Inhoudsopgave van Editie 10 - 2023 - Gardeners' World

Welkom | Voorwoord De vrouwen in mijn familie zijn ondernemende types. Mijn moeder ergerde zich vroeger nog weleens aan hoe traag dingen konden verlopen als je moest wachten tot iedereen in een bestuurskamertje ergens een plasje over had gedaan. Daarover klagen deed ze niet. ‘Dan regel ik het toch zelf’, was altijd haar devies. En zo geschiedde. Ze stortte zich vol overgave op alles waar ze onrecht zag en verbeterde eigenhandig de situatie. Mijn zussen zijn net zo, en als ik naar mijn dochter luister, wiens favoriete uitspraak momenteel is ‘nee joh mama, dat kan ik zelf wel’, is het een vrij aanwezige eigenschap in onze genenpoel. Ik heb dit zelf ook, en probeer uit alle macht zoveel mogelijk zelf te vergroenen. Ik probeerde dit ooit ook door actief te…

Ik herinner me uit een vaag en ver verleden (al voelt het als de dag van gisteren) dat oktober de maand was waarin de tuin rustig ging slapen en de zomer een herinnering was, gehuld in herfstmist. Dat is nu anders. Er is een kans dat je dit leest terwijl de nachten kraken door een vroege vorst – maar ik vermoed van niet. Vorst in oktober is inmiddels bij na net zo zeldzaam als een verregende zomer. Het klimaat is veranderd, de seizoenen verschoven en het weer grillig. We moeten ons dus aanpassen, maar tuiniers zijn daar eigenlijk niet zo goed in. We zijn geneigd de storm te trotseren in de verwachting dat volgend jaar beter is, om hoopvol en met ervaring vooruit te kijken. Maar alles verandert – bovendien…

Risotto met pompoen uit eigen tuin Heerlijke smeuïge supermakkelijke risotto met pompoen en Parmezaanse kaas. Ingrediënten: • 1 ui, in stukjes • 2 eetlepels olijfolie • 300 gram risottorijst • 1 dl droge witte wijn • 1 oranje pompoen, in blokjes van 1 cm met schil • 9 dl bouillon • 4 verse salieblaadjes, gehakt • 100 gram Parmezaanse kaas • 20 gram roomboter • een paar takjes basilicum • versgemalen peper en zout naar smaak 2 min. 30 min. 1 Fruit de ui aan in de olijfolie. 2 Voeg de risottorijst toe en bak drie minuten mee. 3 Blus af met de witte wijn en kook tot het vocht verdampt is. 4 Voeg de pompoen, de bouillon en de salie toe. Breng op smaak met peper en zout. 5…

Partnerbijdrage Ecotuintje staat voor duurzaam, dus deze moestuintafel is gemaakt van dik en PEFC-gecertificeerd douglashout. Zonder behandeling gaat het hout zeker tien tot vijftien jaar lang mee, en ook in de praktijk zien we dat de tafel – ondanks dat hij een jaar in weer en wind buiten heeft gestaan – nog geen enkel teken van slijtage vertoont. Het meegeleverde worteldoek is volledig biologisch afbreekbaar en gaat bovendien meerdere jaren mee. Volle bak! Het was vorig jaar al wat later in het seizoen toen de moestuintafel zijn plekje veroverde, dus we plantten voornamelijk plantjes waarvoor we elders geen plekje meer hadden. Maar dit jaar, gewapend met meer voorbereidingstijd, konden we de moestuintafel veel uitgebreider vullen. Onze eerste aandacht ging uit naar de grond. Die was gedurende de wintermaanden wat ingeklonken,…

Inspiratie | Dahlia's Het kan natuurlijk niet missen: je bent de dochter van pluktuinkoningin Marieke Nolsen en je gaat trouwen. Dan duurt het niet lang voor het over de bloemen gaat, wanneer de grote dag besproken wordt. En zo gebeurde het dat Hanne en Robert onlangs trouwden te midden van een zee van dahlia's, in haar moeders tuin. Maar liefst 300 knollen in een prachtig ontwerp van Hanne gingen de grond in. Bijna een jaar waren ze er druk mee. Van het uitzoeken van de juiste knollen in mooie kleurcombinaties, tot het planten, onkruidvrij houden, koppen, en ga zo maar door. Waar de meeste mensen starten met het naarstig zoeken naar een trouwlocatie, was dat voor Hanne en Robert gesneden koek. Marieke en haar man wonen op Landgoed Den Treek-Henschoten,…

Stichting NL Bloeit! Wij kweken bijzonder aantrekkelijke inheemse planten, soorten waar de wilde bijen, vlinders en heel veel andere insecten dol op zijn. In Nederland zijn er nog maar weinig van deze planten in het wild te vinden en jij kunt helpen door juist de inheemse planten in je tuin te zetten. Op een paar vierkante meter kun je al een prachtige wilde weelde creëren. www.nlbloeit.nl Zeepkruid Saponaria officinalis Ik, zeepkruid, ben een overblijvende (vaste) plantensoort uit de anjerfamilie (Caryophyliaceae). Ik verscheen in Nederland voor het jaar 1500 door menselijke invloed (archeofyt). Ik heb me op min of meer natuurlijke standplaatsen weten te handhaven en ben niet invasief (niet bedreigend) voor oorspronkelijk inheemse planten. Ik ben een zonminnende soort en groei op droge tot vochthoudende, zandige, kalkhoudende bodems die niet…

AAN DE SLAG | OKTOBER BLOEMEN Vul een grote pot bijna tot de rand met turfvrije universele potgrond en maak een winterarrangement van planten zoals winterviolen, heide, groenblijvende siergrassen en kleine heesters. Dompel ze voor het planten in water. Kies een plant als blikvanger en zet die in het midden van de pot. Zet de kleinere planten eromheen. Als de potgrond inklinkt terwijl je hem aandrukt, voeg dan nog wat potgrond toe. Zorg dat de wortels net bedekt zijn en dat de potgrond tot een paar centimeter onder de potrand komt. Zet de pot op zijn definitieve standplaats en geef royaal water. TIP Als je deze maand nieuwe heesters en vaste planten plant, check dan hoe hoog en breed ze worden en zorg dat ze voldoende ruimte hebben. Zolang ze hun…

Pluk peren voordat ze van de boom vallen. Ze horen stevig te zijn en veranderen vlak voordat ze echt rijp zijn een beetje van kleur. Wil je zeker zijn, dan zit er niets anders op dan er een te plukken en te proeven. Verwijder blaadjes met vlekken en plekjes, en laat blad niet op de grond liggen om het risico op schimmelinfecties te beperken. Raap al het blad op en gooi het in de gft-bak, want de sporen overleven de hoge temperaturen van het gemeentelijke composteersysteem niet. 20 MINUTEN OVER Neem houtstekken van aalen kruisbessenstruiken om gratis nieuwe planten te kweken. Steek dikke, gezonde, onbeschadigde stengels van 20-30 cm lang in diepe potten met zanderige potgrond of in geulen waarin je scherp zand door de bodem hebt gemengd. Haal verwelkte…

“Het is inheemse zaaiweek! In dit nummer lees je er alles over. Laten we samen de wereld in bloei zetten!” Anne Wieggers - hoofdredacteur “Oktober kent een grote verscheidenheid: van een zomers begin tot een winters einde.” Monty Don - tuinexpert en presentator “Na het lezen van het artikel van Rogier en Marieke op pagina 70 kijk ik nooit meer hetzelfde naar een zakje potgrond voor kamerplanten.” Helga Kluiter - redacteur “Ik ben ontzettend benieuwd naar al het moois op de Ambachtelijke Plantenmarkt op 1 oktober. Zie ik je daar ook?” Jos Heijmans - redacteur “Ook in de herfst zoeken bestuivers naar voedsel. Op pagina 28 vind je een prachtige combinatie van vaste planten waarmee je jouw tuingasten gelukkig maakt.” Iona van den Dries - redacteur “Composteren is een fijne…

Prikbord | Ambachtelijke Plantenmarkt Plattegrond & legenda 1 De Hessenhof 2 Plukatelier Jennita Jansen 3 De Warande 4 De Glinstertuin 5 Rozenkwekerij De Bierkreek 6 Arborealis 7 Cruydt-Hoeck 8 Het Amsterdamscheveld 9 Boomkwekerij Leemreize 10 Stekkers 11 Marcel de Wagt - opvallende vaste planten 12 De Arend 13 Bloem en Oogst 14 Arjan Schepers Vaste Planten 15 De Tuinen van Weldadigheid 16 Drachtplantenkwekerij Ninabel 17 Hof te Dieren 18 Alies Natuurlijk 19 Volvelds 20 Aaldering De Stek 21 Do it Yourselves plukgeluk 22 Pieters Planten 23 Sas’ Mini-Kwekerij 24 VijverplantenLand Plantencrèche Koffie & cake Eten & drinken Gardeners’ World Leeshoek Kopersporen Bronzen Tuingereedschap Sneeboer Tuingereedschap Bijenstichting Vlinderstichting Antiquariaat Champ Clark Het Blauwe Huisje Wool Pots Pottenbakkerij De Smeltkroes Annabel Middeldorp Manden Toiletten Groene Takken Landgoed DE WIERSSE Het prachtige Landgoed de Wiersse is waar het allemaal gaat gebeuren. Dit komt je als lezer misschien bekend voor, want de vakvrouwen die de prachtige tuinen…

Japanse esdoorn Waar zijn esdoorns beroemd om? Stroop? Oké. Schors als slangenhuid? Ook goed. Om de gaten op te vullen die zijn achtergelaten door dode iepen en essen? Dat is de plataan, die op esdoorn lijkt. Fineer? Oké, dat keuren we ook goed. Gitaarhalzen, roken van voedsel, honkbalknuppels … en voor dramatische herfstbladkleuren staan esdoorns bovenaan de lijst. En naar welke esdoorns kijken we in het bijzonder voor spectaculaire herfstbladeren? De Japanse: Acer japonicum, A. palmatum of A. shirasawanum. Hoe houd je de plataan en Japanse esdoorn uit elkaar? Japanse esdoorns zijn ideaal voor moderne tuinen omdat ze nooit te hoog worden. Er is plaats voor één in elke tuin. Platanen worden echter zo groot dat je niet alleen gek zou zijn om er een in je eigen tuin te…

Het planten van een pot met laatbloeiende vaste planten is een snelle en gemakkelij ke manier om een vleugje herfstkleur te krij gen en tegelij kertij d bestuivers te voorzien van de broodnodige nectar. Laatvliegende soorten zoals atalanta's, kleine vossen, klimopbij en en zweefvliegen kunnen op zonnige dagen gaan foerageren. Misschien zie je deze maand ook honingbij en en af en toe een hommel, zoals de akkerhommel, bloemen bezoeken om zich te voeden. Deze nectarrij ke vaste planten zij n de komende weken niet alleen goed voor bestuivende insecten, maar ze zullen ook nog jarenlang een wildvriendelijke bloemenpracht opleveren. TIP Laat na de bloei dode stengels en bladeren staan om wilde dieren beschutting te bieden tijdens de winter. Planten kunnen dan in het vroege voorjaar worden teruggesnoeid. Dit heb je…

Partnerbijdrage Op een adembenemend mooie locatie in de Achterhoek tref ik een hechte groep mensen die nog even een kop koffie drinken terwijl ze van alles doornemen: van hoe het weekend was tot hoe het ervoor staat met de zeldzame orchideeën die bloeien in het gebied dat zij met veel liefde onderhouden. De boswachter – Dirk, zoals iedereen hem meteen enthousiast begroet – vertelt wat de bedoeling is die dag: “We gaan weer aan de slag met het verwijderen van jonge boompjes die tussen de heide groeien.” Al snel klinken er opmerkingen van de vrijwilligers die beamen dat het hard gegroeid is de laatste tijd. Wybren vertelt: “In de jaren 90 zijn we in dit gebied begonnen met jonge boompjes verwijderen. In die tijd is het veranderd van een te…

25 SEPTEMBER T/M 1 OKTOBER 2023 Groene school | Inheemse Zaaiweek Waarom zaaien in het najaar? Het voelt misschien ‘normaal’ om je planten en bloemen in het voorjaar te zaaien, maar juist het najaar is het beste moment om inheemse zaden te zaaien. Planten in de natuur laten in de nazomer en het najaar hun zaad vallen. Deze natuurlijke zaadval is er niet voor niets! De zaden van sommige planten zijn berekend op een koude periode. De zaadjes wachten in feite af tot het voorjaar komt en ze kunnen gaan kiemen. Komt er geen koude periode, dan kiemen de zaden niet goed. Weer andere planten ontkiemen in de herfst en gaan als plantje de winter in. Wat zijn inheemse planten? Met inheemse soorten bedoelen we de soorten die binnen hun natuurlijke…

V Hoe verwijder ik klaverzuring? A Onkruid is eigenlijk niets meer dan een plantje dat op een ongewenste plaats staat. En klaverzuring ofwel Oxalis in de moestuin is zo'n verkeerde plek. Deze plantjes houden van de kruimelige, vruchtbare grond die is ontstaan dankzij jarenlang mulchen met een laag goede compost. Ook in de onverwarmde kas kun je last hebben van ongewenst opkomende klavervormige blaadjes tussen de tomaten en de basilicum. Als je dan in de grond graaft, zul je een lange, witte wortel tegenkomen. Deze is klaar om nieuwe blaadjes omhoog te sturen wanneer je slechts het steeltje afknipt. Er zijn in Nederland en België vier soorten Oxalis te vinden: gehoornde klaverzuring (Oxalis corniculata), knobbelklaverzuring (O. dillenii), stijve klaverzuring (O. stricta) en witte klaverzuring (O. acetosella). Soorten zoals de gehoornde…

Inspiratie | Kamerplanten Meer plantenpraat? Volg ons op instagram: @rogiervanvugt en @nimmaplants. Rogier: Weet je, Marieke, we hebben het eigenlijk altijd over verschillende soorten kamerplanten. Maar thuis planten kweken is natuurlijk veel meer dan alleen de planten zelf. Licht, temperatuur, luchtvochtigheid. Het zijn allemaal zaken waar je meer of minder invloed op hebt, maar die cruciaal zijn in het succes. Het zijn dus zaken die eigenlijk aan de grondslag van de keuze in planten moeten staan. Hoog tijd dat we ook deze kant van kamerplanten gaan belichten. Marieke: Leuke woordspeling, Rogier! Want ook de grond waar we onze planten in zetten is een belangrijke factor voor het succes van een kamerplant. En het is een factor waar wij zelf alle invloed op hebben, dus laten we daar eens beter naar…

AAN DE SLAG | OKTOBER TUINTAKEN Leid loshangende stengels van klimplanten door hun trellis of steunframe en fatsoeneer de nieuwe groei van dit jaar. Trek ze omlaag en bind ze horizontaal aan om de sapstroom een beetje te beperken – dan dragen deze uitlopers later meer bloemen. Maak ze vast met zacht touw of tuindraad en niet met ijzerdraad, want dat kan de stengels en blaadjes beschadigen. Leg de knoop van het touw niet tegen de stengel, maar tegen de trellis. Knip de zachte toppen van deze scheuten terug tot een gezonde knop. Mulch borders Bedek je borders met 5 cm organisch materiaal om de bodem te verbeteren, onkruid te onderdrukken en vocht vast te houden. Maak de border eerst netjes en snoei vaste planten die niet mooi zijn in de…

Welkom Lees hier alles over wat er deze maand te doen valt op tuingebied, nieuws, weetjes en nog veel meer … Bomen zijn vrij makkelijk te herkennen aan hun bladeren. In tegenstelling tot vaste planten, met hun enorme verscheidenheid aan vormen en maten, zijn inheemse boombladeren allemaal ongeveer even groot. Maar hun vormen, randen en texturen maken ze erg herkenbaar. Zeker de dunnere herfstblaadjes zijn trouwens erg geschikt om bladaarde van te maken. Mocht er dus opeens een berg bladeren in je tuin liggen, bewaar dit herfstgoud dan, laat het verteren en gebruik het over een jaar als mulch. Boswilg Salix caprea De lange, ovalen bladeren van de boswilg eindigen in mooi puntje dat vaak iets afbuigt. De blaadjes zijn 5 tot 12 cm lang en 2,5 tot 8 cm…

Nestgelegenheid De vrouwtjes graven hun nesten in de grond. Vooral open plekken in de vegetatie zijn een geliefde plaats. Om één broedcel te voorzien van voldoende stuifmeel heeft het vrouwtje minimaal 245 bloemen nodig. De grote kattenstaart komt relatief veel voor in Nederland. Toch lijkt de kattenstaartdikpoot het moeilijk te hebben. Het zou kunnen dat geschikte nestlocaties ontbreken in de buurt van de voedselplanten of dat er te vroeg gemaaid wordt, waardoor het voedsel voor de bij niet of onvoldoende beschikbaar is in deze cruciale periode. Bijen en tuinen Plant deze maand bloembollen. Die zijn heel geschikt als voedselplant voor de vroege voorjaarsbijen en hommelkoninginnen. Juist verwilderingsbollen als blauw druifje, sneeuwroem en botanische tulpjes zijn interessant. Voor de later vliegende bijen zijn sieruien goede voedselplanten. Het trommelstokje is ook erg…

A ls de herfst mij zou vragen wat ik heb geleerd van de zomer, zou mijn antwoord zijn: scheppen geduld. Ik vind het heerlijk om stevig in de zesde versnelling te staan op het hoogtepunt van het voorjaar, met zaaien, verspenen, uitplanten en het afvinken van tal van andere taken. Maar dit jaar pakte ik mijn kans om even op het palletbankje neer te ploffen en te genieten van wat ik had gemaakt. Het is heerlijk om een momentje te pakken om de bewonderen hoe het stukje grond is veranderd in een kleurrijke, productieve, cottagetuin-achtige moestuin. Maar genoeg over deze nostalgische gedachten en terug naar het hier en nu. De tuin vraagt een laatste beetje aandacht van me voordat het in winterslaap gaat. Groenbemesters zijn gezaaid en binnenkort is het…

Verzamel je afval Je hebt geen compostvat nodig om compost te maken, al geeft dat wel minder rommel. Als je gemeente of het lokale afvalverwerkingsbedrijf goedkope, gesubsidieerde compostvaten verkoopt, is dat ook prima. Het handigst is een kegelvormige compostbak uit één stuk van gerecycled plastic met afneembaar deksel. Tip Til de hele compostbak op als het composteren klaar is. Doe eventueel niet-gecomposteerd materiaal terug in de compostbak of voeg het toe aan een tweede bak. Voeg je onkruid toe Je hoop wordt niet warm genoeg om zaden, wortels of wortelstokken van onkruid te doden. Onkruid bestrijd je het beste door alert te zijn, zodat je onkruid composteert voordat het zaad zet. Tip Dood wortels van vaste onkruiden, zoals paardenbloem, zuring en kweek, voordat je ze op de hoop gooit. Laat…