Inhoudsopgave van Editie 10 - 2023 - c't magazine

Indiana Jones vecht in de bioscoop op dezelfde manier tegen nazi’s als hij dat deed in 1981. De onderzoekers van Disney Research ontwikkelden een kunstmatige intelligentie om het uiterlijk van de nu 81-jarige Harrison Ford terug te brengen naar dat van de jaren tachtig (zie pagina 14 in deze c’t). De film Indiana Jones and The Dial of Destiny kostte 300 miljoen dollar – niet in de laatste plaats door dat deel van de film. Je vraagt je dan af waarom Lucasfilm dan niet gewoon een actiefilm met een jongere ster maakt. De reden daarvoor is eigenlijk eenvoudig: de productie-maatschappij van George Lucas is eigendom van Disney, een beursgenoteerd bedrijf, daar draait alles om geld – niet om kunst. Een gevestigde serie is veel geld waard omdat die een grote…

Platter vouwen In de groeimarkt van vouwbare smartphones is Samsung marktleider, en het bedrijf probeert de toenemende concurrentie voor te blijven. De nieuwste, 5e generatie van de Galaxy Z Fold en Galaxy Z Flip moeten daarbij helpen. Beide modellen maken gebruik van een nieuw scharnier, waardoor ze beter sluiten en platter zijn dan de vorige generatie. In uitgevouwen toestand is er nog steeds een enigszins zicht-en voelbare vouw, maar in gesloten toestand ontbreekt de opening die de voorgangers overlieten, waardoor er makkelijk stof in terecht kwam. De grootste verandering zien we verder bij de Galaxy Z Flip 5: het buitenste, tweede scherm is met 3,4 inch veel groter dan het 1,9inch-scherm van de voorganger. In combinatie met een groter aanbod aan praktische widgets op dit scherm, zorgt dat ervoor dat…

De cpu van de Homey Pro-bridge van Athom is 3,5 keer sneller dan zijn voorganger, hij heeft 2 GB LPDDR4-geheugen in plaats van 1 en 8 GB opslag versus 4. Voor de prijs van 399 euro kun je alle apps van alle fabrikanten onbeperkt gebruiken en ook de automatiseringsmogelijkheden Advanced Flow en HomeyScript zijn volledig bruikbaar. Het installeren van de Homey Pro is zo gepiept: de Homey-app installeren, bluetooth aanzetten en je wifinetwerk selecteren (je kunt voor 29 euro ook een ethernetadapter bestellen). Vervolgens kun je je huis inrichten: welke kamers heb je op welke verdiepingen. Daar kun je later smarthomeapparaten aan toekennen. Homey ondersteunt apparaten die via wifi, Zigbee, Z-Wave, 433 MHZ, bluetooth en infrarood (met Matter en Thread in de pijplijn) verbonden zijn. Bij het zoeken komen nog…

In tegenstelling tot de ExpertBook B9400 met het traditioneel laptopscherm, weegt de B7 Flip meer dan een kilo. Met 1,44 kg is hij voor een 14-inch laptop echter nog steeds heel licht en lekker dun. Dat is prettig als je het touchscreen helemaal omklapt en hem in tabletmodus gebruikt. Het geïnstalleerde Windows 11 Pro vinden we hier nog steeds niet ideaal voor, maar zeker in combinatie met de optionele stylus is het handig voor creatieve werkzaamheden. Je kunt het scherm ook plat naar achteren leggen of de laptop ermee neerzetten in de ‘tentstand’. Het touchscreen is dan handig om bijvoorbeeld een presentatie voor een klant te bedienen of media af te spelen. Het full-hd scherm heeft nog meer te bieden: dankzij de 16:10 verhouding heb je meer werkruimte dan bij…

HET BETERE AFKIJKWERK ▹ www.desksituation.com • www.reddit.com/r/desksetup & /r/Workspaces & /r/battlestations Ben je toe aan een wat meer opgeruimd en modern (of juist retro) ogende werkkamer of ben je uitgekeken op de inrichting van je thuiskantoor maar weet je niet wat en hoe je het wilt veranderen? Dan bieden de sites desksituation.com en de subreddits r/desksetup, r/workspaces en r/battlestations je de nodige visuele inspiratie. Sommige set-ups barsten van de RGB-verlichting en allerlei tierelantijntjes, maar er zijn ook bijzonder strak en minimalistisch ogende bureaus en werkruimtes te vinden waarbij je nog geen misplaatst kabeltje kunt vinden. Maar ook meer realistisch ogende opstellingen die naast een set mooie speakers ook wat planten en nuttige kleine accessoires bevatten. En het blijft niet bij mooie plaatjes, via de subreddits kun je ook talloze tips…

Niets geeft een pc voor zo weinig geld een enorme snelheidsboost als het overstappen van een harde schijf naar een ssd. Anders gezegd: als een computer bijzonder traag is, dan is de kans groot dat er nog steeds een harde schijf in zit. Wanneer je het besturingssysteem of een programma start, moet de schijf duizenden kleine bestanden opzoeken en naar de cpu doorsturen. Harde schijven hebben daar veel meer tijd voor nodig omdat ze eerst de leeskop over het juiste spoor moeten positioneren en dan moeten wachten tot de sectoren die ze zoeken voorbij komen. Ssd-controllers lezen daarentegen gewoon de overeenkomende sector en geven het resultaat vrijwel realtime door. De tijd om een bestand te openen daalt van milliseconden tot microseconden. Daarom voelt een computer met een ssd veel sneller…

Om te beginnen een tip om je wat tijd te besparen: je hoeft dit artikel niet te lezen als je een laptop of mini-pc met een mobiele processor wilt upgraden. Die zitten namelijk al jaren vast op het betreffende moederbord gesoldeerd en kunnen niet worden verwisseld. Als je daarentegen een desktop-pc hebt met een AMD Ryzen of Athlon uit 2017, dan ziet het er goed uit. Als het een Intel-processor is, zijn er maar een paar gevallen waarin je een aanzienlijk snellere processor kunt vinden die op hetzelfde moederbord draait. De ervaring leert dat een processorupgrade een pc alleen merkbaar sneller maakt als de nieuwe processor ten minste 30 procent meer prestaties levert dan zijn voorganger. Dat wordt vrijwel nooit bereikt door alleen maar hogere kloksnelheden, omdat de (turbo) kloksnelheden…

Er zijn nog steeds mobiele computers die je kunt upgraden, zoals gaminglaptops en mobiele workstations met insteekbare geheugen-modules en verwisselbare ssd’s. Helaas is het zo dat hoe compacter en lichter een laptop is, des te minder je hem zult kunnen upgraden. In Apples MacBooks worden alle componenten al jaren op het moederbord vastgesoldeerd, en dat geldt ook voor steeds meer mobiele apparaten met Windows. Zelfs in puur zakelijke laptops wordt soms alleen nog de ssd ingeplugd. De meeste laptops voor gaming en workstations die in het begin genoemd werden, zijn meestal nogal lomp en zwaar – alleen al vanwege de complexere koelsystemen voor de krachtige processors en grafische chips. Aparte poorten voor RAM en ssd maken wat het gewicht betreft dan niet meer veel uit. Losse poorten zitten ook in…

In het verleden ging het in artikelen over het opstarten van Windows vooral over de vraag waarom het zo ontzettend lang duurt. Maar dat probleem lijkt grotendeels te zijn opgelost. Maar toch krijgen we nog regelmatig lezersvragen over waarom op een laptop in het startmenu de optie Sluimerstand staat, maar niet op een desktop-pc. En over het activeren van de hybride stand-bystand, waarom het bestand hiberfil.sys zoveel ruimte op C:\ inneemt en waar dat eigenlijk voor dient, waarom een pc niet vanaf een usb-stick wil opstarten, waarom je niet bij de BIOS-instellingen kunt komen of waarom het bootmenu bij parallelle installaties soms zo laat verschijnt. Dit artikel heeft uiteenlopende tips voor dergelijke vragen – en nog een paar meer. We gaan ervan uit dat je weet wat wordt bedoeld met…

Gamers houden van schermen die in elke gamescène scherpe beelden bieden met hoge refreshrates, korte schakeltijden, een zuivere grijswaardenresolutie en rijke contrasten. Het nadeel: luxe gamingmonitoren zijn duur – vooral die met oledpanels en grotere diagonalen. De Swift PG42UQ uit de ROG-serie (dat staat voor Republic of Gamers) van Asus, een 42-inch monitor met een diagonaal van 1,07 meter en een 4Kresolutie, kost momenteel bijvoorbeeld net iets meer dan 1600 euro. De nog grotere oledmonitoren van Acer, BenQ en LG kosten ook minstens zo’n bedrag. Voor hetzelfde geld kun je drie tot vier lcd-monitoren met een diagonaal van 27 inch krijgen die gericht zijn op gaming – en smart tv’s met 42 inch oledpanels voor rond de 1000 euro. Daarom hebben we van de 42-inch OLED42C27LA getest of hij geschikt…

Het snel even uitproberen van een nieuwe Linux-distributie of het testen van bepaalde instellingen van een Windows-omgeving kan makkelijk door een pc te virtualiseren met software zoals VMware Workstation of Oracle VirtualBox. Daarmee simuleer je de hardware van een pc in een eigen omgeving, waarbinnen je een besturingssysteem installeert. Alle aanroepen van dat besturingssysteem naar de (virtuele) hardware, zoals netwerk-en usb-poorten, worden door de virtualisatiesoftware omgezet naar aanroepen van de echte hardware. Het voordeel van een virtuele machine is dat je bijvoorbeeld een Linux-distributie kunt uitproberen zonder dat je daar meteen een aparte pc voor hoeft te reserveren of er systeemresources op je eigen systeem voor moet opofferen. Je kunt zo’n virtuele machine daarbij gescheiden houden van de rest van je netwerk, zodat je ook geen risico loopt malware te…

Normaal gesproken begint een praktische handleiding voor een smarthome-bediening met een probleemstelling, daar worden wat bij elkaar klik-recepten bij gegeven voor het oplossen ervan en dan is het al snel klaar. En inderdaad, dit artikel bestaat grotendeels uit stukken over het configureren van de Fritzbox-services MyFritz en pushmails, inclusief enkele speciale functies voor smarthome-bediening in interactie met AVM’s nieuwe Fritz Smart Gateway. Maar sinds Amazon, Apple, Google, Samsung en vele andere bedrijven met de universele standaard Matter een einde willen maken aan het jarenlange geklungel van smarthome-technologie, is het een populair onderwerp geworden. Matter zou Apples Home-Kit, Googles Nest, Zigbee en Bluetooth en andere smarthome-systemen moeten verenigen, waardoor het eenvoudiger wordt om de verschillende apparaten te selecteren, in te stellen en te bedienen. Tot nu toe is er echter niemand…

Apple heeft lange tijd geweigerd om klanten originele reserveonderdelen voor iPhones of iMacs te leveren. Als je zelf reparaties wilde uitvoeren, moest je het doen met replica’s van externe leveranciers of afgedankte gebruikte onderdelen van hobbyisten. Met het Self Service Repair-programma dat in 2022 werd geïntroduceerd maakte Apple een ommezwaai nadat het sinds 2019 al onderdelen leverde aan onafhankelijke reparateurs. Via de Zelfservice-reparatiewinkel van het bedrijf Service Parts Or Tools (kortweg Spot) bestelden we voor 99 euro een accu en schroevenset voor een iPhone 12 Pro. Je krijgt meteen te zien wat je nog voor je vervangen onderdelen terugkrijgt als je die terugstuurt – daarmee komt de prijs op een kleine 52 euro uit. Maar dan ben je er nog niet want er is speciaal gereedschap nodig, dus vroegen we…

Even snel het volume van de Spotify-achtergrondmuziek wijzigen, de luidsprekers muten vanwege een binnenkomend gesprek of de YouTube-video pauzeren − veel toetsenborden hebben daar mediabedieningsknoppen voor. Vaak zijn dat echter geen aparte knoppen en regelaars, maar slechts tweede of derde functies van functietoetsen, die op dat moment moeilijk te vinden zijn en onhandig in het gebruik. Het is handiger om van de muis een mediabedieningsapparaat te maken. Volumeregeling via het scrollwiel, starten/pauzeren, muten en van titel wisselen met de muisknoppen. De on-board tools van Windows bieden dat niet, maar de freeware tool X-Mouse Button Control (afgekort XMBC) wel. Het configureren ervan is niet helemaal vanzelfsprekend, maar is met de onderstaande instructies snel te doen. Het doel: alle muisknoppen en het scrollwiel werken in eerste instantie zoals gebruikelijk bij alle toepassingen.…

Gratis streamings-dienst NASA+ Ruimtevaartorganisatie NASA heeft al een eigen tvkanaal en een goedgevuld populair YouTube-kanaal (ruim 11 miljoen abonnees), maar daar komt heel verrassend nog wat leuks bij: NASA heeft namelijk de gratis streamingdienst NASA+ aangekondigd. De nieuwe streamingdienst gaat niets kosten, bevat ook geen reclame en de content is ook geschikt voor jeugdige kijkers. De streamingdienst NASA+ biedt toegang tot NASA’s eigen (nieuwe) series en de live coverage van lanceringen. NASA+ wordt later dit jaar beschikbaar gemaakt via de browser, iOS en Android via de nieuwe NASA-app, en wordt beschikbaar op de populaire streamingapparaten als Apple TV, Fire TV en Rokuapparaten. NASA is tegelijkertijd druk aan het sleutelen aan zijn website om alle beschikbare informatie en pagina’s handiger met elkaar te koppelen en om de navigatie en het zoeken…

Medio juni kondigde Red Hat aan dat het de broncode voor Red Hat Enter prise Linux (RHEL) niet langer openbaar zou maken. RHEL is gericht op zakelijke klanten en meestal beschikbaar in het kader van betaalde support contracten. De broncodes van bepaalde RHEL-versies zullen voortaan alleen beschikbaar zijn via het klantenportaal en niet langer afzonderlijk openbaar worden gemaakt als uitgepakte bronpakketten (Source RPM, SRPM), zo kondigde de IBM-dochter aan in een blogpost. Vanaf nu is CentOS Stream de enige openbare bron voor RHEL-gerelateerde broncode. Pikant detail: oorspronkelijk was het niet eens de bedoeling om dit besluit publiekelijk te communiceren, vertelde een ontwikkelaar van Red Hat in een interview. Sindsdien zijn de acties van Red Hat het onderwerp van voortdurende discussie in de opensource-gemeenschap. Er is veel beroering omdat het bedrijf…

Intel trekt de riem aan Na het afstoten van de productie van moederborden voor consumenten en de netwerk-, cryptomining-en serverdivisies, kondigde Intel in juli aan ook te stoppen met zijn laatste belangrijke afdeling voor consumenten-producten: de zogenaamde NUC’s. Nog geen week later maakte de Taiwanese pcfabrikant Asus bekend de productie, verkoop en ondersteuning van de huidige NUC’s met Intel Core-i processors van de 10e tot 13e generatie over te nemen. Daarnaast mag Asus zijn eigen mini-pc’s en barebones ontwikkelen onder de naam NUC. Het bedrijf zal daarvoor een eigen business unit met als naam ‘Asus NUC BU’ oprichten. Intel heeft hiervoor een niet-exclusieve licentieovereenkomst gesloten met Asus. Het is dus mogelijk dat ook andere fabrikanten een soortgelijke overeenkomst met de chipfabrikant zullen sluiten. Andere fabrikanten van mini-pc’s en barebones met…

KNUTSELKUBUS ▹ kck.st/3qSn361 • vanaf € 88 De ioCube is een kleine kubus die compatibel is met het Arduino-platform en Blockly-platform om jong en oud kennis te laten maken met programmeren, IoT en andere creatieve knutselprojecten. De frames van de kubusjes klikken magnetisch aan elkaar en elke kubus is zonder soldeerwerk in elkaar te zetten. Om meerdere kubussen met elkaar te laten communiceren is een IR-module vereist. Er zijn nog diverse andere modules voor de kubus beschikbaar, van een energievoorziening en 8x8-ledscherm tot een RGB-controller, rangefinder (laser), motor en Bluetooth Low Energy en wifi. Elke kubus meet 7 bij 7 bij 7 centimeter en weegt 66 gram. De energievoorziening wordt geregeld met drie stuks AAA-batterijen, en een ESP32 C3 zorgt voor het rekenwerk. 3D-VIRTUEEL ▹ kck.st/42OlV0y • vanaf € 1370…

BALDUR’S GATE 3 ▹ Larian Studios • vanaf € 60 • Windows, macOS, PS5 Vanwege de titel van deze game zou je een directe opvolger voor de iconische Baldur’s Gate 1 en 2 verwachten. Maar afgezien van de naam en de setting heeft Baldur’s Gate 3 (BG3) daar weinig mee te maken en is de gameplay heel anders. Fans van die oude roleplaying games moeten BG3 zien als een nieuw avontuur. Je komt bij bewustzijn aan boord van een vliegend, levend schip van kwaadaardige mind flayers, die een van hun larven in je hersenpan hebben ingebracht. Die larve zal je in een mind flayer veranderen, maar geeft je ook speciale krachten. Het levende schip met zijn gigantische tentakels stort neer na een episch gevecht met drakenrijders en dan begint het…

Als je de gegevensdrager wilt vervangen waar Windows op geïnstalleerd staat, is het niet voldoende om zomaar alle bestanden te kopiëren. Dat komt enerzijds omdat Windows som mige systeembestanden over andere partities verdeelt die je niet in Verkenner ziet en anderzijds omdat je sommige bestanden en mappen om veiligheidsredenen niet eens met administratorrechten mag openen of omdat ze momenteel exclusief door een toepassing gebruikt worden. Gelukkig zijn er speciale tools die deze taak wel aankunnen – tenminste voor standaardsituaties waarbij de manier waarop de gegevensdrager op de pc is aangesloten onveranderd blijft. Het gaat echter mis bij ongebruikelijke configuraties, schijven die met BitLocker zijn versleuteld, Windows-installaties die te corrupt zijn geraakt of in situaties waarbij er meerdere besturingssystemen naast elkaar geïnstalleerd staan. We gebruiken dan vaak ons c’trescue-Windows, dat je…

Wanneer het werkgeheugen – het RAM – helemaal vol is, moet een computer trucs uithalen en reageert daardoor trager. Hoeveel werkgeheugen een pc nodig heeft varieert per situatie, dat hangt af van de software die wordt uitgevoerd en de manier waarop de pc wordt gebruikt. Windows onthult het huidige RAM-niveau binnen enkele seconden in het Taakbeheer, dat je met Ctrl+Shift+Esc opent (zie ook het eerste artikel). Als je slechts met één toepassing in de volledige schermmodus werkt, zal 4 GB nog voldoende zijn. Voor moderne Windows-computers raden we echter minimaal 8 GB aan – liever nog 16 GB. Er zullen maar weinig gebruikers zijn die 32 GB of meer nodig hebben. In de meeste desktopcomputers zitten verwisselbare Dual-Inline Memory Modules (DIMM’s). In mini-pc’s en laptops zit het kleinere Small Outline…

De al zo vaak doodverklaarde printer is als typisch pc-randapparaat nog altijd springlevend. En dat niet alleen op kantoor en als gezinsprinter. Bij de trend tot thuiswerken sprong de vraag naar all-in-one apparaten omhoog. Ondertussen zijn ook nieuwe modellen weer goed leverbaar. Als je een printer wilt kopen, ga je vaak uit van je eigen ervaringen (‘met mijn oude Officejet heb ik nooit problemen gehad’) of de adviezen van anderen (‘Voor zakelijk gebruik zijn laserprinters een must’). Veel impulsaankopen van aanbiedingen bij de elektronicawinkel (‘All-in-one merkprinter voor slechts 79,95 euro zolang de voorraad strekt’) leiden tot slechte ervaringen. Bij het installeren moet je al met een muisklik akkoord gaat dat je alleen originele patronen gebruikt en niet zonder internetverbinding gaat printen. Wanneer dan na slechts 50 pagina’s de meegeleverde patronen…

Of het nu een Casio, Sharp of Texas Instruments is: in één opzicht doet elke rekenmachine, hoe goed ook, onder voor software. Je kunt waarden snel, makkelijk en foutloos uitwisselen tussen een ekenprogramma en andere software door te kopiëren en plakken. Bovendien hoef je niet in allerlei lades te zoeken om even iets snel uit te rekenen – één klik is genoeg om de toepassing te starten. Soms zit je gewoon al in een programma dat iets voor je kan uitrekenen. Dan is het goed om te weten hoe je zo snel mogelijk bij de rekenfunctie komt en wat die wel en niet kan. In dit artikel geven we een overzicht van de vele manieren om daar te komen. En passant leer je welke rekenmachines het meest geschikt zijn voor…

State-of-the-art, snelle grafische kaarten voor gaming onder de 300 euro vind je al lang niet meer, de recente adviesprijzen liggen een flink stuk hoger. Kaarten onder die prijsgrens waren outdated en kwamen niet overeen met de huidige standaarden op het gebied van efficiëntie, codec-ondersteuning en gaming-opties. De huidige Nvidia-en AMD GeForce RTX 4000-en Radeon RX 7000-series liggen juist mijlenver voor qua prijs en prestaties. Eind mei werden dan ook binnen een paar dagen zowel de GeForce RTX 4060 Ti als de Radeon RX 7600 gelanceerd, waarvan de laatste in ieder geval op de grens van 300 euro zit. De GeForce RTX 4060 Ti is met 450 euro aanzienlijk duurder, maar ondanks het prijsverschil hebben de twee kaarten meer gemeen dan je op het eerste gezicht zou vermoeden: 8 GB aan…

Het ontwikkelen en produceren van processors en andere microchips is een proces met vele stappen waarvan er veel worden uitbesteed. Tijdens dat proces bestaat het risico dat een toeleverancier of andere dienstverlener trojans of achterdeurtjes in de chip introduceert. In een gezamenlijk project onderzocht een groep experts nieuw gefabriceerde microchips met een rasterelektronenmicroscoop en detecteerde manipulaties door de ondezochte chips te vergelijken met de originele blauwdrukken [1]. Het onderzoek werd uitgevoerd door de Ruhr Universiteit Bochum (RUB) en het Max Planck Instituut voor Veiligheid en Privacy (MPI-SP). “Het goede nieuws is dat zelfs de meest minimale veranderingen tussen het chipontwerp en de gefabriceerde hardware op die manier gedetecteerd kunnen worden,” zegt Steffen Becker van de RUB. Hardware-trojans die iemand in het traject naar de chipfabriek of tijdens de productie toevoegt…

Goede Wi-Fi is onmisbaar tegenwoordig. Het moet niet alleen snel zijn, maar ook overal in huis goed werken – je wilt tenslotte niet met het hele gezin op een kluitje vlakbij de router moeten zitten om fatsoenlijk te kunnen internetten. Als je thuis aan het werk bent, terwijl je kinderen hun huiswerk maken of gamen en iemand een film aan het streamen is, dan moet dat overal in huis goed kunnen. Anders zal dat tot onnodige ruzies en irritatie leiden. Gelukkig zijn er manieren om overal in huis snelle Wi-Fi te hebben. DE ROUTER Optimaal internet in huis begint bij de router. Je hebt niets aan de snelste verbinding als de router deze niet goed en snel aan de apparaten in huis kan doorgeven. Als je bij je internetaansluiting een…

Te oud, te traag, te weinig ruimte – er zijn altijd meer dan genoeg redenen of oorzaken om een Windows-pc of op zijn minst de interne gegevensdrager te vervangen door een nieuwe – zie ook het thema over het upgraden van oude pc’s en laptops in deze c’t vanaf pagina 32. Het is gelukkig mogelijk om je Windows-installatie te blijven gebruiken die je al jarenlang naar tevredenheid gebruikt. Je maakt gewoon een kopie die je naar de nieuwe hardware overzet. Ons back-upscript c’t-WIMage heeft zichzelf voor dat doel bewezen. Daarmee maak je een kopie van je volledige Windows-installatie (ongeacht of het Windows 8.1, 10 of de meest recente 11-versie is), compleet met je persoonlijke bestanden, toepassingen en instellingen, en alle speciale NTFS-functies zoals toegangsrechten, EFS-bestandsversleuteling, reparse-points enzovoort. Bij het maken…

Een complete REST-API met gesimuleerde data in minder dan 30 seconden? Volgens het opensource project JSON Server kan dat. Nog voordat de collega’s van de back-end-ontwikkeling één regel code hebben geschreven, kunnen web-en app-ontwikkelaars beginnen met programmeren met een gesimuleerde API – in ontwikkelaarskringen wordt dat proces mocking genoemd. Een mocked-API leent zich ook voor geautomatiseerde tests. JSON Server is een mocking-server die gespecialiseerd is in REST-API’s. Dat zijn webinterfaces geba- seerd op het HTTP-protocol. HTTP-opdrachten worden gebruikt om te beslissen wat er met een bron moet gebeuren: POST maakt een object aan, PUT werkt het bij en DELETE verwijdert het. Die opdrachten zijn onafhankelijk van elkaar (stateless). Afhankelijk van of de actie succesvol was, rapporteert de server een HTTP-statuscode terug. We hebben ooit al een gedetailleerde inleiding tot…

Crucial X9 & X10 Pro portable ssd’s Crucial komt met twee nieuwe vlotte externe ssd’s. De X9 Pro is een USB 3.2 Gen 2-variant (10 Gbit/s) die lees-en schrijfsnelheden van 1050 MB/s moet halen. De X10 Pro doet daar nog een schepje bovenop met USB 3.2 Gen 2x2 (20 Gbit/s) en een leessnelheid van 2100 MB/s plus een schrijfsnelheid van 2000 MB/s. De ssd’s gebruiken de Silicon Motion SM2320-controller. De X9 Pro is grijs van kleur, de X10 Pro is zwart. De Crucial ssd’s zijn zeer compact met een formaat van 65 bij 50 mm: je stopt ze makkelijk weg in een broekzak. De X9 Pro weegt slechts 38 gram en de X10 Pro, die iets meer koeling biedt, weegt 42 gram. De behuizingen zijn van geano-diseerd aluminium wat netjes…

Er zijn 15 jaren verstreken sinds het vierde deel van de Indiana Jones-films, om nog maar te zwijgen hoe ver het eerste deel alweer achter ons ligt. Het vijfde deel, Indiana Jones and the Dial of Destiny, moet de filmreeks met Harrison Ford in de hoofdrol eindelijk afsluiten. Het begint met een setting in 1944, zo’n zes jaar na de gebeurtenissen van Indiana Jones and the Last Crusade, het derde deel van de serie uit 1989. Harrison Ford, geboren in 1942, was tijdens het filmen in juni 2021 al bijna 80 jaar oud. Op het witte doek vecht hij echter een klein half uur tegen de nazi’s als de 35-jarige Indy. Disney gebruikte zijn zelfontwikkelde AI FRAN (face re-aging network) om de acteur digitaal te verjongen met meer dan de…

Met een c’t abonnement krijg je: • Uitgebreide onafhankelijke tests, diepgaande achtergronden en workshops op niveau • Verrassende onderwerpen om je kennis te verbreden • Toegang tot de digitale versies en pdf’s om te archiveren Ontvang 10x c’t magazine van €85,-voor €55,- Abonneer je nu via www.ct.nl/abo of bel naar +31 (0)24 2027 825 Inclusief de c’t app met digitale editie! Deze actie is geldig t/m 3 oktober 2023 of zo lang de voorraad strekt. Je abonneert tot wederopzegging en voor ten minste de actieperiode van 10 nummers. Na afloop van de actieperiode geldt de reguliere abonnementsprijs en is het abonnement per kwartaal opzegbaar. Opzeggen is heel eenvoudig en kan via onze klantenservice.…

Is de grafische kaart van je pc niet in staat om het nieuwe ultra-hd-scherm op 60 hertz aan te sturen? Kun je bij je langverwachte favoriete game de afzonderlijke frames tellen? Of claimt die leuke AI-toepassing dat je grafische kaart te weinig geheugen heeft of zelfs incompatibel is? Tijd om na te denken over een upgrade. Een van de belangrijkste criteria bij het upgraden is meestal de leeftijd van de pc. Als hij meer dan 10 jaar oud is, is een dure grafische kaart nooit echt de moeite waard. Als hij jonger is, moet je eerst controleren of de pc een vrij PCI-Express-slot heeft met 16 lanes – het langste formaat. Of dat versie 2.0, 3.0 of 4.0 is, maakt voor de compatibiliteit niet uit. Zelfs versie 3.0 is al…

Je hebt waarschijnlijk nog nooit echt nagedacht over het afsluiten van Windows. En dat is begrijpelijk, maar het kan toch de moeite waard zijn. Windows kan namelijk niet alleen afsluiten, maar ook op verschillende manieren in slaap gaan – elk met zijn eigen voor-en nadelen. Welke je kiest bepaalt onder andere hoeveel energie de pc nog verbruikt als hij zogenaamd uitgeschakeld is, hoe lang het de volgende keer duurt voordat alles weer gebruiksklaar is, of je voor het booten van een antivirus-stick of c’t-rescue-Windows en dergelijke eerst nog hindernissen uit de weg moet ruimen en nog veel meer. Dit artikel gaat over de verschillende opties voor het afsluiten van Windows, in het volgende artikel staan ook nog veel tips en trucs. Laten we om te beginnen eerst eens kort beschrijven…

De Universal Serial Bus (USB) brengt een dataverbinding tot stand tussen een computer (host) en een randapparaat of hub. De apparaten zijn ook elektrisch met elkaar verbonden om de usb-apparaten van stroom te voorzien. Zowel de data-als de voedingslijnen brengen elektrische verbindingen tot stand. Dat wordt galvanische koppeling genoemd. Usb-isolatoren scheiden deze laatste en geven de data door, maar geen stroom. Dat is praktisch en soms zelfs noodzakelijk voor speciale toepassingen zoals meetinstrumenten en medische apparaten. We hebben drie verschillend opgebouwde usbisolatoren voor USB 1.1, USB 2.0 en USB 3.0 (ook bekend als USB 3.2 Gen 1) in ons laboratorium getest en hun technische opbouw onderzocht. Daarbij kwamen een paar onverwachte verrassingen aan het licht. WAAROM SCHEIDEN Veel winkels adverteren met usb-isolatoren om interferentie met usb-audioapparaten met analoge uitgangen te…

Aan de basis van het ecosysteem liggen de zakelijke NAS-systemen van Synology. Het aanbod is erg gevarieerd, van een compact model met Intel Celeron-processor tot krachtige rackservers met Xeon-processors en tot wel 60 SASbays of flash-only modellen voor maximale I/O-performance. De scalable SA-modellen zijn zelfs te koppelen voor nog meer opslagcapaciteit of snelheid. Voor het MKB is er ook ruime keuze uit tussenliggende modellen met bijvoorbeeld 6, 8 of 12 bays. Het uitgebreide besturingssysteem DSM 7.0 maakt de NAS-systemen breed inzetbaar, niet alleen voor taken als opslag en back-up, maar bijvoorbeeld ook voor virtualisatie. Ongeacht of je meer behoefte hebt aan opslag, rekenkracht of beide, er is wel een bijpassend NAS-model te vinden. Speciaal voor videobewaking biedt de NVR-serie bovendien AI-beeldverwerking en extra inbegrepen licenties voor Synology’s Surveillance Station. PASSENDE…

Al vrij snel na de release kon Midjourneys generatieve AI bijna fotorealistische afbeeldingen genereren die alleen een getraind oog kon ontmaskeren als kunstmatige producten. Midjourney V5 is getraind met ongeveer vijf miljard datasets en is nu de meest uitgebreide, vrij beschikbare beeldgenerator. Het heeft nog wat kinderziektes, zoals onnatuurlijk uitziende handen en gezichten, achter zich gelaten – reden genoeg om eens goed te kijken hoe je er de best mogelijke resultaten uit kunt halen. De Midjourney-AI bevat een schat aan culturele kennis die veel verder gaat dan fotorealistische weergave. Hij is in staat om een ongeëvenaarde diversiteit aan artistieke stijlen weer te geven. Om die schat te lichten en om te zetten in indrukwekkende afbeeldingen, is het niet genoeg om beeldende zinnen als ‘een zeilschip voor een palmeiland bij zonsondergang’…

Met de Fritzbox-uitbreiding Fritz Smart Gateway wil AVM zich mengen in de Zigbee-markt. Daarmee krijgen gebruikers de beschikking over een veel groter scala aan smarthome-apparaten dan nu beschikbaar is op DECT-basis. AVM vermeldt 56 Zigbee-lampen en 10 Zigbee-contactdozen in zijn compatibiliteitslijst. Bij onze test werkten ook andere stopcontacten en stekkerdozen die AVM tot nu toe niet heeft vermeld. Het is echter altijd al mogelijk geweest om Zigbee-apparaten te bedienen op een Fritzbox met goedkope gateways van andere fabrikanten (Philips, Lidl, Ikea enzovoorts). De Smart Gateway is daar niet tegen opgewassen, maar heeft andere troeven: het is ook een extra DECT-gateway die het maximum aantal DECT-clients verdubbelt, via wifi of LAN verbinding maakt met de Fritzbox, een usb-aansluiting heeft voor het opladen van smartphones evenals een uitgebreide integratie met de webinterface…

Naast zijn twee grote broers HTML en CSS is JavaScript een onmisbaar onderdeel geworden van moderne webdevelopment. Het is dan ook geen wonder dat je steeds meer van die taal terugvindt in de substructuur van moderne front-end applicaties. Overmatig gebruik van JavaScript leidt echter tot applicaties met meerdere megabytes aan code, wat ten koste gaat van de uitvoertijd. Of dat altijd verstandig is, staat ter discussie, maar er zijn zeker een aantal zinvolle gebruikssituaties. Wie kan zich vandaag de dag bijvoorbeeld een leven zonder Google Docs of Bing Maps voorstellen? Om de bijzonder rekenintensieve delen van dergelijke toepassingen een duwtje in de rug te geven, is er de taal WebAssembly, die in moderne browsers al geïntegreerd is. We hebben gekeken hoe die tot stand gekomen is, wat hij anders doet…

Het plannen van IT-infrastructuur is de afgelopen jaren veel complexer geworden. Er is een verschuiving geweest naar microservices en het verplaatsen van applicaties naar zogenaamde public clouds zoals AWS, Azure en Google Cloud. Dat betekent dat je niet meer genoeg hebt aan de klassieke definitie van infrastructuur in de vorm van rekenkracht, netwerk en opslag (compute, networking & storage), dat vroeger als een compleet pakket werd afgenomen. Het gevarieerde aanbod van cloudproviders vormt een extra abstractielaag tussen fysieke hardware en toepassingen in containers. Die worden meestal weer aangestuurd door orchestrators zoals Kubernetes en Nomad en hebben ook externe bronnen nodig zoals databases, objectopslag en loadbalancers voor de verdeling van de belasting. Aan die complexe eisen kan in theorie handmatig worden voldaan door een beheerder, die namens het ontwikkelteam de benodigde…