Inhoudsopgave van Editie 8/9 - 2024 - c't magazine

De slogan ‘Let Google do the Googling for you’ kwam tijdens de keynote-speech op Googles I/O ontwikke-laarsconferentie meerder malen voorbij. Die zoekmachine wordt binnenkort meer een antwoord machine die veel artificiële intelligentie zal gebruiken om complexe vragen te beantwoorden en taken namens gebruikers uit te voeren. Dat klinkt op het eerste gezicht wel aanlokkelijk. Maar als je dat idee doortrekt, kom je in een dystopie terecht. Google zal je namelijk nog dieper in zijn imperium lokken dan het al doet. Wie gaat er dan nog naar de website waar de informatie oorspronkelijk vandaan komt als Google die gebruikt om een antwoord op je vraag te formuleren? Wie gaat er nog ergens anders heen om zijn buitenlandse reis te plannen of een trainingsplan te laten genereren als hij alles uit één…

De TravelMate P6-serie is gericht op zakelijk gebruik, wat je terugziet in het ontwerp en de meegeleverde soft ware. De matzwarte behuizing met subtiel (bijna onzichtbaar) Acer-logo oogt elegant zonder op te vallen. Dit compacte 14-inch model is met een gewicht van 1,1 kg bovendien makkelijk mee te dragen tussen kantoor, thuiswerkplek en andere locaties. De TravelMate P6 14 is voorzien van praktische aansluitingen: HDMI, USB 3.2 type-A (5 Gbit/s) en twee Thunderbolt 4 USB-C poorten die je ook voor video-uit (DP 1.4/HDMI 2.0), data transfer tot 40 Gbit/s en opladen kunt gebruiken. Een microSD-slot is eveneens aanwezig. De bijgeleverde 65W-netadapter kan op een van de twee USB-C-poorten worden aangesloten, die beide aan de linkerzijde zitten. UITRUSTING Er zijn verschillende handige voorzieningen voor een (veilige) werkomgeving. Zo is de laptop…

Linux installeren is tegenwoordig niet zo moeilijk, vooral niet omdat de installatieprogramma’s steeds beter en handiger zijn geworden. Toch gaat het installeren van een nieuw besturingssysteem voor veel gebruikers gepaard met een gevoel van abnormaal ingrijpen op hun eigen systeem, aangezien daar meestal al Windows op geinstalleerd staat. Om wat richting te geven op dit onbekende terrein, beschrijft dit artikel in algemene termen waar je rekening mee moet houden voor, tijdens en na het installeren van Linux. Je kunt deze tips toepassen op het installeren van bijna elke Linux-distributie. Maar lees voordat je begint eerst dit artikel door om ervoor te zorgen dat je niet voor onaangename verrassingen komen te staan. VOORBEREIDEND WERK De eerste stappen voor het installeren van Linux zijn bijna altijd hetzelfde. Je downloadt een ISO-image van…

We hebben een selectie van aanbevolen programma’s voor de desktop van Linux samengesteld en thematisch gegroepeerd. Je kunt bijna alle toepassingen installeren via Gnome Soft ware of het Programmabeheer van Mint – alle andere kun je vinden via de link. We hebben de standaard al geinstalleerde applicaties en veelgebruikte apps zoals Chrome, Signal, Spotify, Micro soft Teams en Zoom grotendeels weg gelaten. Je kunt die echter ook krijgen via de app-stores in de Flathub-catalogus. In het volgende artikel lees je meer over het installeren van soft ware. www.ct.nl/softlink/2408044…

ChatGPT, Bing en vele andere diensten beantwoorden je vragen en zoekopdrachten direct met behulp van taalmodellen in plaats van je simpelweg een reeks links te presenteren – een compleet nieuwe manier van zoeken. Daarom, en omdat het aanbod van AI-zoekservices snel verandert, kijken we opnieuw [1] naar de stand van zaken. Sommige van de diensten die we eerder bekeken zijn gestopt of verdwenen in een niche: Neeva is niet langer beschikbaar als openbaar toegankelijke zoekmachine en Phind heeft zich gespecialiseerd als tool voor ontwikkelaars. Ondertussen zijn er echter ook aanbieders bijgekomen: Arc Search, Brave Search en, last but not least, Gemini Search van marktleider Google. Naast die drie kijken we in dit artikel naar vijf andere: Bing (met Copilot), ChatGPT, Kagi, Perplexity en You.com. Bij de geteste zoekdiensten produceren AI-tekstgeneratoren…

Niet alles is soepel verlopen voor Windowson-ARM (WoA) sinds dat enkele jaren geleden gelanceerd werd: de prestaties van de Snapdragon-processors kwamen niet in de buurt van die van AMD en Intel. Erger nog, bestaande software voor x86-processors draait alleen op WoA-apparaten via een emulatielaag, wat extra rekenkracht kost. En omdat WoA-apparaten maar mondjesmaat werden verkocht, verscheen er ook maar weinig aangepaste ARM-software. Daar lijkt nu verandering in te komen. Na verschillende pogingen lijkt het Qualcomm gelukt te zijn om met de Snapdragon X een concurrerende processor te fabriceren. Dat is grotendeels te danken aan de Oryon-kernen van de overgenomen start-up Nuvia. Het feit dat naast Microsoft nog zes andere hardwarefabrikanten apparaten met Snapdragon X hebben aangekondigd, spreekt boekdelen: dat zijn in een klap meer WoA-apparaten dan alle voorgaande apparaten bij…

Iedereen onderkent het belang van het maken van back-ups: als je bestanden kwijtraakt door die bijvoorbeeld per ongeluk te verwijderen of door het kapot gaan van hardware in de vorm van een laptop of harde schijf, dan is het noodzakelijk dat je nog ergens een versie van die bestanden hebt staan – en liefst de laatste versie natuurlijk. Dat is meestal het moment dat je beseft dat het toch al weer een tijdje geleden is dat je een back-up gemaakt hebt, en dus veel nieuwe, zo niet alle gegevens kwijt bent. THUISGEBRUIK Een pc-of laptopgebruiker moet zijn bestanden zelf back-uppen. Er zijn standaard oplossingen zoals FreeFileSync en Rsync, maar let op: die synchroniseren de bestanden met bijvoorbeeld een NAS. Als je dan een bestand verwijderd, zal dat op de NAS…

Netflix, Disney en Amazon bieden geen officiële add-ons voor Kodi. De community heeft echter een oplossing gevonden en add-ons ontwikkeld die gebruikmaken van een API om films en series af te spelen. Daar heb je natuurlijk wel een geldig abonnement bij die videoproviders voor nodig. Raspberry Pi’s zijn relatief goedkoop en redelijk wijdverspreid. Daarom hebben we voor dit artikel gekozen om stapvoor-stap te laten zien hoe je Kodi op een Raspberry Pi installeert en configureert voor de best mogelijke beeld- en geluidskwaliteit. Die instructies zijn echter overdraagbaar naar andere apparaten. We hebben het ook getest op een Nvidia Shield TV, een mediaspeler die op Android gebaseerd is. Om de verwachtingen direct enigszins te temperen: vanwege DRM-beperkingen is afspelen in 4K alleen mogelijk met specifieke apparaten. De reden daarvoor is dat…

Stel je voor dat je je favoriete websites helemaal naar je eigen smaak kunt veranderen en bijvoorbeeld ook nieuwe functies kunt toevoegen of het ontwerp personaliseren. Je krijgt er een kijkje mee achter de schermen en kunt daarbij zelfs vervelende bugs verwijderen die je eigenlijk al jaren irri teren. Door slim gebruik te maken van AI kan iedereen dat doen – je hoeft alleen maar je wensen door te geven. De technische basis daarvoor zijn de zogenaamde userscripts. Dat is JavaScript-code die de gewenste aanpassingen aan de website doorvoert. Browserextensies zoals Violentmonkey, Greasemonkey en Tampermonkey injecteren de scripts automatisch tijdens het surfen op een website. Je browser voert de aanpassingen vervolgens lokaal op je computer uit. Aanbevolen wordt vooral het opensourceproject Violentmonkey, dat Firefox, Chrome en aanverwante browsers ondersteunt. Userscripts…

Nvidia’s CEO Jen-Hsun Huang, traditioneel gekleed in een zwartleren jasje, kreeg met gemak de meer dan 16.000 zitplaatsen gevuld in het ijshockeystadion van de San Jose Sharks tijdens Nvidia’s GPU Technology Conference (GTC). Huang werd op het podium door het publiek verwelkomd als een rockster – de gevolgen van tientallen miljarden in de AI-kas en een beurswaarde van meer dan 1,5 biljoen euro. Al is dat laatste op dit moment nog wel wat aan het schommelen. Maar het is dan natuurlijk niet verwonderlijk dat veel bedrijven, start-ups en ontwikkelaars een plekje aan tafel willen als de AI-taart wordt verdeeld en zich daar tijdens de GTC ook voor wilden laten zien. De verzamelde concurrentie van bekende bedrijven als AMD, Intel en Google werkt gestaag door aan de versnellers met Hopper-architectuur. Die…

Iedereen die tussen januari en mei van dit jaar het fritz.box-domein wilde benaderen kwam soms terecht op een onbekende server en dus niet op de eigen Fritzbox-webinterface. Dat was irritant en lastig, want de naam fritz.box werd normaal gesproken alleen wordt resolved in het thuisnetwerk van een Fritzbox-router, namelijk naar het ip-adres van de router zelf (bijvoorbeeld 192.168.178.1, fd00:7590::…, 2003:c0:8f22:1400:…). Op die manier kom je met een browser bij de webinterface van een Fritzbox-router. Veel mensen gebruiken het domein ook om apparaten (hosts) in het thuisnetwerk aan te spreken met hun naam, zoals share.fritz.box of nas.fritz.box. De verkeersstroom op basis van het privédomein kan echter verloren gaan bij name-collissions, bijvoorbeeld als via je router een VPN-verbinding met je werk tot stand wordt gebracht. Een pc vraagt dan via de VPN-tunnel…

EEN EIGEN NEXTCLOUD Clouddiensten zijn fijn en gemakkelijk: ze bieden gedeelde agenda’s, gesynchroniseerde bestanden, al je todo-lijsten en notities, en dat alles is zowel beschikbaar op je desktop, smartphone en je tablet. Maar met Next cloud houd je je bestanden uit de klauwen van Google, Amazon, Apple en Microsoft JE DIGITALE NALATENSCHAP Maar heel weinig internetgebruikers regelen hun digitale nalatenschap. In het beste geval slagen de erfgenamen erin om met veel geduld alle nodige informatie te verzamelen, maar in het slechtste geval gaan er waardevolle herinneringen verloren of moeten er hoge kosten worden gemaakt. BOVENDIEN LAPTOPKOOPGIDS Als laptopkoper heb je een enorme keuze van klein tot groot en goedkoop tot echt duur. We leggen uit wat je minimaal moet hebben, wat er de afgelopen tijd veranderd is en waar het…

Met de DeskMini X600 is er eindelijk een mini-pc-barebone voor AMD’s Ryzen 7000- en 8000G-cpu’s. We hebben hem voorzien van de hexacore Ryzen 5 8600G, 32 GB DDR5-RAM en een Samsung 980 Pro, en getest met Windows 11 en Ubuntu Linux 24.04. Het mini-STX-moederbord heeft geen chipset, maar Asrock gebruikt de X600-configuratie. Een kleine, gesoldeerde Knoll3-activator vertelt de Ryzen-processor dat hij de standaard interfaces moet leveren. Dat werkt omdat AMD de AM5-cpu’s bouwt als een System-on-Chip, die naast de cpukernen, gpu en geheugencontroller, een PCIe-roothub en een usb-controller bevat. De DeskMini verbruikt idle iets minder dan 10 watt met Windows 11 – met Ubuntu Linux 24.04 verbruikt de hele pc slechts 7 watt. Asrock levert een koeler mee, die idle echter al op 1000 rpm draait en daarom al te…

Het heeft bijna een jaar geduurd, maar nu is de NUC 14 mini-pc er. Hij is volledig onder regie van Asus ontwikkeld en in het apparaat wordt de nieuwste cpu-generatie van Intel aan het werk gezet. Asus geeft de Core Ultra 7 165H die in het testapparaat is gesoldeerd behoorlijk wat speling op het gebied van energieverbruik, wat de prestaties ten goede komt, maar ook het koelsysteem tot het uiterste drijft en het geluidsniveau verhoogt. De NUC 14 Pro is ook de eerste mini-pc met een Intel-processor die wordt ondersteund door een Neural Processing Unit, die het zware werk van AI-toepassingen makkelijker moet maken of helemaal uit handen moet nemen. Het testapparaat dat Asus ons had toegestuurd beschikte over 16 GB snel DDR5-5600 RAM in SO-DIMM-formaat en een PCIe 4.0-ssd…

VEEL KLEIN GEREEDSCHAP ▷ mdigi.tools Er zijn zeer veel goede web-apps voor allerlei taken beschikbaar, maar om ze boven water te krijgen is soms veel gezoek. Handig zijn web-apps zeker: geen gedoe met installeren en up-to-date houden, maar een kwestie van bookmarken en gaan. Om de collectie bookmarks overzichtelijk te houden heb je via mdigi.tools een hele berg tools in één keer onder een bookmark klaarstaan. Per categorie bevat de site een verzameling van zogenaamde micro-webbased tools: van het bewerken van afbeeldingen, ontwerpen, marketing, schrijven of software ontwikkelen tot calculators voor financiële en wiskundige taken. Er staat voor iedereen wel wat nuttigs tussen. De site is lekker rustig en overzichtelijk. Bij elke tool staat er een duidelijke uitleg over hoe je hem moet gebruiken. GRATIS WEGKIJKEN ▷ wikiflix.toolforge.org Als je…

Linux Mint is vrij conservatief, maar dat betekent niet dat het ouderwets is. De distributie wordt geleverd met up-to-date software en de eigen Cinnamon-desktop ziet er behoorlijk chic uit. Mint verrast echter niet met nieuwe besturingsconcepten en je zult er geen nieuwe experimenten in vinden. De distributie streeft ernaar zo stabiel en onderhoudsarm mogelijk te zijn. ‘It works, it’s safe and it doesn’t break’, aldus de projectwebsite. Die intentie komt bijvoorbeeld tot uiting in een installatie programma dat ook rekening houdt met codecs voor propriëtaire mediaformaten en een tool die zoekt naar ontbrekende (propriëtaire) stuurprogramma’s. Een toegewijde community en een heel klein team rond Clement Lefebvre en Michael Webster houden Linux Mint op stoom. Het bestaat al sinds 2006 en het project weet hoe het zijn beperkte middelen efficiënt moet…

Of het nu Linux Mint of Fedora Workstation is, beide bieden de belangrijkste toepassingen voor alledaagse taken: internetten, mails schrijven, naar muziek luisteren of een complete officesuite gebruiken. Als je extra software nodig hebt, hoef je niet zelf op internet te zoeken naar een download en vervolgens door de altijd wel vergelijkbare maar toch niet helemaal identieke installatiewizards te klikken. Het is altijd al een sterk punt van Linux-distributies geweest om een grote softwarecatalogus met duizenden toepassingen te bieden. Naast die klassieke pakketbronnen heeft Flathub zich gevestigd als een standaard catalogus voor alle distributies (met uitzondering van Ubuntu). In Flathub vind je altijd de nieuwste versie van appli caties, ongeacht hoe up-to-date of actueel je favoriete distributie is. Bovendien bevat Flathub niet alleen opensource apps, maar ook propriëtaire appli caties…

Het kleine Amerikaanse bedrijf Framework laat de gevestigde laptopfabrikanten al een paar jaar zien dat laptops ook duurzaam kunnen zijn. De Laptop 13 die in 2021 uitkwam, wordt niet volledig vernieuwd via een jaarlijkse upgradecyclus van cpu-generaties, maar door middel van modules. Nieuwe moederborden hebben hetzelfde interne formaat als de eerste generatie. Dat betekent dat je kunt upgraden door bijvoorbeeld het moederbord te vervangen zonder dat de accu, de behuizing, het toetsenbord of het scherm meteen elektronisch afval worden. Framework voorziet in de (veranderende) behoefte aan aansluitingen met behulp van modules waarmee je je laptop meteen al vanaf de eerste bestelling aan je eigen wensen kunt aanpassen. Net als de moederborden en alle andere onderdelen zijn de interfacemodules in de webshop voor iedereen verkrijgbaar als reserveonderdelen. De Laptop 16 voegt…

De huidige laptopprocessors hebben grafische eenheden die bij hun specificaties bejubeld worden door alle nieuwste functies, waaronder raytracing. In werkelijkheid kun je daar echter nauwe lijks gebruik van maken: de geintegreerde gpu’s zijn veel te zwak voor gedetailleerde en effectrijke 3D-spelwerelden, die dankzij raytracing nog mooier worden. Daar zijn aanzienlijk krachtigere exemplaren voor nodig. Voor deze vergelijkingstest hebben we een aantal laptops bijeengebracht die voldoen aan die eisen. We zijn bewust niet all-in gegaan: we hebben de duurste modellen niet meegenomen en zijn voor de middenklasse gegaan. De krachtigste gpu die je in die klasse vindt, is Nvidias GeForce RTX 4070, daarom hebben we laptops met die gpu getest. Voor Lenovo moesten we daarvoor wel de hogere Legion-klasse kiezen in plaats van de LOQ-laptops. Daarin zit namelijk maximaal Nvidias GeForce…

Microsofts CEO Satya Nadella sprak duidelijke taal toen hij op 16 januari 2020 de klimaatdoelstellingen van zijn bedrijf aankondigde: ‘De wereld wordt geconfronteerd met een acute klimaatcrisis.’ Microsoft zal daarom tegen 2030 ‘CO2-negatief’ opereren en tegen 2050 zelfs alle emissies uit het milieu verwijderen die het bedrijf heeft veroorzaakt sinds het werd opgericht in 1975. Met ‘CO2-negatief’ bedoelt Nadella dat zijn bedrijf de operationele uitstoot – voornamelijk elektriciteit voor de datacenters – wil terugbrengen tot ‘bijna nul’. De CO2-uitstoot van de toeleveringsketen, bijvoorbeeld bij de productie van hardware, moet tegen 2030 met ‘meer dan de helft’ zijn verminderd. Microsoft wil de resterende uitstoot en zelfs nog een beetje meer uit de atmosfeer halen door maat regelen als herbebossing en CO2-opvang. Compensatieprojecten die zogenaamd een dreigende uitstoot voorkomen, zijn inmiddels als…

Elke dag verschijnen er honderden AI-berichten in het nieuws, op blogs, in podcasts en in de geschreven pers. Maar wat blijft daarvan relevant als het jaar afgelopen is? Onderzoekers van het Institute for Human Centred AI (HAI) van de Stanford University, vatten dat elk jaar samen in een uitgebreid rapport. Daarbij gaat het minder over de nieuwste methoden met betrekking tot netwerkarchitecturen, parameters en trainingsdata, maar meer over het schetsen van een beeld van het grote geheel. Welke modellen zijn in opkomst, wie domineert de gebeurtenissen op mondiaal en lokaal niveau, hoe beinvloedt die techniek het sociale leven en hoe reageert de politiek op de nieuwe uitdagingen? Om dat te weten te komen, hebben onderzoekers van HAI de rele vante studies en statistieken bekeken en in talloze grafieken samengevat. Het…

AI is zowel wiskunde als techniek: geen van beide weet of het goed of slecht doet, en dat maakt ook niet echt uit. Deze observatie benadrukt de cruciale rol van mensen om ervoor te zorgen dat AI wordt ingezet om meer goed dan kwaad te doen en dat we de verantwoordelijkheid krijgen voor het ethisch gebruik ervan. CATASTROFES Laten we kijken naar de redenen waarom verstrekkende cybergebeurtenissen relatief schaars zijn ondanks decennia van onheilspellende voorspellingen. De afgelopen 40 jaar zijn er talloze voorspellingen geweest over een mogelijke cyberoorlog. En hoewel we te maken hebben gehad met ergernis, irritatie en economische verstoring, hebben we niet het soort cyberramp gehad dat mensen vrezen met betrekking tot AI. Dit komt volgens mij door drie essentiele voorwaarden. Ten eerste: kritieke systemen (zoals de nationale…

Veel oudere Macs hebben genoeg kracht voor moderne kantoor-, mail- en web-apps. Dat geldt ook voor de hierboven afgebeelde Mac-Book Pro 13” uit begin 2011, die jarenlang een spervuur van vingertoppen heeft getrotseerd en vervolgens lange tijd werkeloos in een la heeft liggen wachten bij gebrek aan macOS-updates. Maar met het opensourceproject OpenCore Legacy Patcher (kortweg OCLP) kon het nog jonge macOS Ventura worden aangepast. Vandaag de dag draait de MacBook Pro uit 2011 niet alleen de nieuwste versies van browsers van Apple, Google en Mozilla, maar bijvoorbeeld ook de kantoorprogramma’s Pages en Numbers van Apple en diverse andere actuele programma’s. Oké, met zijn 15 jaar geleden geintroduceerde dualcore Intel Core i5 en een kloksnelheid van 2,3 GHz won deze Mac al geen snelheidsprijzen toen hij werd gelanceerd. De huidige…

Het koffiezetapparaat start automatisch bij zonsopgang, de wasmachine meldt het einde van de wascyclus via wifi en zelfs het toilet kan worden aangesloten op het thuisnetwerk – het aantal slimme apparaten in huis neemt voortdurend toe. Er is allerlei software beschikbaar om ze allemaal te bedienen en hun functies op een zinvolle manier op elkaar af te stemmen – waaronder het programma Home Assistant, dat inmiddels al een groot aantal liefhebbers heeft. En daar is een goede reden voor: een grote community stimuleert het project en maakt het smarthomecentrum ongelooflijk veelzijdig. Ook steeds meer fabrikanten en merken steunen het project, zoals Philips Hue, Ikea Tradfri en Sonos. In dit artikel bekijken we daarom de benodigde hardware, het installeren en de basisfuncties van Home Assistant. HET PROJECT Het Home Assistant-project begon…

Veiligheidsgaten in UEFI Secure Boot dwingen niet alleen de Linux-community [1], maar vooral ook Microsoft tot handelen. Maar wat men daar als tegenmaatregelen bedacht, ontpopte zich bij nadere beschouwing als een blunder, wat een storm aan kritiek veroorzaakte [2,3]. Dus werd het plan omgegooid. Wat in maart nog gold, gold in april niet meer. In plaats daarvan worden alle Windows-bootloaders geblokkeerd die sinds 2012 uitgebracht zijn – of ze nu onveilig zijn of niet. Het gaat om de bootloaders van alle versies vanaf Windows 8 en Server 2012, alle edities (Home, Pro, Education, Enterprise …), alle platformen (x86/x64, ARM) en alle architecturen (32/64-bit). Het maakt ook niet uit of de bootloader zich op een interne gegevensdrager bevindt, een externe (usb-station, dvd …) of een virtuele (ISO, VHD …). Windows-installaties op…

NANO-SIM OP MAAT KNIPPEN ? De mini-simkaart uit mijn oude smartphone is al enkele jaren oud, maar hij is te groot voor mijn nieuwe smartphone. Ik heb van een vriend een ponsapparaat kunnen lenen waarmee ik de kaart tot nanoformaat kan knippen. Dat zou echter mogelijk de contact punten kunnen doorsnijden. Loop ik het risico de kaart te beschadigen? ! De contactvlakken zijn daarbij niet zozeer het probleem, want die zitten alleen aan het oppervlak en zijn in het midden verbonden met de chip, niet aan de rand. De chip zit meestal in het midden en wordt niet beschadigd als de kaart wordt afgesneden met een sjabloon of een pons. Je kunt echter problemen krijgen met bramen of ruwe oppervlakken aan de zijkant van de kaart. Voorzichtig nabewerken met een…

Kleinste switch voor weinig Highschool-leerlingen van Murex Robotics, het onder waterroboticateam van de Philips Exceter Academy in Exeter in de Verenigde Staten, hebben een switch in elkaar gezet die naar eigen zeggen de kleinste netwerkswitch ter wereld is. En niet alleen dat, het apparaatje is ook nog eens een stuk goedkoper dan de tegenhangers van een veel forser formaat. De vijfpoorts mrxSwitch 2.0-switch is bedoeld voor het gebruik in een op afstand bediende ROV (Remote Operated underwater Vehicle) of AUV (Autonomous Underwater Vehicle). Via de switch kan er gecommuniceerd worden tussen bijvoorbeeld een Raspberry Pi, NUC of andere pc om met een ipcamera, motoren en de overige hardware van de onder watervoertuigen. Ook hele kleine IoT-apparaten of consumenten-apparaten kunnen baat hebben bij een switch van zo’n bijzonder compact formaat. De…

De sensors zijn niet het enige speciale sportkenmerk, ook de vorm is anders dan van de gewone Momentum 4 in-ears. Je krijgt er behalve drie maten dopjes namelijk ook drie maten adapters bij. Dat zijn ringen die je om de dopjes schuift, met daarop een flexibel uitsteeksel dat je in je oorschelp buigt zodat de in-ears goed blijven zitten. De Momentum Sport is bovendien beter beschermd tegen water dan de ge wone Momentum, waardoor ook een harde regen bui geen probleem zou moeten zijn. Je kunt de Momentum sport voor het registreren van je hartslag koppelen aan een sport-app zoals de Polar Flow-app. Die app is de enige die tevens de temperatuurgegevens registreert. Als externe hartslagmeter koppelen aan andere apparaten kan eventueel ook. De Sport ondersteunt bovendien Multi-Point, dus je…

Op screenshots van Linux-desktops is vaak de uitvoer van neofetch te zien – ter decoratie of als nuttige toevoeging met systeeminformatie. Neofetch is met pensioen, maar fastfetch is een alternatief. Het is voornamelijk in C geschreven en toont geselecteerde informatie over het besturingssysteem, de soft ware, geinstalleerde en aangesloten hardware (zoals cpu, gpu en RAM) en het gebruik van de harde schijf, het lokale ip-adres en de accustatus van een laptop – en dat alles in een aantrekkelijke console-uitvoer. De uitvoer en het uiterlijk kunnen tot in detail aangepast worden. De configuratie wordt opgeslagen in JSONC-formaat. Twaalf presets laten zien wat er mogelijk is, variërend van eenvoudige drie regels tot lange lijsten die de informatie structureren met kleuren, lijnen en symbolen. Je kunt ook het weergegeven besturingssysteemlogo aanpassen. Om elementen…

Om met het installeren van het slimme deurslot te beginnen heb je eerst een mobiel apparaat met bluetooth nodig en de SwitchBot-app. Je hoeft het bestaande cilinder slot niet te verwijderen, de Switch-Bot Lock Pro komt aan de binnenkant over de sleutel heen. Het is afhankelijk van hoe ver de cilinder uitsteekt welke van de montagebeugels je moet bevestigen. De ene kun je aan het slot vastschroeven, de andere plak je vast. Daar kan enige inventiviteit voor nodig zijn en nog wat extra werk vergen. Zorg er wel voor dat je montage solide is en dat er genoeg ruimte om het slot heen is, want de Lock is met zijn vier batterijen best groot en zwaar. Heb je aan de binnenkant geen sleutel maar een knop, dan moet je die…

VOORAL DOORGAAN ▷ kck.st/3QXDBnx vanaf € 82 Sharge bouwt al een tijdje erg geeky ogende populaire powerbanks in diverse formaten. Net als meerdere fabrikanten hebben ze Kickstarter omarmd als manier om hun nieuwe producten aan de man te brengen. De Shargeek 140 is weer een premium powerbank voor je collectie. De powerbank met USB-C en USB-A heeft 20.000 mAh (72 Wh) aan opgeslagen energie, een output van maximaal 140W, input van maximaal 65 W (in 50 minuten 50 procent vol), hij kan twee apparaten tegelijk (snel)laden en blijft toch nog behoorlijk draagbaar. Ook ontbreekt het niet aan een handig slim display voor al de nodige (nuttige) statistieken. Hij mag het vliegtuig in en biedt een low current-mode voor bijvoorbeeld in-ears en smartwatches. En dat alles in een formaat van 15,8…

SENUA’S SAGA: HELLBLADE II ▷ Ninja Theory / Xbox Game Studios vanaf € 45 Windows, Xbox series X/S In het vervolg op Hellblade: Senua’s Sacrifice keert Senua terug na haar reis door Helheim, waar ze de ziel van haar geliefde Dillion uit het dodenrijk van de Noorse mytho logie redde. Senua’s intense psy choses maken dit spel uniek. De ontwikkelaars, Ninja Theory, plaatsen psychoses bewust centraal in de game om spelers inzicht te geven in het leven met dergelijke mentale aandoeningen. In tegenstelling tot het oorspronkelijke Hellblade, dat zich in verschillende domeinen van de Noorse mythologie afspeelde, brengt Senua ons nu naar de ruige kusten van IJsland. Daar zoekt ze wraak op de Vikingen die haar volk hebben uitgemoord. Deze keer onder neemt Senua haar reis niet alleen, ze ontmoet…

Heb je genoeg van het Startmenu en de Taakbalk? Wil je voorop lopen bij nieuwe ontwikkelingen in de Linux-wereld? Dan is Fedora Workstation de juiste keuze. Het project spreekt heel zelfverzekerd over ‘the leading Linux desktop’, en ‘built on the latest open source technology’. Desalniettemin is het een betrouwbare werk omgeving, omdat Fedora Workstation de gebruiksvriendelijkheid hoog in het vaandel heeft staan. Het Fedora-project bestaat al sinds 2003 en is een van de belangrijkste Linux-distributies. De belangrijkste sponsor is Red Hat, wiens medewerkers sterk betrokken zijn bij het project. Technieken en benaderingen die zich bewijzen in Fedora komen later terecht in Red Hat Enterprise Linux (RHEL), dat gericht is op zakelijke klanten. Daarnaast zijn ook een aantal vrijwilligers betrokken bij het Fedoraproject die helpen de richting te bepalen. Elk half…

De nieuwste toevoeging aan het assortiment van Nvidia is de GeForce RTX 4080 Super. De iets snellere opvolger van de RTX 4080 zit in de hogere prijsklasse en wordt geleverd met 16 GB aan geheugen voor gaming en AI. De prestaties van de kaarten zijn in 4K meestal ruim voldoende, in veel gevallen zelfs met de maximale details inclusief fancy raytracing-effecten. We hebben voor deze test drie modellen uitgekozen en daarbij niet alleen gekeken naar de prijs of de hoogste kloksnelheden, maar ook naar wat meer. Want, zo dachten wij, als je bereid bent om meer dan 1100 euro neer te tellen voor een grafische kaart, ben je vaak ook op zoek naar een bepaalde gimmick – of dat nu fancy lichteffecten zijn van de RGB-leds van de koeler of…

De afgelopen jaren beperkte de keuze voor een NAS-apparaat (Network Attached Storage) zich grotendeels tot vier aanbieders, die allemaal gevestigd zijn in Taiwan en China. Ugreen is een bedrijf dat de afgelopen jaren vooral naam heeft gemaakt in het accessoire-segment. Het begeeft zich nu op nieuw terrein en heeft zes NAS-modellen voor kleine netwerken gelanceerd. We namen een kijkje onder de motorkap en naar de software van twee apparaten: de NASync DXP2800 is een 2-bay NAS voor beginners, zijn grote broer DXP4800 Plus heeft vier bays en extra snel ethernet. Beide worden aangedreven door een Intel-processor. De Ugreen NAS-apparaten zijn vanaf het moment dat je dit leest verkrijgbaar via Amazon en directe verkoop. De europrijzen waren op het moment van schrijven nog niet bekend. Beide NAS-apparaten maken een stabiele en…

Hoe groot mag het foutpercentage van een gezichtsherkenning maximaal zijn, zodat biometrische massasurveillance geen onredelijk hoge schade aanricht? 1 procent? 0,1 procent? 0,01 procent? Hoeveel fouten mag een zogenaamde CSAM-scanner (Child Sexual Abuse Material) maken, die de volledige communicatie van elke EU-burger analyseert en oordeelt of deze afbeeldingen van seksueel geweld tegen kinderen bevat? Die en soortgelijke vragen worden gesteld door parlementsleden en commissieleden, die in de EU over de invoering van zulke algemene surveillancemethoden beslissen. Maar dat zijn de verkeerde vragen, waarschuwen experts als Gerd Gigerenzer, directeur van het Harding Center for Risk Literacy (risicocompetentie) aan de universiteit van Potsdam en politicologe Vera Wilde van het Hertie School Centre for Digital Governance. Zelfs een verwaarloosbaar aandoend foutpercentage van 0,001 procent – met andere woorden een vrijwel als honderd procent…

Een ledlamp voor aan je beeldscherm, waarom zou je die nodig hebben? De ledlampen die je op de bovenrand van je beeldscherm bevestigt zijn vooral handig voor kleine bureaus of mobiele werkplekken met laptops. Ze verlichten je werkoppervlak rond het toetsenbord en hebben geen stopcontact nodig. In plaats daarvan worden de lampen via USB-A aangesloten op je monitor, laptop of pc – of op een powerbank. We hebben zes van die lampjes uitgebreid getest. Ze doen in de verte een beetje denken aan de oude lessenaarlampen die nog steeds te vinden zijn in sommige collegezalen. De beeldschermlampen van LogiLink zijn te koop vanaf 30 euro, de lampen van Blitzwolf en XLayer zitten ook rond die prijs. De exemplaren van Ledvance en Xiaomi zijn momenteel te koop voor rond de 40…

Wie heeft een workstation-cpu nodig die niet meer cores heeft dan het topmodel voor een desktop-pc (namelijk 24)? Die vraag wordt beantwoord door de uitgebreide voorzieningen van het platform en toch ook de rekenkracht, want niet alle cpu-kernen zijn gelijk. Dat geldt voor processors van Intel nog meer dan voor die van AMD. Maar één ding voorop: Intel heeft met de octacore-desktopprocessor Core i9-14900K een goede balans gevonden voor gamers. De Xeon w7-2495X kan echter de moeite waard zijn voor veeleisende toepassingen, zelfs als die niet profiteren van de vele extra PCI Express-lanes voor versnellers, M.2-geheugen, snelle netwerken en 3D grafische kaarten. Blender-renderers, audio-en AI-workstations zijn nuttige toepassingsgebieden voor de Xeon w72495X, zelfs al is het platform prijzig. De goedkoopste moederborden en de goedkoopste 64GB-geheugenkit kosten al zo’n 700 euro…

Of het nu gaat om een gewone zakelijke brief of een scriptie met een flink aantal pagina’s: verbazingwekkend veel gebruikers, zelfs die met een affiniteit voor technologie, werken met een tekst verwerker zoals ze zouden doen met een typemachine of een eenvoudige editor: ze maken inspringingen met de spatiebalk, creëren ruimte tussen alinea’s met een extra lege regel en veranderen het lettertype door tekst te selecteren en naar het menu voor lettertype en grootte te gaan. Eenmaal uitgeprint ziet het er waarschijnlijk wel uit zoals gewenst. Maar vroeg of laat krijg je problemen met dergelijke ad-hoc-opmaak, vooral bij uitgebreide teksten. Het kan in ieder geval veel extra werk opleveren, bijvoorbeeld als je handmatig ontworpen koppen toch wilt wijzigen, de vormgeving van alinea’s wilt aanpassen of een inhoudsopgave wilt maken. Om…

Gebruik je de BitLocker-versleuteling van Windows? Maak dan nu(!) een back-up van de herstelsleutel. Anders heb je binnenkort misschien geen toegang meer tot je met Bit-Locker beveiligde gegevens. Als je een Pro-, Education-of Enterprise-editie gebruikt, druk je om een back-up te maken op de Windows-toets en typ je BitLocker beheren in totdat het juiste zoekresultaat verschijnt. Klik het pull-downmenu rechts van het station open en klik op de link ‘Back-up maken van uw herstelsleutel’ en er verschijnt een wizard. Je kunt ook de opdracht manage-bde-protectors-get %systemdrive% in een commandline intypen. Als je geen Opdrachtprompt gebruikt maar PowerShell, vervang dan de variabele %systemdrive% door $env:systemdrive. Maak bijvoorbeeld een foto van de uitvoer met je mobiele telefoon of stuur die door naar een bestand op je bureaublad via de toevoeging > %userprofile%\Desktop\Bitlocker.…