Inhoudsopgave van Editie 12 - 2023 - c't magazine

Greenwashing II Het voorwoord van het eerste c’t-nummer van dit jaar ging over greenwashing, en het laatste helaas ook. Er zijn namelijk wat interessante ‘ontwikkelingen’ op dat gebied. Ging het in eerste instantie om het (grootschalig) uit-en aankopen van emissiecertificaten door bedrijven, nu gaat het voornamelijk om wat je net níet doet. Hoe dat zo?! Apple en andere IT-giganten doen hun best om in 2030 CO2 -neutraal te zijn. Maar omdat ze de CO2-voetafdruk van hun producten niet echt tot nul kunnen reduceren, kopen ze emissiecertificaten. Ze schuimen bijvoorbeeld de markt af op zoek naar boeren die in ruil voor veel geld wel willen stoppen. Maar dat houdt een keer op natuurlijk – en zeker als het gaat om de grote hoeveelheden die voor de IT-bedrijven nodig zijn. Een nieuwe…

Kunstmatige intelligentie is overal: dat was het motto van Intels evenement Intel Innovation 2023 in San José, Californië. Intel-baas Pat Gelsinger wilde daar bewijzen dat zijn bedrijf goede vorderingen maakt met een snelwandelmars van ‘five nodes in four years’: op 14 december, nog net in het beloofde jaar 2023, komt de Core Ultra alias Meteor Lake die gebruikmaakt van de productietechnologie Intel 4, die Intel 7 vervangt. Intel 3 en Intel 20A volgen in 2024 en dan Intel 18A in 2025. Daarmee wil Gelsinger TSMC overtreffen, want hij kent maar drie soorten chipfabrikanten: groot, niche of dood. Daarom zet hij 100 miljard dollar in op ‘groot’. Tot verdriet van Gelsinger komen de omzet en het productaanbod (met uitzondering van de Core-processors) nog niet helemaal overeen met de claim. Vooral de…

Met HiDrive kun je via een veilige verbinding bestanden van begin tot eind versleuteld versturen. Daardoor kan niemand onderweg de inhoud van de langskomende bestanden inzien. HiDrive ondersteunt een hele reeks protocollen: WebDAV, SMB, rsync (SSH), GIT, SCP en FTPS/SFTP. In het verleden kon je er nog voor kiezen om niet-versleutelde verbindingen toe te staan. Inmiddels ondersteunt HiDrive alleen nog maar versleutelde verbindingen, dus voor welk protocol je ook kiest, de verbinding is altijd veilig. Je kunt een reeks protocollen gebruiken voor de bestandsoverdracht. Die kun je heel eenvoudig activeren door ze bij de interface in te schakelen. Afhankelijk van het gebruikte protocol moet je nog enkele instellingen aanpassen om het te kunnen gebruiken. FTPS/SFTP/SCP Als je kijkt naar de ‘Servernamen en URL’s’, dan zie je dat je voor het…

De grootste harde schijven bieden momenteel meer dan 20 TB capaciteit en de verwachting is dat dit de komende tien jaar nog eens zal verdubbelen. Ze zijn echter slechts 50 procent sneller dan de 4TB-toppers van tien jaar geleden, en dan voornamelijk dankzij een hogere bitdichtheid van de sporen. Twee jaar geleden was Seagates Exos 2X14 de eerste dual-actuator harde schijf op de markt. Daarin kunnen twee koppen gegevens tegelijkertijd lezen en schrijven. In een normale schijf is van de koppen er altijd slechts één tegelijk actief. Bij een dual-actuator-schijf is de koppenstapel verdeeld: de ene helft van de magneetschijven wordt bediend door één stapel koppen, de andere helft door een tweede stapel. Die bewegen beide op een gemeenschappelijke as, maar worden aangedreven door hun eigen motoren. De Exos 2X14…

IN DELEN PC ▷ kck.st/3qDltp0 • vanaf € 570 Voor digitale nomaden is de mix tussen performance & portability belangrijk. Dat is precies waar het systeem van Khadas zich op richt. De basis is de Mind: een extreem lichte pc van maar 450 gram met een Intel i7-1360P, minimaal 32 GB LPDDR5 en plek voor twee M.2 NVMe-ssd’s. Achterop zitten HDMI 2.0, twee USB-C voor DP-output en PD, en twee USB 3.2 Gen2-poorten. De Mind is te koppelen met de Mind Dock met meerdere USB type-A poorten, 3,5mm jack, sd-kaartlezer, 2,5Gbit-ethernet en twee keer HDMI 2.0 en USB-C voor PD plus, een vingerafdrukscanner, speakers en volumewiel. De andere module is de Mind Graphics met Nvidia GeForce RTX 4060 Ti, de nodige usb-poorten, sd-kaartlezer, USB4, HDMI 2.1 (3x), 3,5mm jack, 2,5Gbit-ethernet…

EA SPORTS FC 24 ▷ EA Sports/EA Romania & EA Vancouver • vanaf € 50 EA Sports brengt voor het eerst in 30 jaar geen nieuwe FIFA-game op de markt. In plaats daarvan hebben ze nu een ‘nieuw’ voetbalspel geïntroduceerd met de naam EA Sports FC 24. De reden voor de nieuwe naam? EA wilde geen 1 miljard dollar neerleggen om de FIFA-naam vier jaar lang te mogen gebruiken en daarna een nieuw contract te moeten afsluiten. De nieuwe game van EA Sports onderscheidt zich direct van eerdere versies dankzij het verbeterde actiespel op het veld, dat mogelijk is gemaakt door het HypermotionVsysteem en data van wedstrijden uit diverse competities. Het HypermotionV-systeem integreert wedstrijdacties en kenmerken van spelers in het virtuele voetbalveld. De game brengt gewicht realistischer in het spel,…

Allereerst: als er defecten zijn op een gegevensdrager, moet je TestDisk daar nooit rechtstreeks op loslaten, maar eerst een 1:1-kopie als image maken (zie het voorgaande artikel). Daarna kun je TestDisk (of andere gegevensherstelsoftware) met een gerust hart op die image loslaten – het liefst nog op een kopie van die 1:1-kopie. Die aanbeveling geldt ook in het geval van een gewiste of beschadigde partitionering, zodat een eventuele correctiepoging het originele gegevensmedium niet zal beschadigen. De werking van TestDisk is op alle ondersteunde besturingssystemen, van DOS tot SunOS, echt spartaans. Het programma toont een op tekst gebaseerde interface en accepteert uitsluitend ingetypte instructies. Omdat het echter zeer eenduidige stappen biedt, is dat zelfs voor nieuwkomers niet moeilijk. Er zijn twee manieren om te starten: zonder parameters toont TestDisk een selectie…

Het mooie einddoel voor budgetgamers is een systeem dat zo goedkoop mogelijk is, dat de huidige games soepel kan weergeven met een van de twee hoogste detailniveaus, dat fraai en stil is en dat met een upgrade over een paar jaar nog steeds speelklaar is. Het is daarom belangrijk om compromissen te sluiten waar dat ook echt kan. Als de grafische kaart bijvoorbeeld beperkingen oplevert, heeft een snellere cpu geen zin. En als je geen twee grafische kaarten of meerdere M.2-ssd’s wilt installeren, heb je geen duur moederbord nodig. Ons laatste bouwvoorstel van dit type is al weer enkele jaren oud [1], wat voornamelijk komt door de schandalige prijzen van grafische kaarten tijdens het coronatijdperk. Inmiddels zijn er weer redelijk betaalbare kaarten te krijgen, terwijl RAM en ssd’s nu goedkoper…

Om taalmodel-AI’s met elkaar en met mensen te kunnen vergelijken, bedenken onderzoekers steeds geavanceerdere testprocedures. Maar het meten van GPT-4, LLaMA, Bloom en andere modellen en hun ontelbare spruiten is geen exacte of eenvoudige wetenschap. Benchmarks en meetmethoden kunnen de enorme ontwikkelingssprongen van de Large Language Models (LLM’s) nauwelijks bijhouden, bevatten fouten of blijken weinig bruikbaar. Daarom zijn instituten en bedrijven nu bezig met het crowdsourcen van enorme, interactief evoluerende verzamelingen taken, het bedenken van zo pittig mogelijke problemen en verschillende testscenario’s, of het organiseren van spannende shootouts met mensen, machines en leaderboards. TE MOOI OM WAAR TE ZIJN De tekstgeneratoren zijn goed thuis in de grammatica, maar nu gaat het om semantiek en de variëteiten van het menselijk denken: logisch redeneren, transfer-learning (kennis van een taak gebruiken om een…

HP was de eerste die het idee implementeerde om geld te verdienen aan afgedrukte A4-pagina’s in plaats van aan te dure inktpatronen met zijn Instant Ink-abonnementsmodel. De fabrikant maakte daarmee korte metten met twee punten van kritiek: de paar milliliter inkt in de kleine combicartridges kost meer dan hun gewicht in goud en de printers zouden die inkt ook verspillen bij reinigingsprocessen. Met het Instant Ink-abonnement krijgen klanten cartridges gratis thuisbezorgd. In plaats van voor de inkt te betalen, betalen ze een vast maandelijks bedrag en kunnen ze daarvoor 10, 50 of enkele honderden pagina’s per maand printen, afhankelijk van het abonnement (zie de tabel verderop). De printer rapporteert het aantal afgedrukte pagina’s en het inktniveau aan een server op internet, zodat er op tijd nieuwe cartridges worden opgestuurd. De…

Beeldgeneratoren zoals Midjourney, Dall-E 2, Stable Diffusion en Firefly hebben geleerd om in zeer korte tijd bedrieglijk realistische afbeeldingen te maken. Die zijn bijvoorbeeld te vinden op Instagram-profielen of Reddit-forums. Over de hele wereld proberen mensen uit wat er mogelijk is met de nieuwe technologie. Nepnieuwscampagnes maken ook gebruik van de mogelijkheden van generatieve AI, namelijk om gebeurtenissen te tonen die nooit hebben plaatsgevonden. De doelwitten zijn vaak dezelfde: Donald Trump, paus Franciscus, Elon Musk, Angela Merkel, maar ook (demissionair) vicepremier Sigrid Kaag, de Amerikaanse president Joseph Biden en de Franse president Emmanuel Macron. Hoe meer echte foto’s er van een persoon bestaan, des te overtuigender het AI-resultaat. Een reeks beelden die met Midjourney gegenereerd werd, toonde Joe Biden, Ron DeSantis en andere politici die denkbeeldige affaires hadden in hotelkamers.…

Wat hebben de naam Wilhelm en de badkamer van Stalin gemeen? Beide staan voor de kracht van de online encyclopedie Wikipedia. Op de avond voordat Karl-Theodor zu Guttenberg in 2009 minister van Economische Zaken van Duitsland werd, gaf een anonieme Wikipedia-gebruiker hem de voornaam Wilhelm. Die verandering werd snel ontdekt en ongedaan gemaakt, maar de volgende dag gebruikten Bild en Der Spiegel desondanks het foute Wilhelm. De badkamer van Stalin verscheen slechts een paar dagen later. De Karl Marx Allee in Berlijn werd in de DDR-tijd zo genoemd, tenminste dat beweerde een anonieme gebruiker in de Wikipedia-vermelding van de straat. In tegenstelling tot het foute Wilhelm bleef die verandering jarenlang onopgemerkt en het valse feit haalde zelfs de reisgidsen. WIKIPEDIA IN HET FRIES EN NEDERSAKSISCH Dergelijke vervalsingen zijn bij Wikipedia…

Of het nu is in een vergaderkamer of in een klaslokaal, een groot interactief scherm vormt in veel situaties het centrale middelpunt. Als de mogelijkheden van het scherm tekort schieten, heeft de bijeenkomst eronder te lijden, terwijl een LFD met de juiste voorzieningen juist kan zorgen voor een productieve meeting of een geslaagde les. De TE12 en TE14 SERIE interactieve grootformaat touchscreens van iiyama bieden veel mogelijkheden die in je bedrijf of onderwijsinstelling van belang kunnen zijn. Hier volgt een kort overzicht van enkele belangrijke kenmerken en bijzondere eigenschappen. VLOEIENDE BEDIENING Een interactief scherm moet vlot reageren op bediening voor een goede ervaring. Bij grootformaat schermen wordt doorgaans een combinatie van leds en infaroodsensors gebruikt. Vergeleken met capacitieve touchscreens zoals van smartphones reageert die techniek soms trager of minder nauwkeurig,…

www.ct.nl/contact Telefoon We zijn er maandag tot en met vrijdag van 09.00 tot 17.00 uur om jouw vragen te beantwoorden. +31 (0)24 2027825 E-mail Stel je vraag eenvoudig per e-mail aan een van onze service medewerkers. klantenservice@ct.nl Wist je dat je tegenwoordig eenvoudig zelf je adres kunt wijzigen? Ga naar www.ct.nl/adreswijzigen om je nieuwe adres door te geven. Het nieuwe adres wordt vervolgens automatisch in ons systeem gewijzigd. Abonnementsinformatie c’t magazine kost € 8,50 per nummer. De abonnementsprijs is in Nederland € 75 en in België € 78,50 (10 nummers). Deze prijs geldt bij betaling per automatische incasso. Voor betaling via een (digitale) factuur geldt een toeslag van € 2,50. Je kunt eenvoudig een machtiging afgeven via www.magazineshop.nl/machtigen. Abonnementen worden automatisch verlengd, tenzij anders vermeld. Het opzeggen van een abonnement…

Laat je niet interneppen De Rijksoverheid begint een voorlichtingscampagne om mensen bewuster te maken van cybercrime. ‘Laat je niet interneppen’ is een campagne die moet helpen om online misleiding te herkennen én te voorkomen. De meerjarige campagne is een initiatief van het Ministerie van Justitie en Veiligheid en het Ministerie van Binnenlandse Zaken. De campagne gebruikt daarbij vrij standaard adviezen, zoals de afzender van online berichten goed te controleren en bij twijfel weg te klikken of swipen. De campagne is gericht op zowel jongeren als ouderen. Er worden campagnevideo’s en posts op sociale media ingezet, maar ook posters op en rond scholen. Voor ouderen worden onder andere flyers en boekenleggers in bibliotheken ingezet. Cybercrime maakt gebruik van verschillende tactieken om betrouwbaar over te komen of je snel te verleiden tot…

Sommige reparatiebedrijven hebben de nieuwe iPhones uit elkaar gehaald en de binnenkant in detail geanalyseerd. Reparatiedienstverlener iFixit kwam tot een hard oordeel: Apple scoorde slechts vier punten op een schaal van tien voor de duurste iPhone 15 Pro Max als het gaat om repareerbaarheid. Het zijn echter geen stevig vast gesoldeerde of verlijmde onderdelen die bijdragen aan dat miserabele cijfer, maar vooral de beruchte gretigheid van Apple om onderdelen te koppelen aan het serienummer van een exemplaar. Dat betekent dat elke ervaren technicus de essentiële onderdelen wel in een mum van tijd kan vervangen, maar om ze probleemloos te laten werken is speciale software van Apple nodig om de serienummers in te voeren en de voor gebruikers storende foutmeldingen (Important Camera Message, Important Battery Message, Important Display Message) te voorkomen.…

Raspberry Pi-bedenker Eben Upton bevestigde nog niet zo lang geleden dat we grote innovaties pas in 2024 zouden kunnen verwachten. Na de leveringsproblemen van de afgelopen jaren wilden ze in 2023 eerst het vertrouwen weer opbouwen. Des te verrassender dat er nu opeens een Raspberry Pi 5 is, die veel dingen beter kan dan zijn populaire voorganger, de Raspberry Pi 4. De belangrijkste vernieuwingen komen – net als bij eerdere generatiewisselingen van de Raspberry Pi – van de nieuwe Broadcom BCM2712 System-on-Chip (SoC). Vergeleken met de BCM2711 van de Raspberry Pi 4 [1] heeft die veel snellere cpu-kernen en een krachtigere grafische processor. Geheel nieuw is het door Raspberry Pi Ltd zelf ontwikkelde I/O-apparaat RP1, dat onder andere USB, PCIe, SDIO, ethernet en de 40-pins GPIO-pinnen aansluit op een vergelijkbare…

De G4C is met zijn IP66-classificatie geschikt voor extreme temperaturen en stortregens. De kluwen aansluitkabels vereist wel een flink boorgat, maar eigenlijk is alleen de voedingskabel essentieel. De rest kun je wegstoppen in een lasdoos aan de buitenmuur. Het Installeren kan via ethernet of wifi. In de app kun je diverse instellingen aanpassen, waaronder het wifi. Niet alles in de app is meteen toegankelijk: ‘Intelligente herkenning’ vereist een abonnement (‘ Elite plan’, vanaf 7 euro/maand) dat ook cloudopslag omvat. Naast de app is er de uitgebreidere VMS software voor Mac en Windows. Beelden bewaren kan ook zonder abonnement door een sd-kaart (tot 256 GB) in de camera te plaatsen. De beelden zijn scherp (tot 2560×1440 pixels, 25 fps) en de starlight-sensor geeft ook bij weinig licht aardig kleurenbeeld in de…

PhotoRec zit meestal samen in één pakket met TestDisk. Als je TestDisk downloadt via de link op de laatste pagina van het vorige artikel, dan worden beide programma’s samen op je harde schijf geïnstalleerd. Beide tools zijn gemaakt door Christophe Grenier. In tegenstelling tot TestDisk heeft PhotoRec sinds kort ook een versie met een grafische gebruikersinterface met de naam QPhotoRec. Veel kun je er niet mee bedienen: net als bij TestDisk start je het programma samen met een image-bestand als parameter, waarmee de tool vervolgens aan de slag gaat. Of de tool vraagt je om een aangesloten gegevensdrager te selecteren. PhotoRec werkt met hele schijven of geselecteerde partities – de keuze is aan jou. Ook moet je beschikken over een gegevensdrager met voldoende opslagruimte om alle bestanden die PhotoRec vindt…

Voor veel performance en moderne aansluitingen hoef je echt geen grote desktop meer in huis te halen. Met een ASUS mini-pc heb je zowel voor thuis, op kantoor en voor digital signage en kiosken een krachtige kleine pc die prima geschikt is voor diverse taken. Mini-pc’s nemen weinig ruimte in, zijn ook nog eens zuinig en (ook erg fijn) lekker stil zodat je ongestoord aan het werk kunt. Een mini-pc misstaat niet op je bureau, maar als je wilt zijn ze uit het zicht weg te werken met een VESA-houder, bijvoorbeeld aan de achterkant van een beeldscherm. Een ander belangrijk punt: de ASUS mini-pc’s zijn makkelijk te onderhouden en beheren en het upgraden van de opslag, het geheugen en het toevoegen van functionaliteit is heel eenvoudig. De mini-pc’s zijn duurzaam…

Als je ChatGPT een vraag stelt over een vrij recente gebeurtenis, loop je de kans dat hij achter de feiten aan loopt. Bij sommige resultaten geeft de AI ook aan dat zijn kennis misschien verouderd is, door te verwijzen naar de laatste trainingsdatum. Als je ChatGPT eenzelfde vraag even later opnieuw stelt, zal de bot waarschijnlijk een andere tekst uitspugen: taalmodellen zijn tenslotte ontworpen voor een bepaalde taalkundige veelzijdigheid. Ze voegen simpelweg woord na woord samen om zinnen te vormen die waarschijnlijk op de een of andere manier bij elkaar passen. Maar ze hebben geen (wereld)kennis over de betekenis van de woorden en de daaruit voortvloeiende betekeniscontexten. Het eerste artikel uit deze reeks somt nog meer redenen op waarom de huidige taalmodellen waarschijnlijk nooit bijzonder betrouwbare informatie zullen kunnen geven.…

Documenscanners zijn meesters in het snel digitaliseren van grote hoeveelheden dossiers, brieven en facturen. In het ideale geval is één druk op de knop voldoende en staan er twee minuten later vijftig brieven in pdf-formaat in de opgegeven map – en als je wilt ook in een automatisch gedateerde submap. Maar veel goedkope documentscanners hebben een draaiende pc nodig waarop ze via een usb-kabel zijn aangesloten. Dan zijn netwerk-compatibele scanners handiger waarbij je je eigen profiel selecteert, op Scannen drukt en de documenten zonder hulp van een pc in jouw eigen map op de NAS belandt. Voorheen was autonoom scannen voorbehouden aan krachtige netwerkapparaten die alleen verkrijgbaar waren voor bedragen van vier cijfers. Inmiddels bieden bijna alle fabrikanten ook goedkopere kantoormodellen met wifi en touchscreen voor soms zelfs minder dan…

We stappen steeds meer over op duurzame energie – al is het maar om de energierekening niet te hard op te laten lopen. Menig (huur)huis heeft inmiddels zonnepalen op het dak of zelfs op het balkon geïnstalleerd, en ook thuisaccu’s vinden steeds vaker hun weg naar woningen om opgewekte energie op te slaan. In veel garages staat momenteel ook een elektrische of hybride auto. Om in de gaten te houden wat je aan energie opgeslagen hebt, wat de huidige opbrengst van je zonnepanelen is of hoeveel kWh’s je uit het net of je thuisaccu haalt, moet je je apparatuur met je interne netwerk en internet verbinden om alle informatie overal en altijd bij de hand te hebben. BETAALBARE OPLOSSING Op dit moment biedt devolo een uitgebreid aanbod aan oplossingen voor…

In 2019 onthulde de Israëlische krant Haaretz dat de Engelse Wikipedia al 15 jaar een Duits vernietigingskamp in Warschau beschrijft dat nooit heeft bestaan. De historici Jan Grabowski en Shira Klein namen die zaak als uitgangspunt om verder te onderzoeken en ze vonden een groep accounts die op een gecoördineerde manier te werk gingen en die blijkbaar werden gecontroleerd door Poolse nationalisten. Samen hebben die accounts verschillende artikelen over de onderwerpen van de Holocaust in Polen, Joden in Polen en Polen in de Tweede Wereldoorlog herschreven in een Pools-nationalistische zin. Het aantal Poolse slachtoffers steeg, het aantal Joodse slachtoffers daalde. Het aantal Polen dat Joden hielp tijdens de Duitse bezetting nam ook toe. Verwijzingen naar Poolse collaboratie werden geschrapt. Dat is allemaal weerlegd op wetenschappelijke gronden. Het probleem is echter…

Een situatie die helaas vaker voorkomt dan je denkt: iemand die een nieuw hoortoestel koopt bij een audicien, maar dat vervolgens niet graag draagt. Niet omdat dat meteen opvalt, dat is allang niet meer zo, maar omdat andere mensen en je eigen stem toch wat blikkerig klinken. Wetenschappers uit Taiwan onderzochten vorig jaar of AirPods als gehoorapparaat kunnen worden gebruikt (zie de link op de laatste pagina). Het resultaat: de goedkopere AirPods 2 zijn minder geschikt, maar de duurdere AirPods Pro voldeden aan vier van de vijf criteria van de Amerikaanse standaard ANSI/CTA2051 voor zogenaamde PSAP’s (Personal Sound Amplification Products). Dat zijn hoortoestellen uit de consumenten elektronicasector die niet voldoen aan medische eisen en niet worden vergoed door zorgverzekeraars. Aan de andere kant kosten ze slechts een fractie van de…

Net voor het weekend begon nog even snel een klein probleem opgelost met de code van een HTTP-API – slechts twee kleine regels code. Gecontroleerd in Git, de update op de server gezet en de laptop dichtgeklapt. Dan’s avonds een telefoontje: de klanten kunnen niet meer inloggen, de API geeft een cryptische fout op een heel ander punt. Het zal toch niet? Die kleine verandering kan daar niet de oorzaak van zijn, toch? HTTP-interfaces zitten in praktisch alle moderne webapplicaties. Websites, apps of stemassistenten en andere back-endsystemen maken daar contact mee. Zij kunnen via de interface datarecords aanmaken, lezen, bijwerken en verwijderen, en vaak zijn dergelijke API’s gestructureerd volgens het REST-schema [1]. Als er een fout in zo’n API sluipt, ziet een gebruiker al snel helemaal niets meer: API-ontwikkelaars willen…

WINDOWS: WELKE STUURPROGRAMMA’S VOOR WAT? In het ideale geval hoef je je bij Windows geen zorgen te maken over stuurprogramma’s voor hardware omdat de meeste standaard worden meegeleverd en de rest via Windows-updates komt. Maar zijn ze er echt allemaal en zijn het de juiste? Wat als dat niet zo is? Wat zijn de mogelijke problemen? E-MAIL OP STERVEN NA DOOD? E-mails zijn vervelend, komen soms niet aan, zijn vervuild met phishing en spam – en toch blijven ze een belangrijk communicatiemiddel. We laten zien waarom dat zo is en hoe je als gebruiker en beheerder het beste van de situatie kunnen maken. BOVENDIEN GROTE SSD-TEST MET PCIE 3.0, 4.0 EN 5.0 De keuze aan ssd’s met PCIe 5.0 groeit, de nieuwe middenklasse-ssd werkt met PCIe 4.0 en twee nieuwe…

D-Link PoE Smart Surveillance-switches D-Link komt met nieuwe PoE Smart-switches voor apparatuur zoals ip-camera’s, VoIP-telefoons, accesspoints en meer. De DSS-200G-serie Gigabit Smart Surveillance Switches zijn gigabit PoE Smartswitches met verbeterde functies en tools voor monitoring, beheer en troubleshooting. De managed switches met PoE hebben 10 of 28 poorten. Ze hebben ze een webinterface en beheerfuncties voor layer 2-netwerken. De apart verkrijgbare Surveillance Mode detecteert ip-camera’s en netwerkvideorecorders (NVR’s) van zowel D-Link als derde partijen automatisch. Je krijgt realtime toegang tot informatie als het PoE-energieverbruik en -budget, bandbreedtegebruik en de apparaatstatus. De switches uit de DSS-200G-serie hebben hoge PoE-stroombudgetten tot 518 W aan toe en ondersteunen op geselecteerde poorten tot 90 W PoE++. Dat is ideaal voor het voeden en aansluiten van veeleisende systemen voor videoconferencing en beeldschermen. De switches hebben…

Implanteer-chip voor diabetici Een van de nieuwste technieken om mensen met diabetes type 1 het leven makkelijker te maken en het continue monitoren van bloedsuikerwaarden en spuiten van insuline overbodig te maken, is een transplantatie van pancreatische eilandcellen van donoren of cellen die in het lab zijn gefabriceerd. Op die manier kunnen mensen met type 1 diabetes die zelf geen insuline produceren, enige tijd zonder insuline-shots. Het nadeel is echter dat die cellen op den duur zonder zuurstof komen te zitten en geen insuline meer aanmaken. Ook is het slikken van medicijnen om het afweersysteem te onderdrukken een vereiste, wat weer andere bijwerkingen heeft. MIT-onderzoekers hebben een implanteerbaar apparaat ontworpen dat honderdduizenden van die eilandcellen kan bevatten, maar ze tegelijkertijd ook continu voorziet van zuurstof om de cellen gezond te…

Met een c’t abonnement krijg je: • Uitgebreide onafhankelijke tests, diepgaande achtergronden en workshops op niveau • Verrassende onderwerpen om je kennis te verbreden • Toegang tot de digitale versies en pdf’s om te archiveren Ontvang 10x c’t magazine van €85,-voor €55,- Abonneer je nu via www.ct.nl/abo of bel naar +31 (0)24 2027 825 Inclusief de c’t app met digitale editie! Deze actie is geldig t/m 19 december 2023 of zo lang de voorraad strekt. Je abonneert tot wederopzegging en voor ten minste de actieperiode van 10 nummers. Na afloop van de actieperiode geldt de reguliere abonnementsprijs en is het abonnement per kwartaal opzegbaar. Opzeggen is heel eenvoudig en kan via onze klantenservice.…

Alleen de syntaxis van een programmeertaal beheersen is niet genoeg, want analytisch denken en de juiste benadering van problemen zijn net zo belangrijk. Je kunt daaraan werken op de Engelstalige website LeetCode, met 2800 opgaven van makkelijk tot beestachtig moeilijk. Na je gratis te registreren vind je ze op de website onder Problems. Gebruik ze als training, als inspiratie voor je eigen projecten of gewoon om je kennis van een taal te verdiepen. Je kunt kiezen uit drie moeilijkheidsniveaus: makkelijk, gemiddeld en moeilijk. Makkelijke opdrachten vereisen meestal een handvol regels code en geen complexe oplossingen, maar dat is anders bij de hogere niveaus. Het is ook mogelijk om cursussen te voltooien (Study Plans) waarbij taken over één onderwerp al zijn gesorteerd op moeilijkheidsgraad. Die hebben namen als SQL 50 of…

INTERACTIE ▷ polleverywhere.com Een presentatie wordt veel leuker als je er de nodige interactie in stopt. Voor je presentatie wordt dat je makkelijk gemaakt met polleverywhere.com. Het maakt niet uit waar je deelnemers zich bevinden, ze kunnen naadloos meedoen aan de door jou toegevoegde polls, vragenlijsten, vragen en antwoorden en quizzen, en je voegt ook simpel wordclouds toe. Dat maakt de tool erg veelzijdig, van werkoverleg tot puur educatieve doeleinden. Zodra je een presentatie gaat maken, klik je eenvoudig de interactieve onderdelen bij elkaar. De tool is uiteraard te integreren in de nodige presentatietools, maar ook in onder andere Teams en Slack. Met de gratis variant kun je een ongelimiteerd aantal vragen aanmaken, maar het maximale aantal deelnemers aan je presentatie is beperkt tot 25. PICK A PART ▷ nl.pcpartpicker.com…

Net zoals professionele datarecovery-bedrijven alleen maar hinder hebben van amateurs die te hard hun best hebben gedaan om een defecte harde schijf te repareren, twijfelden we stilzwijgend aan de diagnose van onze vriend: de harde schijf was kapot. In de meeste gevallen klopt die analyse namelijk niet. Op het eerste gezicht wilden we echter bijna instemmen: Windows startte maar af en toe op en als het dan al lukte, duurde het een eeuwigheid. Het bureaublad was zo leeg alsof het systeem net was geïnstalleerd. We vormden onze eigen mening door de pc op te starten vanaf de usb-stick met c’t-rescue-Windows die we al hadden klaarliggen. De pc gedroeg zich vrijwel normaal en na een blik op de vitale gegevens van de harde schijf met CrystalDiskInfo bleek dat hij in goede…

Door wat te spelen met thin-clients als servers met Proxmox en virtuele machines, hebben we onze relatief energieverslindende HP Micro-Server wat vaker uit staan en alles verplaatst naar een Futro S740. Na twee maanden kwam de onaangename verrassing: de gloednieuwe M.2-ssd van Transcend vertoonde de eerste storingen, die zich kenbaar maakten door bijvoorbeeld storingen in ons smarthome – het controlecentrum daarvan draaide als een container in een virtuele machine op de Futro. Een blik op de console van de server beloofde niet veel goeds: time-outs en resets bij het benaderen van de ssd – een duidelijk teken dat de enige massaopslag van de miniserver het loodje aan het leggen was. De SMART-gegevens zagen er ook behoorlijk zorgelijk uit. Aanvankelijke reddingspogingen terwijl het systeem nog draaide, lukten niet: de pogingen om…

AMD ondersteunde de huidige geheugengeneratie DDR5 al eerder dan Intel, namelijk al vanaf de herfst van 2021. Dergelijk geheugen was aanvankelijk echter niet alleen moeilijk verkrijgbaar, maar ook meer dan twee keer zo duur als DDR4-RAM van dezelfde capaciteit. Daarom kiest Intel voor een tweeledige aanpak met de LGA1700-processors van de Core-series i-12000 en i-13000. Hoewel er geen moederborden zijn die zowel het oude als het nieuwe geheugen accepteren, heb je de keuze om er een te kopen voor DDR4-of een voor DDR5-RAM. Bij het kopen van een nieuwe pc rijst dus de vraag welk van de twee typen het beste is. Toen de 12e Core i-generatie geïntroduceerd werd, was onze conclusie nog duidelijk: afgezien van high-end gamesystemen, waarbij geld minder van belang is, is de oudere geheugentechnologie de betere…

De nieuwe Xeon-processors en bijbehorende C741-chipset maken nu ook Intel-servers mogelijk met moderne geheugen-en interfacestandaarden zoals DDR5 en PCI Express 5.0. AMD’s Epyc 9004 bood dat al eerder. We hebben de nieuwe cpu’s getest in een Dell PowerEdge R760, een erg flexibel configureerbare rackserver met configuraties van circa zesduizend tot een half miljoen euro. Onze testconfiguratie voor ongeveer 44.200 euro kwam overeen met een upper midrange: twee Xeon Platinum 8452Y met elk 36 kernen, 16 RDIMM’s van 64 GB met multi-bit ECC-foutcorrectie, een BOSS-N1 controller met twee Micron NVMe-ssd’s van elk 480 GB in RAID 1, evenals twee PERC H965i RAID-controllers met 8 GB cache en vier Samsung NVMe-ssd’s van elk 1,6 TB. Voor het netwerk was er een Broadcom 5720 Dual Port met gigabit-ethernet en twee Intel E810-XXV Dual…

Wachtwoorden zijn nog steeds populair als toegangsbeveiliging, maar ze zijn ook een probleem. Vooral omdat gebruikers uit gemakzucht regelmatig nogal zwakke wachtwoorden gebruiken. En zelfs als er betere alternatieven beschikbaar zijn, zoals passkeys [1], zullen de wachtwoorden nog lang in gebruik blijven. Daarom is het des te belangrijker om je wachtwoorden zo veilig mogelijk te verwerken en op te slaan in een vorm die voorkomt dat er conclusies kunnen worden getrokken over de beschermde waarden. Key Derivation Functions (KDF’s) en Password Hashing Functions (PHF’s) helpen daarbij. PHF’s en KDF’s dienen verschillende doelen, maar lijken technisch erg op elkaar. Zo veel zelfs dat het verschil (dat niet onbelangrijk is) vaak wordt genegeerd en mensen alleen over KDF’s praten. KDF’S EN PHF’S Zoals hun naam al aangeeft, produceren Key Derivation Functions een…

Ook als IT-journalist is het niet eenvoudig om inzage te krijgen in de productie van hardwarecomponenten. Fabrikanten doen daar meestal erg geheimzinnig over, enerzijds om hun eigen bedrijfsgeheimen en die van hun klanten te beschermen, maar ook uit angst voor kritische berichtgeving. Het was dan ook een buitenkansje dat we de mogelijkheid kregen om de nog nieuwe Baochang-fabriek van PowerColor, fabrikant van grafische kaarten, in Taiwan te bezoeken. Vanuit de hoofdstad Taipei duurde de rit naar Xizhi, een wijk van New Taipei City, ongeveer een half uur. De snelweg slingert oostwaarts door de uitlopers van het Xueshan-gebergte tot het opvallende complex van vier hoge gebouwen uiteindelijk opduikt in een zijdal van de Keelung-rivier. In een van die betonnen torens bezet Power-Color, of beter gezegd het in 1997 opgerichte moederbedrijf TUL,…

Een pc blijft betrouwbaarder en veiliger als er alleen een zorgvuldig gekozen selectie aan programma’s op draait. Om dat te garanderen, gebruiken professionele beheerders de Windows-tool genaamd AppLocker. Met een paar trucjes en wat scripts beschermt het ook de computers in je thuisnetwerk. Veel Windows-gebruikers vertrouwen op hun virusscanners om malware op afstand te houden. Die zijn niet volledig nutteloos, maar hun aanpak is inherent onvolledig: de virusjagers kunnen alleen vinden wat ze weten over malware. Allerlei heuristieken die malware moeten herkennen aan het gedrag veranderen daar niets aan: ergens zijn cybercriminelen al bezig met het volgende mechanisme om hun slachtoffers schade toe te brengen. Dus in plaats van bekende malware op afstand te houden, is het veel slimmer om eerst alles wat onbekend is als kwaadaardig te verdenken en…

Als je echt veel opslagruimte nodig hebt, koop je geen losse harde schijven, maar een opslagsysteem. Dergelijke systemen zijn te koop bij verschillende fabrikanten, die op het eerste gezicht vooral verschillen in capaciteit en prijs. Seagate adverteert zijn Corvault-systeem als bijzonder uitvalbestendig. We hebben de achterliggende technologie nader bekeken. De Corvault is een racksysteem met een hoogte van ongeveer 18 centimeter, meestal aangeduid als vier hoogte-eenheden (4 HE). Het heeft 106 harde schijven uit de Exos-serie, voedingseenheden en de besturingselektronica. De hostcomputer is aangesloten via een meervoudige SAS-3-verbinding (netto tot 17,6 GB/s). Van die 106 schijven zullen er hoogstwaarschijnlijk enkele defect raken tijdens de garantieperiode van vijf jaar. Aangezien er echter 10 magneetschijven en 20 koppen in een harde schijf van 20 TB werken, is zo’n harde schijf niet volledig…

Het tunen van 3D-printers is een populaire hobby omdat je daarmee voor weinig geld toch een goede printer kunt krijgen. De meeste mensen gebruiken een goedkope printer zoals de Creality Ender 3 als basis en verbeteren de printkwaliteit [1]. Maar als je niet alleen mooier maar ook veel sneller wilt printen, moet je het uitgangspunt veran deren en de machine van de grond af aan construeren voor maximale snelheid. Want van een Fiat Panda kun je immers ook geen sportwagen maken. CoreXY is een bijzonder snel mechanisme voor 3D-printers die gebruik maken van FDM (Fused Deposition Modelling). Bij dit principe zijn de motoren voor de X-en Y-as stevig aan het frame vastgeschroefd en zorgen twee riemen zowel links als rechts van de printkop voor de bewegingen van het portaal en…

MAILS NIET MEER GROEPEREN Sinds de laatste update toont Thunderbird gerelateerde mails en alle antwoorden in een soort thread. Ik vind dat echter onpraktisch omdat ik daarbij vaak een van de oudere mails open in plaats van de meest recente. Hoe kan ik het groeperen van mails uitschakelen? Thunderbird heeft de standaardweergave voor mappen aangepast. Je kunt dat wijzigen door te klikken op de knop boven de berichtenlijst rechts van Snelfilter. Dat opent een menu voor de weergaveopties van de berichtenlijst. Daar selecteer je ‘Sorteren op/geen conversaties’. Thunderbird past de instelling daarvoor alleen toe op de map die op dat moment weergegeven wordt. Als je dat voor alle mappen wilt doen, klik je op het kleine kolomsymbool (‘Weer te geven kolommen selecteren’) op de kop van de berichtenlijst uiterst rechts…