Inhoudsopgave van Editie 1 - 2025 - Historia

In mei 2022 diende de Turkse regering een officieel verzoek in bij de VN en andere internationale organisaties om haar land in het Engels Türkiye te noemen in plaats van Turkey. De reden voor dit verzoek is dat de Turken zich willen distantiëren van de kalkoen, die in het Engels dezelfde naam heeft als het land. De kalkoen kreeg aanvankelijk de naam turkey door een misverstand, want Turkije heeft geen geografische of historische connectie met de vogel. Toen Europeanen de kalkoen voor het eerst tegenkwamen in Noord-Amerika in de 16e eeuw, dachten ze dat de vogel een soort parelhoen was die in Engeland al bekend was als turkey cock. Deze vogel werd vanuit Afrika naar Europa geïmporteerd via het Ottomaanse Rijk, en veel Europeanen associeerden parelhoenders met de Turkse bevolking…

Men heeft waarschijnlijk altijd al geprobeerd om het weer te voorspellen door de plaatselijke weersomstandigheden te observeren. Zo keken de oude Babyloniërs al in 650 v.Chr. naar wolkenformaties. Rond 340 v.Chr. schreef de Griekse filosoof Aristoteles zijn boek Meteorologica waarin hij verschillende weersverschijnselen beschreef. Een meer systematische benadering van weersvoorspellingen ontstond echter pas in de 19e eeuw, toen de ontwikkeling van het telegram het mogelijk maakte om snel grote hoeveelheden weergegevens te verzamelen en te analyseren. De Britse kustwachtstations verzamelden bijvoorbeeld gegevens over water-en windcondities. De grote doorbraak voor de meteorologie kwam in 1922, toen de Britse wiskundige Lewis Fry Richardson een wiskundige formule publiceerde die de basis werd van de moderne wetenschappelijke weersvoorspelling. Met invulling van luchtdruk, windsnelheid en andere weergegevens kon de formule een redelijk betrouwbare weersvoorspelling geven.…

Ingenieur Thomas Bouch stond bekend om zijn betaalbare bruggen, en omdat het budget voor de Tay Bridge maar 200.000 pond was, leek hij de juiste man voor de klus. Alles wijst er echter op dat de brug te goedkoop en te snel werd gebouwd. Bouch stond onder druk van de opdrachtgever en de plaat-selijke bevolking, die allemaal eisen stelden. Om de brug goedkoop te maken, moest hij smal en enkelsporig zijn en omwille van de scheepvaart moest hij hoog genoeg zijn voor schepen met masten. Dit leidde tot een instabiele constructie, die vooral faalde omdat Bouch een aantal slechte keuzes maakte. Om te bezuinigen werd het aantal pijlers teruggebracht en werden de bovenste delen van de meeste pijlers van ijzer in plaats van baksteen gebouwd, wat goedkoper en sneller was.…

Vrouwen die trouwden met een nazikopstuk, wachtte een leven vol luxe en toegang tot de binnenste kringen van de macht. Voor sommigen was het een roeping om te voldoen aan het nazi-ideaal als zelfopofferende echtgenote en moeder van een groot gezin. Maar voor anderen was het leven als modelvrouw een gouden kooi. Nazi-Duitsland eiste blinde loyaliteit aan man, partij en Führer, en de schone schijn van het gelukkige en gezonde kerngezin mocht niet verbroken worden – zelfs niet als haar man massamoordenaar van beroep was. Eva Hitler Ze stierf voor een trouwring Eva Braun was 17 jaar oud en leerling in de studio van fotograaf Heinrich Hoffmann toen ze in 1929 Adolf Hitler ontmoette, die Hoffmanns vaste klant was. Kort daarna begonnen de twee een relatie. Die werd echter nooit…

Tijdens de pauzes tussen de dierengevechten ’s ochtends en het zwaardvechten ’s middags werden in de arena misdadigers aan de wilde dieren gevoerd. De wrede straf – damnatio ad bestias – werd in de 1e eeuw n.Chr. ingesteld voor misdadigers als valsemunters, tempelrovers en roofmoordenaars. De veroordeelden werden in de arena aan een zuil gebonden. Dan werden er uitgehongerde roofdieren in de arena gelaten die zich op hun weerloze prooien stortten. Als je geluk had, braken de grote dieren direct je nek, maar kleinere dieren waren soms lang met hun slachtoffers bezig. De terechtstellingen waren zo bloedig dat de standbeelden in de arena een doek over het hoofd kregen zodat hun het akelige schouwspel bespaard werd.…

‘Ik wilde de Wolga bereiken en dat moest in een bepaalde stad zijn. Toevallig draagt die de naam van Stalin,’ zei de dictator in een toespraak voor partijveteranen in München op 8 november 1942. 11 dagen later begonnen de Russen aan een gigantische manoeuvre om de Duitsers in de tang te nemen. Toen Hitler op de hoogte werd gebracht van de situatie – en van Paulus’ wens om uit te breken – ontstak hij in woede. Uitbreken en capituleren was niet aan de orde. Toen de nederlaag niet langer geheim kon worden gehouden, legden nazikopstukken uit dat het 6e Leger zichzelf had opgeofferd om een nog grotere ramp voor de Duitse troepen in de Kaukasus te voorkomen. In zijn witte parade-uniform vergeleek Hermann Göring de Duitse inspanning in Stalingrad met…

Herodotus’ werk is verdeeld in zeven delen, die boeken worden genoemd. Hij wijdt een heel boek aan Egypte en zijn volk. Zijn verslag gaat evenveel over de geografie en etnografie als over de geschiedenis van het rijk. Het is de vroegste en uitgebreidste externe beschrijving van het oude Egypte die bekend is. Het werk van Herodotus geeft veel informatie uit de eerste hand over het land en de mensen in het midden van de 5e eeuw v.Chr. De tekst geeft ook inzicht in een belangrijk deel van de Egyptische geschiedenis, vooral de periode vóór de nederlaag van de 26e Dynastie tegen de Perzische koning Cambyses bij Pelusium in 525 v.Chr. Hierna kwam het land onder Perzische heerschappij. Hoewel sommige van Herodotus’ observaties en verhalen worden gekenmerkt door overdrijvingen of misverstanden,…

Twee eeuwen lang leefden de bewoners van het Middellandse Zeegebied onder de Pax Romana: de Romeinse vrede. De velden stonden vol gewassen, de handel floreerde en rivieren, woestijnen en muren schermden het schijnbaar onoverwinnelijke rijk af. Maar toen ging het mis. Tussen 100 en 500 n.Chr. kromp de bevolking van de hoofdstad Rome van een miljoen naar slechts 50.000 – en barbaren stroomden over de grenzen. Historici leggen uit waarom het Romeinse Rijk instortte – en waarom de Romeinse tijd toch niet eindigde. Opkomst en ondergang van de Romeinen In 117 strekte de supermacht zich uit van het huidige Engeland tot Irak. Bijna 300 jaar later werd Rome geplunderd door barbaren. 753 v.Chr.: Rome wordt gesticht Volgens de legende wordt Rome gesticht door de tweeling Romulus en Remus. 27 v.Chr.:…

De nederlaag in de Opiumoorlog in 1842 was een keerpunt voor de Chinese Qing-dynastie. De Britten dwongen het in zichzelf gekeerde rijk zijn havens te openen om goederen te exporteren, terwijl het westerse gedachtegoed China binnensijpelde. De traditionele samenleving kraakte in zijn voegen, en na de christelijk geïnspireerde Taipingopstand (1850-1864) en de Tweede Opiumoorlog (1856-1860) wankelde de Qing-dynastie. De keizers werden steeds afhankelijker van buitenlandse investeringen en militaire steun om het rijk bijeen te houden, en het verval was overal zichtbaar. In 1911 bereikte de onvrede een kookpunt, en na meer dan 2000 jaar wierpen republikeinse nationalisten de laatste dynastie van China omver. Veel westerlingen hadden een romantisch beeld van het oude China, en fotografen gingen op pad om de laatste resten van het rijk vast te leggen voordat het…

KUNST | In december 1734 stond het Spaanse koninklijke paleis in Madrid vier dagen lang in lichterlaaie. Het paleis huisvestte een grote kunstcollectie, en in totaal gingen meer dan 500 schilderijen voor altijd verloren. Daaronder waren werken van grote namen als Rafaël, Rubens en Velázquez. Kunstliefhebbers kunnen er nog steeds verdrietig van worden. Maar nu heeft een moderne kunstenaar mogelijk een manier gevonden om het leed wat te verzachten. Een van de schilderijen die in vlammen opgingen is La expulsión de los moriscos van barokschilder Diego Velázquez uit 1627. Het schilderij was het resultaat van een wedstrijd georganiseerd door koning Filips IV, die een aantal schilders had verzocht om zijn vader Filips III af te beelden. De schilderijen moesten de verdrijving van de Moren uit Spanje verbeelden, zo wenste Filips…

ARCHEOLOGIE | Als er in de bronstijd kinderen stierven, werden ze op dezelfde manier begraven, of ze nu op de Britse Eilanden of op het Europese vasteland woonden. Dit is de conclusie van een DNA-analyse van twee familiebegraafplaatsen, die volgens de onderzoekers een gedeelde religieuze traditie in de bronstijd blootlegt. Duitse, Franse en Italiaanse onderzoekers namen twee graven uit de bronstijd onder de loep die archeologen al tientallen jaren voor een raadsel stellen. Een ervan werd in 1887 ontdekt in Dunstable Downs in Engeland, waar een klein kind en een vrouw samen begraven zijn. Het opvallendste is dat ze in een omhelzende houding zijn begraven, waarbij de vrouw het hoofd van het kind vasthoudt. In 2000 ontdekten archeologen dat dit ontroerende begrafenisritueel wellicht niet eens zo uniek was. In de…

De presidentsverkiezingen van 1927 in het West-Afrikaanse land Liberia waren volgens het Guinness Book of Records de meest corrupte in de geschiedenis. Toen de Liberianen naar de stembus gingen, konden ze kiezen tussen de zittende president, Charles D.B. King van de True Whig Party, en uitdager Thomas J.R. Faulkner van de People’s Party. Charles D.B. King kwam als winnaar uit de bus met een verpletterende 96,23 procent van alle uitgebrachte stemmen. Al kort na de verkiezingsuitslag protesteerde de oppositiepartij echter heftig tegen de uitslag. En ze hadden een goede reden om boos te zijn. Want hoewel het aantal geregistreerde kiezers in Liberia in totaal 15.000 was, bleek uit officiële documenten dat president King ongeveer 230.000 stemmen had gekregen, tegen 9000 voor Faulkner. De officiële uitslag impliceerde dus dat de verkiezing…

Van het Midden-Oosten tot Nieuw-Zeeland en Midden-Amerika. Op veel reliëfs uit de oudheid overal ter wereld staan voorwerpen die met hun rechthoekige vorm en ronde handvat onmiskenbaar lijken op modernehandtasjes. Het symbool komt in allerlei culturen terug en is waargenomen op archeologische vondsten uit het oude Mesopotamië, bij de Maori in Nieuw-Zeeland en bij de Olmeken in Mexico. Volgens experts is het moeilijk een eenduidig antwoord te geven op de vraag wat de ‘handtasjes’ voor de verschillende culturen betekenden. Maar een gangbare verklaring is dat het manden of emmers zijn die staan voor de kosmos – een wereld met orde, die volgens de scheppingsmythen van veel culturen is ontstaan uit oorspronkelijke chaos. Het halfronde handvat symboliseert het hemelgewelf, dat de aarde omringt en de hemellichamen bevat, en het rechthoekige deel…

Elon Musk, Mark Zuckerberg en Kim Kar-dashian doet eraan mee: zich voorbereiden op een wereldwijde crisis door schuilkelders te bouwen en eten in te slaan. Daarmee zijn de drie beroemdheden lid van de zogeheten prepperbeweging. Preppers proberen voorbereid te zijn op elke denkbare crisis – zoals een natuurramp, economische crisis of oorlog – door een voorraad voedsel en water aan te leggen, eerste hulp te leren en survivalvaardigheden te leren. De moderne prepperbeweging ontstond in de VS in de nasleep van de Tweede Wereldoorlog. De naoorlogse jaren waren onzeker omdat de vijandigheid tussen de VS en de Sovjet-Unie toenam. Zowel burgers als autoriteiten vreesden dat het conflict in een kernoorlog kon uitmonden, en velen vonden het een goed idee om zich goed voor te bereiden op een mogelijke ramp. In…

Een team genetische onderzoekers heeft in samenwerking met vertegenwoordigers van de Amerikaanse Blackfoot-stam een onverwachte relatie gelegd tussen nu levende Blackfoot en enkele van de vroegste bewoners van Amerika. ‘Het onderzoek toont aan dat het genoom van de onderzochte leden van de Blackfoot Confederacy (de officiële naam voor de vier Blackfoot-stammen, red.) behoren tot een niet eerder beschreven genetische lijn die zich afsplitst van andere lijnen die bekend zijn uit de Amerikaanse ijstijd,’ schrijven de onderzoekers in de studie, die is gepubliceerd in het tijdschrift Science Advances. Het nieuwe onderzoek komt niet alleen overeen met de mondelinge overlevering van de Blackfoot over hun geschiedenis, maar biedt ook een plausibel model voor de manier waarop Amerika is bevolkt. En mogelijk zal het belang van het onderzoek zelfs doordringen tot in de…

1Vrouwelijke gladiatoren waren vaak het hoofdnummer De Romeinse arena’s waren niet alleen voor mannen. Uit bronnen en vondsten blijkt dat vrouwen ook tot de dood vochten om het publiek te vermaken. Zo zijn op een reliëf uit Halicarnassus in het huidige Turkije twee vrouwelijke gladiatoren met schilden en zwaarden te zien. De tekst onder hen werd gegraveerd toen de stad in de 2e eeuw onder Rome viel en meldt dat de gladiatoren Amazonia en Achillia heetten. Dat laatste is een vrouwelijke versie van de naam van de Griekse mythische held Achilles. De inscriptie boven hun hoofden luidt: ‘Ze werden vrijgelaten,’ wat erop duidt dat hun gevecht eindigde in een remise en dat de keizer hen beiden liet leven als erkenning voor hun inspanningen, of dat ze hun vrijheid kregen na…

Op 20 oktober 1835 zijn twee arbeiders een sloot aan het uitgraven bij het moeras Haraldskær Mose in Denemarken. Ze zijn al een heel eind op weg als ze plotseling iets uit het moeras omhoog zien steken. Tot hun, schrik blijkt het een naakte vrouw te zijn. Er liggen zware takken over haar borst en buik en ze wordt bij haar ellebogen en knieën met houten haken op haar plek gehouden. Over het lijk is een gewaad van wol en leer gedrapeerd. De twee mannen weten niet wat ze ermee aan moeten en nemen contact op met de politie. Die vindt het ook moeilijk om de vrouw te plaatsen: is ze uit de 19e eeuw of ouder? Het lichaam wordt op een paardenkar naar het ziekenhuis in de plaats Vejle…

Volgens veldmaarschalk Hermann Göring hoefde Hitler zich geen zorgen te maken over het 6e Leger in Stalingrad. De baas van de Luftwaffe verzekerde de Führer ervan dat zijn vliegtuigen de troepen konden voorzien van alles wat ze nodig hadden. Hij zegde maar liefst 700 ton voorraden per dag toe, wat genoeg moest zijn om de bolsjewieken te weerstaan. Een paar keer haalde de Luftwaffe 350 ton, maar meestal kwam er maar 40 ton aan. Beschietingen en slecht weer gooiden roet in het eten, en munitie kreeg vaak voorrang op voedsel en medicijnen. Voorraden die per parachute werden gedropt, kwamen zelden op de juiste plaats terecht en voedsel werd achterovergedrukt door de soldaten die de pakketten vonden. Het hielp niet dat de Russen op 23 december 1942 de belangrijkste vliegbasis van…

Rond 1000 v.Chr. koloniseerden de Grieken de westkust van Klein-Azië en stichtten ze 12 stadstaten die taal en cultuur deelden – van Smyrna (Izmir) in het noorden tot Milete in het zuiden. In 546 v.Chr. viel het sterke Perzië deze Ionische stadstaten binnen. Hierna werd in elke stadstaat een tiran aangesteld om de orde te bewaren en belastingen te innen voor de Perzen. Er kwamen heffingen op de handel met de buitenwereld en de inwoners moesten vechten in het Perzische leger. In 499 v.Chr. begonnen de Ionische stadstaten van Klein-Azië een opstand met de steun van de Griekse steden Athene en Eretria. De Perzische koning Darius zag zijn kans schoon om de Grieken te straffen en zijn macht naar het westen uit te breiden. De Perzische Oorlogen waren een feit.…

Het verhaal van de nederlaag van Duitsland in de Tweede Wereldoorlog gaat vaak over de hevige gevechten waarin talloze jonge Duitse mannen sneuvelden en hoe zwaar de laatste jaren van de oorlog waren voor de Duitse bevolking. Het wordt vaak vergeten dat het lijden van de Duitsers nog lang na 1945 doorging. Je kunt het je nu moeilijk voorstellen, maar Duitsland was tot eind jaren 1940 straatarm. Mensen leden honger en het gebrek aan schoon drinkwater leidde tot uitbraken van dysenterie en tyfus. In Berlijn stierf 60 procent van de baby’s voor hun derde levensjaar. In de steden was er één uur per dag stroom. De werkloosheid was torenhoog en veel gezinnen verkochten alles wat ze bezaten – van muziekinstrumenten tot zilverwerk en meubels – om wat eten te kunnen…

Londen is een vlammenzee – alweer. Op een septemberdag in 1940 gooien Duitse vliegtuigen opnieuw bommen op de Britse hoofdstad, terwijl de brandweerlui een wanhopige strijd voeren tegen het vuur. In de wijk West Ham doet de 34-jarige Philip Henderson verwoede pogingen om zijn brandslang gericht te houden op de gevel van een huis dat in lichterlaaie staat. De vrijwillige brandweerman staat midden in een inferno. Gebouwen storten in, de hitte is ondraaglijk en de rook verstikkend – en de Duitsers zijn nog niet klaar. Een rode lichtflits verblindt Henderson, en er klinkt een luide knal als een bom een gebouw opensplijt. ‘Mijn God, dat was dichtbij!’ roept Hendersons maat bij de slang. Henderson kan bijna niet meer. ‘Kunnen we niet afgelost worden?’ schreeuwt hij door het lawaai heen. ‘Nee,…

De Romeinse generaal Gaius Julius Caesar dwingt zijn tegenstander het liefst om op zijn voorwaarden te vechten, maar zijn nieuwe vijanden, de Germanen, zijn de sluwe legerleider te slim af geweest. Een enorm Germaans leger is compleet met vrouwen en kinderen naar Gallië gekomen om zich te vestigen op het land van Caesars Gallische bondgenoten, en de Germanen zijn erin geslaagd om het Romeinse leger af te snijden van zijn bevoorrading. De legionairs zitten in de problemen. De Germaanse generaal Ariovistus weigert de beslissende slag te leveren, en de Romeinen worden met de dag zwakker. Pas op 14 september 58 v.Chr. – na een kleine week wachten – bereiden de Germanen zich voor om te vechten en de twee legers stellen zich voor elkaar op. De Romeinen zijn uitgehongerd en…

Frisse, koude lucht – volgens vooraanstaande artsen begin 20e eeuw was dat het beste wat een moeder haar baby kon geven. Frisse lucht zou het immuunsysteem van de kinderen versterken, wat nodig zou zijn in de groeiende industriesteden waar schoorstenen vaak giftige rook van brandende kolen uitspuwden. Maar veel gezinnen woonden in een flat zonder balkon, binnenplaats of tuin bij het gebouw. Vaak had de drukke huisvrouw ook geen tijd om te wandelen in het park. Maar toen kwam een Amerikaanse vrouw met een oplossing waardoor de kleintjes de frisse lucht in konden. Probleem opgelost met babykooi Emma Read uit het Amerikaanse Spokane bedacht en patenteerde een babykooi die naast een raam aan de muur kon worden bevestigd. Zo kon baby de frisse lucht in en hoefde mama niet mee…

ARCHEOLOGIE | De hond is de beste vriend van de mens. Maar dat was niet altijd zo. Archeologen hebben een graf ontdekt dat ons meer leert over de geschiedenis van de relatie van de mens met dieren in de jager-verzamelaarscultuur. Het graf werd gevonden in Patagonië in het zuiden van Argentinië en is gedateerd op de 6e eeuw. Naast menselijke botten bevatte het graf een bijna volledig skelet van een vos. Eerder zijn in Argentinië en Peru vossentanden gevonden, die archeologen een symbolische betekenis toedichtten. De nieuwe ontdekking heeft de onderzoekers echter verrast en ertoe geleid dat ze de rol van de vos heroverwegen. De vos was begraven met ten minste 24 mensen, wat hoogst ongebruikelijk is volgens de archeologen. Hun onderzoek is gepubliceerd in het tijdschrift Royal Society Open…

Thomas Barclay heeft zelden zo’n woeste storm meegemaakt. Het huisje van de seinwachter aan de zuidkant van de Tay Bridge schudt en kraakt, en de golven beuken tegen de brugpijlers in de inham ten zuiden van Dundee op de avond van 28 december 1879. Om 19.09 uur passeert de Edinburgh Express Barclays huisje en rijdt de 3,3 kilometer lange ijzeren brug over de Firth of Tay op. Barclay stuurt een bericht naar het station van Dundee dat de trein onderweg is en bukt zich dan om hout in de kachel te doen. Als de seinwachter weer naar de Tay Bridge kijkt, is de Edinburgh Express met zijn zes wagons verdwenen – net als een groot deel van de brug. De ijzeren brug, pas anderhalf jaar oud, is ingestort. Groot-Brittannië, de…

Het zweet loopt in straaltjes langs de naakte, geschonden bovenlijven van de gladiatoren die om elkaar draaien. Efeze, in het Romeinse buitengewest Asia, blakert in de zon; de stadsarena is gevuld met verwachtingsvolle toeschouwers. Ze hebben al de hele dag gewacht op dit gevecht, waarin Palumbus, een van de beroemdste vechters van de stad, het als laatste opneemt tegen een nieuweling. Drie jaar heeft de veteraan Palumbus in de arena bloed doen vloeien, en na dit gevecht kan hij eindelijk met pensioen. Palumbus spant zijn spieren. Met zijn volle gewicht stort hij zich naar voren, het zware zwaard recht vooruit. Een uitzinnig gebrul klinkt op uit 20.000 kelen. Maar de jonge gladiator heeft de beweging voorzien en springt net op tijd weg, terwijl hij zijn kromme, scherpe zwaard opzij steekt.…

De visser RETIARIUS KRACHT/ZWAKTE: De retiarius was de minst geharnaste gladiator, maar had wel een galerus over zijn nek en linkerschouder. Zijn kracht waren zijn wendbaarheid en snelheid, zijn tactiek was de tegenstander in zijn net te wikkelen en met een drietand aan te vallen. UITRUSTING: Drietand, net, dolk, schouder-en armpantser op linkerarm. De spieser HOPLOMACHUS KRACHT/ZWAKTE: De grote troef van de hoplomachus was zijn spies, die hij kon gebruiken als steek-en werpwapen. Zijn kleineschild bood hem echter maar weinig bescherming. Als de man tijdens het gevecht zijn spies verloor, moest hij met een grote dolk verder vechten. UITRUSTING: Helm, klein rond schild, spies, dolk, beenplaten, armpantser. De hakker SCISSOR KRACHT/ZWAKTE: De scissor-gladiator was met zijn sikkelvormige mes, dat vastzat aan het pantser van zijn linkerarm, een gevreesd tegenstander. Het mes…

In 73 v.Chr. bezat Lentulus Batiatus een gladiatorenschool in Capua, 150 kilome-ter ten zuiden van Rome. Er waren zeker 200 gladiatoren, vooral slaven en krijgsgevangenen, die in het amfitheater van Capua tegen elkaar moesten vechten om de bevolking te vermaken. Als de gladiatoren niet in de arena vochten, trainden ze in de school, in feite een soort gevangenis. Die zomer ontsnapten tientallen van hen uit de school en begonnen de grootste slavenopstand in het Romeinse Rijk ooit. Volgens de Grieks-Romeinse historicus Plutarchus ging het zo: ‘Slechts 72 mannen wisten zich een weg uit de school te vechten met wapens als vleesmessen en spietsen uit de keuken. Toen ze door de straten vluchtten, hadden ze het geluk dat ze enkele karren vol gladiatorenwapens tegenkwamen, die op weg waren naar een andere…

Met 2332 patenten op zijn naam was de Amerikaan Thomas Alva Edison (1847-1931) een van de meest productieve uitvinders ooit. Hij dankte zijn succes naar eigen zeggen aan ‘1 procent inspiratie en 99 procent transpiratie’. Maar volgens critici moet er ook een percentage aan diefstal worden toegeschreven. Lees meer over Edison, die op zijn 12e slechthorend werd en desondanks de wereld geluid gaf met de ontwikkeling van onder andere de telefoon en de grammofoon. Filmcamera en bioscoop Edison legde basis voor de filmindustrie In 1888 toonde uitvinder Eadweard Muybridge zijn ‘zoöpraxiscoop’ aan Edison. Die kon de illusie van beweging wekken met een draaiende schijf met foto’s. Edison was gefascineerd, maar wees Muybridges voorstel voor samenwerking af. In plaats daarvan stelde hij zijn partner William K.L. Dickson voor om een apparaat…

DOROTHY STRATTEN Verkracht en vermoord De 18-jarige Dorothy Stratten werd verkracht door Hugh Hefner in de besloten grot van de Playboy Mansion, onthulde een voormalige medewerker. Stratten werd twee jaar later vermoord door haar man. STACEY ARTHUR Verkracht door medewerkers In 1992 beschuldigde Stacey Arthur drie medewerkers van de Playboy Mansion ervan dat ze haar gedrogeerd en verkracht hadden. De rechtbank vond niet genoeg bewijs, maar de drie werden ontslagen omdat ze seks hadden onder werktijd. SONDRA THEODORE Gedwongen tot orgiën Sondra Theodore was de vriendin van Hefner van 1976 tot 1981. In documentaires heeft ze gezegd dat ze gedwongen werd om deel te nemen aan seksorgiën met wel 12 mannen tegelijk. Ze beschrijft Hefner als een ‘beest’. CRYSTAL HEFNER Psychologisch geweld en opsluiting In haar memoires vertelt de derde…

In 1938 en 1939, toen veel Londenaren zich meldden bij de vrijwillige brandweer van de Auxiliary Fire Service (AFS), kregen ze te maken met vooroordelen. Ze stonden te boek als army dodgers: lafaards die de militaire dienst wilden ontlopen. De vrijwillige brandweerlui zouden niet naar het front gestuurd worden als Groot-Brittannië in oorlog zou raken met Duitsland. En omdat ze bij de AFS ook nog eens een redelijk weekloon tot drie pond verdienden, zorgde dit in bepaalde kringen voor verontwaardiging. ‘3 pond per week als dienstontduiker’ en ‘3 pond per week om te darten,’ zei men sarcastisch. Sommigen noemden de vrijwilligers zelfs ‘parasieten’ en ‘nietsnutten’ omdat ze aanvankelijk weinig te doen hadden. Maar toen de bommen in september 1940 op Londen neerdaalden, ontdekten de Londenaren al snel dat de vrijwillige…

Op de avond van 29 december 1940 bestookte de Luftwaffe het centrum van Londen. Alleen al in de eerste drie uur gooiden de Duitsers 22.000 brandbommen af, waardoor honderden gebouwen en acht kerken werden vernietigd. Maar dankzij een primitieve emmerpomp die bijna elk huishouden in Londen had gekregen, brandde de St Paul’s Cathedral niet af. Het beroemde bouwwerk werd geraakt door zeker 29 kleine brandbommen, en tientallen gebouwen eromheen gingen in vlammen op. In de kathedraal vloog de bibliotheekgang als eerste in brand, gevolgd door een deel van de koepel. Maar een groep van zo’n 200 burgers bestreed het vuur. Ze vulden hun emmerpompen met water, dat met behulp van een soort fietspomp een 9 meter lange slang in stroomde. Hoewel de waterstralen klein waren, slaagde de groep er na…

MAATSCHAPPIJ | Op school leer je dat de industriële revolutie halverwege de 18e eeuw in Engeland begon. De technische vooruitgang die massaproductie mogelijk maakte, staat centraal in het verhaal van de overgang van agrarische gemeenschappen naar industriesteden. Vooral de uitvinding van de stoommachine – en met name de verbetering daarvan door James Watt in 1769 – speelt vaak een belangrijke rol in het verhaal. Sommige historici noemen deze periode zelfs het begin van de moderne wereld. Maar nu trekt een onderzoeksproject de dogma’s over deze historische periode in twijfel. Onderzoekers van de Cambridge University bestuderen al jaren uitgebreid bronnenmateriaal om in kaart te brengen hoe de Britse beroepsbevolking eruitzag in de lange periode tussen 1379 en 1911. Het onderzoeksteam achter ‘The Occupational Structure of Britain’ heeft ruim 160 miljoen records…

Marino Faliero was berucht om zijn temperament en in 1355 – het jaar nadat hij tot doge (heerser) van Venetië was gekozen – ontplofte dat toen hij een tekst zag die iemand op zijn troon had gekerfd: ‘Marino Faliero met zijn mooie vrouw, andere mannen genieten van haar terwijl hij voor haar betaalt.’ De doge twijfelde er niet aan wie de dader was. De dag ervoor was er een bal geweest in het dogepaleis en de jonge edelman Michele Steno had een grap gemaakt over de veel jongere vrouw van de doge. Diep beledigd had Faliero de jongeman het paleis uitgejaagd, maar hij was vast teruggekomen om zout in de wonde te strooien. Maar de woede van de doge richtte zich niet alleen op Steno, maar ook op veel van…