Inhoudsopgave van Editie 11 - 2023 - ELF Voetbal

Antwerp is natuurlijk altijd beïnvloed geweest door Nederlanders. Al in de jaren zeventig dook Louis van Gaal op aan de Oude Bosuilbaan om uit te leggen hoe die domme Vlamingen moesten voetballen. Gelukkig zijn de inwoners van Antwerpen iets anders dan de rest van hun wat timide landgenoten, dus Van Gaal werd weleens van repliek gediend. Door zijn Antwerpse trainer Guy Thys bijvoorbeeld, die er een gewoonte van maakte om de Amsterdammer op de bank te zetten. Van Gaal kwam zijn beklag doen. “Trainer, ik kan alles met een bal, maar u stelt me niet op”, verbaasde de latere bondscoach van Oranje zich. “Awel Louis, dat is het hem juist. Ge kunt alles met de bal, maar ge hebt hem nooit”, lachte Thys. Van Gaal droop af, maar de Nederlanders…

Waar FC Barcelona zijn Nederlandse veren vermoedelijk nooit meer afschudt, is de oranje tint bij AC Milan eigenlijk beperkt gebleven tot één glorieperiode waarin de Hollandse School zich samenvoegde met de krijgszuchtige ernst die het Italiaanse voetbal kenmerkt. Ruud Gullit, samen met Frank Rijkaard en Marco van Basten de ‘Drie van Milaan’, mag graag een anekdote vertellen over zijn kamergenoot Carlo Ancelotti voorafgaand aan een belangrijke wedstrijd. De Zwarte Tulp had als een roosje geslapen en kreeg bij het ontwaken de volle laag van zijn Italiaanse ploegmakker. Hoe had die gekke Hollander in zo’n nacht kunnen slapen? Het samensmelten van twee voetbalculturen die elk op hun eigen manier buitengewoon succesvol waren, leidde tot ongekende successen. De Serie A was in die jaren geen kinderachtige competitie, de concurrentie van bijvoorbeeld het…

Nederland houdt niet op bij de Randstad, hoewel je dat op voetbalgebied snel zou denken. De Nederlandse kliek die tussen 1996 en 2002 het sterkst was bij de inmiddels zeer diep gevallen megaclub Schalke 04, bestond niet uit jongens uit grote steden. We hadden het over René Eijkelkamp uit Dalfsen en Johan de Kock uit Sliedrecht. In oktober 1996 kwam Huub Stevens er als trainer. Hij had met Roda JC voortreffelijk werk geleverd. Het vergelijken van clubs is gemakkelijk, en niemand in Kerkrade zou graag zien dat hun club voor ‘Klein Schalke’ versleten wordt, feit is dat beide clubs wel het mijnwerkersverleden koesteren en tot op de dag van vandaag uitwerken. Zowel in Kerkrade als in Gelsenkirchen is de mascotte bijvoorbeeld een man in een matig geslaagde mijnwerkersoutfit. Het is…

Halverwege het interview stopt Graham Arnold even met praten als zijn mobiele telefoon trilt. Hij zet snel zijn bril op en moet lachen als hij zijn WhatsApp-inbox opent. “Look”, zegt hij en draait het scherm. Guus Hiddink en diens vrouw Elisabeth verschijnen. Beiden aan tafel tijdens het diner. “Guus is een vriend van me. Een leermeester. Van hem heb ik ontzettend veel opgestoken. Guus heeft prachtig werk verricht voor Australië. Ze waren gisteren te gast in de Royal Box.” Vanaf de negende etage van het Hilton London Wembley Hotel doet Arnie, zoals hij door zijn landgenoten wordt genoemd, zijn verhaal. Met uitzicht op het immense voetbalstadion, waar Australië een dag eerder gastland Engeland haar wil oplegde, maar in negentig minuten niet tot scoren kwam. Engeland wist via Ollie Watkins wel…

Dani van den Heuvel maakte in 2020 de overstap van Ajax naar Leeds United, waar hij vooral voor het tweede elftal uitkomt. De keeper van Jong Oranje erkent dat hij in het begin heeft moeten wennen aan de stijl van keepen in Engeland. “We hadden een trainer die directer wilde spelen. En ik was Ajax gewend. Daar moest ik de eerstvolgende linie inspelen. In Amsterdam heb ik leren meevoetballen. Ik beschouw mezelf dan ook als opbouwende keeper. Ik ben rustig aan de bal en voel me zowel met mijn linker-als rechterbeen comfortabel. Ik houd van risico’s nemen in mijn spel. Als dat goed gaat, zie je de druk van tegenstanders afnemen.” Die voetballende kwaliteiten zien ze bij Leeds United graag en Van den Heuvel ziet dat in Engeland steeds meer…

“Ronald Koeman, Frank Rijkaard, Ruud Gullit, Marco van Basten, Dennis Bergkamp, de broers Witschge: jullie hadden een geweldig team.” Henrik Larsen laat een korte stilte vallen. “En Jan Wouters natuurlijk. Hij was het beest op jullie middenveld.” Ruim dertig jaar later benoemt de voormalig Deens international probleemloos de namen van de Oranje-internationals die hij op het veld tegenkwam in de halve finale, het duel waarin hij uitgroeide tot de absolute uitblinker. “Oranje had op het EK van 1992 met Duitsland en Frankrijk de beste spelers tot haar beschikking”, vervolgt de nu 57-jarige Larsen, die tijdens het EK het rugnummer dertien droeg maar als nummer tien fungeerde. “In de halve finale hadden we een kans, al was die niet groot.” “Wij traden aan met een 5-3-2-systeem, net als in de groepswedstrijden.…

Er wordt van Nederlandse ouderen gezegd dat ze te groot wonen en zodoende de doorstroming op de woningmarkt belemmeren. Of dat waar is, is aan anderen om te beoordelen. Hoe dan ook: u kunt zoeken van Winschoten tot Terneuzen, nergens zult u een oudje vinden dat zo belachelijk ruim behuisd is als Queen’s Park, de oude dame van het Schotse voetbal. Queen’s Park is 156 jaar oud en ze woont op Hampden Park, het stadion dat ook de thuisbasis is van de nationale ploeg. Eens in de twee weken wenst ze bezoek te ontvangen en zie je hoe veel te groot haar woonst is. Ze is weleens verhuisd naar een appartementje meer op maat gemaakt, maar was daar niet thuis en keerde al snel terug. Iedereen vindt dat veel te…

Strakke bal Robert Pirès. Uitgestoken voet Dennis Bergkamp. Contact. Een trekstoot, met een keu van Amsterdams vlees en bloed. Pirouette. De handen van Nikos Dabizas zoeken zonder te vinden, als ware hij geblinddoekt, tastend in het duister, vergeefs op zoek naar de uitgang. De Griek is niet alleen. Van alle tienduizenden in het stadion, miljoenen voor de televisie, weet alleen een Nederlandse magiër wat er staat te gebeuren. Bal raakt de grond. Stuit naar Bergkamps voet. Binnenkantje. Doelpunt. Ballet op noppen. De vergelijking tussen voetbal en kunst is met een zweem van cliché omgeven, maar zelden zo terecht als bij Bergkamps doelpunt tegen Newcastle United. Hang ze aan de muur met een lijst eromheen en de beelden zouden in geen enkel museum misstaan. Nikos Dabizas is liefhebber genoeg om trots…

Hij stond schuin achter hem. Net dichtbij genoeg om hem zijn gebreide sokken over de reling van het bordes te zien zwiepen. De witte benen van de coach van de kersverse landskampioen uitstekend onder de korte pijpen van zijn lederhose. Badstuber droeg een voetbalhoed op zijn hoofd. Een kampioenssjaal om zijn nek. Zijn hand rustte op de schouder van David Alaba. Thomas Müller en Badstuber leunden iets naar voren om niets te hoeven missen van de show die hun coach opvoerde. Verbijstering in de ogen van Franck Ribéry. De historische lading van het feit dat Van Gaal uitgerekend in München, dezelfde stad waarin hij een kleine negen decennia eerder op vergelijkbare toon en met vergelijkbare overtuigingskracht was voorafgegaan door een zekere Oostenrijker met uitbreidingsplannen, van het publiek vroeg om te…

Doe maar gewoon dan doe je al gek genoeg. Je kop niet boven het maaiveld uitsteken. Niet lullen maar poetsen. Het zijn uitspraken die regelmatig gebruikt worden om de Nederlandse volksaard te omschrijven. Van Dale schrijft dat mensen die zich extravagant gedragen al snel worden gewantrouwd door Nederlanders. De Italiaanse mentaliteit ligt aan de andere kant van het spectrum. Italianen willen gezien worden en bijzonder zijn. Die manier van leven vertaalt zich ook naar de omgang van hun sporthelden. Niet in de laatste plaats de behandeling van de grote drie van AC Milan: Ruud Gullit, Frank Rijkaard en Marco van Basten. In Italië en natuurlijk vooral Milaan worden ze aanbeden, kunnen ze door hun prestaties op het veld eind jaren tachtig en begin jaren negentig nooit meer iets fout doen,…

Steenbergen. In het vestingstadje in het westen van Brabant met dan ruim tienduizend inwoners, veertig kilometer ten zuiden van Rotterdam, huist Ioan Sabau in de zomer van 1990 met vrouw en twee jonge kinderen. Kort daarvoor heeft hij een handtekening gezet onder een contract voor vier jaar bij Feyenoord. “Ik vond het heerlijk. Lekker rustig.” De garage bij de vrijstaande woning laat hij volgens afspraak ombouwen tot krachthonk, zodat hij ook buiten de groepstrainingen aan zijn fitheid kan werken. Het zegt alles over de dan 22-jarige Roemeen, die nauwelijks bevrijd van het communistisch regime van dictator Nicolae Ceausescu eindelijk de stap naar West-Europa kan maken. Die stap maakt hij met een uitstekend seizoen in de benen. “Ik speelde voor Dinamo Boekarest, waarmee ik de halve finale van de Europa Cup…

In het Frankenstadion van Neurenberg staan twee outsiders voor de wereldbeker tegenover elkaar. Brazilië is favoriet, en na de Seleçao worden Argentinië, Engeland, Frankrijk en Duitsland het meest genoemd. De Argentijnen omdat ze het beste voetbal spelen, de Engelsen omdat ze vooral zelf heel hard roepen dat ze zo goed zijn, de Fransen omdat Zinédine Zidane afscheid neemt en Thierry Henry de beste spits ter wereld is en de Duitsers omdat ze nou eenmaal de Duitsers zijn. Ze spelen thuis, bovendien. Nederland werd tweede in de poule met zuinige zeges op eerst Servië en Montenegro en daarna Ivoorkust, gevolgd door een gelijkspel in een halvekrachtwedstrijd tegen Argentinië. Portugal had al evenmin harten veroverd met zakelijke zeges op Angola, Iran en Mexico. REPRISE MET GRIMMIGE TOON Zodoende volgt een reprise van…

In Camp Nou ruikt het altijd een beetje naar Johan Cruijff, die zijn manier van spelen in 1973 meenam uit Amsterdam. Een halve eeuw na dato is die filosofie nog grotendeels intact. Cruijff werd later trainer en bracht Pep Guardiola zijn leer bij, die op zijn beurt de huidige coach Xavi die principes weer aan zijn verstand peuterde. Het was daarvoor niet eens nodig dat er veel Nederlanders waren: nadat Cruijff en Johan Neeskens vertrokken, duurde het tot Cruijffs Dream Team tot er weer potten pindakaas richting de Ramblas verscheept moesten worden. Ronald Koeman schoot een vrije trap raak die hem voor eeuwig een plek in de annalen van Camp Nou zal bezorgen. Barcelona is van alle Europese topclubs misschien wel de meest ‘Nederlandse’ qua spelopvatting. De invloed van Cruijff…

De laatste Belgische club die een Europese prijs won? Anderlecht, Club Brugge, Antwerp zelfs? Nee. KV Mechelen was in 1988 de winnaar van de Europacup voor Bekerwinnaars, en tot Villarreal in 2021 de Europa League won, was Mechelen de kleinste stad die ooit een Europese beker binnen gevoerd zag worden. Het mooie eraan is vooral het jaartal: 1988 is het jaar van PSV’s Europacup I, het jaar dat AC Milan met Gullit en Van Basten kampioen van Italië werd, en het jaar dat Ajax zich langs grote clubs als Aston Villa en HSV een weg baande naar de tweede finale op rij in de Europacup voor Bekerwinnaars. In 1987 wonnen de Amsterdammers het toernooi, en nu was het bescheiden KV Mechelen uit België de tegenstander, enkele weken voor het gouden…

Van alle Goddelijke Kanaries op het WK van 1998 leek Cláudio Taffarel het meest op een kanarie. Geel-groen keepersshirt, blonde haren. Op de broeierige zomeravond in Marseille van 7 juli 1998 was hij ook de meest goddelijke der kanaries. Vanuit Braziliaans perspectief althans. In een wedstrijd waarin de veldspelers in 120 minuten het verschil niet konden maken, deed Taffarel dat in de navolgende strafschoppenserie. Twee keer kreeg hij heel Nederland stil, bij inzetten van Phillip Cocu en Ronald de Boer. Edwin van der Sar kon daar geen reddingen tegenover zetten. Een strafschoppenserie: het heet een loterij te zijn. Maar wie zich in de omstandigheden verdiepte zal weinig aarzeling hebben gehad om zijn geld op Brazilië te zetten. Bij Oranje stond een doelman onder de lat die tot dan toe in…

‘Hij kan niet voetballen en dus is hij gaan keepen.’ Iedere amateurvoetballer zal weleens iets in die trant hebben geroepen over de keeper van zijn ploeg. En toch, in de Nederlandse voetbalschool kan de ideale keeper zo’n beetje beter voetballen dan ballen tegenhouden, zo wordt weleens gezegd. Voetbalvader des vaderlands Johan Cruijff pleitte er in het verleden niet voor niets voor om een veldspeler tussen de palen te zetten. Zo ver is het nooit gekomen, maar het zegt iets over het brede takenpakket waaraan een Nederlandse doelman moet voldoen. De keuze voor de keeper van Oranje leidt over het algemeen tot nationaal debat. Natuurlijk, Nederland kende genoeg goede keepers in de geschiedenis, maar nog vaker ging de keuze voor een keeper van Oranje gepaard met discussie en onvrede. In 1974…

De tijd heeft zijn herinneringen aan die dag ongemoeid gelaten, zo vertelt Jason McAteer ons ruim twintig jaar later. Beelden en klanken blijken perfect geconserveerd. “Bondscoach Mick McCarthy vertelde tijdens de wedstrijdbespreking over artikelen in de Nederlandse media. Hij zei dat de arrogantie ervan af droop. Nederland zou wel eventjes winnen in Ierland; het was alleen nog de vraag met hoeveel doelpunten verschil. We hoorden zelfs dat de teamleiding het hotel in Japan voor het WK alvast had uitgezocht”, blikt hij terug. McCarthy’s woorden werken als een rode lap op een stier. “We waren tot op het bot gemotiveerd. Het kost weinig moeite om Van Gaal arrogant te vinden. Daarvoor hoef je alleen maar een willekeurige persconferentie te zien. Zo ís hij gewoon. Louis zal best een aardige vent zijn…

Als voetbal een jurysport was, was Oranje de recordwereldkampioen. Of toch op z’n minst gedeeld, met Brazilie. Zo ver hoef je naar mijn idee overigens niet van de werkelijkheid af te buigen om te kunnen betogen dat voetbal daadwerkelijk een jurysport is. Voetbal draait om betovering en betoveren doe je veeleer met ideeen dan met blik. Wat mij betreft kan succes niet zozeer worden gemeten aan de hand van het aantal prijzen, maar aan het aantal mensen dat jou de prijs gunt. Prijzen staan leuk op een cv, schoorsteelmantel of vensterbank, maar zijn net zozeer een herinnering aan succes als een herinnering aan de vergankelijkheid ervan. Prijzen roesten. Ideeen niet. Het Nederlands voetbal heeft de wereld veroverd. Harten en hoofden. Trainersboeken staan vol met onze ideeen. Onze school is vaker…