonge samoerai ontdekten dat zwaarden en moed nutteloos waren tegen westerse technologie. Als Japan wilde overleven, moest het van het Westen leren om zelf een grootmacht te worden – en snel. Kort na de staatsgreep van 1868 werd het feodalisme afgeschaft, net als het strenge klasse-en statussysteem. Japanse delegaties werden naar het buitenland gestuurd en westerlingen werden uitgenodigd om de…

THEMA VERSTERKT: Koningsbergen bereidt zich voor BELEGERD: Hitlers vestingen aan het Oostfront VERSLAGEN: Wraakzuchtige Russen houden huis in Oost-Pruisen…

34 jaar nadat het door een plaatselijke duiker werd ontdekt, begon men eindelijk met de officiële berging van het oude, indrukwekkende schip dat bekend staat als Gela II. Het dateert uit de 5e eeuw v.Chr. en werd gevonden op de zeebodem voor de stad Gela op Sicilië. Het wrak trekt al tientallen jaren de aandacht, niet in de laatste plaats vanwege zijn unieke lading, maar bergingsoperaties zijn duur en ingewikkeld. Nu is er 900.000 euro uitgetrokken voor het project, waarbij het Departement van Cultureel Erfgoed op Sicilië ongeveer 270 dagen samen-werkt met archeologen en andere experts om het schip veilig naar de oppervlakte te brengen. Niet het eerste schip Zoals de naam al doet vermoeden, is de Gela II niet het eerste oude schip dat in het gebied is gevonden.…

Ze dragen een witte pet, marcheren in een slakkengang en eren een houten hand. En ze hebben hun echte naam en verleden opgegeven om trouw te zweren aan het Legioen en Frankrijk. Maak kennis met de Vreemdelingenlegionairs, de legendarische elitesoldaten van Frank-rijk die vele bloedige slagen hebben uitgevochten – van gevechten tegen de nazi’s in de Noorse kou tot wrede koloniale oorlogen in de Algerijnse woestijn. Wanneer is het Vreemdelingenlegioen ontstaan? Het Vreemdelingenlegioen werd op 10 maart 1831 opgericht door de Franse koning Lodewijk Filips. Het moest de vele buitenlandse vluchtelingen en huurlingen opnemen die na oorlogen in Europa rondzwierven en hun toevlucht in Frankrijk hadden gezocht. In het koninklijk besluit tot oprichting van de eenheid stond dat het Legioen alleen buiten Frankrijk kon dienen. Frankrijk had het jaar daarvoor…

Toen Lindbergh in zee ging met vliegtuigfabriek Ryan zou hij eerst een aangepaste versie krijgen van het standaardmodel Ryan M-2. Maar omdat het vliegtuig zo ver moest kunnen vliegen werd het een heel nieuw ontwerp en het kreeg de officiële naam Ryan NYP – een afkorting van New York Parijs.Dankzij een bijna bovenmenselijke inzet van ingenieur en bouwer Donald Hall, die soms wel 36 uur aan een stuk werkte, groeide de Spirit of St. Louis in slechts 60 dagen van wat lijntjes op papier tot een luchtwaardige eenmotorige eendekker. Vergeleken met moderne vliegtuigen had het toestel een beperkt, eenvoudig instrumentarium in de vorm van een gashendel, een stuurknuppel en een hoogte-, snelheids-en brandstofmeter. Achter de motor en voor de cockpit monteerde de Ryan-fabriek een enorme brandstoftank, en dit had twee…

Massadeportatie: In 1972 nam Idi Amin een wet aan die alle Aziaten 90 dagen gaf om Oeganda te verlaten. De grootste groep Aziaten waren Indiërs, die succesvolle ondernemingen runden. Zo’n 50.000 Indiërs werden op treinen gezet en het land uit gestuurd en hun bedrijven werden verdeeld onder de aanhangers van Idi Amin. Indiërs hadden een groot aandeel gehad in de economie van Oeganda. Toen ze het land verlieten, klapte de economie in elkaar. Steun voor terreur: In 1976 landde een gekaapt vliegtuig van Air France in Entebbe in Oeganda. De Duitse en Palestijnse kapers eisten de vrijlating van 50 terroristen uit Europese gevangenissen. Idi Amin steunde de actie en stond toe dat nog drie terroristen zich bij de kapers voegden. Idi werd echter vernederd door de Israëliërs, die de gijzelaars…

Details: • Auteurs: Jeroen Rijpsma, Jaap Evert Abrahamse, Menne Kosian • Cartografie: Yvonne van Mil • Hardcover • 128 pagina’s De geschiedenis van de Atlantikwall in Nederland is door de auteurs op een prachtige wijze in kaart gebracht en geïllustreerd. Landelijke en regionale aspecten worden binnen de internationale context in kaart gebracht. De geschiedenis komt tot leven in Historia! In elke aflevering ga je mee terug naar de keerpunten in de wereldgeschiedenis: van hartverscheurende gevechten op het slagveld en gedurfde, spannende ontdekkingsreizen tot de grootste en meest vernuftige bouwwerken. Vervlogen tijden komen tot leven en het heden wordt in perspectief geplaatst. De Atlantikwall Atlas Het Duitse verdedigingssysteem in Nederland 1940-1945 Langs de Nederlandse kust bevinden zich talrijke restanten van een van de grootste verdedigingslinies uit de geschiedenis: de ruim vijfduizend…

1 Bom gaat per ongeluk af Kort na 13.00 uur vindt er een explosie plaats in de gymzaal waar de meer dan 1000 gijzelaars worden vastgehouden. Waarschijnlijk gaat een zelfgemaakte bom van de terroristen per ongeluk af. 2 Redders rennen voor hun leven Na de explosie openen wanhopige familieleden het vuur op de school. De terroristen, die denken dat Russische speciale eenheden aanvallen, schieten terug. Reddingswerkers, die toestemming hadden gekregen om 21 lichamen voor de gymzaal op te halen, komen ook onder vuur te liggen. 3 Er volgt nog een explosie Minder dan een halve minuut na de eerste explosie gaat er nog een explosief af in de gymzaal. Russische troepen krijgen het bevel om de school te bestormen. Het brandende dak van de gymzaal valt op de gijzelaars. Ongeveer 160 van hen…

De periode tussen 1917 en 1920 stond in het teken van omwentelingen in de Baltische staten. Na meer dan 200 jaar Russische overheersing zagen de Esten in 1917 een kans om weer zelfstandig te worden. De tsaar trad af en de provisorische regering verleende de Esten zelfbestuur. Maar de vrijheid was van korte duur, want Estse bolsjewieken gebruikten geweld tegen democratisch gezinde politici – de rebellen wilden een communistische eenpartijstaat vestigen. De Eerste Wereldoorlog was echter nog niet voorbij, en toen Lenin een aparte vrede met Duitsland sloot, bezetten de keizerlijke Duitse troepen Estland, dat een grote Duitstalige bevolking had. Toen Duitsland zich het jaar daarop overgaf, verliet het Duitse leger Estland en kwam er een nieuwe Estse regering. Maar het gevaar was niet geweken. Twee Russische legers trokken Estland…

In 1696 voerde de Engelse koning Willem III een belasting op ramen in. In plaats van informatie te vragen over het inkomen, konden de belastinginners nu gewoon de ramen van huizen tellen. Voor kleine huizen met minder dan 10 ramen moesten eigenaren 2 shilling per raam betalen, ongeveer 20 euro nu. Om geld te besparen metselden veel Engelsen hun ramen dicht. Minder ramen betekende echter slechte ventilatie, en in de dichtbevolkte sloppenwijken sloegen ziekten toe. In 1781 werd een woning in het Noord-Engelse Carlisle getroffen door tyfus en 52 mensen stierven. In de 19e eeuw begonnen Britse geneesheren de belasting te bekritiseren. ‘Het afsluiten van de vele ramen is in sommige gevallen de hoofdoorzaak van ziekte en sterfte,’ aldus een rapport uit 1845. Kastelen waren duur Raambelasting werd ook ingevoerd…

Wie zei dit? Van welke historische persoon denk je dat dit citaat is? Vrijheid is altijd die van andersdenkenden. A Jean-Jacques Rousseau B Luxemburg C John Locke WANNEER was dit? Koppel deze drie gebeurtenissen aan het juiste jaartal. De Romeinse generaal en dictator Julius Caesar wordt vermoord door senatoren. ☐ 331 v.Chr. ☐ 146 v.Chr. ☐ 44 v.Chr. Alexander de Grote behaalt een grote overwinning op de Perzen in de Slag bij Gaugamela. ☐ 331 v.Chr. ☐ 146 v.Chr. ☐ 44 v.Chr. De Romeinen verwoesten het Fenicische Carthago tijdens de Derde Punische Oorlog. ☐ 331 v.Chr. ☐ 146 v.Chr. ☐ 44 v.Chr. Wie gaat hier schuil? Als je de persoon op de foto niet herkent, kun je uitvogelen wie het is door de letters van het anagram op hun plaats te zetten of…