Inhoudsopgave van Editie 1 - 2025 - ELF Voetbal

Ooit eindigden ze op stoffige zolderkamers of in garages van hobbyisten, nu zijn ze alom aanwezig. Oud of nieuw. Van dichtbij of van ver. Van fashionitem of investering tot tijdmachine voor dierbare voetbalherinneringen. Voetbalshirts zijn uitgegroeid tot een hoeksteen van voetbalcultuur. In deze speciale uitgave van ELF Voetbal zoomen we in op shirts uit heden en verleden en de verhalen die eraan kleven. Van de zolder naar de straat, het kantoor of het festival: het voetbalshirt is populairder dan ooit tevoren. 8. HET OERSHIRT VAN CORINTHIAN FC Zonder een ogenschijnlijk onbeduidend clubje in de krochten van het Engels voetbal hadden Arjen Robben, Zinédine Zidane, David Beckham, beide Ronaldo’s en Kylian Mbappé geen wit Real Madridshirt gedragen. Wij doken in het verhaal van de club die tijdens voetbalontdekkingsreizen meer dan honderd…

JÜRGEN SPARWASSER EN PAUL BREITNER, WK 1974 (30.614 EURO) Het meest hartverwarmende verhaal komt uit 2002, toen hoogwater voor een catastrofe zorgde in Duitsland. Tientallen mensen lieten het leven, de economische schade werd in de miljarden geraamd. Er werden allerlei hulpacties op poten gezet, en de gewezen topvoetballers Jürgen Sparwasser en Paul Breitner sloegen de handen ineen om wat bij te dragen. Ze verkochten hun tricots uit de beroemde WK-wedstrijd tussen West-en Oost-Duitsland op het WK 1974. Breitner zal het shirtje ongetwijfeld niet met veel plezier hebben bewaard, Sparwasser maakte in het zijne daarentegen de winnende en misschien wel meest bijzondere goal ooit op een WK. Samen leverde het goed dertigduizend euro op. 10. PAUL GASCOIGNE, WK 1990 (34.680 EURO) Veilinghuis Christie’s verkocht in 2004 een grote hoeveelheid voetbalgerelateerd materiaal,…

De beste topsport die Ajax ooit zag, was niet bepaald de vrucht van het beste topsportklimaat. Lang geleden, ver voordat designteams ondersteund door marketingspecialisten ingewikkelde verhaallijnen uittekenden op moodboards om tot ontwerpideeën te komen, lette Ajax minder op details. Dus ook bij de productie van voetbalshirts. Zo kon het gebeuren dat spelers als Johan Cruijff, Piet Keizer, Sjaak Swart, Johan Neeskens en Ruud Krol hun wenkbrauwen fronsten toen ze zagen welke shirts klaarlagen om aan te trekken voor de Europacup-finale tegen Internazionale. In de kleedkamer van De Kuip, waar de Amsterdamse titelverdediger aantrad tegen de Italiaanse kampioen, lagen shirts met een opvallend smalle rode baan. Het verhaal: kledingmerk Le Coq Sportif had beloofd gratis shirts te leveren, speciaal voor de finale. Maar de Franse ontwerper die zich over deze opdracht…

“Elke tegenstander komt hier graag naartoe. Om drie redenen”, vertelt Pieter van der Eijk op deze vroege zaterdagmiddag vanuit het clubhuis van V.O.C. in het noorden van Rotterdam. “We zijn niet het beste team, alles is hier goed geregeld en onze gastvrijheid is groot. De tegenstander krijgt na afloop een maaltijd geserveerd en uiteraard genoeg te drinken. Ze kunnen zo lang blijven als ze willen.” Zijn functie bij de Klassieke Veteranen laat zich niet moeilijk raden. Op de voorzijde van zijn jack prijkt ‘Koots’. Op de achterzijde Zami en Vets. De twee woorden, die samen de afkorting van de zaterdagmiddagveteranen vormen, worden gescheiden door de afbeelding van een fluitje bier. “Dit is mijn vierde seizoen als coach van het team. De vorige trainer stopte. Ik was 52 jaar en fysiek…

Arjen Robben droeg het, net als Zinédine Zidane en David Beckham en natuurlijk de twee bekendste Ronaldo’s uit de voetbalhistorie. Bij Kylian Mbappé, Vinícius Júnior en Jude Bellingham hangt het tegenwoordig om de schouders: het koninklijk wit van de Madrileense grootmacht. Ooit gehoord van Rupert Sandilands? Of Charles Wreford-Brown, oud-aanvoerder van het Engelse nationale elftal? Ook zij stonden in het smetteloze wit op de velden. Niet bij Real, maar bij het Londense Corinthian FC, de club die de Spanjaarden inspireerde in hun kledingkeuze. Dit verhaal begint meer dan een eeuw geleden aan de andere kant van Het Kanaal. Aan het eind van de negentiende eeuw bibberden Th e Three Lions als ze voetbalden tegen de Schotten. Keer op keer kregen de Engelsen op de broek. “Echt, het waren vernederingen. Ons…

Halverwege het interview verlaat hij zijn stoel kortstondig. In zijn kantoor op de eerste etage van supermarkt Jumbo Kuipers in Oldenzaal zijn al diverse mooie anekdotes voorbijgekomen als de voormalige topscheidsrechter bukt en de voorste van een aantal lijsten in handen neemt. Achter het glas: een uitshirt van Manchester United. Rugnummer 10, de naam Rooney erboven. “Hier zit een mooi verhaal achter. Ik floot de wedstrijd in de Champions League tussen FC Basel en Manchester United (7 december 2011, red.). Basel won met 2-1, waardoor United werd uitgeschakeld. Wayne Rooney was de hele wedstrijd vervelend aanwezig geweest. Ook na het laatste fluitsignaal bleef hij boos tekeergaan. Soms had ik dovemansoren, deed ik alsof ik niets hoorde. Maar het irriteerde me wel degelijk. Op hetzelfde moment was Roger Federer naast het…

Thuis moet de oud-middenvelder van Vitesse en Feyenoord even nadenken over de vraag waar zijn shirt van het Nederlands elftal gebleven is. “Mijn vrouw bewaart zulke spullen. Hij ligt ergens in een kast. Shirtjes bewaren of ruilen was eigenlijk nooit iets voor mij. De meeste gaf ik weg. Tja, als ik iemand daar een plezier mee kon doen…” Wat niet werd geschonken, waren de tenues die persoonlijk veel waarde voor Hofs met zich dragen. Het textiel waarin hij prijzen pakte, zoals de KNVB Beker met Feyenoord in 2008 en het EK met Jong Oranje in 2006, koestert hij. Pronkstuk is toch het shirt van het grote Oranje. Eén keer gedragen op 1 maart 2006, toen het nationale team in de Amsterdam ArenA, tegenwoordig de Johan Cruijff ArenA, oefende tegen Ecuador.…

“Hoe ging dat bij jou, Ben? Ik herinner me het moment van mijn eerste contract bij Feyenoord nog goed.” Sjaak Troost lepelt vanuit loge 24 op de eerste etage van Stadion De Kuip een anekdote op over hoe hij als zeventienjarige jeugdspeler op het kantoor van manager Guus Brox verscheen. “Dat grote gebreide kleed met Feyenoord-logo lag op de tafel. Ik had mijn vader meegenomen. Ik twijfelde of ik ging tekenen. Ik werkte een jaar in de Rotterdamse haven en had net promotie gemaakt naar een kantoorfunctie. Het beviel me daar goed. Toen ik mijn gevoel kenbaar maakte, had mijn vader een plastic zakkie nodig. Hij hyperventileerde haast. Mijn vader was een enorme Feyenoordfan, trots dat zijn zoon nu bij de grote meneer Brox op kantoor zat. Ik had nooit…

Zijn trainersactiviteiten bij vv Noordwijk heeft de nu 52-jarige Marbus noodgedwongen op een lager pitje gezet. “Aan het begin van het seizoen heb ik een operatie ondergaan. Ze hebben mijn linkerenkel vastgezet. Slijtage als gevolg van een lange voetbalcarrière, al zit het ook in de genen van mijn moeders kant. Daar lopen diverse ooms en neven rond met kunstheupen of-knieën. Of ik het trainersstokje weer oppak? Nu zeg ik nee, maar ik zal toch wel weer worden gevraagd en dan zeg ik waarschijnlijk toch weer ja, haha. Vorig seizoen hielp ik bij het tweede elftal, dat nu de Onder 23 is geworden.” Bij dat team staat zijn jongste zoon Levi op de lijst. De negentienjarige verdediger herstelt van een blessure aan zijn rechterknie. “Hij ging onder het mes vanwege een…

Wie niet waagt, die niet wint. Dat oeroude credo keren voetbaltrainers tegenwoordig graag om tot ‘wie waagt, wint meestal niet, dus laten we risico uitbannen’. Maar aan de ontwerptafel van voetbalshirts geldt lef juist meer dan ooit tevoren als deugd. Alles kan. Alles mag. Alle krochten en kieren van de kleurenwaaier worden gretig opgezocht. Nou ja, bijna dan. Eén hoek wordt collectief genegeerd: bruin. Wereldwijd speelt maar één club op het hoogste nationale niveau thuiswedstrijden in bruine shirts: FC St. Pauli. De club uit Hamburg heeft de rol van buitenbeentje tot kunst verheven. St. Pauli is een club die de kracht van tegendraadsheid begrijpt. Die inziet dat eigenzinnigheid zin heeft. De club afficheert zich nadrukkelijk als links, tolerant, antifascistisch en antikapitalistisch en verwierf daarmee wereldwijd een cultstatus. Hoewel St. Pauli…

Grote plastic kratten, volgestouwd met kleurige shirts, staan in zijn woonkamer. Op sommige exemplaren staan persoonlijke boodschappen en handtekeningen van grote voetbalsterren, zoals Xavi. Andere hebben nog groene grassporen, een aandenken aan een sliding of val op het veld. Alles wat hier ligt, vormt een onderdeel van een tijdmachine. Achter elk stuk gaat een persoonlijk verhaal schuil en zodra David Endt dat vertelt, verschijnt een glimlach op zijn lippen. Hij is voor even terug in de tijd dat hij het voorwerp verwierf. Hij haalt een zwart-wit geblokt Boavista-shirt tevoorschijn. De donkere gedeeltes zijn sinds 1973, het jaar dat David het in handen kreeg, wat doffer geworden. Opgedroogd zweet heeft zijn stempel op het textiel achtergelaten. “Moet je voelen. Zo’n dunne stof.” Waar wat stiksel zit, gaan de vingers er bijna…

De Nederlandse voetbalwereld leek begin jaren tachtig aan de voeten van de Rotterdammer te liggen. Feyenoord had een lefgozertje, jongen van de stad, product van de eigen opleiding in de gelederen. Er was zoveel om trots op te zijn. 1984 werd zijn jaar en dat van zijn club. In de verkiezing van het Talent van het Jaar liet hij spelers als Marco van Basten, teamgenoot Ruud Gullit en Gerald Vanenburg achter zich. Het seizoen 1983/84 kreeg een diepgouden kleur doordat de club uit Zuid de dubbel pakte. “Met Cruijffie. Wat een mooie tijd was dat. Ik speelde in Jong Oranje, onder meer het WK in Mexico, waar we de kwartfinale verloren van Argentinië. Toen kwam eind 1984 de selectie voor het Nederlands elftal.” Bondscoach Rinus Michels wilde de aanvallende middenvelder…

“Henk, herinner jij je dit moment nog?” Ekie van der Harst draait zijn mobiele telefoon en laat een foto zien. “Ja, natuurlijk. Dat was het hoogtepunt voor mij hier als trainer. Letterlijk en figuurlijk.” Op de foto zit een uitbundige Henk de Jong op de schouders van Van der Harst. “Die foto is genomen in de kantine na het winnen van de periodetitel tegen SC Genemuiden”, verklaart De Jong. “In het seizoen 1996/97, mijn derde en laatste seizoen hier als hoofdtrainer. Het eerste jaar dat de Hoofdklasse bestond. Vooraf werden we net als in mijn eerdere jaren afgeschilderd als degradatiekandidaat. We betaalden niet, in tegenstelling tot andere clubs. Bij mijn aantreden raakte ik mede daardoor zeven spelers kwijt. Het team waarmee ik werkte, presteerde geweldig en vormde ook buiten het…

De selectie samenstellen, ook bij jeugdteams, trainers aanstellen en het technisch beleid opstellen en uitvoeren. Het zijn taken die Genaro Snijders bij FC Abcoude als technisch manager op zijn bordje krijgt en samen met de overige leden van de technische staf uitvoert. “Dat gaat ook in de winterstop door. Sommige jeugdspelers kunnen een niveau hoger aan, voor andere jongens is dat juist te veel. Trainers zijn plotseling vertrokken, waardoor vervanging nodig is. Ik ben zeker tien uur per week kwijt aan mijn taken als technisch manager. Het is leuk werk.” Voor aanvang van het seizoen 2020/21 keerde de nu 35-jarige Amsterdammer terug op Sportpark Hollandse Kade. “Voor de buitenwereld een verrassing. Ik was na mijn profcarrière bij Hoofdklasser DHSC beland, de club van Wesley Sneijder. De voorzitter (Winand Paulissen, red.)…

Halverwege jaren zeventig stak de KNVB een stokje voor de vermelding van namen van bedrijven of geldschieters op het shirt. “Dat was not done. Verboden zelfs”, vertelt MSC-voorzitter Arjan Jonkers. “Maar MSC zou niet het spraakmakende MSC zijn als er geen creatieve manier zou worden gevonden om dit toch te omzeilen. De V, die begin jaren zestig werd toegevoegd aan het shirt, verdween en werd vervangen door een vogelspin. De afbeelding van deze grote spin op de voorzijde van het MSC-shirt was een verwijzing naar de plaatselijke discotheek: de Tarantula. De KNVB accepteerde het. Er stond immers geen naam.” Anno 2025 kan Jonkers lachen wanneer hij de vindingrijke oplossing om extra financiën te genereren aanhaalt. Het was niet de eerste verandering van het tenue, vervolgt de preses. “Het eerste team…