Inhoudsopgave van Editie 4 - 2025 - c't magazine

Eind december vorig jaar had Disney+ 124,6 miljoen gebruikers, een daling ten opzichte van het kwartaal daarvoor. Het aantal klanten in Noord-Amerika nam weliswaar toe met 800.000, maar internationaal verloor de streamingsdienst 1,5 miljoen klanten. Dat komt per saldo dus neer op een verlies van 700.000 abonnees. Disney+ heeft recent een fikse verhoging in de abonnementskosten doorgevoerd. Toch is het aantal vertrokken klanten lager dan Disney had verwacht, aldus Disney-CEO Bob Iger. Per abonnee wordt 5 procent meer verdiend dan voorheen (nu 7,55 dollar). Disney+ valt onder de Direct-to-Consumer-tak van Disney, en daaronder vallen ook andere diensten. De kwartaalomzet daarvan steeg met zes procent tot 6 miljard dollar. Vorig jaar had de Direct-To-Consumer-tak nog een verlies van 138 miljoen euro in de boeken staan, maar nu was er een winst…

Seagate Technology heeft aangegeven dat het bedrijf Exos M harde schijf-samples met een capaciteit tot 36 TB naar geselecteerde klanten heeft verzonden. De Exos M is gebaseerd op Mozaic 3+, het platform voor heat-assisted magnetic recording (HAMR), en biedt opslagmogelijkheden voor grootschalige datacen-terimplementaties. De oplossing biedt datacenters aanzienlijke voordelen op het gebied van schaal, total cost of ownership (TCO) en duurzaamheid. Zo kunnen datacenters 300% meer opslagcapaciteit realiseren met dezelfde voetafdruk, hebben ze tot 25% minder kosten per terabyte en 60% minder energieverbruik per terabyte De 36 TB is mogelijk dankzij een efficiënt 10-platter productontwerp met 3,6 TB per platter. Bovendien zou het in toekomst mogelijk zijn om die capaciteit per platter nog verder op te schroeven naar 10 TB.…

TikTok zou in januari worden uitgeschakeld in de Verenigde Staten, maar Donald Trump heeft het platform per decreet 75 dagen gegeven. Wat er daarna gebeurt? Dat weet niemand. Onlangs heeft de Amerikaanse president laten blijken open te staan voor het idee dat een van de miljardairs Elon Musk of Larry Ellison de Amerikaanse activiteiten van TikTok koopt, zodat de app onder de huidige juridische situatie actief kan blijven in de VS. In de zoektocht naar een vervanger voor TikTok (better safe than sorry) hebben veel gebruikers gevonden wat ze zochten in, jawel, andere Chinese diensten. Kort voor de deadline schoot het aantal downloads van de app Xiaohongshu, die vaak Red Book of Little Red Book wordt genoemd, omhoog. Een ander toevluchtsoord voor TikTok-emigranten: Lemon8 van TikTok-exploitant ByteDance, die lang niet…

Warmtebeeldcamera’s zijn praktische tools, ze laten bijvoorbeeld zien of je last hebt van koudebruggen of warmtelekken, of hoe warm bepaalde apparaten worden. De Thermal Master P2 is een zeer compacte warmtebeeldcamera en trekt maar 0,3 watt uit je Android-smartphone. Hij wordt geleverd met een USB-C verlengkabel en een kleine kunststof opbergbox met karabijnhaak. Met de meeste telefoonhoesjes is de camera prima direct aan je Android-smartphone te koppelen zonder verlengkabel. Of er een iPhone-versie gaat komen was op het moment van schrijven nog niet bekend. Allereerste installeerden we uit de Google Play store de Temp Master-app. Met een tik op de blauwe camera-knop sla je aan het vastleggen. In de instellingen zetten we wel de auto sluiter toggle om, omdat de camera anders continu zijn goed hoorbare sluiter-klik laat horen. Die…

Met een c’t abonnement krijg je: • Inzicht in IT-ontwikkelingen, achtergronden en onderliggende technieken • IT-informatie vanuit verrassende invalshoeken om je kennis te verbreden • Praktijkartikelen en uitgebreide hard-en softwaretests door onze IT-kenners Ontvang 10x c’t magazine van €95,00 voor €70,- Abonneer je nu via www.ct.nl/abo of bel naar +31 (0)24 2027 825 Deze actie is geldig t/m 28 maart 2025 of zo lang de voorraad strekt. Je abonneert tot wederopzegging en voor ten minste de actieperiode van 10 nummers. Na afloop van de actieperiode geldt de reguliere abonnementsprijs en is het abonnement per kwartaal opzegbaar. Opzeggen is heel eenvoudig en kan via onze klantenservice. c’t app: digitaal lezen & opslaan pdf’s…

De Unihiker is een serie van nieuwe leerapparaten die met name bedoeld is voor het leren werken met artificiële intelligentie. Je kunt er ook op leren programmeren en er IoT-applicaties op draaien – een beetje zoals de Raspberry Pi ooit begonnen is. De Unihiker heeft echter een geïntegreerd 2,8-inch groot kleurenscherm met 240 bij 320 pixels en naast 2,4GHz-wifi en Bluetooth 4.0 ook verschillende sensors en uitbreidingsmogelijkheden. Op dit moment zijn de Unihiker M10 en K10 beschikbaar. De K10 is het instapmodel met een ESP32-S3, 512 kB RAM en 16 MB flashopslag. De hier geteste M10 is meer voor gevorderden met zijn RK3308-cpu, 512 MB DDR3-geheugen en 16 GB eMMC-opslag. De Unihiker M10 heeft verschillende componenten, zoals een lichtsensor, versnellingsmeter, gyroscoop en microfoon. Hij kan communiceren met verschillende analoge, digitale,…

Er bestaan veel browser-apps voor smartphones, maar hun verschillen zijn beperkt. Arc Search doet het echter compleet anders dan de rest. In tegenstelling tot wat de naam doet vermoeden, is het geen zoekmachine, maar een volwaardige browser die verwant is aan de Arc Browser voor desktopbestu-ringssystemen. Arc Search is al enige tijd beschikbaar voor iOS, en Android-gebruikers kunnen er tegenwoordig ook gebruik van maken. Het eerste wat opvalt is de minimalistische gebruikersinterface: er is in eerste instantie geen adresbalk, alleen een paar knoppen onderaan het scherm. Er verschijnt pas een invoerregel als je op de plusknop in het midden tikt. Je kunt dan zoals gewoonlijk url’s of zoektermen invoeren, waarvoor de app extra suggesties doet. Als je op een zoeksuggestie klikt, ga je naar de standaard zoekmachine (zoals Google). Het…

VEILIGE WERKPLEK Beveilig je thuiskantoorcomputer en alle mobiele werkapparatuur volgens de laatste stand van de techniek. Daartoe behoren regelmatige updates van het besturingssysteem en een virusscanner. Want een besmetting met een virus kan het hele bedrijf lamleggen. Log vanuit je thuiskantoor en onderweg via een versleutelde VPN verbinding in op het bedrijfsnetwerk. Vermijd openbare wifihotspots, maar gebruik een mobiele dataverbinding (4G/5G). Beveilig je apparaten en gegevens ook tegen directe, fysieke benaderingen door onbevoegden. Een dief die je laptop gestolen heeft, mag niet ook nog je gegevens buitmaken. Bij mobiele computers moet de harde schijf daarom versleuteld zijn, bijvoorbeeld met BitLocker of VeraCrypt. Dat geldt ook voor usb sticks en andere externe dataopslag. Gooi kapotte opslagmedia daarbij niet zelf weg, maar doe dat via het bedrijf. Alleen dan is gegarandeerd dat…

WEBINTERFACE DICHTTIMMEREN Bijna elke router heeft een wizard die je vraagt naar de belangrijkste instellingen en die dan op de juiste plaatsen configureert. Maar die wizards laten soms gaten zitten. Verander daarom als eerste het door de fabrikant zelf ingestelde configuratie-wachtwoord. Want wanneer dat op de onderkant van de behuizing staat vermeld, kunnen onbevoegden dat lezen of fotograferen en zo je router misbruiken. Activeer indien aanwezig de automatische firmware--update zodat de router ook security-updates binnenhaalt als jij belangrijker zaken aan je hoofd hebt of op reis bent. WIFI GOED VERSLEUTELEN Voor de wifiversleuteling is de mixed-mode WPA2/WPA3 het beste. Als alleen WPA2 beschikbaar is, activeer dan de controlepakketbeveiliging (PMF). Verander de naam van het wifinetwerk en het wachtwoord vooral wanneer die instellingen standaard in de router ingesteld zijn. Maar ook…

LET OP DE VERSLEUTELING In principe moet je gegevens alleen end-to-end versleuteld uitwisselen (end-to-end encryption, E2EE), zodat niemand ze kan lezen – zelfs niet de server die de berichten verstuurt. Ook al probeert de EU daar gaten in te schieten, naadloze end-to-end encryptie is nog steeds legaal en gelukkig wijdverspreid onder messengers. De meeste apps gebruiken het standaard of bieden het op z’n minst als optie aan. Veel messengers gebruiken het double ratchet-procedé, dat door Signal is geïntroduceerd en enkele voordelen biedt [1]. Apps met andere procedés bieden meestal echter ook voldoende bescherming. Veel belangrijker dan de technische implementatie is het feit dat E2EE ook daadwerkelijk wordt gebruikt. Sommige apps, zoals Telegram, gebruiken E2EE alleen als je als gebruiker een speciaal type chat opent, vaak ‘geheime chat’ of iets dergelijks…

GEBRUIK TWEE FACTOREN Als je Facebook, Instagram of LinkedInaccounts of accounts van andere sociale media worden gekaapt, kunnen de gevolgen niet alleen voor jou, maar ook voor je vrienden en collega’s catastrofaal zijn. Het beschermen van dergelijke accounts is daarom bijzonder belangrijk. Zorg er dan ook voor dat je voor elk account een apart, complex wachtwoord gebruikt. Je moet ook privé en zakelijk gebruik zoveel mogelijk scheiden, dus niet dezelfde accounts gebruiken. Maak ook gebruik van alle andere beveiligingsopties die de platforms bieden. Wat al bij sommige andere checklists is vermeld, geldt in het bijzonder voor sociale platforms: waar mogelijk moet je extra toegangsbarrières instellen naast het wachtwoord, oftewel tweefactorauthenticatie (2FA) gebruiken. Klik op de Facebookwebsite op je profielfoto in de rechterbovenhoek om via ‘Instellingen en privacy’ naar de instel…

REKEN OP BEZOEK Een server die toegankelijk is vanaf internet is niet ‘geheim’ door er geen domein in te stellen. Binnen een paar uur kan een aanvaller alle IPv4adressen op internet doorzoeken en de website vinden waarvan je dacht dat hij verborgen was. Zelfs als je je server alleen toegankelijk maakt via IPv6, waar de kans om per toeval ontdekt te worden heel klein is, moet je een wachtwoord hebben voor je diensten. Transportencryptie met minimaal TLS 1.2 is verplicht. TLS 1.0 en 1.1 zijn onveilig en moet je uitschakelen. Overigens: zodra je een certificaat voor een domein bestelt, is het publiekelijk bekend. De lijst met alle uitgegeven certificaten is bijvoorbeeld op te zoeken via de website crt.sh. VAL JEZELF AAN Als je een dienst via internet openstelt, moet je…

Als je het besturingssysteem van je Raspberry Pi up-to-date wilt houden, moet je Raspberry Pi OS volgens de ontwikkelaars regelmatig opnieuw installeren. Want, hoewel het besturingssysteem gebaseerd is op Debian GNU/Linux dat ook upgrades naar major-releases ondersteunt, zijn dergelijke upgrades voor Raspberry Pi OS niet mogelijk. Maar na het opnieuw installeren moet je alle eerdere wijzigingen zoals serviceconfiguraties en scripts opnieuw uitvoeren. Dat is niet alleen veel werk, maar vereist ook een nauwgezette documentatie van welke wijzigingen je ooit hebt aangebracht. Het risico dat je iets vergeet is groot. In dergelijke gevallen kun je als Raspberry Pi-gebruiker proberen het systeem bij te werken met de onboard tools van Debian. Die aanpak is echter niet zonder risico. Als je bijvoorbeeld alleen de pakketbronnen van Debian Bullseye naar Bookworm omzet en…

In 2024 zijn bijna een half miljoen Nederlanders van socialemediaplatform X afgestapt. Dat komt neer op nog 2,8 miljoen Nederlandse gebruikers in plaats van een ruime 3,2 miljoen in 2023. Dat blijkt uit het onderzoek naar het gebruik van sociale media in Nederland door onderzoeksbureau Newcom. Er is vooral veel kritiek op de moderatie op X, waardoor het haat zaaien als een razende om zich heen grijpt. Ook Facebook is de nodige Nederlandse gebruikers armer: in 2024 verlieten 180.000 mensen dat Meta-netwerk. Andere sociale media laten een groei zien: Linked-In, TikTok en Snapchat kregen er Nederlandse gebruikers bij. Het percentage Nederlandse gebruikers op LinkedIn steeg met 4 procent tot 5,7 miljoen. TikTok en Snapchat kregen er elk 3 procent meer Nederlandse gebruikers bij. Ook werd er bij het onderzoek gevraagd…

LEER TECHNISCH TEKENEN Ben jij klaar om de volgende stap te zetten in je carrière, om je vaardigheden bij te schaven, of om gewoon iets nieuws te leren? Bij TEC/CAD College in Nijmegen bieden we een breed scala aan cursussen in CAD-software. Onze ervaren docenten staan klaar om jou te begeleiden, ongeacht je niveau of achtergrond. Verdiep je in programma’s als AutoCAD, Revit, Twinmotion, Inventor of Fusion. De kleine groepen zorgen voor persoonlijke benadering en een efficiënte leeromgeving, waardoor je maximaal kunt profiteren van onze enthousiaste docenten. Onze cursussen zijn gericht op praktijkkennis die je meteen kunt inzetten. We zijn meervoudig award winner en trots op onze reputatie als een van de beste opleiders in Nederland. Schrijf je vandaag nog in en investeer in een succesvolle toekomst! www.cadcollege.nl 024 356…

Smartwatches bieden steeds meer gezondheidsfuncties. Ze zijn dun en licht genoeg om vrijwel onopvallend (ook ’s nachts) te dragen. De Huwei Watch D2 wordt geleverd met een draadloze lader (puck) en twee maten bandjes met een meetlintje om te bepalen welke maat bandje je nodig hebt. Een goed passend bandje is namelijk een vereiste om onder meer de bloeddrukmeting zo accuraat mogelijk uit te voeren De Watch D2 oogt slank en heeft een draaiende kroon rechtsboven en een functieknop rechtsonder. De behuizing oogt slank en elegant met de afgeronde hoeken, maar is met ruim 13 mm niet bepaald dun. Maar daardoor is er wel ruimte voor een betere accu (en de kleine pomp voor de bloeddrukmeting). Het is ook weer niet zo dat je het gevoel hebt de hele dag…

Usb-behuizingen met twee sleuven voor ssd’s met RAID-functies zijn zeldzaam en de weinige die er zijn, komen niet per se goed uit de tests [1]. Een lezer maakte ons attent op de TBU405ProMax van Acasis. De behuizing ondersteunt alleen Thunderbolt en is nog niet officieel in de Benelux te krijgen, maar kun je wel bij de fabrikant bestellen. Hardwarematige RAID biedt hij niet. Als je de ssd’s in de twee M.2-sleuven wilt samenvoegen, moet je de functies van je besturingssysteem gebruiken. De fabrikant vermeldt de benodigde stappen voor macOS en Windows in een snelgids. In de behuizing passen PCIe-ssd’s in het klassieke 2280-formaat en ook kleinere ssd’s via een plastic rail. SATA-ssd’s in M.2-formaat werken niet. MEER DAN ALLEEN OPSLAG Er is geen gereedschap nodig om de behuizing te openen…

UPDATES INSTALLEREN Microsoft levert regelmatig updates die veiligheidsgaten in Windows dichten. Zorg ervoor dat alle beschikbare updates geïnstalleerd zijn en de update installatie niet onderbroken is. Ga via het zoekveld naar ‘Controleren op updates’. Klik vervolgens op de knop ‘Naar updates zoeken’. Als er nieuwe updates zijn, start dan tot slot het installeren met ‘Nu opnieuw opstarten’. Verschijnt er boven in het venster de melding ‘Updates zijn onderbroken tot [datum]’, klik dan op ‘Updates hervatten’, zodat Windows naar de laatste updates zoekt. Zorg ervoor dat Windows ook andere Microsoft programma’s als Office op de nieuwste stand houdt. Zet daarvoor onder ‘Geavanceerde opties’ de schuif achter ‘Updates voor andere Microsoft producten ontvangen’ op Aan. Zorg ervoor dat er niet meer gegevens naar buiten gaan dan strikt noodzakelijk is Houd er rekening…

GEZOND WANTROUWEN Knullige, makkelijk herkenbare spammails bestaan nog steeds. Maar ook de mail van een jarenlange klant die met de juiste aanhef foutloos geformuleerd is en betrekking heeft op berichten van vorige week, kan vervalst zijn. Oplichters konden dergelijke goed gemaakte vervalsingen ook al vóór de opkomst van AItaalsystemen grotendeels automatisch maken en versturen. Je hoeft dus helemaal niet persoonlijk op de korrel genomen te worden. En de stelling ‘wij zijn daar niet belangrijk genoeg voor’ is daarbij een slecht uitgangspunt gebleken. Wantrouw daarom iedere mail. En in het bijzonder wanneer het om bijlagen of geld gaat en de mail schijnbaar van je baas of een bank afkomstig is en heel dringend en belangrijk is. In plaats van op een link in een mail te klikken, moet je websites via…

UP-TO-DATE HOUDEN Om veilig te internetten moet je favoriete browser altijd up-to-date zijn. De makers brengen voortdurend updates uit om bekende beveiligingslekken te dichten. Alle gangbare browsers zijn zo in te stellen dat ze automatisch bijgewerkt worden. Het kan echter gebeuren dat de aanvoer van updates spaak loopt of dat je de browser opnieuw moet opstarten om ze te installeren. Controleer af en toe via het menu of een herstart nodig is. De betreffende optie zit vaak in het helpmenu, onder ‘Over <browsernaam>‘ of ‘Controleren op updates’. ADD-ONS OPRUIMEN Browseruitbreidingen, ook wel add-ons of extensies genoemd, hebben toegang tot alles wat er in de browser gebeurt. Dat omvat belangrijke zaken als online bankieren en vertrouwelijke (web)mails. Installeer daarom alleen extensies uit de officiële repository’s van de producenten en let op…

CHECK JE TRANSACTIES Veel handelingen vereisen tweefactorauthenticatie (2FA), bijvoorbeeld via een pincode bij het inloggen, gevolgd door een TANcode of pushbevestiging bij een overschrijving. Hetzelfde geldt voor als je een nieuw apparaat vrijschakelt. Check daarom steeds het doel van die bevestiging en breek de actie af als er iets niet klopt. Bij onlineoverschrijvingen moet je bovendien controleren of de IBAN van de ontvanger en het bedrag correct zijn – die moeten dan op alle betrokken apparaten (pc, smartphone, TANgenerator) overeenkomen. VIRUSVRIJ BANKIEREN Voor het bankieren op een pc of smartphone moet het systeem vrij zijn van malware. Zorg er op een Windowspc voor dat er een virusscanner met de nieuwste updates actief is. Defender, dat wordt meegeleverd met Windows 10 en 11, biedt voldoende bescherming. Zie de securitychecklist van Windows.…

NIET HERGEBRUIKEN Gebruik in principe voor elke dienst een ander wachtwoord. Als je wachtwoorden hergebruikt hebt, kun je het beste eerst alle belangrijke accounts een keer nalopen en daar verschillende wachtwoorden voor aanmaken − vooral bij diensten waarbij die te maken hebben met persoonlijke gegevens of financiële middelen. LANGER IS BETER Er bestaan veel mythes over wachtwoorden, waarvan vele inmiddels wel ontkracht zijn. Het wordt bijvoorbeeld als achterhaald beschouwd om wachtwoorden regelmatig te veranderen. Je hoeft een wachtwoord namelijk alleen te veranderen als dat in verkeerde handen valt, zoals na een hack. Een goed wachtwoord moet geschikt zijn voor dagelijks gebruik en moet ook makkelijk in te typen zijn op een smartphone. Het is beter om wachtwoorden te gebruiken die zo lang mogelijk zijn dan met zo veel mogelijk speciale…

Je vraagt je af waarom niemand aandacht besteedt aan de uitvoer van je commandlineprogramma? Dat niemand de licentie-informatie of de helptekst leest? Misschien komt dat omdat de uitvoer visueel niet erg aantrekkelijk is. Je kunt dat natuurlijk doen met ANSI-codes zoals \x1b[31;1m, die tekst in de terminal vet en rood markeren, maar dat is achterhaald. Als je tekstuitvoer wilt waarvan menig Hollywood-studio in de ogen zou wrijven, gebruik dan de Python-module Terminal Text Effects (TTE, zie link bij dit artikel). Nadat je die hebt geïnstalleerd met pip install terminaltexteffects, kun je hem gebruiken vanuit Python-scripts of direct in de shell door tte uit te voeren. Bij onze Ubuntu-linux kwam tte terecht in de directory ~/.local/bin. Als je dat nog niet hebt gedaan, moet je de map met tte toevoegen aan…

Hoofdredacteur Noud van Kruysbergen Redactie Daniel Dupré, Elwin Hodžić, Alieke van Sommeren, Marco den Teuling Met medewerking van Jo Bager, Holger Bleich, Michael Brenner, Niklas Dierking, Wilhelm Drehling, Ronald Eikenberg, Greta Friedrich, Arne Grävemeyer, Christian Hirsch, Nico Jurran, Dirk Knop, Benjamin Kraft, Lutz Labs, Oliver Lau, Jan Mahn, Urs Mansmann, Markus Montz, Jan Mulder, Sabrina Patsch, Dennis Schirrmacher, Carsten Spille, Keywan Tonekaboni, Sylvester Tremmel, Andrea Trinkwalder, Axel Vahldiek, Olivia van Westernhagen, Christof Windeck Art Direction Nick Groenewold Vormgeving Mylene Nales, Tom Gerrits, Lisanne Cobussen, Susan Gerbrands-Derksen, Ferry Dorresteijn en Ellen Willemsen…

Jabra komt met de PanaCast 40 VBS: een Androidvideobar voor kleine ruimtes die de volledige kamer in beeld brengt. Dankzij een dualcamerasysteem, geavanceerde stitchingtechnologie en een 180°-beeldhoek biedt de PanaCast 40 VBS een oplossing waarmee iedereen in de ruimte zichtbaar is. Naast die videomogelijkheden bevat de videobar ook geavanceerde audiotechnologie. Een hoogwaardige luidspreker, zes microfoons met adaptieve beamforming en slimme algoritmes moeten ervoor zorgen dat stemmen aan beide kanten helderder klinken en videovergaderingen daardoor natuurlijker aanvoelen. Het systeem is eenvoudig te installeren en direct gebruiksklaar. De slimme kabelrouting bespaart installatietijd en de nieuwe verpakking maakt het voor beheerders mogelijk om het product in te richten zonder het uit de doos te hoeven halen, om het daarna naar de desbetreffende locatie te sturen. Daarmee is de PanaCast 40 VBS ideaal voor…

Een lezer kocht voor zijn NAS begin januari twee Seagate Exos harde schijven met de modelaanduiding ST14000NM005G bij een Duitse online verkoper. Toen hij die 14TB-schijven uitpakte, zag hij wat kleine beschadigingen aan de behuizing, maar hij stond daar verder niet bij stil. De SMART-waarden waren normaal, de SMART-tests werden goed doorlopen, er waren geen fouten. Na een paar dagen controleerde hij de schijven opnieuw met smartmontools, maar dit keer met een optie die nog meer diagnostische gegevens oplevert. Seagate verzamelt zogenaamde FARM-waarden (Field Accessible Reliability Metrics) voor zijn serverschijven, die NAS-apparaten van Synology ook analyseren. Volgens die gegevens hadden de schijven al respectievelijk 10.000 en 15.000 bedrijfsuren gedraaid. Hij deed zijn beklag over de schijven en bestelde vervangende schijven bij een andere verkoper, dit keer het model ST-16000NM001G met…

De NH-D15 G2 twin-towerkoeler heeft twee 14 cm NF-A14x25r G2-ventilatoren, met een extreem smalle ruimte tussen de rotor en het frame. De twee towers staan op acht heatpipes, die de restwarmte van de processor naar de vinnen transporteren. De NH-D15 G2 moet tot drie graden Celsius lager koelen dan zijn voorganger. De NH-D15 G2 is asymmetrisch zodat de 1,5 kg wegende koeler niet botst met componenten zoals een grafische kaart. De twee ventilatoren draaien met een klein snelheidsverschil om storende oscillaties te voorkomen. Tot 50 procent (circa 700 rpm) is het geluidsniveau nauwelijks waarneembaar met 0,1 sone. Bij onze open testopstelling had de Noctua geen probleem om de Core Ultra 9 285K koel te houden. Bij continue volledige belasting met Prime95 werd de cpu maximaal 88 °C, ver onder de…

PRIVÉPICS ▹ Android / iOS (gratis) Als je Instagram inmiddels aardig zat bent (al was het maar omdat je de bootloading advertenties helemaal beu bent), is Pixel-fed een mooi decentraal alternatief om eens op rond te hangen. Een account aanmaken is zo gepiept, maar inloggen met een Mastodon-account kan ook. Je geeft zelf aan op welke instance (vergelijkbaar met Mastodon) je wilt inloggen. Pixelfed heeft echt de focus liggen op het delen van foto’s (video’s kan ook), en dat is merkbaar als je op de Discover-tab rondneust: grote aantallen mooie en leuke plaatjes komen je tegemoet. Ook was het er heel gemoedelijk en rustig, een oase van rust vergeleken met de andere socialemedia-apps. De interface werkt soepel (apps van derden gebruiken kan overigens ook) en bevat de gebruikelijke elementen van…

De koudere maanden zijn ideaal voor activiteiten binnenshuis. Als er ook nog iets over is van de kerst-of eindejaarsbonus is dat het ideale moment om aan een nieuwe pc te sleutelen. Of misschien wil je een nieuwe pc bouwen die wél aan de onnodig strenge systeemeisen van Windows 11 voldoet of een nieuw systeem samenstellen die de nieuwste games soepel kan draaien. Voor jezelf, vrienden of familie geldt: er bestaat niet zoiets als de perfecte pc voor iedereen. Afhankelijk van je eigen behoeften en vaardigheden kun je kiezen voor een kant-en-klare pc of laptop, een pc die je zelf in elkaar zet of een van onze bouwvoorstellen. Voor alle drie de opties moet je de weg weten in de componentenjungle, en dat is waar deze koopgids voor processors, RAM en…

Misdaad slaapt nooit – vooral niet op internet. Tegenwoordig zijn aanvallen door online oplichters vaak volledig geautomatiseerd. Het maakt die bots niet uit of ze een gigantisch bedrijf aanvallen of particulieren die hebben verzuimd om hun toegang te beveiligen met een tweede factor. Een ‘ik heb daar toch geen last van’ is een heel slecht excuus. Met onze checklists hoeft dat niet, want je kunt onze tips in een mum van tijd implementeren en daarmee aan de veilige kant staan. Verspil dus geen tijd en ga meteen aan de slag. NIEUW: BESCHERMING TEGEN ONLINE FRAUDE Omdat het aantal apparaten, apps en accounts blijft groeien, zijn er een heleboel toegangspoorten waar kwaadwillenden misbruik van kunnen maken. Net als voorgaande jaren hebben we de securitychecklists bijgewerkt en aangepast aan de huidige dreigingssituatie.…

FIRMWARE-UPDATES Of je nu Android of iOS gebruikt, zorg er in ieder geval voor dat daar het meest actuele besturingssysteem geïnstalleerd is. Besturingssysteemupdates dichten meestal beveiligingsgaten, en als het zaakje niet up-to-date is, maak je het hackers onnodig makkelijk. Apple is voorbeeldig in het verzorgen van updates voor zijn iPhones. iOS 18 verschijnt zelfs nog voor de iPhone XR en XS uit 2018. Bij Android is de situatie gemengd, bij de goedkopere smartphones stopt het updaten vaak al na korte tijd. Bij de instellingen kun je controleren of er een update is. Zoek daar gewoon naar termen als ‘update’ of ‘software-update’. Daar kun je het installeren ervan waarschijnlijk ook in gang zetten. Android-gebruikers vinden bij de instellingen (Software-info) ook het van de Android-versie onafhankelijke ‘Niveau Android-beveiligingspatch’. Dat geeft aan welke…

Large Language Models (LLM), oftewel grote taalmodellen zoals GPT 4, zijn de aanleiding voor de huidige AI-hype. Vaak krijgt een toepassing echter niet het label LLM als het een taalmodel bevat, maar eerder AI in het algemeen. Wanneer een applicatie teksten schrijft of herschrijft of met je chat, kun je ervan uitgaan dat je te maken hebt met een LLM. LET OP JE PRIVACY Als je taal-AI’s wilt ontwikkelen, heb je zoveel mogelijk trainingsgegevens nodig. Om de concurrentie bij te benen, staan veel fabrikanten zichzelf in de gebruiksvoorwaarden toe om de teksten die je invoert te gebruiken voor het verder trainen van hun systemen. Controleer de gebruiksvoorwaarden dus goed en vertrouw bij twijfel geen privégegevens of bedrijfsgeheimen aan een LLM toe Dat geldt ook als je de fabrikant wel vertrouwt,…

BLIJF KALM De eerste tip is ook de belangrijkste: blijf kalm. Oplichters zullen proberen je onder druk te zetten om je over te halen onbezonnen en roekeloze acties te ondernemen. Ongeacht of het contact telefonisch of schriftelijk is: toon een gezonde dosis scepsis en deel nooit persoonlijke gegevens, wachtwoorden of transactiecodes. Bellers kunnen valse beller-ID’s gebruiken. Als je twijfelt aan de identiteit van een beller, vraag dan naar de naam, het bedrijf en het terugbelnummer en beëindig het gesprek. Je kunt dan op je gemak die gegevens controleren en terugbellen of, als het een poging tot fraude is, aangifte doen bij de politie. Je moet ook voorzichtig zijn met sms-berichten, WhatsApp, Facebook, Instagram, e-mail enzovoort. Soms gebruiken online oplichters ook de identiteit van je vrienden, familieleden of collega’s om contact…

NU! Om in een noodgeval geen gegevens te verliezen, heb je een backup nodig. Hoe je die maakt, maakt in eerste instantie niet uit, want elke backup is beter dan helemaal geen. Het belangrijkste is dat je die ook echt maakt. Het juiste moment daarvoor is altijd nu meteen! Backup eerst de belangrijkste gegevens. Start met de unieke bestanden zoals belastingdocumenten, artikelen en andere werkstukken. Vergeet je originele foto’s niet, en video’s en correspondenties. Vraag je bij andere gegevens af hoeveel werk het zou kosten om ze terug te krijgen of opnieuw te maken. BESCHERMING TEGEN OEPS! Elke kopie die apart van het origineel wordt opgeslagen, biedt bescherming tegen gegevensverlies door bedieningsfouten en hardwarestoringen. Voor kleine hoeveelheden gegevens is een usbstick voldoende als opslagmedium, die zijn al te koop voor…

FORMATEN ? Harde schijven zijn er in 2,5-en 3,5-inch formaat. Wat voor formaten zijn er bij ssd’s en welke capaciteiten zijn beschikbaar? ! Tegenwoordig worden 2,5-inch harde schijven bijna uitsluitend verkocht als externe usbschijven, er zijn nauwelijks nieuwe ontwikkelingen. Western Digital heeft in 2024 nog een extra schijf in dat formaat behuizing gekregen met een totale capaciteit van 6 TB – het hoogst haalbare. Die 2,5-inch harde schijven met hoge capaciteit zijn minstens 15 millimeter hoog en daarom te groot voor standaard 2,5-inch bays, waar alleen schijven tot 9,5 millimeter hoog in passen. De 3,5-inch harde schijven hebben nu een opslagruimte van 24 tot 32 TB, afhankelijk van de opnamemanier. De schijven hebben nog steeds dezelfde hoogte van zo’n 26 millimeter die ze al tientallen jaren hebben en passen daarom…

Echte vaste lijnen bestaan al jaren niet meer. Het vaste netwerk is volledig omgezet naar Voiceover-IP (VoIP), wat betekent dat het een internetservice geworden is. De VoIP-router thuis communiceert met de telefooncentrale en de gebelde lijnen via het internet. Aan de hardwarekant biedt het interfaces naar vaste telefoons, meestal via DECT of een analoge kabel. Ook ISDN-aansluitingen zijn nog op oudere routers uit het topsegment steeds te vinden. Zo’n vaste verbinding kan ook worden gebruikt zonder vaste telefoon. AVM biedt bijvoorbeeld de Fritz!App Fon-client voor smartphones. Die app verandert je smartphone in een draadloze telefoon en communiceert met de Fritzbox via wifi. De app biedt een oproeplijst en toegang tot het telefoonboek van de Fritzbox. Je kunt dat op zijn beurt synchroniseren met je telefoonboek van Android en iOS, zodat…