Inhoudsopgave van Editie 2 - 2024 - Historia

ARCHEOLOGIE | Het amfitheater van het oude Romeinse militaire kamp Legio in Israël heeft veel weg van de exemplaren die de Romeinen overal in hun grote rijk achterlieten. Maar het gebouw is geen gewoon amfitheater. Het is niet bedoeld voor volksvermaak: hier trainde het Romeinse 6e Legioen, Ferrata (de ijzeren), voor de strijd. En de functie van de arena wordt weerspiegeld in de kleurkeuze. De muren zijn rood geschilderd, zoals het bloed dat vloeit in de strijd, volgens onderzoek van Israëlische en Amerikaanse archeologen. De onderzoekers hebben het bijna 2000 jaar oude Romeinse kamp in kaart gebracht met behulp van elektromagnetische golven, waardoor de structuren van bijvoorbeeld gebouwen onder de grond zichtbaar worden. Tijdens opgravingen onderzochten de archeologen het amfitheater, dat de oefenplaats was voor het ‘ijzeren legioen’, waarschijnlijk zo…

BESCHAVINGEN | Niemand kon zeggen dat het de burgers van de historische stad Carthago allemaal maar kwam aanwaaien. De stad, gelegen in het huidige Tunesië, werd 2900 jaar geleden gesticht en was in zijn hoogtijdagen een van de rijkste, machtigste en welvarendste steden van het hele Middellandse Zeegebied. Maar de inwoners waren dan ook erg vrijgevig ten opzichte van de goden. Ze offerden zowel goud als hun eigen kinderen, zo blijkt uit onderzoek van archeologen en historici die verbonden zijn aan een project van het Tunesische ministerie van Cultuur. De archeologen deden de ontdekking tijdens de opgraving van de zogeheten tofet van Carthago, een begraaf- en offerplaats die in gebruik was van ongeveer 700 tot 146 v.Chr. Hier zijn onder andere vijf 2300 jaar oude gouden munten gevonden. De zeldzame…

In 1526 zette een groep angstige Afrikanen voet op onbekende bodem. Na een aantal gruwelijke maanden op de Atlantische Oceaan kwamen ze aan in een Portugese kolonie in Brazilië – ze waren de eerste tot slaaf gemaakten die direct van Afrika naar de Nieuwe Wereld waren gebracht. De Spaanse conquistadors hadden wel eerder zwarte slaven meegenomen over de oceaan. Maar de georganiseerde trans-Atlantische slavenhandel kwam pas op gang toen de Spaanse koning Karel I in 1518 bepaalde dat tot slaaf gemaakten direct uit Afrika mochten worden vervoerd. De Spaanse slavenhandel begon met kleine schepen die 20 à 40 slaven naar de Nieuwe Wereld brachten. Het Portugese slavenschip werd in 1526 het begin van de slavenhandel in de eeuwen erna, waarin de Europeanen zo’n 12 miljoen Afrikaanse mannen, vrouwen en kinderen…

In de vroege zomer van 1003 leidt Sven Gaffelbaard een vloot Vikingschepen, die IE xeter in Zuid-Engeland naderen. De Deense Vikingkoning en zijn strijders zijn tot de tanden bewapend – ze komen om de massamoord op de Denen in Engeland het jaar daarvoor te wreken. Volgens de Angelsaksische kroniek van 1003 bestormden de Vikingen de muren van Exeter en plunderden ze de stad. De doodsbange inwoners boden nauwelijks verzet. De Vikingen trokken vervolgens landinwaarts en brandden huizen plat, terwijl de leider van het haastig opgetrommelde Engelse leger in paniek raakte: ‘Hij begon zich heftig in te spannen om over te geven.’ Sven Gaffelbaard heeft zijn hele leven geworsteld om uit de schaduw van zijn vader te treden. En als je vader Harald Blauwtand is, valt dat ook niet mee. De…

Knoet werd waarschijnlijk in 995 geboren. Na de plotselinge dood van zijn vader Sven in 1014 in Gainsborough benoemde het leger de jonge Viking tot koning van Engeland en Denemarken. De Engelse edelen, die zich uit noodzaak aan Sven Gaffelbaard hadden onderworpen, waren echter sceptisch over zijn onervaren opvolger. Volgens de Angelsaksische kroniek wilde Knoet laten zien dat hij een meedogenloos heerser was door ‘de handen, oren en neus’ van een groep gijzelaars af te hakken. Toen Knoet echter naar Denemarken voer om zijn macht daar veilig te stellen, keerde de verbannen koning Ethelred terug. Daarom moest Knoet in 1016 weer naar Engeland afreizen. Hij heroverde de troon op de opvolger van Ethelred, Edmund Ironside. Tot zijn dood in 1035 regeerde Knoet – bijgenaamd ‘de Grote’ – als de machtigste…

De man die op 6 januari 1995 om 14.47 uur het filiaal van de Mellon Bank in de buitenwijk Swissvale van Pittsburgh overviel, was bepaald geen gewone bankrover. Dat bleek toen politieagenten later de beelden van de bewakingscamera van de bank bekeken. De man, die een opvallende parka droeg en zo’n 130 kilo woog, viel niet alleen nogal op door zijn uiterlijk, maar ook vanwege iets anders: in tegenstelling tot elke andere overvaller waar de agenten ooit mee te maken hadden gehad, droeg hij geen masker, pruik, helm of iets anders om zijn identiteit te verbergen. Integendeel, de man keek de bankmedewerker recht in de ogen, die hem volgens de interne regels van de bank de 5200 dollar (zo’n 9000 euro nu) overhandigde. Hierdoor kon de camera het gezicht van…

Hoewel Agrippina conflicten het liefst oploste met een dosis gif, hielp ze ook om de Romeinse politiek als geheel minder bloederig te maken. Dit blijkt uit analyses van het aantal executies tijdens het bewind van Claudius. Terwijl er tussen 41 en 48 n.Chr., toen Claudius getrouwd was met Messalina, volop doden vielen tijdens allerlei conflicten, was de tijd van Agrippina veel rustiger. In totaal werden 35 senatoren en tussen de 221 en 300 ridders geëxecuteerd tijdens Claudius’ eerste huwelijk, maar slechts vier in de bronnen genoemde personen – prominenten dus – werden ter dood gebracht toen Agrippina met hem getrouwd was. En dit verschil is te zien ondanks dat de verslagen over de jaren met Messalina onvolledig zijn. Bovendien duiden historische bronnen erop dat de processen in Agrippina’s tijd in…

THEMA: OP KRUISTOCHT Paus wilde machtsbasis versterken Beleg van Jeruzalem werd bloedbad Overzicht: 200 jaar kruistochten De tempeliers: Elitetroepen van God De val van de kruisvaardersstaten…

Al vanaf het begin was er niets heiligs aan de kruistocht. Op weg naar Constantinopel vermoordde het leger van Peter de Kluizenaar niet alleen joden, maar ook andere christenen. In Hongarije hielden de kruisvaarders huis in Zemun: 4000 inwoners kwamen om. Voordat de kruistocht in Nissa aankwam, werd de Servische koning gewaarschuwd, en hij versloeg het leger. Een kwart sneuvelde, maar de kruisvaarders gingen onverschrokken verder, en in augustus 1096 bereikten ze Constantinopel – drie maanden vóór de pauselijke kruistocht. Keizer Alexios gaf de kruisvaarders een warm welkom, maar al snel zorgden de tienduizenden hongerige pelgrims voor problemen. De inwoners klaagden over diefstallen: zelfs het lood van de daken namen de vreemdelingen mee. Al na een week liet de keizer Peter de Kluizenaar en zijn leger naar het islamitische Seltsjoekenrijk…

Saladin wordt steeds onrustiger als hij de vijandelijke strijders ziet na deren. Op 25 november 1177 staart de sterke Arabische legerleider naar de wolk van mannen, paarden en stof die op zijn leger afkomt. 78 jaar nadat de kruisvaarders Jeruzalem hebben veroverd, is de heerser van Egypte op weg naar de Heilige Stad om die te her overen. Als hij slaagt, zal de hele moslimwereld Saladin dankbaar zijn. Maar 50 kilometer ten oosten van Jeruzalem moeten zijn 26.000 mannen eerst langs 375 kruisvaarders vaarders te paard. Hoewel de christenen zwaar in de minderheid zijn, weten ze van geen wijken. De aarde trilt onder de hoeven van de paarden. Saladins soldaten slaken strijdkreten en vuren een regen van pijlen op de vijand af, maar dat heeft geen enkel effect. Met hun…

Op het hoogtepunt strekten de zogeheten kruisvaardersstaten zich uit over een brede strook langs de kust van wat nu Turkije, Syrië, Israël en Palestina is. De staten die tijdens de Eerste Kruistocht ontstonden, werden Outremer genoemd naar het Frans voor ‘overzees’. Outremer bestond uit vier staten: het graafschap Edessa, het vorstendom Antiochië, het graafschap Tripoli en het koninkrijk Jeruzalem. Samen vormden ze een kleine 200 jaar een rooms-katholieke voorpost in het Nabije Oosten. In religieus, cultureel en militair opzicht vormden de staten een bolwerk tegen de naburige islamitische vorstendommen. Uiteindelijk hielden de christelijke ridders echter geen stand, en daar waren meerdere redenen voor. 1 Onderlinge strijd De invloedrijkste families van de kruisvaardersstaten waren constant verwikkeld in een machtsstrijd. Vooral de troon van Jeruzalem werd fel betwist, en meerdere keren brak…

Toen het Britse parlement Edward VIII verbood om te trouwen met zijn geliefde Wallis Simpson, deed de koning afstand van zijn troon. Hij kreeg de titel ‘Hertog van Windsor’ en vestigde zich in Frankrijk. Vanaf het begin was Edward erop gebrand om zijn band met nazi-Duitsland te versterken. In 1937 ging hij naar Duitsland, waar hij Hitlers privéwoning in Berchtesgaden en een concentratiekamp bezocht. Het ergste was echter dat hij de Duitsers adviseerde hoe ze Groot-Brittannië het beste op zijn knieën konden krijgen. ‘De hertog is er vast van overtuigd dat intensieve bombardementen de Britten zullen voorbereiden op het sluiten van vrede,’ stond in een telegram dat in juli 1940 werd verstuurd. Twee maanden later begon de Blitz – een aanhoudende reeks bombardementen van de Duitse luchtmacht op Londen. Uit…

100.000-70.000 JA AR GELEDEN Homo sapiens vertrekt uit Afrika Onze soort ontstond meer dan 200.000 jaar geleden in Afrika en verliet het continent in minstens twee migratiegolven. De eerste golf reisde circa 100.000 jaar geleden vanuit Oost-Afrika naar de oostkust van de Middellandse Zee: de Levant. De tweede golf trok rond 70.000 jaar geleden naar het Arabisch Schiereiland en verder naar het oosten langs de kust van Zuid-Azië. 65.000-50.000 JAAR GELEDEN Riskante reis over open zee De oer-Aboriginals maakten de lange en gevaarlijke zeereis van Timor in Indonesië naar de noordkust van Australië bij Kimberley. Ze moesten circa 70 kilometer open oceaan oversteken. Onderzoekers denken dat de voorouders van de Aboriginals in groepen van 100 tot 400 mensen op vlotten voeren. De reis duurde vier tot zeven dagen. De afstand…

Vanaf het begin van de oorlog zond de Britse BBC uit in andere talen dan het Engels, om andere landen te kunnen bereiken met het nieuws. De zender was geloofwaardig, omdat hij ook geallieerde nederlagen meldde – in tegenstelling tot de nazi’s die alleen maar overwinningen rapporteerden. Zelfs Duitse generaals luisterden naar de omroep om een eerlijk beeld van de oorlog te krijgen. Zo vond de eerste uitzending van Radio Oranje via de BBC plaats op 28 juli 1940. De buitenlandse afdeling van de BBC had 1472 medewerkers en zond uit in 45 talen. De BBC liet ook staatshoofden in ballingschap, zoals de Nederlandse koningin Wilhelmina, aan het woord om hun volk moed in te spreken.…

Bij een graf even buiten Jeruzalem zit een vrouw te huilen. Het is het graf van Jezus, en de huilende vrouw is Maria Magdalena – zijn trouwe discipel. Toen Maria bij het graf aankwam, was het leeg. Maar opeens ziet ze twee stralende figuren zitten. ‘Vrouw, waarom huil je?’ vragen ze. ‘Ze hebben mijn Heer weggehaald en ik weet niet waar ze hem hebben neergelegd,’ zegt ze snikkend. Maria draait zich om. Achter haar staat nog iemand. ‘Maria!’ zegt de man, en dan herkent ze plotseling Jezus. ‘Meester!’ roept ze uit. Zo luidt het verhaal van het grootste wonder van het christendom – de opstanding van Jezus op paaszondag. Maar hoewel Maria Magdalena een ooggetuige was, vertelt de Bijbel ons niets over haar en haar relatie met Jezus. Als we…

KOLONIËN | Bij plantageslavernij – landbouw gebaseerd op grootschalige slavenarbeid – denken we al snel aan het Caribisch gebied of de katoenvelden in Noord-Amerika. Maar de eerste slavenplantage lag op São Tomé, een eiland voor de Afrikaanse kust zo’n 40 kilometer boven de evenaar. De Portugese kroon koloniseerde het eiland in 1493, en een paar jaar later gingen Europeanen er suiker verbouwen en verwerken met behulp van slavenarbeid. Dat blijkt uit archeologisch onderzoek naar een niet eerder ontdekte ruïne op het eiland. De ruïne ligt in het dorp Praia Melão in het noordoosten van het eiland. Onderzoek door antropoloog M. Dores Cruz van het Instituut voor Afrikastudies van de Universität zu Köln en collega’s van de universiteit van São Tomé e Príncipe wijst uit dat het gaat om een suikermolen…

VORSTEN | De invasie van Engeland door Willem de Veroveraar in 1066 is een van de best bestudeerde hoofdstukken uit de geschiedenis van het land. Nieuwe kennis en nieuwe bronnen over de Normandische verovering zijn dan ook zeldzaam, maar onlangs heeft een Engelse historicus een bron over de periode direct na de Slag bij Hastings herontdekt. Toen Nicholas Karn van de University of Southampton in de Londense stadsarchieven aan het rondneuzen was, stuitte hij op een kopie van een brief die Willem de Veroveraar in 1067 of 1068 naar Londen had gestuurd. ‘Koning Willem stuurt vriendelijke groeten aan bisschop Willem en sheriff Svegn,’ begint de brief, die de Londenaren het recht geeft om het land waarop ze wonen terug te kopen van de nieuwe koning. De brief, die is overgeleverd…

Zaten de piramiden vol valstrikken? De oude Egyptenaren voorzagen hun piramiden en grafkamers niet van geavanceerde vallen zoals je die in films en series ziet. Maar ze hadden wel manieren om grafrovers te dwarsbomen. Giftige slangen, enorme rollende stenen en zware deuren die uit zichzelf sluiten. In films, series en games gaan oude culturen ver om hun graven van slimme antidiefstalmaatregelen te voorzien. Maar in feite waren de oude beschavingen, zoals de Egyptenaren, technologisch niet ver genoeg om zulke geavanceerde vallen te kunnen bouwen. Toch hadden de Egyptenaren hun eigen slimme methoden om grafrovers die de koninklijke grafkamers wilden plunderen, te slim af te zijn. Een populaire methode was om labyrintische gangen aan te leggen in een piramide, om grafrovers letterlijk op een dwaalspoor te brengen. Sommige gangen leidden zelfs…

SVEN GAFFELBAARD STRIJDER: De Deense koning was een keiharde strijder die martelde en moordde. Hij was een vaardig tacticus die op de juiste plaatsen aanviel en zich op tijd terugtrok. POLITICUS: Door een strategisch huwelijk met de Zweedse koningin Sigrid de Hoogmoedige kreeg Sven de controle over heel Scandinavië. Maar met zijn hardvochtige optreden maakte hij ook vijanden onder de adel. ERFENIS: Sven Gaffelbaard staat nu bekend als een van de machtigste Vikingkoningen. Hij versloeg zijn eigen vader in een bloedige burgeroorlog en was later de eerste Viking die koning van Engeland werd. ETHELRED II DE ONBERADENE STRIJDER: Op het slagveld was de Engelse koning niet erg effectief. Hij liet de Denen in Engeland afslachten, maar tijdens directe confrontaties liet hij het afweten. POLITICUS: Ethelred hield de Vikingen op afstand…

Het dunning-krugereffect is talloze keren onderzocht, en daar is uiteindelijk een precieze formule uit ontstaan. Mensen die op een bepaald gebied slechter zijn dan gemiddeld, beoordelen zichzelf bijna altijd als beter dan gemiddeld. Alleen de bovenste 25 procent heeft een realistisch beeld van zijn of haar eigen kunnen of beoordeelt zichzelf als slechter dan hij of zij is. Het dunning-krugereffect komt het duidelijkst naar voren in de vele onderzoeken waarin mensen werd gevraagd om hun rijvaardigheid te beoordelen. Maar liefst 80 procent zei dat ze beter konden rijden dan gemiddeld – wat natuurlijk statistisch onmogelijk is.…

Details: • Paperback• 400 pagina’s• Marieke van Delft en Reinder Storm• 2962 gram De geschiedenis van Nederland verteld aan de hand van 100 oude kaarten Dit boek vertelt de geschiedenis door de lens van cartografie. Beginnend met het oudste Nederlandse kaartje uit 1307, neemt het je mee op een reis door eeuwen van veranderingen en constante elementen in ons land. Het boek belicht niet alleen politieke en bestuurlijke ontwikkelingen, maar ook de evolutie van steden, gebouwen, en het Nederlandse gevecht tegen water. Elke kaart vertelt een eigen verhaal, van de haringvisserij in de 16e eeuw tot de uitbreiding van Amsterdam in de 17e eeuw. Het boek geeft ook inzicht in de ontwikkeling van cartografie, de beroemde kaartenmakers zoals Ortelius, Mercator en Blaeu komen aan bod evenals P.R. Bos, de geestelijke…

JACOBUS STUART (168 8-1766) Aan de kant gezet voor zijn zus Als oudste zoon van koning Jacobus II van Engeland zou prins Jacobus de troon erven van zijn vader. Maar onder leiding van de neef van de prins, Willem van Oranje, werd Jacobus II afgezet. De opstand kwam doordat de vader van Jacobus katholiek was. In plaats daarvan kwamen Willem van Oranje en zijn vrouw – de protestantse stiefzuster van de prins – op de troon te zitten. MATHILDE (1102-1167) Neef roofde de troon Na de dood van Hendrik I in 1135 was zijn dochter Mathilde de enige erfgenaam van de Engelse troon. Maar in plaats daarvan liet haar neef, Stefanus van Blois, zichzelf razendsnel tot koning kronen. De Britse prinses gaf zich echter niet zomaar gewonnen. Er ontstond een…

Om de radiofabriek in Kopenhagen op te blazen, gebruikte het Deense verzet donariet, een springstof die bij ontploffing een schokgolf veroorzaakt die duizenden meters per seconde aflegt. Donariet is ook makkelijk om mee te werken: het verbrandt niet en ontploft niet bij schokken. Terwijl de meeste explosieven werden geleverd door de Britse SOE of gestolen van de Duitsers, kon het Deense verzet ook – bijna – legaal aan donariet komen. Een Deens bedrijf importeerde het namelijk uit Duitsland om wrakken mee te slopen. Door chauffeurs om te kopen, kon de groep voor weinig geld een paar kisten krijgen. ‘Dat er ‘Berlijn’ op de kisten stond, vonden we alleen maar grappig,’ zei verzetsstrijder Per Mortensen.…

Veel mensen zien de middeleeuwen als een serieuze tijd – en dat waren ze ook. Toch zal de oplettende toerist in de belangrijkste gebouwen uit die tijd – de christelijke kerken – verrassend vaak beelden zien die de vermeende vroomheid van de middeleeuwen tegenspreken. Komische, schelmse of ronduit brutale stenen figuren staren van de daken naar beneden, gluren je vanachter hoge zuilen aan of verstoppen zich in deuropeningen. Je vindt deze sculpturen overal in West-Europa, waar steenhouwers er plezier in hadden ondeugende boodschappen de wereld in te sturen. Er zijn verschillende theorieën over de functie van de beelden. Zo moesten de vele monsters op de daken en gevels van kathedralen mogelijk het kwaad afweren en de kerk zo beschermen tegen de duivel. In andere gevallen is de betekenis minder duidelijk…

Het jaar na de ontberingen op de ijsschotsen, in 1926, bereikten Roald Amundsen en Lincoln Ellsworth de Noordpool in een luchtschip met de Italiaan Umberto Nobile aan het roer. Twee jaar later stortte Nobile neer op het pakijs op 30 kilometer van Spitsbergen. Amundsen ging op zoek naar de Italiaan en zijn bemanning met een Latham 47-vliegboot, bestuurd door Leif Dietrichson. Het toestel keerde nooit terug, en op 14 december 1928 luidden alle Noorse kerkklokken voor de omgekomen poolheld.…

Maria, moeder van Jezus Maagd baarde Jezus Maria woonde bij haar ouders in Nazareth toen ze zich als tiener verloofde met de timmerman Jozef. Hoewel Maria zonder toedoen van Jozef zwanger werd, hield het huwelijk stand. Maria, moeder van Jacobus Vrouw droeg mirre Jacobus was een van Jezus’ discipelen, en ook zijn moeder Maria was een volgeling. Zij en andere vrouwen brachten volgens de joodse traditie geurige mirre naar Jezus’ graf. Maria, vrouw van Klopas Jezus had een tante Deze Maria zou getrouwd zijn met de broer van Jozef en dus de schoonzus van de Maagd Maria zijn. Ze was bij de kruisiging en in sommige teksten ook met Maria Magdalena bij het graf. Maria van Betanië Huilde bij Jezus’ voeten Samen met haar zus Martha vroeg ze Jezus om…

In de Prescot Street in Whitechapel, Londen opende de anglicaanse kerk in 1758 het eerste tehuis voor ‘gevallen vrouwen’. De term verwees vooral naar prostituees, ongetrouwd zwangere vrouwen of tot armoede vervallen vrouwen zonder gezin. Kort daarna openden lokale kerken soortgelijke tehuizen in Engeland, Ierland, de VS en elders. Ze werden vernoemd naar Maria Magdalena, die in die tijd synoniem was met een berouwvolle prostituee. De tehuizen hadden wasserijen waar de vrouwen werkten. Ze kregen eten en onderdak, maar geen loon. De eerste tehuizen waren open voor iedereen, en de vrouwen konden komen en gaan wanneer ze wilden. In Zweden openden filantropen en het Leger des Heils vanaf 1852 een reeks religieuze Magdalenatehuizen, waar vrouwen werden opgeleid en geholpen om als bediende bij particulieren of in fabrieken te werken. In…

Weet je de leeuw Cecil nog, die in 2015 met pijl-en-boog werd gedood door een Amerikaanse jager? Cecil droeg een gps-zender in het kader van een onderzoek, en zijn dood leidde tot veel opschudding. Dat gold ook voor het doodschieten van het nationale troeteldier van Zuid-Afrika: het nijlpaard Hubert. Hubert werd geboren bij St Lucia aan de oostkust van Zuid-Afrika en verliet de riviermonding om onbekende redenen in 1928, waarna hij aan een lange tocht begon. Doorgaans wagen nijlpaarden zich niet ver van de rivier waar ze zijn opgegroeid, maar Hubert legde in drie jaar maar liefst 1600 kilometer af op zijn reis naar het zuiden. Toen er in 1929 een economische crisis uitbrak, waren krantenlezers op zoek naar opbeurend nieuws. En zo werden de verhalen over de tocht van…

De oorsprong van de pannenkoek is verloren gegaan, maar de mens maakt waarschijnlijk al varianten van pannenkoeken sinds hij graan tot meel kan malen en met water kan mengen. Uit een analyse van de maaginhoud van de steentijdmummie Ötzi, die in 1991 in de Alpen werd gevonden, blijkt dat hij een soort primitieve pannenkoek had gegeten voordat hij 5300 jaar geleden stierf. De eerste geschreven bronnen die pannenkoeken vermelden, komen uit het oude Griekenland, waar dichters als Cratinus en Magnes in de 5e eeuw v.Chr. gewag maken van het platte baksel. ‘Toen kwamen er dampende hete koeken, rechtstreeks uit het vuur, en hij sneed ze uit en gaf elke man zijn deel. Deze werden teganitai genoemd,’ schrijft Magnes. De naam is afgeleid van tagenon, Grieks voor bakpan. De Griekse pannenkoeken…

Wist je dat het Chinese alfabet ruim 4000 karakters heeft, dat de Arabieren van rechts naar links schrijven omdat hun schrift werd uitgevonden voordat er papier was en dat de Maya’s een van de meest gecompliceerde schrijftalen in de geschiedenis hadden? Lees meer over de geschiedenis van het schrift. En bedank de Feniciërs maar dat ons alfabet slechts 26 tekens heeft. Soemerisch schrift bestond uit pictogrammen Rond 3500 v.Chr. kerfde een onbekende Soemeriër een boodschap in vochtige klei. Hoewel de schrijver zijn best deed om duidelijke tekens te maken, zoals een hand, is de Kisjtablet – het oudste bewijs van schrijftaal – nog niet ontcijferd. Het eerste schrift ontstond in Mesopotamië, een gebied met meerdere culturen in het huidige Irak, waar de nakomelingen van de Kisj-schrijver de gesproken taal verder…

Agrippina liep rond met de as van haar geliefde. Ze was pas 24, maar had al heel wat meegemaakt, en deze dag in 39 n.Chr. stond in het teken van schaamte. Iedereen wist dat ze medeschuldig was aan het mislukte complot tegen keizer Caligula, haar eigen broer. De keizer had voor straf haar minnaar, Lepidus, laten doden, en Agrippina moest diens as door de straten van Rome dragen. Caligula had zijn eigen zus gespaard, maar hij kon haar nooit meer vertrouwen. Er was een tijd dat Agrippina met volle teugen had genoten van de privileges die ze aan de macht van haar broer ontleende. Zo zat ze altijd op de eerste rij bij de vele festivals in de stad. Maar Caligula had zich ontpopt als een tiran, en Agrippina voelde…

De Romeinen waren opgelucht toen Agrippina stierf, maar de vreugde was van korte duur: Nero bleek al snel net zo kwaadaardig als zijn moeder. Hij liet zijn vrouw Octavia vermoorden om te kunnen trouwen met zijn minnares Poppaea Sabina – die hij later doodschopte. Gewone burgers hadden het ook zwaar te verduren. Steeds meer mensen werden geëxecuteerd wegens majesteitschennis. Toen een groot deel van Rome in 64 afbrandde, gaf Nero de christenen, toen een kleine sekte, de schuld en vervolgde hen genadeloos. Wellicht zat de krankzinnige keizer zelf wel achter de brand, want toen het vuur was gedoofd, bouwde hij een prachtige woning in het verwoeste gebied. Nero’s tirannieke gedrag en een kostbare oorlog tegen Armenië leidden tot opstanden, die hem uiteindelijk fataal werden. In 68 kwam de pretoriaanse garde…

De belegeringstoren zwiept heen en weer terwijl hij op krakende wielen naar de stadsmuren van Jeruzalem wordt geduwd. Bovenin hoort Godfried van Bouillon hoe de stenen die de vijand wegslingert de houten zijkanten van de toren raken, en af en toe hoort hij een kruisvaarder schreeuwen als die door een pijl wordt geraakt. Godfried is een van de leiders van de kruistocht en deinst er niet voor terug om voorop te gaan in de strijd, want de Franse hertog weet dat God hem beschermt op deze snikhete zomerdag in 1099. Dan slaat een steen een groot gat in de toren en verbrijzelt de schedel van een kruisvaarder die naast hem staat. De hertog zit onder het bloed als hij met zijn kruisboog een pijl afvuurt op de moslimtroepen. Hij is…

1E KRUISTOCHT 1096–1099 Kruisvaardersstaten komen op Na de Eerste Kruistocht en de verovering van Jeruzalem zetten de kruisvaarders een aantal christelijke rijkjes op. Vanwege de Europese wreedheid sloten de verdeelde moslimvorsten een bondgenootschap. In totaal vertrokken negen kruistochten om Jeruzalem christelijk te maken. 2E KRUISTOCHT 1145-1149 Kruistocht was grote mislukking In 1145 brachten pelgrims uit het Heilige Land de paus slecht nieuws: het graafschap Edessa was gevallen. De paus riep op tot een kruistocht en overal in Europa werden legers gevormd. De kruistocht mislukte. De Europeanen werden vernederd door een nieuwe lichting islamitische aanvoerders en keerde onverrichter zake terug. Zo’n 40 jaar later, in juli 1187, werd het er voor de christenen niet beter op toen Saladin het leger van het koninkrijk Jeruzalem versloeg. De stad viel in oktober. Naar…

Wist je dat een gigantische explosie in IJsland de Franse koning de kop kostte en dat een vulkaanuitbarsting in Zuid-Amerika een derde van de Russische bevolking wegvaagde? Lees over de schokkende gevolgen van de heftigste vulkaanuitbarstingen aller tijden, die overal ter wereld honger, dood en chaos zaaiden. Thera, 1613 v.Chr. Minoërs verdwenen na vulkaanuitbarsting In de bronstijd barstte een vulkaan op het Griekse eiland Thera (nu Santorini) uit. Thera viel in stukken uiteen, de hoofdplaats Akrotiri werd bedolven onder een laag puimsteen en een asregen bedekte de naburige eilanden Anafi en Rhodos. Volgens historici waren de Minoïsche bewoners van Thera gewaarschuwd door eerdere aardbevingen en ontkwamen ze vóór de uitbarsting. Op het hoofdeiland van de Minoïsche beschaving, Kreta, kwam echter 80 procent van de bevolking om in de nasleep van…

BOPA ★ Communisten bliezen fabrieken op Na Hitlers invasie van de Sovjet-Unie in 1941 organiseerden Deense communisten zich in het verzet. Vanaf 1943 lieten de saboteurs ook niet-communisten toe en namen ze de naam BOPA aan – Deens voor Burgerlijke Partizanen. De beweging voerde liquidaties en spoorwegsabotages uit, maar specialiseerde zich in industriële sabotage en was uiteindelijk verantwoordelijk voor de helft van alle industriële sabotages in Denemarken. IDEOLOGIE: Communisme LIQUIDATIES: 30 LEDEN BIJ BEVRIJDING: 175 SPECIALITEIT: Industriële sabotage Holger Danske Burgers liquideerden verraders Net als BOPA werd de verzetsgroep Holger Danske opgericht in 1943. In tegenstelling tot de communistische BOPA had Holger Danske nationalistische wortels. De groep was gespecialiseerd in de liquidatie van verraders, maar voerde ook een aantal spectaculaire aanslagen uit, zoals de explosie van een tentoonstellingshal in augustus…

1 COMMUNICATIE Cicero had patent op de waarheid Lucius Sergius Catilina was een telg van een Romeinse patriciërsfamilie en was razend ambitieus. Nadat hij drie keer was gepasseerd als consul – het hoogste ambt in de Romeinse Republiek – besloot hij in 63 v.Chr. om op een andere manier aan de macht te komen. Hij verzamelde een rebellenleger om de zittende consuls, Cicero en Gaius Antonius Hybrida, met geweld af te zetten. Cicero kreeg echter lucht van de plannen. Hij rolde het complot op en versloeg de rebellen. De coup mislukte echter vooral omdat Cicero zichzelf in een reeks toespraken neerzette als de verdediger van Rome en Catilina als een vijand van het volk. Zo overtuigde hij het volk ervan dat Catilina de stad zou platbranden. Op deze manier schaarde…

Synagoge uit de tijd van Jezus De archeologen dateerden de ruïne van de 120 m2 grote synagoge op 500 v.Chr. tot 70 n.Chr. – voordat de Romeinen Jeruzalem en de joodse tempel verwoestten. De synagoge is daarmee een van de zeven oudste tempels die in Israël zijn gevonden. Steen met reliëf van kandelaar In de synagoge vonden de archeologen een vierkante steen, versierd met reliëfs. Een ervan stelt een menora voor, de zevenarmige joodse kandelaar die altijd moest branden als symbool van het onuitblusbare geloof van het joodse volk in God. Tweede synagoge ontdekt In 2021 groeven archeologen nog een synagoge op in de oude stad, waardoor deze de eerste vroegjoodse nederzetting is met twee synagogen. De ontdekking steunt de theorie dat Jezus verbleef in Magdala, dat een belangrijk joods…

Het is 1984, en sportartikelenfabrikant Nike worstelt om voet aan de grond te krijgen in de lucratieve sneakermarkt, die wordt gedomineerd door Adidas en Converse. Met 500.000 dollar op zak om drie basketbalspelers in te huren om reclame te maken voor Nike, speurt schoenenverkoper Sonny Vaccaro (Matt Damon) meters aan VHS-banden af om de grootste talenten te vinden. Als hij de jonge Michael Jordan het beslissende punt in een finale ziet scoren, krijgt hij een inzicht: Nike moet niet drie middelmatige spelers contracteren, maar boven de middelmaat uitstijgen door alles in te zetten op de boomlange basketbalster. De nieuwe film van Ben Affleck, Air, vertelt hoe Nike hemel en aarde bewoog om het meest felbegeerde basketbaltalent van Amerika te strikken. ‘We bouwen de schoen rond Michael Jordan’ was de simpele…

Wie zei dit? Van welke historische persoon denk je dat dit citaat is? “Ik wil jager zijn tot mijn dood. A Sitting Bull B Buffalo Bill C Calamity Jane JUIST of ONJUIST? Welke van deze bekende beweringen klopt van geen kant? Raad het zelf of ontdek de waarheid op de volgende pagina. 1 Columbus werd ‘gouverneur van India’ genoemd toen hij Hispaniola bestuurde. □ Juist □ Onjuist 2 Magellaan was de eerste kapitein die rond de wereld voer. □ Juist □ Onjuist 3 Toen James Cook op Hawaï vermoord was, werd hij begraven als een stamhoofd. □ Juist □ Onjuist Wie gaat hier schuil? Als je de persoon op de foto niet herkent, kun je uitvogelen wie het is door de letters van het anagram op hun plaats te zetten of…