Inhoudsopgave van Editie 7 - 2021 - Historia

BURGEROORLOG In december 2020 vond een Britse amateurarcheoloog een 370 jaar oude gouden ring op Isle of Man in de Ierse Zee. Sindsdien proberen lokale plaatselijke historici te achterhalen van wie hij was. Dankzij de inscriptie ‘JD’ zijn ze daar nu mogelijk achter. ‘De initialen JD kunnen verwijzen naar James Stanley, de 7e graaf van Derby en Lord of Mann. Hij steunde de royalisten in de Engelse Burgeroorlog (1642-1651, red.). Uit brieven en documenten uit die tijd blijkt dat hij ondertekende met JDerby, dus de initialen JD passen bij hem,’ zegt Allison Fox, conservator bij het Manx Museum. Lord Derby vocht aan de zijde van de koning in de Engelse Burgeroorlog, en toen de royalisten de oorlog in 1651 verloren, werd hij gedood. De ring is waarschijnlijk voor zijn vrouw,…

SCHEEPVAART Noorse deskundigen namen een rotstekening die vier jaar geleden is ontdekt in Valle, bij Narvik in Noord-Noorwegen, opnieuw onder de loep. De lijnen op de berghelling stellen een boot voor, en de nieuwe analyses tonen aan dat ze ouder zijn dan gedacht: 10.000 tot 11.000 jaar oud. Hiermee is de tekening de oudste weergave van een boot in Noord-Europa, die tevens laat zien welk type boot de vroegste Scandinaviers gebruikten. Eerder vermoedde men dat Scandinavie werd gekoloniseerd met uitgeholde boomstammen, maar volgens archeoloog Jan Magne Gjerde van het Noorse instituut voor cultureel erfgoed hadden de eerste Scandinaviers boten van zeehondenhuiden die over een dun houten skelet waren gespannen. ‘Een dergelijk vaartuig zou ideaal zijn voor de kolonisatie van de kust van Noord-Noorwegen in de eerste helft van de oudere…

In de jaren 1990 werd Al Qaida steeds militanter. Al in 1992 had de organisatie geprobeerd Amerikaanse troepen onderweg naar Somalië in een hotel in Jemen te doden. De Amerikanen verlieten het hotel voordat de bommen afgingen, waardoor alleen een Oostenrijkse toerist en een hotelmedewerker omkwamen. Van 1992 tot 1994 bleef Al Qaida in Somalië tegen de Amerikanen vechten. Maar pas op 25 juni 1996 slaagden de terroristen erin hun westerse aartsvijand hard te treffen. Ze brachten een bom tot ontploffing in de Khobar Towers in Saoedi-Arabië, waar Amerikaanse soldaten verbleven. Er vielen 19 doden, en het was de succesvolste bomaanslag die Al Qaida tot dan toe tegen de Amerikanen had uitgevoerd. Er zouden er meer volgen. 213 MENSEN KOMEN OM IN NAIROBI Op 7 augustus 1998 rond 10.30 uur…

Het ging vanaf het begin al mis voor de terroristen die aan boord gingen van United Airlines vlucht 93 van New Jersey naar Californië. Door drukte op het vliegveld werd de vlucht bijna drie kwartier vertraagd, en toen het toestel ten slotte opsteeg, waren de eerste vliegtuigen nog maar acht minuten van het WTC verwijderd. Toch treuzelden de kapers aan boord met de overval op de cockpit. Om onduidelijke redenen kwamen ze pas na 45 minuten in actie. Het toestel was toen al een paar honderd kilometer op weg, en ver van het doelwit in Washington – waarschijnlijk het Witte Huis of het Congres op Capitol Hill. Kapers maken zich bekend Om 9.28 uur bestormen vier vliegtuigkapers de cockpit, maar de piloot weet een noodsignaal uit te sturen. Ook stelt…

Hoe effectief een slinger kon zijn, lezen we in de Bijbel. Daarin staat het verhaal van de herdersjongen David en de reus Goliath Het verhaal speelt zich waarschijnlijk af rond 1000 v.Chr., toen de joden voch - ten tegen de Filistijnen, het sterkste volk van Palestina. De Filistijnen kondigden aan dat de oorlog beslist kon worden in een duel met de beste soldaat van de Filistijnen, de enorme strijder Goliath. Geen jood durf de het aan totdat David hoorde hoe de Filistijnen zijn volk tartten. De herdersjongen nam de uitdaging aan, maar in plaats van een zwaard nam hij alleen zijn slinger mee. Toen Goliath aanviel, zwaaide David met zijn slinger en raakte hij Goliath met een steen vlak onder de rand van zijn helm. De reus viel neer en…

‘Pak aan!’ Spanje: Deze belediging komt van een kogel die bij Granada in Spanje is gevonden. De afzenders hebben er vast veel lol om gehad. ‘Hier komt het toetje!’ Griekenland: Dit bericht, dat is gevonden op een kogel in Argos, is ontsproten aan een creatief brein. ‘Voor het gat van Octavianus!’ Italië: Deze ongezouten boodschap werd vanuit Perugia verstuurd toen Caesars erfgenaam Octavianus de stad in 41 v.Chr. belegerde. ‘Pak hem dan!’ Griekenland: Dit nogal sarcastische bericht is mogelijk weggeslingerd tijdens de Romeinse belegering van Athene in 87 v.Chr. “Au!” Griekenland: Deze droge inscriptie, gevonden in een Noord-Grieks dorp, stond op een projectiel uit de 3e eeuw v.Chr.…

Toen de Tweede Wereldoorlog uitbrak, voeren drie Duitse koopvaardijsch epen naar Goa. Die stad was sinds 1510 een Portugese kolonie – en omdat Portugal neutraal was, konden sch epen uit de hele wereld er hun toevlucht zoeken. In Goa zetten de Duitsers een spionagenetwerk op dat banden had met Indiase separatisten, die de Britse koloniale overheersers uit India wilden verdrijven. De belangrijkste Duitse spion was de burger Robert Koch, codenaam ‘Trompeta’. ‘Robert Koch, de knapste kop onder de nazivluch telingen hier, kan vrij rondlopen in Goa. Het staat buiten kijf dat zijn acties schimmig zijn,’ schreef de Britse consul in Goa. In december 1942 deden de Britten een eerste poging om de spionnen te stoppen door Koch en zijn vrouw te ontvoeren. Het echtpaar werd in hun huis overmeesterd, gedrogeerd…

Na de aanval op de Ehrenfels beloofden de mannen van Calcutta Light Horse te zullen zwijgen over de actie en zo onopvallend mogelijk naar India terug te keren. Maar voor een van hen kreeg de missie nog een staartje. Jack Breene was mede-eigenaar van een verzekeringsmaatschappij in Calcutta, en toen hij terug was van zijn lange ‘vakantie’, wach tte hem een verrassing. Een compagnon kwam aanzetten met een krantenartikel met de kop ‘Onderzoek naar brand op schepen asmogendheden in Goa’ In het artikel stond dat de regering van Portugees-India de oorzaak van de branden op drie Duitse schepen en één Italiaans schip in de haven van Mormugao onderzocht. Breene deed alsof zijn neus bloedde en vroeg zijn collega wat het artikel met hun maatschappij te maken had. ‘Wat het met…

Vanaf 10 juli 1943 trokken geallieerde troepen door Zuid-Italië. Na gevechten met het Britse 8e Leger onder generaal Bernard Montgomery en het Amerikaanse 5e Leger onder generaal Mark Clark trokken de Duitsers zich terug naar Rome. Voor de geallieerden was de stad van cruciaal belang. ‘Hij die Rome inneemt, bezit Italië,’ zei de Britse premier Winston Churchill. Generaal Clark dacht dat Rome half oktober veroverd zou zijn, maar door zware regen stroomden de rivieren in Italië over en liepen voertuigen vast in de modder op de wegen. Bijna een half miljoen geallieerde troepen waren afhankelijk van bevoorrading vanuit de bevrijde Zuid-Italiaanse havens van Taranto, Brindisi en Bari. Om de geallieerden een halt toe te roepen gaf de Duitse leider in Italië, luchtmaarschalk Albert Kesselring, opdracht tot de aanval op Bari…

Een aantal mosterdgasbommen ligt nog in de Adriatische Zee bij Bari. Tussen 1946 en 1999 hebben vissers intacte of half vergane bommen in hun netten opgehaald, en in 1999 meldden de artsen Giorgio Assennato en Donato Sivo van de universiteit van de stad dat het ging om honderden slachtoffers. Vaak ontploffen de bommen als ze boven water komen – het gas heeft op de koude zeebodem liggen sluimeren, maar reageert als het met de warme lucht in aanraking komt. In 239 gevallen veroorzaakten de gifrestanten zulke ernstige huid- en oogletsels dat vissers in het ziekenhuis belandden. Er zijn ook Italiaanse vissers die ch ronische longaandoeningen of kanker kregen door blootstelling aan het mosterdgas. Verscheidene patiënten hadden niet eens in Bari gevist, maar in de zee bij Brindisi, ruim 100 kilometer…

In 711 stak een moslimleger de Straat van Gibraltar over om het Iberisch Schiereiland binnen te vallen. Binnen een paar jaar kregen deze Moren het grootste deel ervan in handen. De moslims noemden hun nieuwe grondgebied Al-Andalus, en aanvankelijk viel het onder de kalief in Damascus, maar na een bloedige staatsgreep in 750 viel het doek voor het kalifaat van de Omajjaden. Prins Abd al-Rahman Ivluchtte naar Al-Andalus, riep zich zelf uit tot emir en maakte van Córdoba zijn hoofdstad. Maar islamitische krijgsheren en clans weigerden zijn gezag over Iberië te erkennen, en Abd al-Rahman I en zijn opvolgers hadden hun handen vol aan opstanden. Onder emir Abd al-Rahman II (822-852) waren er nog talloze brandjes te blussen, waardoor het eigenlijke doel, het verdrijven van de christenen uit het noordelijke…

Hoewel de eerste Vikingen er in de pan gehakt waren, keerden de langschepen in 859 terug naar het Iberisch Schiereiland. Deze keer waagden ze zich echter niet in de buurt van Sevilla, maar voeren ze als eerste Scandinaviërs door de Straat van Gibraltar. Deze Vikingen boekten echter weinig succes in Al-Andalus, wellicht omdat emir Abd al-Rahman zijn verdediging flink had versterkt. Maar de expeditie ging door naar Italië, naar verluidt onder leiding van de beroemde hoof dmannen Hastein en Björn Järnsida. Laatstgenoemde was een zoon van de mythische koning Ragnar Lodbrok. Volgens de Normandische monnik Dudo van Saint-Quentin drong Hastein het Italiaanse Luni binnen door te doen of hij stervende was. De poort werd geopend en Hastein mocht naar binnen worden gedragen om net op tijd te kunnen worden gedoopt.…

Malcolm X (1925-1965) RELIGIE: Malcolm Little bekeerde zich in de gevangenis tot de islam en nam de naam Malcolm X aan. Later werd hij lid van de islamitische Nation of Islam, die zwart separatisme voorstond. Daar streefde Malcolm X naar in de burgerrechtenstrijd. IDEOLOGIE: Volgens Malcolm X moesten zwarten politieke macht opeisen en zich afscheiden van de witte bevolking. Hij zette zwarte scholen en bedrijven op om een sterke zwarte gemeenschap te creëren. STRATEGIE: Zwarten moesten de onderdrukking bestrijden met ‘alle nodige middelen’: wanneer ze met racistisch geweld werden geconfronteerd, konden de zwarten niet gewoon de andere wang toekeren. Maar in zijn laatste jaren legde Malcom X minder nadruk op geweld. Martin Luther King (1929-1968) RELIGIE: Martin Luther King kwam uit een lange lijn van baptistische predikanten. Als christen wilde…

Hoew el de activiste Rosa Parks in 1955 de burgerrech tenstrijd mede ontketende, werd de bew eging gedomineerd door mannen. Vrouwen moesten het doen met een rol op de ach tergrond. ij de Mars naar wash ington in 1963 namen Martin Luther King en de andere mannelijke leiders het voortouw, terw ijl vrouw elijke zw arte activisten zich bij de ech tgenotes van de leiders moesten voegen in een aparte andere betoging, ver weg van de pers. De predikant had ech ter wel beh oef te aan vrouw elijk gezelsch ap als hij na een lange dag terugkw am op zijn hotelkamer. Hij kreeg er bezoek van prostituees en minnaressen. ‘Ik ben 25 tot 27 dagen per maand onderw eg. Met seks kan ik mijn zorgen onderdrukken,’ zei King tegen…

Wie zei…? ‘Blues is makkelijk te spelen, maar moeilijk te voelen.’ Het citaat is van een overleden Amerikaanse muzikant, misschien wel de beste gitarist ooit. Juist antwoord: punten Drie hints… Welke persoon? Juist antwoord: _ punten Hij is geboren in Alton, Illinois in de VS. De trompet had zijn voorkeur, maar hij bespeelde ook andere instrumenten. Zijn album Kind of Blue uit…. wordt gezien als een mijlpaal in de geschiedenis van de jazz. Test je kennis WIE ZEI…? Jimi Hendrix (1942-1970). WELKE PERSOON? Miles Davis (1926-1991). TEST JE KENNIS? 1c, 2b, 3a, 4b, 5a, 6b, 7c, 8b, 9b, 10c, 11c, 12b, 13a, 14a. UITSLAG: 0-5 punten: Jazz en blues is niet je sterkste kant. 6-10 punten: Het kan beter. 11-15 punten: Goed gedaan. 16-19 punten: Je bent een expert.…

ROMEINSE RIJK Britse archeologen maakten onlangs dolblij bekend dat ze in de plaats Scarborough de belangrijkste Romeinse vondst in Groot-Brittannie in jaren hadden gedaan: de ruine van een grote villa. De Romeinse villa had een eigen badhuis en talrijke bijgebouwen en besloeg ruim twee tennisbanen. En de architectuur week af van alle andere Romeinse huizen die in Groot-Brittannie en de rest van Europa zijn gevonden. Maar de jubelstemming sloeg snel om in ontzetting. In de nacht nadat het nieuws bekend was gemaakt, braken onbekenden in op de opgravingslocatie. Met behulp van metaaldetectors kamden ze grote delen van de villa hardhandig uit. Wat ze precies hebben meegenomen, is nog niet duidelijk, maar ze hebben diverse ruines beschadigd, aldus de lokale politie. Ze noemt de daders ‘vandalen’ – verwijzend naar de Vandalen…

VIKINGEN Diep in de 1600 meter lange vulkanische grot Surtshellir in IJsland vonden archeologen 10 meter onder de bodem een steenformatie met de vorm van een schip. Amerikaanse onderzoekers dateren de vondst op begin 10e eeuw. In het schip lagen botten van schapen, geiten, koeien, paarden en varkens, die bij hoge temperaturen waren verbrand. Daarnaast troffen de archeologen kostbare mineralen uit Turkije en veel parels aan, waarvan sommige helemaal uit Irak in de grot in IJsland zijn beland. Daardoor vermoeden de onderzoekers dat dit zogeheten steenschip voor offers diende. Onderzoek van de grot wees uit dat hij zo’n 1100 jaar geleden is gevormd bij een vulkaanuitbarsting. De onderzoekers vragen zich nu af of de Vikingen door die uitbarsting dachten dat het eind van de wereld nabij was. Mogelijk bouwden ze…

Toen Mohammed bin Laden in 1967 overleed, erfden zijn 54 kinderen aandelen in het familiebedrijf. De zonen kregen elk circa 2 procent van de aandelen, de dochters 1 procent. Dat waren nog steeds miljoenen euro’s. Met dit geld kochten ze enorme appartementencomplexen en villa’s over de hele wereld, en negen privéjets voor de Saudi Binladin Group – waaronder een Gulfstream IV van 25 miljoen dollar. Alle vliegtuigen hadden een volledige bemanning van piloten en stewardessen, ook als ze aan de grond stonden. Het bedrijf verdient nog steeds kapitalen, en elk jaar wordt een percentage van de winst uitbetaald aan de aandeelhouders, waardoor ze niet hoeven te werken. Osama’s broer Ibrahim kocht onder meer twee Rolls-Royces. Hij is er zo zuinig op dat hij er niet in rijdt als het regent.…

Op 2 mei 2011, even na middernacht, lanceerden de Amerikanen Operatie Neptune Spear. Die had tot doel Osama bin Laden uit te sch akelen, die al 10 jaar werd gezocht voor zijn rol in terreuraanslagen op de VS. Twee Black Hawk-helikopters met Navy SEALs vlogen laag om de radar te ontwijken, twee grotere helikopters landden met versterkingen op enige afstand van Bin Ladens huis in het Pakistaanse Abbottabad. Eén Black Hawk raakte de tuinmuur rond Bin Ladens woning en moest een noodlanding maken. De commando’ suit de andere helikopter klommen zoals gepland over de tuinmuur en stelden alle gebouw en veilig. Alles verliep in het donker, want agenten hadden eerder al de stroomkabels doorgesneden. Als laatste werd het hoof dgebouw doorzocht. Op de derde verdieping troffen de soldaten de terroristenleider…

Bin Ladens eerste poging om zelfmoordpiloten op te leiden in de VS mislukte faliekant. De twee heilige strijders uit Saoedi-Arabië spraken zo slecht Engels dat ze op de vliegschool niets leerden en het moesten opgeven. De volgende kandidaten die Bin Laden stuurde hadden veel betere kansen om te slagen: de jonge mannen uit Hamburg hadden in het Westen gewoond, leerden snel Engels en waren geduldig. Nog voor hij Duitsland verliet, benaderde Mohammed Atta online een aantal vliegscholen. Op basis van de antwoorden kozen hij en zijn vriend Marwan al-Shehhi voor Huffman Aviation in Venice, Florida. Bij de eigenaar van de vliegschool, de Nederlander Rudi Dekkers, deed Atta zich voor als een Saoedische prins. Al-Shehhi speelde zijn lijfwacht. Hun vriend Ziad Jarrah ging naar het Florida Flight Training Center in dezelfde…

Toen de arch eoloog John Reid het Schotse heuvelfort Burnswark onderzocht, deed hij een paar my sterieuze vondsten. Tussen de honderden gew one loden projectielen waarmee Romeinse slingeraars de verdedigers van het fort hadden bestookt, zaten er een paar die er heel anders uitzagen. Deze loden projectielen waren iets kleiner dan de gew one en hadden een gaatje met een diameter van ongeveer 4 millimeter. Reid overw oog of de holten wellicht gif hadden bevat, was onduidelijk of de kogeltjes de huid überhaupt konden doorboren. Reids broer, een visser, opperde dat de gaatjes mogelijk geluid maakten. De loodjes aan zijn vislijn hadden ook een gat, en die floten als je de hengel uitwierp. Reid probeerde het uit en warempel, de projectielen gilden! Zijn theorie is dat de Romeinen de jankende…

Het is een aardedonkere oktoberavond in 1724, maar de jonge gevangene in de Newgate-gevangenis heeft geen licht nodig. Hij staat in de haard en steekt zijn hoofd in de nauwe schoorsteen. Boven zich voelt hij een ingemetselde ijzeren staaf. Moeizaam krabt hij met een roestige spijker aan de mortel rond de staaf. Hij wil de staaf gebruiken om een gat in het plafond van de cel te slaan. Op de volgende verdieping wachten hem zes afgesloten gevangenisdeuren. Die wil hij openpeuteren met de spijker of uit hun scharnieren tillen. Ook de 20 meter vanaf het dak van Newgate is geen punt: hij heeft een touw gemaakt van het vloerkleed in zijn cel. In het donker gaat hij geroutineerd te werk. De volgende ochtend horen de inwoners van Londen dat de…

De eerste systematische proeven met chemotherapie vonden begin jaren 1940 plaats, toen de Amerikaanse artsen erachter kwamen dat kankercellen zich veel sneller delen dan normale cellen, en gaan woekeren. Een gif dat nieuwe cellen doodt, zal daarom eerder kankercellen aanvallen dan gezonde. Bij de eerste proeven kregen patiënten met lymfeklierkanker stikstofmosterdgas, een vloeibare versie van mosterdgas, toegediend via een infuus in de arm of een injectie.…

Volgens middeleeuwse bronnen telde de vloot die in 844 de eerste Iberische Vikingtocht maakte 67 tot 108 schepen. Zo vroeg in de Vikingtijd was zo’n grote vloot een uitzondering. Een vloot van een dergelijke omvang kennen we alleen van de Deense invasies van Engeland rond het jaar 1000. Volgens huidige onderzoekers was er mogelijk sprake van losse groepjes Vikingen met elk een eigen hoofdman, die onafhankelijk van elkaar handelden. Zo zette na de plundering van Toulouse in 844 slechts een deel van de Scandinavische langschepen koers naar het Iberisch Schiereiland – wellicht omdat de hoofdmannen ruzie met elkaar hadden gekregen.…

ROMEINSE RIJK Miljoenen toeristen hebben het enorme beeld van Constantijn de Grote in Rome gezien. Alleen het hoofd en wat andere onderdelen van de keizer die het Romeinse Rijk van 306 tot 337 regeerde zijn bewaard gebleven, en binnenkort wordt het beeld iets completer: de wijsvinger is opgedoken. De vinger bevindt zich sinds 1913 in het Parijse museum het Louvre, maar omdat hij 38 centimeter lang is, dachten de museumdeskundigen dat het een teen was. De jonge promovenda Aurelia Azema ontdekte de fout in 2018. Op basis van de lengte berekende ze dat de teen op een beeld van 12 meter hoog had moeten zitten. En daar zijn er niet zo veel van. Het museum maakte een 3D-scan van de vinger en produceerde een getrouwe kopie van glasvezel. Die werd…

EGYPTENAREN Toen Poolse experts in 2016 een gemummificeerde priester onderzochten die 2100 jaar geleden in de Egyptische stad Thebe woonde, kregen ze hun eerste grote verrassing: de priester was geen man, maar een vrouw. Nu heeft het Poolse onderzoeksteam een nog verbazingwekkender ontdekking gedaan. Marzena Ozarek-Szilke van het Warsaw Mummy Project van de universiteit van Warschau en haar man Stanisław Szilkec legden de laatste hand aan een grondiger onderzoek van de mummie toen ze de scans nogmaals bekeken. ‘In de buik van de overleden vrouw bespeurden we iets wat ons als ouders van drie kinderen bekend voorkwam: een voetje,’ legt het echtpaar uit. Het is de eerste keer dat er een zwangere Egyptische mummie is gevonden. Normaal werden foetussen tijdens het balsemen verwijderd om ontbinding tegen te gaan. De onderzoekers…

Zijn eerste religieuze opvoeding kreeg Osama van zijn vader. Die bestond uit een zeer strenge vorm van moslimfundamentalisme, wahabisme. Deze sekte accepteert alleen de Koran en de Hadith (teksten over het leven van de profeet Mohammed) als richtsnoeren. Volgelingen worden geacht vroom en ascetisch te leven, en hun hoofddoel in het leven is de islam verspreiden en Allah dienen. Het wahabisme werd in de 18e eeuw gesticht door Mohammed ibn Abdul Wahhab. Hij verbood onder meer de verering van heiligen, wat tot dan toe gebruikelijk was in de islam. De beweging verspreidde zich snel over een groot deel van het Arabisch Schiereiland, waar het huidige Saoedi-Arabië ligt. Een van de grondbeginselen van het moderne wahabisme is de uitroeiing van alle niet-islamitische invloeden in de samenleving. Aanhangers geloven dat zelfs andere…

Toen het World Trade Center instortte, waren de Amerikanen eerst ontzet en toen verbaasd. Waarom hadden de inlichtingendiensten gefaald en de terroristen niet op tijd ontdekt, ook al waren vier van hen al 15 maanden in de VS terwijl ze de aanslag planden? De verbazing sloeg om in verontwaardiging toen de CIA en de FBI erkenden dat ze meerdere kansen hadden gehad om de terroristen op het spoor te komen en hen mogelijk hadden kunnen tegenhouden. De CIA ontdekte bijvoorbeeld in maart 2000 dat de bekende Al Qaida-strijder Nawaf al-Hazmi een visum had gekregen voor de VS. Ze gaf dit echter niet door aan de FBI zodat federale agenten hem in de gaten hadden kunnen houden. Nawaf al-Hazmi stopte met zijn pilotenopleiding en werd de sterke man in het vliegtuig…

1 Officieel konden de Twin Towers drie uur brand weerstaan. Daarom dacht de brandweer genoeg tijd te hebben voor de evacuatie. 2 Uit gewoonte sleepten de brandweerlui slangen en andere zware uitrusting mee. Op de trappen raakten ze snel buiten adem. 3 De brandweer had geen helikopters en de leiding kon daardoor niet in de gaten houden wat het vuur met de torens deed. 4 Doordat de radio’s oud waren, verloren degenen in de torens het contact met de leiding en wisten ze niet dat het gebouw ging instorten. 5 De dagploeg loste de nachtploeg net af toen het alarm afging. Daardoor gingen er twee keer zo veel mensen naar de rampplek – en velen kwamen om.…

BOVENHANDS WERPEN 1 De schutter bracht de slinger in beweging door hem dicht bij de grond naar achteren te zwaaien, en dan meteen langs zijn rechterzijde omhoog. 2 De slinger wordt in een glijden de beweging tot boven het hoofd gezwaaid, waar hij een à twee keer horizontaal wordt rondgedraaid. 3 Tijdens het draaien richt de schutter op de vijand, waarna hij een van beide touwen loslaat om de kogel naar het doel te slingeren. ONDERHANDS WERPEN 1 De schutter legt het deel met de kogel voor zich op de grond. Dan zwaait hij de slinger naar achteren en meteen weer naar voren. 2 Vervolgens wordt de slinger omhoog gezwaaid en in een verticale boog rondgedraaid. 3 Als de slingerkogel weer de grond nadert, strekt de schutter zijn arm, waarna hij het projectiel onmiddellijk loslaat.…

200 miljoen ton Indiase steenkool hield de Britse fabrieken aan de gang. Met steenkool werd elektriciteit opgewekt voor de machines die vliegtuigen, kanonnen en tanks maakten. 6 miljoen ton Indiaas ijzer werd omgevormd tot tanks en kanonnen. India leverde ook miljoenen tonnen ijzererts, dat in Groot-Brittannië werd omgesmolten en gebruikt in de oorlogsindustrie, die al het ijzer nodig had dat de Britten te pakken konden krijgen. 1 miljoen ton Indiaas staal werd naar Engeland gevaren voor de wapenindustrie. Het staal werd verwerkt in o.a. pantservoertuigen. 8 miljard meter katoenen stof van Indiase plantages voorzag Britse soldaten en burgers van kleren tijdens de oorlog. Ook 4 miljoen katoenen parachutes voor voorraaddroppings aan het front kwamen uit India. 25 miljoen paar schoenen werden in India geproduceerd en naar Groot-Brittannië vervoerd.…

William Maxwell – man in vrouwenkleren In 1716 werd de graaf van Nithsdale vastgezet in de Tower of Londen in afwachting van zijn executie wegens landverraad. Zijn vrouw zocht hem op met een vriendin. Ze namen een jurk mee voor de graaf, die de Tower vermomd als vrouw verliet en naar Rome vluchtte. Marion du Faouët – kocht bewaker om Deze vrouwelijke bendeleider ontsnapte in 1752 uit de gevangenis van Quimper, Bretagne. Ze was al vier keer eerder ontsnapt, en er werd een grote rechtszaak voorbereid. Maar toen kocht ze haar bewaker om en verdween. Drie jaar later werd ze opgepakt en geëxecuteerd. Giacomo Casanova – charmeur ontkwam Met een op de binnenplaats gevonden staaf hakte Giacomo Casanova zich in 1755 een weg uit de Piombi, de gevangenis boven het…

In september 1943 hadden de Britten Bari zonder slag of stoot ingenomen. De Duitsers dropen af en de Luftwaffe vormde geen bedreiging meer, volgens de Britse luchtmaarschalk Arthur Coningham. Tegen de oorlogscorrespondenten schepte hij op dat de Britse luchtmacht, de RAF, ‘alle weerstand in het Middellandse-Zeegebied had uitgesch akeld’, en hij voegde eraan toe: ‘Ik zie het als een persoonlijke belediging als de Luftwaffe iets cruciaals zou proberen in dit gebied.’ Intussen lag Bari er vrijwel onbesch ermd bij. De basis voor geallieerde vliegtuigen was ruim 130 kilometer verderop. Bari had slechts één luchtafweerbatterij toen de 105 Duitse bommenwerpers over de stad vlogen. Slechts twee werden er neergehaald, terwijl de Duitsers 28 schepen tot zinken brachten en er nog eens 12 beschadigden.…

1891 Chemotherapie voor het eerst getest De Duitse scheikundige Paul Ehrlich injecteert synthetische medicijnen bij twee malariapatiënten. Hij hoopt dat de middelen de malariaparasieten doden. Na 8-10 dagen voelen de twee patiënten zich merkbaar beter. Ehrlich noemt de methode chemotherapie – een chemisch geneesmiddel voor ziekte. 1917 Soldaten stikken De Duitsers gebruiken voor het eerst mosterdgas tijdens een veldslag bij de Belgische stad Ieper. Om het wapen te onderzoeken verrichten Franse en Britse legerartsen autopsie op de doden. Veel vergiftigde soldaten hebben geslonken lymfeweefsel en weinig witte bloedcellen. 1942 Eerste test op een mens De artsen Alfred Gilman en Louis Goodman van de Yale University in de VS testen varianten van mosterdgas op een 47-jarige Poolse emigrant met terminale kanker. De patiënt, J.D. genoemd, leeft even op maar sterft na…

Abd al-Rahman II staat woedend op uit de stapel kussens in zijn paleis in de hoofdstad Córdoba. Al 22 jaar heerst de emir over het islamitische rijk Al-Andalus, en zijn eerste minister heeft hem zojuist het meest verontrustende bericht gebracht dat hij ooit heeft gekregen. Op deze dag in oktober 844 melden de informanten van de emir dat de stad Sevilla in slechts één week is ingenomen door majus: ongelovige barbaren uit het noorden, die moorden, verkrachten, stelen en brand stichten. Abd al-Rahman stuurt zijn hofhouding van dichters, muzikanten en geleerden weg, schopt tegen de kussens en trekt aan zijn baard. Als de emir niet snel een leger op de been brengt en in de tegenaanval gaat, zullen de piraten Sevilla wegvagen en al plunderend koers zetten naar zijn paleis…

Sevilla kreeg dikke muren Abd al-Rahman II liet de islamitische stad omringen met stevige muren. Volgens de historicus Al-Qutiya was dat te danken aan de belegering van Sevilla door de Vikingen. Vloot werd uitgebouwd Om zich te beschermen tegen aanvallen vanaf zee bouwde de emir een scheepswerf in Sevilla. De productie van schepen werd opgevoerd en de vloot werd aangevuld met veel zeelieden uit de kuststreek. Overal verrezen torens Honderden wachttorens werden gebouwd langs de kusten, rivieren en wegen van Al-Andalus. De overblijfselen van 340 Moorse torens (atalayas in het Spaans) zijn nog te zien. Sommige zijn meer dan 1000 jaar oud. Waarschuwingssysteem opgezet De vaste bemanning van de torens moest een vuur aansteken als er vijanden aan de horizon te zien waren. Naburige torens volgden dan het voorbeeld. Zo…

Hoewel Martin Luther King heel graag van de racistische Jim Crow-wetten af wilde, die zwart en wit scheidden, was hij van mening dat de economische ongelijkheid in de VS evenzeer de zwarte bevolking onder de duim hield. ‘Ik denk dat je al weet dat ik in mijn economische theorie veel meer socialist ben dan kapitalist,’ schreef King al in 1952 aan zijn latere vrouw, Coretta Scott. Zolang zwarten – maar in feite alle andere armen in de samenleving – alleen laagbetaalde banen hadden, hadden ze volgens King minder kansen om vrij te worden. Dit klonk zo socialistisch dat de burgerrechtenactivist veel vijanden maakte in het kapitalistische mekka Amerika. Vanwege deze opvatting probeerden Kings tegenstanders de aanhangers van de burgerrechtenbeweging af te schilderen als communisten, die in de Koude Oorlog werden…

Kerkklokken waren stille oorlogsslachtoffers In de Eerste Wereldoorlog maakten de partijen intensief jacht op … kerkklokken. De enorme klokken wogen tot een ton en bevatten koper en tin – perfecte materialen om munitie van te gieten. Alleen al in Duitsland sneuvelde 44 procent van de kerkklokken, die vaak al ruim 700 jaar oud waren. Ook vorderden met name de Duitsers veel klokken van de vijand. In de Tweede Wereldoorlog traden de nazi’s nog rigoureuzer op. Experts schatten dat er 175.000 kerkklokken (en bronzen beelden) uit heel Europa naar Duitsland gingen. Daar werden ze opgeslagen op ‘klokkenkerkhoven’ om daarna te worden omgesmolten. Zo’n twee derde van de klokken uit Nederland en België kwam in nazi-Duitsland terecht. Na de oorlog kreeg Nederland er 300 terug. Dood door wekker Een vindingrijke Amerikaan stierf…

JOHN GREENBERRY BURNETT Leefde: 1810-1893. Nationaliteit: Amerikaans. Was: Boer, kolonist en soldaat in het Amerikaanse leger. Burgerlijke staat: Twee keer getrouwd en vader van negen kinderen: twee dochters en zeven zonen. Wapenfeiten: John G. Burnett leidde met zijn gezin een rustig, eenvoudig leven op de Amerikaanse prairie. Hij is uitsluitend bekend van deze brief: het verhaal van de herplaatsing van de indianen vanuit het perspectief van een soldaat die eraan meewerkte. VS, 11/12 1890 Vandaag, 11 december 1890, ben ik jarig. Ik ben 80 geworden. Op 11 december 1810 werd ik geboren bij Kings Iron Works in Sullivan County, Tennessee.1 In mijn jeugd viste ik in de Beaver Creek en struinde ik door de bossen, jagend op herten, everzwijnen en timberwolven. Vaak bracht ik weken in mijn eentje in de…