Inhoudsopgave van Editie 145 - 2025 - Genoeg

Op mijn negende schreef ik mijn eerste redactioneel. Van een zelf opgericht maandblad, Het Goudvinkje. ‘Voorpraatje’ zette ik erboven, en ik noemde mezelf bescheiden‘secretaresse’. Maar in feite was ik de hoofdredacteur, de spin in het web die mijn zusje en twee vriendinnen aanstuurde. Ik verzamelde artikelen van anderen en schreef zelf de nodige stukjes, die meestal gingen over vogels en ervaringen in de natuur. Het blad verscheen in een oplage van vier, met de hand geschreven. De kosten bedroegen zes dubbeltjes, maar als je genoegen nam met een leenexemplaar, kreeg je korting. In ‘blaadjes maken’ vond ik al snel mijn bestemming: ik deed niks liever dan schrijven, en in een tijdschrift kon je je verhalen op een aantrekkelijke manier delen. Op de middelbare school zat ik al in twee redacties;…

De wind ruist door de bomen, de geur van vers geoogste tomaten prikkelt mijn neus, en in de verte kraait een haan. Ik sta op een boerenerf in Noord-Spanje en adem diep in. Het voelt alsof ik thuiskom, alsof ik een deel van mezelf terugvind dat ik in de hectiek van alledag was kwijtgeraakt. Hier, met mijn voeten in de aarde en de zon op mijn gezicht, valt alles even op zijn plek. Sinds een paar jaar breng ik elke zomervakantie tijd door op een biologische of regeneratieve boerderij – plekken waar voedselproductie en natuurherstel hand in hand gaan. Of ik nu hibiscusplanten bevrijd van onkruid, gedroogde bonen afweeg voor de markt of fruit pluk in de boomgaard, na een paar uur op het land voel ik me kalmer en…

DIY: creatief, origineel, en vaak beter voor het milieu Praktische tips om geld te besparen 4 X PER JAAR Genoeg Magazine € 1 JAAR 19,95 OF MET Premium SLECHTS € 24,95 Scan de QR-code voor meer informatie! Genoeg is hét tijdschrift voor mensen die graag een duurzamer leven leiden, met minder spullen, minder gedoe en meer tijd voor de belangrijke dingen in het leven. Elk nummer staat vol inspirerende verhalen, achtergrondinformatie en praktische tips voor een zinvol en gelukkig bestaan. genoeg.nl/abonneren Nog meer lezen? Blijf op de hoogte via Genoeg.nl Beter leven met minder Duurzamer worden in kleine stappen Volg ons op Facebook of op Instagram @genoegmagazine Genoeg…

Afgelopen herfst was het dertig jaar geleden dat Marieke Henselmans haar eerste artikel schreef voor De Vrekkenkrant, de voorloper van Genoeg. Na dat artikel, over consuminderen met kinderen, schreef ze honderden stukken. Voor Genoeg, maar ook voor de Volkskrant, Plus Magazine en andere bladen. Ze maakte tv-programma’s en schreef dertig boeken over leuk leven met weinig geld. Haar laatste artikel voor Genoeg verscheen in het vorige nummer en onlangs kreeg ze voor het eerst AOW. Een mooi moment om terug te blikken, maar ook vooruit. Hoe ben je bespaarspecialist geworden? ‘Als ik mezelf moet omschrijven, is dat niet iets met besparen. Ik ben iemand die nadenkt en schrijft. Dat gaat eigenlijk over de regie nemen in je leven. Ik had graag geschiedenis of journalistiek willen studeren, maar dan moest ik…

Je maakt vitamine D aan. Deze vitamine maakt je huid tussen april en september aan als er voldoende zon op valt én je je huid dan gelegenheid geeft een beetje te bruinen. Wie zich altijd van top tot teen insmeert of in kleding hult, riskeert dus een vitamine D-tekort. En dat kan leiden tot botontkalking, slechte tanden en een verlaagde weerstand. Ook hangt een laag vitamine D-niveau samen met psychische problemen. Al wordt er wel toenemend aan getwijfeld of een vitamine D-gebrek ook de oorzaak is van die psychische problemen. Onderzoek liet de afgelopen jaren namelijk zien dat depressieve mensen met een lage vitamine D-spiegel niet opknapten van pillen alleen. Ze werden pas minder depressief als ze ook meer naar buiten gingen. Het lijkt er dus op dat een laag…

Wat een rijkdom! Bijna elke dag doe ik een rondje moestuin en oogst ik tuinbonen, sugarsnaps en peultjes en knip ik knapperige blaadjes pluksla en peterselie af. De knoppen in de plukbloemen verschijnen en de eerste courgettes, komkommers en tomaten zijn in de maak. In mijn achtertuin kan ik de eerste aardbeien uit mijn hangpotten oogsten. Ik houd zo van deze tijd van het jaar waarin al het werk dat ik in de lente deed, langzaam beloond wordt met manden vol kleurige oogst. Dit is waar ik het allemaal voor doe. Helaas zijn ook dit jaar de slakken weer present, maar met de tips uit het boek Eerste hulp bij slakken in de tuin (zie kader) probeer ik de schade zoveel mogelijk te beperken. En ik maak me er niet…

Gehoord Zomers buiten Fijn voor een regenachtige zomerdag: drie podcasts waarin je je tóch lekker buiten waant. Ssst, een podcast over stilte. Natuurcoach Joost van Pagée noemt zichzelf stiltezoeker, Marieke van de Ven is geluidskunstenaar. In deze vijfdelige serie verdiepen ze zich in een fenomeen dat in Nederland zeldzaam is: stilte. Bijvoorbeeld op de Hoge Veluwe, waar mensen komen om even geen storende geluiden te horen – maar zelf weer een bron van herrie zijn. Natuur(lijk) voor morgen. Drie korte reportages, gemaakt in opdracht van energiemaatschappij Greenchoice, waarin Sacha de Boer bijzondere natuurgebieden intrekt. Zoals de blokboezems van de Krimpenerwaard, waar levend veenmos ligt. Daardoor zakt de bodem hier niet in, maar stíjgt ze juist. En het veen legt ook nog eens CO2 vast. Hoe werkt dat? En hoe behoud…

Naast een regeneratieve vakantie kun je natuurlijk ook kiezen voor een staycation in eigen land. Waarom ver zoeken wat dichtbij te vinden is? Geen stress over inpaklijsten, vertraagde vluchten of een onbekende taal, maar de luxe van rust. Eindelijk de tijd om dat boek te lezen, lange wandelingen in de natuur te maken of een museum te bezoeken waar je anders niet aan toekomt. Zonder de constante prikkels van een nieuwe omgeving ervaar je hoe weinig er eigenlijk nodig is om echt tot rust te komen. Met de volgende tips van de redactie van Genoeg maak je van iedere staycation-dag een mini-avontuur: Word toerist in eigen woonplaats en loop door je stad of dorp alsof je er voor het eerst bent. Bezoek dat museum waar je altijd voorbij fietst, ontdek…

‘Hergebruik vind ik logisch. Als iets er al is, waarom zou je het dan opnieuw maken?’ Begin dit jaar was het opeens groot nieuws, het Journaal berichtte er zelfs over: This Is Free Fashion, een pop-upwinkel op Utrecht Centraal Station waar je gratis mooie tweedehands kleding kon komen halen. Voor de deur van de stijlvolle winkel met glazen puien stond een lange rij wachtenden. Bij de ingang kregen ze drie kaartjes waarmee ze kledingstukken konden uitzoeken. Doel: laten zien dat er al genoeg kleding is geproduceerd om de komende zes generaties te kleden. Bemoedigende teksten ‘Ik had niet verwacht dat het zo'n succes zou worden’, zegt Lot van Os (32), kunstenaar en uitvinder. Hij bedacht het concept samen met zijn vriendin Dieuwertje Vorstenbosch, klimaatburgermeester van Tilburg. ‘Iedereen sloeg erop aan,…

Geef bijen een badje Bijen hebben het moeilijk. Door pesticiden en afnemende biodiversiteit, maar ook door zoiets simpels als dorst. Tijdens hun zoektochten naar nectar moeten ze drinken, maar in een diepe waterbak verdrinken ze snel. Fijn dus als je een bijenbadje voor ze in de tuin of op het balkon plaatst. Een oud schaaltje is daarvoor al voldoende. Leg er wat kiezels in: zo kunnen bijen veilig landen. Ook vlinders en andere insecten kunnen er een tussenstop maken. Om te voorkomen dat het een broedplaats wordt voor muggen, is het wel belangrijk dat je het water wekelijks ververst. Zo’n bijenbadje maken is ook een mooie activiteit met (klein)kinderen. Laat ze zelf stenen verzamelen, een oud schaaltje versieren en er een strategische plek voor zoeken. Zo leert de jongste generatie…

Iedere ochtend doe ik deodorant op. Het voelt als een burgerplicht, vooral op dagen dat ik met de trein naar mijn werk ga. Doordat ik vaak te laat richting station fiets, spring ik geregeld oververhit aan boord. Daarvan hoeven mijn medereizigers de gevolgen niet te ruiken. Maar ik baal toenemend van de omhulling van mijn favoriete deostick: plastic. Bovendien kom ik steeds meer waarschuwingen tegen over de gezondheidseffecten van deo-ingrediënten. Weliswaar weet ik van sommige dat ze overtrokken zijn – dat aluminiumzouten in antitransiprants het risico op borstkanker vergroten, is bijvoorbeeld al meerdere keren weerlegd – maar er blijven genoeg verdachte stofjes over. Zo trof de Consumentenbond een paar jaar geleden in een analyse van 75 deodorants in ruim de helft ‘mogelijk kankerverwekkende en hormoonverstorende’ stoffen aan. Bacteriekillers Triclosan is…

De bessen zijn het makkelijkst te spotten: aalbessen, kruisbessen, honingbessen, Amerikaanse zwarte bessen, rode bessen, jostabessen – ze zijn er in overvloed en iedereen mag ze plukken. Het andere fruit trouwens ook: Aziatische peren, kersen, pruimen, perziken, vijgen, druiven, appels. ‘Vorig jaar was de oogst buitengewoon overvloedig’, vertelt wijkbewoner Bart van Beuzekom. ‘Ik heb uiteindelijk appelciderazijn gemaakt; die is nog steeds niet op.’ Het fruit groeit zo veel mogelijk op plukhoogte. En voor de bomen die wat hoger reiken, is er een boomkronenpad gemaakt: een lusvormig pad op vier meter hoogte. Van daar kun je bladeren plukken van de toona sinensis (de ‘uiensoepboom’) en in het najaar kiwibessen. Voor andere eetbare fauna, waar je makkelijk overheen kijkt, zijn er straatnaambordjes. Er is een Persimoenstraat, een Roomappelstraat, een Veldkersvliet en een…

In Nederland kopen we per jaar ongeveer 90 miljoen kilo aan groot meubilair zoals tafels, stoelen en banken. Liefst 60 procent van al die meubels komt uit China. Dat betekent tweemaal zoveel CO2 -uitstoot als wanneer het meubel in Europa wordt gefabriceerd, door vervuilende containerschepen die de al die kasten, bedden en tafels vervoeren. Tegelijkertijd gooien we een enorme hoeveelheid meubels weg: jaarlijks 247 miljoen kilo (daar zit wel ook kantoormeubilair bij). Slechts ongeveer 20 procent hiervan wordt gerecycled. Het meeste belandt in de vuilverbrandingsoven. Hoe zwaar onze kledingproductie drukt op het milieu, is onderhand bekend. Maar meubels? Daar staan maar weinig mensen bij stil. Ikzelf ben duurzaam interieurontwerper, ik let op hergebruik en duurzame materialen. Maar ook bij mij viel het kwartje pas acht jaar geleden, toen ik leerde…

Een nieuw leven Martin van der Gaag schreef in het lentenummer van Genoeg over het kantoorleven dat hem niet meer paste. Zelf werkte ik elf jaar als (textiel-) ontwerper van fietstassen, beenmode en nachtmode voor bedrijven. Alles draaide om snelheid en geld en op creatief vlak kwijnde ik steeds meer weg. Vijf jaar geleden besloot ik na een burn-out om voor mezelf te beginnen. Op dit moment maak ik in opdracht veel tassen van leren jassen. Vaak zijn dit jassen van dierbaren die er niet meer zijn: een tastbare herinnering die je kunt dragen. Van versleten bankstellen, het bloemetjesgordijn van oma en het tasje waar opa de autopapieren in deed, maak ik onder meer portemonnees, lampen en kussens. Daarbij bewerk ik het materiaal met allerlei ambachtelijke technieken. Ik ben ontzettend…

Schrijfster Mariët Meester was al een ‘Genoeger’ voordat het blad bestond. Begin jaren tachtig van de vorige eeuw trok ze jarenlang met haar vriend, inmiddels man, Jaap de Ruig door Frankrijk in een zelfgebouwde woonwagen. Die was zo groot als een tweepersoonsbed. Een paard trok hen voort. Als ze niet rondtrokken, waren ze beheerder en geitenhoeder op een Frans landgoed. Daar was Jaap, kunstenaar, bij toeval een keer terechtgekomen. Ze beschrijft het allemaal gedetailleerd in haar nieuwe boek Een vrij leven, waarin ze de balans opmaakt van hun ‘radicale zoektocht naar een onafhankelijk bestaan zonder de aarde te belasten’. Anders dan veel van de huidige camperreizigers romantiseert Mariët niks. Ze poepen in een melkpak, ze zitten onder de deken terwijl de regen binnen langs de wanden stroomt. Er zijn geldzorgen,…

‘Tijdens veilige groene speelplek tot hun beschikking hadden’, corona realiseerde ik me dat veel kinderen geen tuin of vertelt Maaike, die zelf een klein tuintje heeft. Ze woont tegenover de school van haar kinderen (8 en 11) in de Utrechtse wijk Lunetten. ‘Dat schoolplein is groot en open. Het is een belangrijke ontmoetingsplek, en in coronatijd was het dat nog meer. Ondanks het wilgentenenpaadje dat ouders met kinderen al hadden aangelegd, was het nog vooral een tegelwoestijn. Ik ben toen met leerkrachten en leerlingen gaan praten en daar kwam een plan uit om het plein verder te vergroenen.’ Groen heeft op zoveel niveaus een positief effect, zegt Maaike, die ook de aanleg van boomspiegels en geveltuintjes in de wijk initieert. ‘Het is ook wetenschappelijk onderbouwd dat kinderen op een groener…

‘Al sinds de middelbare school koop ik bijna al mijn kleren en schoenen tweedehands. Destijds omdat dat meer mijn stijl was. En nu heb ik inmiddels alweer acht jaar vrijwel niets nieuws gekocht omdat er al zo ontzettend veel kleren in de wereld zíjn. Mijn kleding komt van Vinted of Marktplaats, uit de kledingtas van Clothing Loop, van tweedehandswinkeltjes in de stad of van tweedehands kledingmarkten voor particulieren. Als wethouder ga ik vaak op de foto, en voel ik me fijn als ik iets draag wat gekleed is. Maar ik wil niet altijd hetzelfde aan hebben. Daarom heb ik flink wat kleding. Dus vorig jaar dacht ik: eigenlijk moet ik het hiermee gewoon kunnen doen! Een jaar lang heb ik helemáál niets tweedehands gekocht of geruild. Niet als statement, maar…

Veilig zonnen was nog nooit zo duur. De prijzen van zonnebrandmiddelen zijn in een paar jaar tijd met een kwart gestegen. Dat komt deels door de inflatie. Maar ook doordat lotions steeds meer beschermende ingrediënten bevatten. Of je nu kiest voor de zogeheten minerale filters, herkenbaar aan het witte waasje op de huid, of voor synthetische filters: crèmes bevatten er steeds hogere doses van. In de jaren tachtig gold een sun protection factor van 15 nog als hoog, tegenwoordig is factor 50 heel normaal. Ondanks die prijsstijging zijn we de crèmes afgelopen jaren meer gaan gebruiken. Veel mensen smeren zich tegenwoordig al in vanaf april, als de ‘zonkracht’ – de hoeveelheid UV-straling die de aarde bereikt – snel stijgt. Verouderingsziekte Toch stegen ook de huidkankercijfers afgelopen decennia fors. Zo komt…

De kringloop is kapot. Ik bedoel daarmee het systeem dat we hebben bedacht met kringloopwinkels, waar je spullen heen kunt brengen en spullen kunt halen, zodat je weggooien voorkomt. Dat werkt niet meer, het loopt vast. We brengen er met z’n allen veel meer heen dan we er kopen. We brengen er vooral ook spullen heen die van slechte kwaliteit zijn. Want kleding, meubels, speelgoed en elektronica worden steeds meer gemaakt om snel afgedankt worden. Eerst had je alleen fast fashion, tegenwoordig ook fast furniture en fast electronics. En dus belandt het net zo snel weer bij het grofvuil – of in de kringloopwinkel. Maar als we iets tweedehands kopen, willen we vaak alleen de pareltjes: designmeubels, hip servies, kwalitatieve kleding, vintage speelgoed. De rest blijft staan. En wordt uiteindelijk…

Afgelopen winter viel mijn oog op een rek in de schuur met daarop gedroogde kievitsbonen, nog in de peulen aan de bonenranken. Het moet al wel twee jaar geleden zijn dat ik die ranken had geoogst in mijn moestuin en had laten drogen. Blijkbaar was ik ze op een gegeven moment uit het oog verloren. Ik dopte de bonen alsnog, zette ze ’s avonds in een kom met water en de volgende dag aten we een heerlijke bonenstoofpot. Ook wie slordig wat bewaart, die heeft wat. Dankzij de kunst van het conserveren kunnen we jaarrond eten van wat moestuin, buurtboer of het bijna-over-de-datum-schap van de supermarkt ons te bieden hebben. De diepvries is daarbij een reuze handig hulpmiddel, waar ik zelf dankbaar gebruik van maak. Maar daardoor zijn sommige andere…