Inhoudsopgave van Editie 10 - 2025 - Filosofie Magazine

Bij een voorwoord over beginnen ligt er vanzelfsprekend veel druk op de eerste zin. Maar spreekt dat wel zo vanzelf? Ik kan immers in de zinnen die volgen de betekenis van de eerste zin nog veranderen. Om precies te zijn heb ik dat nu al gedaan. Door me af te vragen of de eerste zin zelf wel de zeggenschap heeft over zijn eigen betekenis, heb ik de betekenis van de eerste zin al wat veranderd. Zo kan ik gedurende alle volgende zinnen de eerste zin zogezegd nog veranderen. En wie zegt dat de eerste zin überhaupt de zin is waar ik dit stukje mee begon? Misschien (spoiler alert!) was het wel de laatste gedachte van dit stuk dat me op dit begin bracht. Wie erover nadenkt moet vaststellen dat alleen…

Januari 2017, een zaal in Amsterdam. Als Trump een half jaar vrij spel krijgt, zegt de Amerikaanse historicus Timothy Snyder, zal dat het einde betekenen van de democratie in Amerika. Het publiek huivert. Ik was vast niet de enige die daarna de maanden aftelde. Vier jaar later konden we opgelucht ademhalen: hij had geen gelijk gekregen! Of toch? Nu lijkt het niet meer zo zeker. Zo gaat dat met voorspellingen; ze komen nooit honderd procent uit. Zelfs als ze correct blijken, had je nooit kunnen bevroeden langs welke omwegen het zou gebeuren. Een ‘politiek van de onvermijdelijkheid’ (geen beslissingen nodig, geen verantwoordelijkheid mogelijk, de geschiedenis neemt toch wel zijn loop) is de eerste stap naar een ‘politiek van de eeuwigheid’ (de belofte van een rijk dat zowel binnen als buiten…

Dataverzamelaars weten meer van je dan je lief is. Niet alleen door data die jij bewust deelt, maar ook door wat wordt afgeleid uit jouw online gedrag. Neem likes op sociale media: daarmee kunnen techbedrijven verrassend precieze voorspellingen doen over jouw geaardheid en politieke voorkeur. De cultuur van algoritmische voorspellingen breidt zich steeds verder uit, van marketing naar beslissingen over kredietwaardigheid, medische risico's en militaire operaties. Is het geoorloofd dat besluitnemers vertrouwen op het advies van algoritmes?  Ja Stel, je bent ziek en je arts stelt voor om met hulp van een algoritme een behandelplan op te stellen. Op basis van grote hoeveelheden data over soortgelijke gevallen kan de arts zeer nauwkeurig voorspellen hoe groot de kans op complicaties is bij verschillende behandelmethoden. Wil jij dat algoritmische advies dan inwinnen?…

De grootste schending van de plicht van de mens jegens zichzelf, louter als moreel wezen beschouwd (jegens het mens-zijn in zijn persoon) is het tegendeel van de waarachtigheid: de leugen. In de rechtsleer wordt een opzettelijke onwaarheid alleen een leugen genoemd als ze het recht van anderen schendt; maar het is al duidelijk dat elke opzettelijke onwaarheid bij het uiten van de eigen gedachten niet kan ontkomen aan deze harde benaming in de ethiek, waarin aan onschadelijkheid geen bevoegdheid wordt ontleend. Want de eerloosheid (een object van morele verachting zijn) die de leugen vergezelt, vergezelt ook de leugenaar als zijn schaduw. De leugen is het vergooien en als het ware vernietigen van de menselijke waardigheid. Een mens die zelf niet gelooft wat hij tegen een ander zegt (ook al is…

Ik kreeg een appje van een vriendin: er was ingebroken in haar auto. ‘Ach ja,’ schreef ze, ‘alles gebeurt met een reden’. Ik dacht aan al die keren dat ik dit zinnetje had gehoord. Ik vroeg me af: wat is die reden dan? En waarom krijgen wij die niet even doorgeseind? Met dit zinnetje doen we alsof het universum een soort megaprojectmanager heeft die alle gebeurtenissen zorgvuldig plant en uitvoert volgens een masterplan waar wij geen inkijkje in krijgen. Is de uitspraak daarmee niet een soort universele pleister op de wond van het toeval? Opvallend is dat we deze zin vooral tevoorschijn toveren bij narigheid. Bij fijne dingen heb ik nog nooit iemand horen tetteren: ‘Zie je wel. Loonsverhoging! Nieuw huis! Verliefd! Alles gebeurt met een reden!’ Hebben we alleen…

Wat is dood? Kun je je eigen dood ervaren? Is dood voor iedereen gelijk? Kunnen we ook zonder rituelen rond de dood? Kan sterven een kunst zijn? Waarom ben je niet dood voor je geboorte? Wat kun je weten over de dood? Kun je zonder doodsangst? Heeft het leven zin als je onsterfelijk bent? Is dood zijn nietszijn?…

Niemand is zo onwetend dat hij niet beseft dat hij ooit een keer moet sterven, maar wanneer het bijna zover is, wil hij terug en siddert en huilt. 1 Als iemand huilt omdat hij duizend jaar geleden niet leefde, vind je hem een idioot, waar of niet? Wie huilt omdat hij over duizend jaar niet leeft is even dom. Het komt op hetzelfde neer: je zult niet zijn, je was niet. 2 Beide tijden behoren je niet toe. Je bent op één punt geworpen, en je kunt het wel rekken, maar tot waar? Wat huil je nu? Wat wil je? Allemaal verspilde moeite. (…) Het staat onwrikbaar vast, volgens een grote, eeuwige wetmatigheid. Je zult de weg van alle vlees gaan, is dat nieuws voor jou? 3 Het is de…

De achterf lap van Afmaken. Een filosofisch essay over liegen, leven en dood stelt dat filosoof Roland Breeur in dit boek speelt met de dubbele betekenis van het woord ‘afmaken’: voltooien en vernietigen. Dat maakt nieuwsgierig: is voltooiing ook altijd een vorm van vernietiging? Waarom vinden we het zo prettig als dingen af zijn? En wat doet het met ons dat we steeds weer geconfronteerd worden ‘met een wereld waarin alles onaf blijft, voortduurt, wordt herinnerd, herschreven of opnieuw betekenis krijgt’? Het zijn prikkelende filosofische vragen, maar ze raken ondergesneeuwd wanneer het boek eenmaal is opengeslagen. Breeur, hoogleraar moderne wijsbegeerte aan de KU Leuven, schreef eerder over Proust, Sartre, domheid en bedrog. In dit boek springt hij van onderwerp naar onderwerp: het gaat over de Armeense genocide, leugenaars, de betekenis…

Toen ik laatst op een feestje was, ontstond er een discussie over filosofie op de universiteit: leren studenten daar vooral argumenten van filosofen te reproduceren of worden ze ook aangemoedigd om zelf na te denken? Ditzelfde vroeg Friedrich Nietzsche (18441900) zich 150 jaar geleden al af, zo blijkt uit het onlangs vertaalde Over de toekomst van onderwijsinstellingen. Het boek bestaat uit vijf vermakelijke lezingen waarin Nietzsche het met name op het gymnasium heeft gemunt. Ook de discussie over het gymnasium is uiterst actueel: waarom is het onderscheidende kenmerk van het gymnasium nog altijd Latijn en Grieks leren? Is het niet ontzettend elitair om categorale gymnasia in mooie gebouwen en met dure Rome-reizen in stand te houden, terwijl de kansenongelijkheid in het onderwijs alleen maar toeneemt? Nietzsche zou zich omdraaien in…

theater In Phaedra in Vlammen geeft schrijver Nino Haratischwili een queer herinterpretatie van de klassieke Griekse tragedie. Een voorstelling over de kracht van liefde, die toont hoe vrouwen én mannen in onze patriarchale samenleving nog altijd moeten vechten voor hun vrijheid. Vanaf 1 oktober o.a. te zien in Gouda en Enschede. hnt.nl dans Nietzsche meent dat we moeten leven vanuit een extatische roes. Maar heeft de roes ook een keerzijde? De dansers in Delirious Night geven zich volledig over aan de uitspattingen van hun lichamen en de vervoering van de nacht. Op 4 oktober te en in Rotterdam. theaterrotterdam.nl theater In een wereld die te veel van ons vraagt, knijpen de acteurs van Urlaub revisited er tussenuit. Maar zonder de vertrouwde stress en paniek voelen de acteurs zich juist gespannen.…

Wie is Harold Berghuis? Harold Berghuis (1969) is geoloog en archeoloog aan de Universiteit Leiden. Onlangs vond hij schedel-fragmenten van Homo erectus op de zeebodem in Indonesië, waar hij vier invloedrijke wetenschappelijke artikelen over publiceerde. Wat kan ik weten? ‘We weten minder over de menselijke evolutie dan we onszelf wijsmaken. De kans dat een menselijk botje ergens in het zand bewaard is gebleven en honderdduizend of misschien wel een miljoen jaar later wordt teruggevonden is ongeloof lijk klein en sterk af hankelijk van geologische omstandigheden. In grote delen van de wereld zijn de omstandigheden daar simpelweg niet geschikt voor. We hebben dus maar weinig fossielen en er zitten grote gaten tussen, zowel in de tijd als in geografie. Geen wonder dat er nogal wat onenigheid is tussen paleo-antropologen over de…

Ieder mens heeft één grote blinde vlek in zijn zichtveld: hij kan zichzelf niet zien. Om dat op te lossen kijken we al eeuwenlang in de spiegel. We hebben de indruk dat de spiegel altijd de waarheid vertelt over onszelf, zegt filosoof en geestelijk verzorger Annette van der Elst.‘Daarom komt het zo hard aan als de kapper een spiegel bij je achterhoofd houdt en je een kale plek laat zien. Of als een collega tijdens een teamcoachingsgesprek zegt: “Ik spiegel je even,” en vervolgens allerlei naars over je vertelt. Je zelfbeeld wordt aan flarden geschoten en er wordt je van buitenaf een identiteit opgedrongen. En aangezien er een spiegel in het spel is, lijkt het om een onbetwijfelbare waarheid te gaan.’ Maar in de spiegel kijken is niet voldoende om…

‘Een uur voor de wedstrijd bouwt de spanning zich op. Je voert een interne strijd tussen de druk die je op je eigen schouders legt en de kalmte die je nodig hebt om te presteren. Zodra je naar de start geroepen wordt, valt dat allemaal weg: je emoties, gedachtes, de resultaten waarop je gericht bent. Het enige waar je je op concentreert is het startschot. Dat laatste moment, het moment waarop je wacht op het startsein, voelt heel contra-in-tuïtief. Om daar te komen heb je namelijk controle moeten houden: hard trainen, jezelf dingen ontzeggen, discipline. Maar in de startblokken moet je die controle loslaten en je overgeven aan het moment. Hoe je dat doet? Door vertrouwen te hebben in jezelf, in de training. Je moet erop vertrouwen dat jouw lichaam…

Het lijkt erop dat de mens een metafysische aanleg heeft, zegt Gert-Jan van der Heiden, zittend in zijn werkkamer. ‘Want we stellen allemaal wel een keer de vraag waarom we eigenlijk bestaan. Of we vragen ons af: is de werkelijkheid die ik ervaar wel echt? Zulke metafysische vragen, waarop geen exacte antwoorden bestaan, dringen zich vaak pas aan ons op als de alledaagse gang van zaken doorbroken wordt en we een bepaalde vervreemding ervaren. Ineens lijken we niet meer te weten hoe het zit met ons bestaan.’ Van der Heiden (1976) maakt als hoogleraar metafysica aan de Radboud Universiteit Nijmegen van nadenken over dit soort vragen al jaren zijn beroep. Zijn gedachten erover verwerkt hij niet alleen in academische publicaties, maar ook in publiekstoegankelijke boeken zoals Metafysica (2021). Het is…

Maar moet je nu wel of geen hoop koesteren? Verschillende lezers schreven me erover aan. Wezenlijke vraag, zeker vandaag. Tommy Wieringa en Joke Hermsen stelden onlangs de kwestie op scherp. Tommy ging op zoek naar ‘optimisme zonder hoop’, Joke beschouwde hoop daarentegen als ‘een voorwaarde voor verandering’. Ze kwamen er niet uit. Dat hoefde ook niet. De mensheid komt er al drieduizend jaar niet uit. Hoop is een centraal begrip in de drie grote abrahamitische godsdiensten. Joden hopen op de komst van de messias, christenen op zijn terugkeer en moslims op Allahs genade. Hoop is wellicht eigen aan elk monotheïsme: ‘geloven in’ komt altijd neer op ‘geloven dat’. Die hoop is verticaal. Heel anders kijken oosterse spirituele tradities hiernaar. Als hoop naar hunkeren neigt, is het een bron van ongeluk,…

Hoe voer je een diepgravend, filosofisch gesprek? Het beeld dat veel mensen daarvan hebben is wat je ziet in het tv-programma Het filosofisch kwintet van Human. Een vriend vroeg of ik daar weleens naar keek en wat ik ervan vond. Ik moest bekennen dat ik het al jaren niet meer had gezien. Ik keek enkele af leveringen terug. Eerlijk gezegd, ik werd er nog steeds niet vrolijk van. Welke verdiensten het programma ook allemaal mag hebben, het geeft een vertekend beeld van wat praktische filosofie inhoudt. Waarom? Wat is er mis met een uur lang Arnon Grunberg die een aantal deskundige gasten ondervraagt over grote thema's, zoals waarheid en leugen, verval van de rechtsstaat, het kwaad en het lijden, de mens als roofdier? Allereerst is wat je te zien krijgt…

Eén ding wil psychiater Dirk De Wachter vooropstellen: hij vertelt zijn cliënten niet welke keuzes ze moeten maken. ‘Zeg mij wat ik moet doen, dokter,’ hoort hij vaak. ‘Dat zegt deze dokter niet,’ is zijn reactie dan. Wat hij wel doet om mensen te helpen die worstelen met lastige keuzes? ‘Luisteren. Vragen naar hun leven. Dingen naar boven halen waar ze niet bij stilstaan.’ Hoe doe je dat, goede keuzes maken? De Wachter geeft zeven tips. tip 1 Laat twijfel toe ‘Wie twijfelt, leeft verstandig. “Cogito ergo sum” is eigenlijk “dubio ergo sum”. Descartes pleitte voor twijfel. Het ware, verstandige, goed doordachte leven houdt in dat je voldoende twijfel toelaat. In deze maatschappij lijken we maakbaar, maar de essentie van het bestaan is nog altijd onvoorspelbaar. Ondanks de meest fantastische…

Geliefden beloven elkaar trouw tot de dood hen scheidt. Maar waarom stopt ons huwelijk eigenlijk bij de dood? Verdwijnen we wel echt als we doodgaan? Als je ziet hoe we de doden eren met bloemen, uitvaarten en graven, lijkt het alsof we proberen om onze overleden naasten te laten voortleven. Zijn die rituelen alleen maar een manier om hun nagedachtenis te koesteren? Of houden we rekening met een ziel die blijft bestaan? En waar gaat de ziel dan heen als we sterven? De Griekse filosoof Plato (427-347 v.Chr.) had daar een helder antwoord op. Het lichaam is sterfelijk, maar de ziel behoort tot de eeuwige wereld van de Ideeën, de onveranderlijke essenties van de dingen. Sterven is voor Plato dan ook geen ramp, maar een terugkeer van de ziel naar…

Toen ik een halve eeuw geleden filosofie ging studeren, moest ik tentamen doen over Ernst von Asters Geschichte der Philosophie. Ik herinner me hoe ik, toen ik het boek las, van de ene verbazing in de andere viel. Wat westerse denkers niet allemaal hadden bedacht om zichzelf en de wereld te doorgronden, je houdt het niet voor mogelijk. Van ‘alles beweegt’ (Heraclitus) tot ‘niets beweegt’ (Parmenides), van ‘er bestaat alleen materie’ (Democritus) tot ‘er bestaat alleen geest’ (Berkeley), van ‘er zit een duidelijke lijn in de geschiedenis’ (Hegel) tot ‘er is in de verste verte geen lijn te bekennen’ (Sartre). Dat wilde ik ook kunnen, alle kanten op denken. En liever nog, anderen ertoe uitdagen daaraan mee te doen. Alleen: hoe moest dat? In die tijd was ‘praktische filosofie’ nog…

Laat het maar aan Thomas Nagel over om de fundamentele discussies in de ethiek kort en kraakhelder uit te leggen. Bestaat er één morele waarheid of zijn er alleen meningen? Wat hebben we aan morele intuïties? Moet je je aan bepaalde plichten houden ongeacht de consequenties? Nagel behandelt deze vragen in het mooie en toegankelijke boekje Het vraagstuk ethiek, dat recent naar het Nederlands is vertaald. Het bevat twee nieuwe essays van de gerenommeerde Amerikaanse filosoof (1937), vooral bekend van zijn artikel ‘What is it like to be a bat?’ (1974). Daarin betoogde hij dat het innerlijke perspectief van mensen en dieren nooit geheel van buitenaf begrepen kan worden; een mens kan niet weten hoe het is om een vleermuis te zijn, hoe goed hij het beestje ook onderzoekt. Ook…

Afscheid De filosoof Emmanuel Levinas stelt dat de Ander (die hij met hoofdletter schrijft) een beroep op ons doet. Zelfs als die Ander afwezig is of overlijdt, blijft die oproep klinken: we dragen de verantwoordelijkheid om iemands verhaal te bewaren en diens herinnering levend te houden. Rouw is voor Levinas dan ook niet alleen een uiting van verdriet, maar een ethische daad waarmee we erkennen dat iemand in ons blijft voortbestaan. Maar hoe geef je dat rouwproces concreet vorm? In de jeugdtheatervoorstelling Skeletje (5+) bouwen de spelers samen met het publiek rituelen op om te leren hoe je herinneringen kan koesteren en het verhaal van de overledene kan eren. Gaat afscheid nemen alleen om loslaten, of ook om vasthouden?…

Verleiden We snappen allemaal het grote verschil tussen een opening en een open deur. Het een brengt iets nieuws en het ander iets dat we allang wisten. Maar wat is er zo aantrekkelijk aan het gluren door een kiertje? Is het alleen de hoop dat er dit keer wel geluk achter schuilgaat? Waarom worden we dan bang van de kier langs het douchegordijn? Zijn hoop en vrees altijd de twee gezichten van het verleidelijke? En bestaat de aantrekkingskracht van het ongewisse juist uit een beetje angst? Hoe kan angst de drijfveer van nieuwsgierigheid zijn? Ligt verleiden dichter bij lijden dan we zouden willen? Volgens psychoanalyticus Paul Verhaeghe begrepen Freud en Lacan de bron van het genot. ‘Wanneer de baby een spanningsverhoging ervaart en begint te huilen, verschijnt als bij toverslag…

Een ervaren automobilist voelt of haar auto door een nauw steegje past en een blindegeleidestok kan het verlengstuk van de hand worden. Ook octopussen zijn in staat de grenzen van hun lichaam op te rekken, blijkt uit recent onderzoek. Wetenschappers verborgen een arm van een inktvis onder een doek, waarop vervolgens een kunstarm werd bevestigd. Na enkele gelijktijdige aanrakingen van de echte en de kunstmatige arm, knepen de onderzoekers in de kunstarm, waarop de octopus reageerde alsof de eigen arm pijn deed. Deze illusie met de neparm werkt net zo bij mensen, weet Femke van Hout, promovendus in de filosofie aan Tilburg University. Waardoor komt dat? ‘Je zou kunnen denken dat je brein hier gefopt wordt: het brein ziet hoe iets dat lijkt te horen bij het eigen lichaam wordt…

1. Beginnen is het leukste wat er is. Het is als de frisse ochtendbries die binnenwaait door het opengeslagen raam. Terwijl de anderen nog liggen te slapen, wordt voor jouw ogen de wereld wakker. Dan ontwaakt de rest. Tijd om te verkassen. 2. Het punt met het begin is dat er ook een einde is en iets ertussenin. Het lijkt onmogelijk om alleen het eerste te hebben; het begin is altijd het begin van iets. Beginloos is slechts God zelf, dichtte Vondel, en alleen het beginloze heeft geen einde. Het lijkt pessimisme in een notendop om te zeggen dat met elk begin het einde gegeven is. Zoals bij het leven: je wordt geboren en sterft en daartussen strekt het bestaan zich uit, dat in zo'n geval weinig meer dan middelmatig…

‘Mensen die hun afval weggooien, vervelen zich minder snel.’ Deze bewering las ik laatst op een bord in de trein. Er stond bij dat dit was gebleken uit een onderzoek onder NSreizigers. Het riep bij mij veel vragen op. Ten eerste: waarom zou de NS dit op een bord zetten? Zouden ze denken dat deze tekst effectiever is dan ‘Ruim je afval op!’? Ten tweede: wat is het verband tussen het weggooien van afval en verveling? Het lijkt op een oorzaak-gevolgredenering, maar dat is het niet. Je verveelt je niet minder snel omdat je afval weggooit. Behoren mensen die hun afval weggooien misschien tot dezelfde groep mensen als zij die zich minder snel vervelen? Ik stel me deze groep voor als mensen die een boek lezen in de trein, een…

De Vlaamse psychiater en hoogleraar Dirk De Wachter staat bekend als de ‘verdrietdokter’. Naar geluk moeten we niet streven en donkere tijden horen bij het leven, stelt hij. ‘Shit happens. Daarmee leven is de kunst van het leven.’ Of mensen tegenwoordig meer met lastige keuzes worstelen dan vroeger, durft De Wachter niet te zeggen. Wat hij wel merkt, is dat mensen nu vaker met hun twijfels bij een therapeut of psychiater terechtkomen. ‘De wereld is aan het therapeutiseren.’ Voor elk probleem zoeken we een therapeut op in plaats van hulp te vragen bij onze omgeving. De oplossing volgens De Wachter? Verbinding met anderen. ‘Mijn raad is: praat met elkaar. Want ik heb zoveel werk dat ik het niet allemaal kan opvangen.’ In december verschijnt bij Lannoo De Wachters boek Wachten.…

Dood [mannelijk en vrouwelijk] /doːt/ dood is het einde van het leven. Veel filosofen buigen zich over de vraag of er iets na de dood is. De Griekse filosoof Epicurus (341-270 v.Chr.) denkt dat we ons daar geen zorgen over hoeven te maken: de dood is er niet als wij er zijn en wanneer de dood er is, zijn wij er niet. We hebben alleen het leven, waar we volop van moeten genieten. De christelijke filosoof Augustinus (354--430) gelooft daarentegen wel in een hiernamaals. Een gelukkig leven na de dood is het allerbelangrijkst, daarom kun je hier op aarde maar beter deugdzaam zijn. Doodsdrift [vrouwelijk] /ˈdoːtsdrɪft/ doods-drift is het onbewuste verlangen naar de dood. De Oostenrijkse psychoanalyticus Sigmund Freud (1856-1939) merkt onder zijn patiënten een neiging op tot zelfdestructie. Om…

Het continent zonder eigenschappen is een herwerking van lezingen die Peter Sloterdijk gaf in de lente van 2024 aan het Collège de France. Het begint veelbelovend. Nadenken over de betekenis, de identiteit, het wezen van Europa is urgent. Op het geopolitieke toneel dreigt Europa immers een derderangsfiguur te worden. En de oorlog in Oekraïne confronteert het ‘oude continent’ met zijn demonen van vroeger: bloedvergieten, wapenwedloop, de taal van de brute macht gesproken door een imperialistische autocraat. Dat maakt de vraagstelling van het boek belangrijk: wat is Europa? En wat kan Europa zijn? Helaas verliest de Duitse filosoof zich in oeverloze wijdlopigheid. In de Duitse pers werd Sloterdijks boek onthaald als welkome verdediging van Europa. Dat lijkt ook de belofte waarmee het boek aanvangt. Sloterdijk uit zijn ergernis over degenen die…

Probeersels ‘Al het belangrijke dat we nodig hebben vertellen we onszelf; we hoeven er alleen maar naar te luisteren,’ schreef Michel de Montaigne. De Franse filosoof is de uitvinder van het essay, oftewel ‘probeersel’. Hoewel hij verkondigt zelf ‘de enige stof’ van zijn boek te zijn, raken zijn prachtige zoektochten aan een breed scala aan onderwerpen, van zelfmoord tot wagenziekte. Montaignes literaire en geestige schrijfstijl komt mooi naar voren in deze nieuwe uitgave van de klassieker. Oneindig lang Maak eens een rij met alle mogelijke getallen. Hoe lang is die rij? Oneindig lang. En nu een rij met alle tientallen. Hoe lang is deze rij? Ook oneindig lang. Maar hoe kunnen deze rijen nu even lang zijn? In dit uitstekend geschreven boek over de filosofie van oneindigheid laat Victor Gijsbers…

Spinoza-maand Ode aan Spinoza Spinoza's filosofie verruimt ons denken over vrijheid, ethiek en tolerantie. Ter ere van Nederlands bekendste filosoof vinden er deze maand allerlei activiteiten plaats: lezingen van filosofen als Steven Nadler en Marte Kaan, debatten, wandelingen en een muzikale voordracht van Spinoza's Ethica door acteurs Anna Drijver en Bert Luppes. Den Haag · 4 t/m 31 oktober · spinozadenhaag.nl cursusweek Post-truth Wat is de waarheid? En is die voor iedereen hetzelfde? In een wereld vol meningen, nepnieuws en complottheorieën kunnen we niet om dit vraagstuk heen. Tijdens een cursusweek vol lezingen bespreken filosofen, waaronder Natascha Rietdijk, Martine Prange en Frank Meester, de rol van waarheid in dit post-truth-tijdperk. ISVW · Leusden · 13 t/m 17 oktober · vanaf € 939,78 · isvw.nl filosofisch café Sympathiek Volgens de Amerikaanse…