Inhoudsopgave van Editie 2 - 2025 - Historia

STEENTIJD Servië ligt aan de oostelijke rand van Europa en werd voortdurend binnengevallen. Zo veroverden de Grieken, Romeinen en Byzantijnen het gebied achter elkaar. Maar dankzij zijn ligging is Servië al sinds mensenheugenis ook een centrum van nieuwe kennis en technologie, zoals landbouw en metaalbewerking. De recente ontdekking van een tot nu toe onbekende en bijzonder uitgebreide steentijdnederzetting in het noordoosten van het land moet nu meer kennis opleveren over dit proces. De nederzetting bij het dorp Jarkovac werd ontdekt door een team van het interdisciplinaire project Exzellenzkluster ROOTS aan de Universiteit van Kiel in samenwerking met het Vojvodina Museum in Novi Sad en andere Servische musea. Met behulp van geofysische metingen dateerden archeologen de structuur op circa 7000 jaar oud. De metingen toonden ook aan dat de site 13…

CULTUUR Franse archeologen die in de 19e eeuw de 2700 jaar oude tempel in Dur-Sharrukin – het huidige Khorsabad in Irak – opgroeven, stonden voor een raadsel. Het gebouw was gedecoreerd met afbeeldingen: een leeuw, een arend, een vijgenboom, een ploeg en een stier. Ze hadden een verborgen betekenis, daar waren de archeologen zeker van. Maar pas nu – meer dan 100 jaar later – lijkt het een onderzoeker ze te hebben ontcijferd. Door de jaren heen zijn er veel theorieën geweest. Sommigen geloofden bijvoorbeeld dat de afgebeelde dieren en voorwerpen een soort hiërogliefen waren. Anderen veronderstel- naar den dat de afbeeldingen verwezen Sargon II, koning van Assyrië van 721 tot 704 v.Chr. Ze konden het echter niet allemaal in elkaar passen. Maar een Ierse assyrioloog, dr. Martin Worthington, heeft…

Alles was uit de kast gehaald toen de hertog van Bourgondië, Filips de Stoute, op 12 april 1385 een bruiloftsfeest hield in het Franse Kamerijk. De kathedraal van de stad was uitbundig versierd voor de huwelijksceremonie, en na de mis gingen de hoge gasten – met de Franse koning voorop – aan tafel in het naburige paleis. De tafel stond tjokvol rund-, kalfs-, varkensen schapenvlees. Er waren ook gerechten met kip, reiger en andere vogels, en desserts in de vorm van taarten, noten en gekonfijt fruit. Voor de grote finale werd een pauw in al zijn weelderige verenpracht opgediend en de zaal binnengedragen. Tot grote vreugde van de gasten werd een brandende doek aan de snavel bevestigd, waardoor het leek alsof het dier vuur ademde. Al dat eten werd natuurlijk…

Tussen 1936 en 1938 kwamen zo’n 35.000 mensen uit 50 landen naar Spanje om de democratisch gekozen regering te helpen verdedigen tegen de fascisten van generaal Francisco Franco. Onder de buitenlandse strijders was George Orwell, die in december 1936 in Barcelona aankwam. George Orwell sloot zich aan bij de POUM (Partido Obrero de Unificación Marxista) – een onafhankelijke socialistische militie die kritisch stond tegenover het stalinisme. Dit was de Spaanse communistische partij een doorn in het oog. De partij had veel invloed op de republikeinse regering in Valencia omdat de Sovjet-Unie haar met wapens steunde. De POUM en de anarchisten, een andere linkse factie, werden ervan beticht fascisten in schaapskleren te zijn. George Orwell was getuige van schermutselingen tussen de linkse groepen tijdens zijn laatste dagen in Barcelona, tot hij…

Weigerde zijn mensen op te offeren Domineeszoon Petersen was er vanaf het begin in de jaren 1930 bij en werd commandant van de S-boten in 1942. Hij zorgde goed voor zijn mannen en verzette zich als de marineleiding opriep tot zinloze aanvallen. Bedacht succesvolle tactiek Kapitein-luitenant Rabe bedacht de agressieve Stichtaktik, waarbij de S-boten in groepen aanvielen. Op zijn boot, de S-130, introduceerde hij lang leren ondergoed om zijn mannen tegen het koude water te beschermen. Torpedeerde de meeste schepen In drie S-boten bracht Töniges 18 schepen tot zinken met een totaal gewicht van 86.200 ton. Hiermee was hij de succesvolste S-bootcommandant. Hij was ook de eerste die het IJzeren Kruis met Eikenloof ontving. Edelman belaagde oorlogsschepen De jonge edelman Von Mirbach voer al sinds zijn jeugd. Als S-bootcommandant bracht…

Toen Rusland in februari 2022 binnenviel, kregen de Oekraïners – net als de Duitsers in 1939 – te maken met een tegenstander met een veel sterkere marine. Net als de Duitsers richtten de Oekraïners zich op het ontwikkelen van op afstand bestuurbare springboten. De eerste succesvolle aanval met zeedrones vond plaats in september 2023: een satellietgestuurde ‘Sea Baby’ raakte een Russisch fregat. Sindsdien hebben de 5,5 meter lange zeedrones vaker schepen getroffen die de havensteden van Oekraïne blokkeren. De boten halen 90 km/h en dragen een explosieve lading van 850 kilo. Volgens de Oekraïners hebben zeedrones, uitgerust met gps en camera’s, circa een derde van de Russische Zwarte Zeevloot beschadigd of tot zinken gebracht. De aanvallen zouden ertoe hebben geleid dat Rusland zijn resterende Zwarte Zeevloot heeft teruggetrokken van de…

In 1580 richtte aartshertog Karel van Oostenrijk een stoeterij op in Lipica (Lipizza in het Italiaans) in Slovenië. Zijn broer, de Rooms-Duitse keizer Maximiliaan II, had een aantal Spaanse paarden geïmporteerd, en daarmee begon het programma. Het doel was om een paard te fokken dat zowel op het slagveld als in de dressuur gebruikt kon worden. De nieuwe paarden, lipizzaners genoemd, werden naar Wenen gestuurd, om met levende muziek op te treden voor het keizerlijk hof. Het fokwerk ging door en de lipizzaners ontwikkelden zich tot enkele van de beste en meest zuivere paardenrassen van Europa. Ze werden synoniem met de Spaanse Rijschool in Wenen, die in 1572 was opgericht. Al meer dan 400 jaar houdt de school de dressuur als kunstvorm in stand, en de shows trekken nog steeds…

Details: • Auteurs: Jeroen Rijpsma, Jaap Evert Abrahamse, Menne Kosian • Cartografie: Yvonne van Mil • Hardcover • 128 pagina’s De geschiedenis van de Atlantikwall in Nederland is door de auteurs op een prachtige wijze in kaart gebracht en geïllustreerd. Landelijke en regionale aspecten worden binnen de internationale context in kaart gebracht. De geschiedenis komt tot leven in Historia! In elke aflevering ga je mee terug naar de keerpunten in de wereldgeschiedenis: van hartverscheurende gevechten op het slagveld en gedurfde, spannende ontdekkingsreizen tot de grootste en meest vernuftige bouwwerken. Vervlogen tijden komen tot leven en het heden wordt in perspectief geplaatst. De Atlantikwall Atlas Het Duitse verdedigingssysteem in Nederland 1940-1945 Langs de Nederlandse kust bevinden zich talrijke restanten van een van de grootste verdedigingslinies uit de geschiedenis: de ruim vijfduizend…

Volgens westerse inlichtingen was het brein achter de gijzelingen in Libanon de Libanees Imad Mughniyeh. Hij zou de bomaanslagen op de Amerikaanse ambassade en legerbasis in Beiroet in 1983 hebben georkestreerd. Datzelfde jaar pleegde zijn neef, Mustafa Badreddine, bomaanslagen op de Amerikaanse en Franse ambassade in Koeweit. Hij en 16 anderen werden echter opgepakt. Mughniyeh en zijn groep begonnen de ontvoerin - gen vooral om zijn neef vrij te krijgen. De ontvoerders hoopten wellicht ook de VS te kunnen dwingen druk uit te oefenen op Israël om zijn troepen terug te trekken uit Libanon. De gijzelaars beschermden Mughniyeh en zijn mensen ook tegen wraakacties van de VS na de spectaculaire aanslagen op de ambassade en basis in Beiroet. Imad Mughniyeh trad na de gijzelingen toe tot de top van Hezbollah.…

ROMULUS AUGUSTULUS (CA. 465-510) Tiener was laatste keizer van Rome Romulus Augustulus was circa 14 jaar toen hij in oktober 475 werd uitgeroepen tot Romeins keizer. Tien maanden later werd hij afgezet door de Germaan Odoaker en verdreven. Met zijn afzetting hield het West- Romeinse Rijk op te bestaan. NAPOLEON III (1808-1873) Nederlaag leidde tot republiek De keizer, bijgenaamd ‘Kleine Napoleon’, voerde een reeks mislukte oorlogen, waarvan de laatste – de Frans-Duitse Oorlog van 1870-1871 – eindigde met een smadelijke nederlaag. Napoleon III was de laatste keizer van Frankrijk. PUYI (1906-1967) China’s laatste keizer leefde in ballingschap Puyi werd de laatste keizer van China in 1908, slechts twee jaar oud. Hij moest aftreden in 1912 en leidde een veelbewogen leven, onder andere als opiumverslaafde gevangene in China, tot hij in…

HET ZWAARD: Wapen van rijken De Vikingen noemden hun penis ook wel ‘zwaard’. Ze verbonden het zwaard met de vruchtbaarheidsgod Freyr en geloofden dat zwaardamuletten goed waren voor de potentie en kracht. DE SPEER: Wapen van koningen Volgens een saga begon oppergod Odin ’s werelds eerste veldslag met een speerworp. Daarom was de speer een edel wapen en geschikt voor koningen. DE BIJL: Wapen van armen Bijlamuletten gaven gezondheid en levenskracht en hielden verband met de ‘god van de gewone man’, Thor. HET SCHILD: Symbool van de vrouw Het schild werd geassocieerd met de godin Freya en gold als een vrouwelijk, maar noodzakelijk wapen, dat als een moeder voor de strijder zorgde.…

Hemelse moskeegewelven met ingewikkelde vlechtpatronen van goud en lapis lazuli – de duurste kleur ter wereld. Geometrische, kleurrijke figuren op wandtegels en gebedskleden. De moslimwereld is een aaneenschakeling van vormen en kleuren, waardoor je snel vergeet dat er geen beelden en symbolen zijn die naar iets herkenbaars verwijzen. In de islamitische beeldtaal is er veel minder dat ‘lijkt’ op mensen en voorwerpen dan in de westerse wereld. Deze non-figuratieve uitdrukking kan worden gelinkt aan de beschrijving van God in de Koran: ‘Er is niets zoals Hij.’ Het goddelijke is dus onvergelijkbaar en kan niet worden gereduceerd tot bijvoorbeeld een tekening of beeld. Het verbod op afbeeldingen dat kenmerkend is voor delen van de Arabische cultuur omvat met name beelden van religieuze motieven, en in het bijzonder van de profeten van…

Begin 19e eeuw vond de Britse regering het tijd om de begrotingsmethoden van de overheid te moderniseren. Sinds de 12e eeuw, toen Hendrik I het bestaande systeem invoerde, werden belastingbetalingen bijgehouden met tally sticks, kerfstokken die gemaakt waren om mee te tellen. Zo’n kerfstok was van hout, meestal hazelaar of wilg, en had inkepingen die de betaalde belasting bewezen. De stok werd dan verdeeld: de belastingbetaler kreeg de ene helft, de overheid de andere. Als de twee helften samengevoegd werden, zouden de markeringen bewijzen dat de belasting voldaan was. De methode werd in 1826 afgeschaft, maar door de eeuwen heen hadden zich bergen houten stokken opgehoopt in de archieven van het parlementsgebouw. Verbranding loopt uit de hand Na acht jaar hadden de autoriteiten er genoeg van. Medewerkers kregen de opdracht…

Volgens de iconische openingsscène van Star Wars speelt het epische ruimtedrama ‘lang geleden in een sterrenstel- hier heel ver vandaan’. Maar regisseur George Lucas dook diep in de geschiedenisboeken voor enkele van de beroemd- ste personages en gebeurtenissen. Zo zei hij dat de Vietnamoorlog en president Richard Nixon hem in de jaren 1970 op het idee brachten voor Star Wars: ‘Het ging eigenlijk over de Vietnamoorlog. Nixon stelde zich destijds kandidaat voor een tweede termijn, en dat zette me aan het denken over hoe democratieën historisch gezien veranderen in dictaturen,’ zei Lucas. President Nixon vormde volgens Lucas de inspiratie voor de manipulatieve keizer Palpatine, die de Senaat ondermijnt.Evenzo weerspiegelt de guerrillaoorlog van de rebellen tegen het Keizerrijk degevechten in Vietnam en zijn de harige Ewoks afgeleid van de Vietcong, die…

De Britse regering zat in de jaren 1940 met de handen in het haar. Het aantal auto’s steeg explosief, net als het aantal ongelukken waarbij overstekende voetgangers werden aangereden. Het ministerie van Verkeer had geprobeerd het probleem op te lossen door verkeerslichten en grote metalen noppen in de weg te plaatsen bij oversteekplaatsen, maar het mocht niet baten. De stoplichten werden genegeerd door voetgangers, en automobilisten hadden moeite om de noppen te zien. Uit wanhoop gaf de regering groen licht voor een groot landelijk experiment om erachter te komen hoe de veiligste oversteekplaats eruit zou kunnen zien. Op 1000 plekken werden allerlei verschillende soorten oversteekplaatsen aangelegd, terwijl inspecteurs de effectiviteit controleerden. Na twee jaar was de conclusie duidelijk: witgestreepte voetgangersoversteekplaatsen waren het effectiefst in het verminderen van aanrijdingen. Wit was…

Japan: Moshi moshi Japanners zeggen moshi moshi als ze de telefoon opnemen. De vertaling hiervan is ‘ik spreek, ik spreek.’ De Japanse telefoonbegroeting ontstond toen de telefoon in Japan arriveerde en was bedoeld om ervoor te zorgen dat de verbinding tot stand kwam voordat het gesprek begon. Italië: Pronto Het woord betekent ‘klaar’ en is bedoeld om aan te geven dat de persoon die de telefoon opneemt klaar is om te praten. De telefoonbegroeting stamt uit de tijd dat een telefooncentrale de lijnen met elkaar verbond. Als de lijn klaar was, bevestigde de operator door ‘pronto’ te zeggen. Spanje: Dígame De Spaanse telefoongroet betekent ‘praat met me’ of ‘vertel het me.’ De woorden lijken misschien erg direct, maar worden in Spanje beschouwd als een beleefde manier om een telefoongesprek te…

Dat de Bourgondiërs zo rijk werden, was vooral te danken aan een van de belangrijkste handelswaren van de middeleeuwen: wollen lakenstoffen. Die kwamen vooral uit Vlaanderen, dat vanaf 1384 onder Bourgondische controle kwam. De geweven stoffen uit het graafschap waren beroemd in heel Europa en werden meestal gemaakt van Engelse wol. In Vlaanderen werd de wol van de Engelse schapen gesponnen, geweven en behandeld met een mengsel van heet water, klei en urine. Zo werden oliën verwijderd en werd de lakenstof glad, waterafstotend en duurzaam. Lakenstoffen werden naar bijna heel Europa geëxporteerd – van Riga in Letland tot Genua in Italië. Engeland was ook een grote importeur van stoffen van de wol die het zelf had geleverd. De lakennijverheid was vooral geconcentreerd in Gent en Ieper, terwijl Brugge een handelscentrum…

Op 27 oktober 1922 reisde de toen 19-jarige George Orwell van Liverpool naar Birma (nu Myanmar). Dat hoorde toen bij India, het kroonjuweel van het Britse Rijk, dat in de jaren 1920 zo’n 25 procent van al het land ter wereld besloeg. George Orwell wilde eigenlijk studeren in Oxford, maar zijn cijfers van Eton waren niet goed genoeg om toegelaten te worden tot de prestigieuze universiteit. In plaats daarvan ging hij aan de slag als cadet bij de Indian Imperial Police in de op een na grootste stad van Birma, Mandalay. Orwell werkte als agent in Birma tot 1927, toen hij ontslag nam en terugkeerde naar Engeland. Na zijn verblijf verafschuwde hij het imperialistische beleid van zijn vaderland. Zoals hij het later beschreef in het boek The Road to Wigan…

Iets meer dan 80 Duitse S-boten over de oorlog, maar ze waren er bijna allemaal slecht aan toe. Toch kozen Denemarken en Noorwegen ervoor om in totaal 29 S-boten te kopen die de Amerikanen en Britten hadden buitgemaakt. In 1947 betaalde de Deense marine kop, waarvan er slechts 10 in actieve 80.000 dollar voor 10 Schnellboote uit dienst kwamen. De overige vijf werden Bremerhaven. Een vriendenprijsje was gebruikt voor reserveonderdelen. het niet, want de boten moesten worden Zes van de Noorse boten werden in opgeknapt en gemoderniseerd, maar de 1951 verkocht aan Denemarken, Denen becijferden dat de totale kosten dat de laatste exemplaren pas in maar de helft zouden zijn van wat nieu - we motortorpedoboten zouden kosten. Verder gaf de aankoop de Deense marine toegang tot vele jaren Duitse…

Toen de Duitsers in de Tweede Wereldoorlog explosieve boten inzetten tegen geallieerde schepen, borduurden ze voort op een lange traditie. In de hoogtijdagen van het zeilschip, van circa 1500 tot het einde van de 19e eeuw, waren zogeheten branders met groot succes gebruikt in vele zeeslagen. In 1770 wist de Russische marine bijna de hele Ottomaanse vloot te vernietigen in een baai bij de havenstad Çesme in de Egeïsche Zee. De Russen hadden vier oudere schepen bij zich, die ze vulden met brandbaar materiaal en buskruit. De schepen werden rechtstreeks op de Ottomaanse vloot afgestuurd. Vlak voordat de branders arriveerden, staken de Russische matrozen lonten aan en verlieten vervolgens de schepen in roeibootjes. De branders botsten op de vijandelijke schepen, die een voor een in vlammen opgingen. Het tijdperk van…

In de ruïnes van het legendarische paleis van Aigai in Noord-Griekenland hebben archeologen ontdekt waar Alexander de Grote baadde met zijn beste kameraden, onder wie Hefaistion, zijn favoriet en later ondercommandant, met wie hij mogelijk een relatie had. Het enorme paleis van 15.000 vierkante meter staat in het huidige Vergina ca. 50 km ten oosten van Thessaloniki en was het decor voor een aantal belangrijke gebeurtenissen in de oudheid. Hier werd Alexanders vader, De Macedonische koning Filips II, vermoord en werd Alexander zelf op 20-jarige leeftijd in 336 v.Chr. tot koning gekroond. De badkamer was verbonden met een zogeheten palaestra – een worstel- en trainingsveld in de buitenlucht – dat ook is opgegraven en waar Alexander en zijn jonge vrienden aan verschillende vormen van gevechtstraining deden. De vondsten werden gedaan…

Een internationaal team van onderzoekers uit Groot-Brittannië, Zwitserland en de VS heeft een heuse wetenschappelijke doorbraak bereikt. Ze vonden aanwijzingen dat minstens één diersoort lepra overdroeg op mensen in het middeleeuwse Engeland. Het gaat om de schattige eekhoorn, om precies te zijn de rode eekhoorn, de meest voorkomende knaagdiersoort in Europa. Studies hebben aangetoond dat de huidige eekhoorn drager kan zijn van de bacterie Mycobacterium leprae (M. leprae), die lepra veroorzaakt. Maar er is geen bewijs dat eekhoorns vandaag de dag lepra kunnen overdragen op mensen. Dat maakt deze nieuwe ontdekking baanbrekend. De onderzoekers vonden niet alleen sporen van de bacterie in eeuwenoude eekhoornskeletten, maar ontdekten ook dat deze tak van M. leprae meer lijkt op de bacterie die gevonden is bij middeleeuwse menselijke lepralijders dan op de bacterie die…

Druk van familie en het publiek Gijzelaars hebben een gezicht en een familie. De media en het publiek zullen een snelle oplossing eisen. Dit kostte de Amerikaanse president Carter zijn herverkiezing in 1980, omdat Iran 444 dagen lang personeel van de ambassade gegijzeld hield. Losgeld beloont terroristen Als staten terroristen betalen om burgers vrij te krijgen, werkt dat meer gijzelingen in de hand. Zo hebben Al Qaida-groepen in Noord- en West-Afrika veel winst gemaakt met gijzelaars uit onder andere Spanje, Frankrijk en Duitsland. Bij bevrijdingsacties vallen doden Een bevrijding met geweld is een optie, maar dat kan fout gaan. Dit gebeurde in 1974 toen militante Palestijnen 115 mensen vasthielden in een Israëlische school in Ma’alot. Speciale eenheden vielen aan en 25 gijzelaars kwamen om. Gijzelnemers winnen altijd Tijdens de Amerikaanse…

De geheime deal van de VS om het wapenembargo tegen Iran te negeren en wapens aan het land te leveren in ruil voor de vrijlating van gijzelaars in Libanon, bracht Reagan aan het wankelen. Onder zijn leiding hadden de Amerikanen niet alleen onderhandeld met terroristen, ze hadden zelfs illegaal de winst van de wapenverkoop aan de Contra-rebellen in Nicaragua gegeven om het communistische regime omver te werpen. Het Witte Huis probeerde het Iran- Contra-schandaal af te wenden door luitenant-kolonel Oliver North te ontslaan, die een actieve rol had gespeeld. Maar een reeks onderzoeken bracht aan het licht dat belangrijke documenten waren vernietigd door de regering-Reagan en dat hoge functionarissen informatie hadden achtergehouden voor het Congres – onder wie presidentieel adviseur Robert McFarlane. In totaal werden 11 mensen gestraft voor hun…

Toen Alexander de Grote de havenstad Tyrus bereikte, was die beroemd in het hele Middellandse Zeegebied. Eeuwenlang had Tyrus, samen met de andere Fenicische havens Byblos en Sidon, de handel in het Middellandse Zeegebied beheerst. De steden maakten gebruik van hun ligging om goederen tussen oost en west te vervoeren. Hiermee verdienden de steden genoeg om handelskoloniën te vestigen. De beroemdste was Carthago, in de 9e eeuw v.Chr. gesticht door Tyriërs in het huidige Tunesië. Geen van de steden in Fenicië zelf had echter grote legers, dus vanaf de 8e eeuw v.Chr. moesten ze hun meerdere erkennen in sterke rijken als Assyrië, Babylonië en Perzië. Vaak behielden de Fenicische havensteden enige onafhankelijkheid omdat de veroveraars de schepen en zeelieden nodig hadden. Toen Tyrus in 332 v.Chr. weigerde zijn poorten te…

Een Franse koning werd verteerd door gangreen, twee Russische prinsessen pleegden zelfmoord en een Amerikaanse miljoenenerfgenaam verloor haar fortuin en familie. Niemand ontsnapte aan de vloek die op de beroemdste diamanten aller tijden rust. Als je nuchter aangelegd bent, denk je misschien dat al die rampspoed het gevolg is van toeval en een rijke verbeelding – anderen denken dat het lot de hebzuchtigen straft. Oordeel zelf. 3 harde feiten over diamanten 1 Diamanten ontstaan uit koolstof onder extreme druk, tot 200 kilometer onder de grond. 2 Edelstenen en parels worden gewogen in karaat. 1 karaat = 0,2 gram. 3 De waarde wordt bepaald door de ‘4 C’s’: Colour (kleur), clarity (helderheid), cut (slijping) en carat (karaat). Diamant werd uit buik gesneden Niemand weet hoe een lichtgele, peervormige diamant rond 1570…

Op het open slagveld vielen de Vikingen in dichte formaties aan, die vaak uit mannen van hetzelfde schip bestonden, die elkaar goed kenden. Schreeuwende soldaten in een trance gingen voorop. Het doel was om vijandelijke gelederen te door - breken en de achterhoede eerst te treffen. Als de vijand paarden had, moesten de Vikingen het van krijgslist hebben. Dan groeven ze een valkuil, dekten die af en lokten een aanval van de tegenstander uit. Als de ruiters in de kuil vielen, hakten de Vikingen op hen in met zwaarden en bijlen. Deze tactiek gebruikten ze in 886 in Parijs. 1 De colonne rukt op De Vikingen stellen zich op en maken hun wapens gereed. Als er hoorngeschal klinkt, komt het Vikingleger naar voren in een colonne van tussen de 30…

NAZISME Adolf Hitler gebruikte de bunker in de Wolfsschanze in Oost-Pruisen om zich voor te bereiden op de invasie van de Sovjet-Unie. Hier bracht Hitler 800 dagen van zijn leven door. Tegenwoordig bezoeken elk jaar meer dan 200.000 mensen het bos in Polen, waar Hitler 800 dagen doorbracht. Je zou denken dat de plek inmiddels wel grondig onderzocht zou zijn, maar onlangs deden amateurarcheologen een griezelige ontdekking onder de vloer van een van de huizen. Er zijn maar heel weinig mensen die archeologisch werk mogen doen in de Wolfsschanze. Een Duits-Pools team van amateurarcheologen onder leiding van Oktavian Bartoszewski graaft al enkele jaren in het bos. Meestal vinden ze alleen porselein en gereedschap van de nazi’s. In februari van dit jaar waren ze echter enigszins geschokt toen ze huisnummer 15…

RAMPEN Kort voor middernacht op 14 april 1912 liep het luxe lijnschip Titanic op een ijsberg, ongeveer 690 kilometer voor de kust van Newfoundland. De berg reet vijf van de waterdichte secties van het schip aan stuurboordzijde open. 2 uur en 40 minuten later verdween de Titanic onder het nachtzwarte oppervlak van de Atlantische Oceaan – en daarmee werd het schip onsterfelijk. Dat de Titanic en de ramp nog steeds een bron van fascinatie zijn, blijkt duidelijk uit de belangstelling voor een foto die door het veilinghuis Henry Aldridge in het Engelse Devizes werd verkocht. De zwartwitfoto, waarop vermoedelijk de ijsberg staat waar de Titanic op voer, werd verkocht voor maar liefst 17.000 pond (bijna 20.000 euro) – meer dan vier keer zoveel als het veilinghuis had verwacht. Het is…

In 1241 stonden de Mongoolse krijgers voor de poorten van Europa. Steden als Kiev en Boedapest waren geplunderd en verwoest en het was slechts een kwestie van tijd voordat de andere grote steden op het continent in puin lagen. Maar terwijl de Europeanen hun adem inhielden, verlie krijgers Europa in ten de Mongoolse 1242. Waarom de Mongolen terug - keerden naar Azië is nog steeds onduidelijk, maar experts hebben verschillende suggesties. Een van de tra - ditionele verkla de Mongoolse heer ser, Ögedei Khan, plotseling over ringen is dat Batu, de leider van de aanval op Europa, terug om naar de Mongoolse hoofdstad Karakorum te reizen en deel te nemen aan de verkiezing van een nieuwe grootkhan. Die theorie wankelt omdat Batu alleen maar naar Zuid-Rusland reisde. Andere ver-klaringen zijn…

2e eeuw n.Chr. Romeinen telen wijn Archeologisch bewijs toont aan dat mensen al in de 2e eeuw n.Chr. wijnstokken kweekten en wijn maakten in de Bourgogne, die toen onder Romeins bestuur stond. 587 Kerk wordt producent Koning Guntram schenkt een wijngaard aan de katholieke kerk. In de middeleeuwen worden de kerk en de kloosters de belangrijkste wijnproducenten in Bourgondië. 1098 Monniken doen kennis op De cisterciënzerorde wordt gesticht in Bourgondië. De monniken hebben grote wijngaarden en ontdekken als eersten dat wijn anders smaakt afhankelijk van waar de druiven groeien. 1395 Kwaadaardige druif verboden Hertog Filips de Stoute bepaalt dat wijnen van de ‘kwaadaardige en verraderlijke’ e’ gamay-druif ongeschikt zijn voor mensen en de teelt verboden wordt. De pinot noir is nu de belangrijkste druif in Bourgondië. 1791 Revolutie treft de…

In 1943 lanceerden de Duitsers een sterk verbeterd type Schnellboot. Deze S-100-klasse was het resultaat van vele jaren ontwikkeling en verbetering van de S-boten. De klasse 100-boten hadden dezelfde afmetingen als de vorige. De boot kreeg echter een nieuw uiterlijk met een gepantserde brug met een laag profiel. Die moest de bemanning beschermen tegen de steeds intensievere geallieerde luchtaanvallen. Aanvankelijk waren de nieuwe boten uitgerust met drie dieselmotoren van 2000 pk, maar deze werden al snel vervangen door gloednieuwe 2500 pk Daimler-Benz-motoren, die de boten nog sneller maakten. Sommige kregen zelfs een nóg krachtigere motor, die een topsnelheid opleverde van ruim 80 km/h. Dit was sneller dan elke andere motortorpedoboot ter wereld in die tijd. De S-100-klasse werd de ultieme Duitse S-boot, en er werden er in totaal 81…

1 Bestuurder brengt boot naar doelwit Zodra het doelwit is aangewezen, brengt de bestuurder zijn Linse met circa 30 knopen (56 km/h) naar het vijandelijke schip. Hij houdt de boot op koers, activeert de ontsteker en schakelt de afstandsbesturing in. 2 Boot op afstand bestuurd Een paar honderd meter van het doelwit springt de bestuurder in zee. Vanaf dit moment neemt iemand in de commandoboot de controle over de Linse over met een kortegolfzender en een soort joystick. 3 Doel wordt getroffen Als de springboot het doelwit raakt, worden veren in de neus samengedrukt. Dit activeert een kleine lading die de voorkant wegblaast, waardoor de achterkant met de grootste lading langs de zijkant van het schip zinkt. 4 De boot ontploft Na een aantal seconden activeert een tijdklok de hoofdlading…

Terry Anderson probeert zijn auto in de versnelling te zetten als hij de drie bebaarde mannen voor hem uit een groene Mercedes ziet springen in Beiroet, Libanon. Een van de mannen – een beer van een vent – bereikt echter het portier voordat Anderson kan wegrijden. De man rukt de deur open en drukt een 9mm-pistool tegen het hoofd van de Amerikaan. ‘Kom uit de auto of ik schiet je neer,’ roept hij. Het is 16 maart 1985, en Beiroet ontwaakt. Maar niemand komt Anderson te hulp. Na tien jaar burgeroorlog hebben de Libanezen geleerd zich met hun eigen zaken te bemoeien. De grote man sleurt Anderson uit de auto. De Amerikaan werpt nog een blik naar zijn vriend Don Mell, die wordt vastgehouden door een derde man. Mell kijkt…

ONTVOERD OP 16 MAART 1984 1 William Buckley Ontvoerders overmeesterden het hoofd van de CIA in Beiroet, William Buckley, in de parkeerkelder van zijn woning vlak bij de Amerikaanse ambassade. Buckley werd maandenlang gemarteld en gaf mogelijk informatie prijs, want daarna verdween of stierf een aantal van zijn agenten. Buckley overleed na 15 maanden. Zijn lichaam werd pas in 1991 gevonden. ONTVOERD OP 8 MEI 1984 2 Benjamin Weir De Amerikaanse predikant Benjamin Weir had 31 jaar in Libanon gewerkt, sprak Arabisch en voelde zich veilig in Beiroet, waar hij werkte voor de arme sjiitische gemeenschap. Maar toen hij met zijn vrouw bij het Riviera Hotel liep, werd hij een auto in gesleurd. Weir zat vast in dezelfde ruimte als Terry Anderson en werd na 16 maanden vrijgelaten. ONTVOERD OP…

Op een fresco in een kerk op het Deense eiland Bornholm is de duivel afgebeeld, die poept op zondaars. En zo zijn er duizenden muurschilderingen in Europa die de gevolgen van zondigen uitbeelden. Maar de poepende duivel van rond 1350 was de kerk waarschijnlijk te schunnig. En er zijn Deense kerken met nog veel stoutere afbeeldingen. De verklaring ligt voor de hand: in Denemarken bepaalden priesters en bisschoppen niet hoe kerken gedecoreerd moesten worden. Daar ging de koster over, en die werd aangesteld door de bouwer van de kerk, meestal een rijke edelman of een groep herenboeren. De koster was zelf boer en was er niet altijd blij mee dat hij een deel van de kerkbelasting, de tienden, moest afstaan aan een bisschop ver weg. Uit protest stonden sommige kosters…

1. Alexanders dijk De Macedoniërs wilden Tyrus bereiken via een dijk van 62 meter breed en zo’n 800 meter lang. Om die te beschermen stelden ze twee torens op met boogschutters en katapulten. 2. Verdediging van Tyrus Een grote muur omringde de eilandstad Tyrus. De verdedigers waren echter bang voor de dijk van Alexander en lanceerden een verrassingsaanval. 3. Tyrisch vuurschip Om de Macedoniërs tegen te houden, vulden de Tyriërs een schip met brandbaar materiaal en voeren naar de torens op de dijk. 4. Vuurspuwende ketels Toen het schip dicht genoeg bij de torens was, stak de bemanning de lading in brand en sprong overboord. Aan de mast hingen twee ketels met brandende olie, die bij de botsing over de torens werden geslingerd.…

Op een rustige zomerdag in 986 varen de Deense Jomsvikingen met 100 gevechtsklare langschepen noordwaarts richting de westkust van Noorwegen. De zon glinstert in de helm van hoofdman Sigvald, die op de boeg van zijn grote drakenschip staat. De leider van de Jomsvikingen speurt de kust af naar tekenen van de vijand – Haakon Jarl, die over West- Noorwegen heerst. De aanleiding dat Sigvald zich in vreemde wateren heeft gewaagd, is een feest een paar maanden eerder, waar hij in een dronken bui de Deense koning Sven Gaffelbaard beloofde dat hij ten strijde zou trekken tegen Haakon en hem zijn bezittingen zou afnemen. De geharde Jomsvikingen, die normaal gesproken in de strijderskolonie Jomsborg aan de zuidkust van de Oostzee wonen, zijn vol vechtlust. Ze kijken uit naar de verrassingsaanval, maar…

NOORD-AMERIKAANSE INDIANEN Archeologen van universiteiten in New York en Arizona hebben een fascinerende studie gepubliceerd. Die laat zien hoe indrukwekkend meer dan 1000 jaar geleden het bereik was van de ‘trompetten’ van schelpen van een Amerikaanse indianenstam. Het gaat om een van de Pueblovolken, dat van 800 tot 1100 n.Chr. in Chaco Canyon in het huidige New Mexico leefde. Het onderzoek duidt erop dat deze indianen, die in kleine nederzettingen ver van elkaar woonden, toch konden communiceren met deze ‘instrumenten’ van grote schelpen. ‘Ons onderzoek suggereert dat, net als het geluid van een kerkklok in de middeleeuwen, het geluid van een schelptrompet een element kan zijn geweest dat Chacogemeenschappen verbond,’ schrijven de onderzoekers, die gebruikmaakten van een revolutionaire nieuwe technologie. Vanaf de 10e eeuw was er een bloeiende cultuur in…

‘Ja, ik heb de president neergeschoten - maar het waren zijn artsen die hem gedood hebben!’ Dat zei Charles Guiteau, die de Amerikaanse president James A. Garfield op 2 juli 1881 neerschoot op een treinstation in Washington D.C. De president was net met zijn twee zonen en enkele adviseurs het station binnengegaan toen Charles Guiteau naar voren stapte en zijn pistool afvuurde. Eén kogel raakte Garfield in de arm, een andere in de rug. De 49-jarige president viel op de grond en lag in een plas bloed. Zijn zonen en adviseurs snelden toe om hem te helpen. Bacteriën werden president fataal Al snel stonden er maar liefst 12 artsen om Garfield heen. Die hadden niet door dat de president helemaal niet zo zwaargewond was. Als ze gewoon het bloeden hadden…

Wie zei dit? Van welke historische persoon denk je dat dit citaat is? “Alleen vrije mensen kunnen onderhandelen. A Mahatma Gandhi B Nelson Mandela C Aung San Suu Kyi WANNEER was dit? Koppel deze drie gebeurtenissen aan het juiste jaartal. 1 De Engelse koning Jan zonder Land wordt in de ban gedaan door paus Innocentius III. □ 1209 □ 1215 □ 1297 2 Het Engelse leger lijdt een onverwachte nederlaag tegen de Schotten bij Stirling Bridge. □ 1209 □ 1215 □ 1297 3 Koning Jan bezegelt de Magna Carta, die zijn macht beperkt. □ 1209 □ 1215 □ 1297 Wie gaat hier schuil? Als je de persoon op de foto niet herkent, kun je uitvogelen wie het is door de letters van het anagram op hun plaats te zetten of de…