Inhoudsopgave van Editie 5 - 2023 - c't magazine

OpenAI, de start-up achter de AI-chatbot ChatGPT, kondigde onlangs een samenwerking aan met het managementadviesbureau Bain & Company. Die alliantie moet volgens OpenAI ‘duidelijkheid brengen in de steeds langer wordende lijst van potentiële zakelijke toepassingen’ door ‘de technologie van OpenAI te combineren met het uitgebreide inzicht van Bain in bedrijfsstrategie en sociale verantwoordelijkheid’. De eerste klant: Coca-Cola. Als je wat cognitieve dissonantie voelt als je dat leest, ben je waarschijnlijk niet de enige. OpenAI begon in 2015 als een non-profit organisatie, volgens het mission-statement expliciet toegewijd aan het algemeen belang. Het beloofde zijn onderzoek en ontwikkelingen erop te richten dat kunstmatige intelligentie de hele mensheid ten goede zou komen. Het wilde uitdrukkelijk ‘voorkomen dat technologie mensen schaadt of een buitensporige machtsconcentratie teweegbrengt’. In 2019 herlanceerde OpenAI zich vervolgens deels als…

Nieuwe 3D-modellen in Apple Kaarten Apple voorziet zijn kaartenapplicaties al enkele jaren van 3D-modellen van bezienswaardigheden. Dat zijn er steeds meer geworden, en ze worden ook steeds gedetailleerder uitgewerkt. Bij de introductie van de vernieuwde Apple Kaarten twee jaar geleden, waren er ook hier en daar enkele eastereggs te vinden in de vorm van 3D-modellen van beroemde gebouwen. Inmiddels heeft Apple meer van die modellen aan Maps toegevoegd en onlangs voorzien van meer details en ze realistischer gemaakt. Als je geen zin hebt al die modellen handmatig op te zoeken, kun je ook de gratis app Landmarks gebruiken. Deze heeft volgens de ontwikkelaar zo’n 300 van die modellen geïndexeerd en blijft meer toevoegen. Volgens de ontwikkelaars zouden de modellen in Landmarks beter worden weergegeven dan in de Kaarten-app. De app…

De ontwikkelaars van Arc zetten privacy voorop, en browsen moet ook weer een relaxte, overzichtelijke taak worden. In een paar stappen word je klaargestoomd: een account aanmaken, items importeren, favoriete diensten opgeven, en de adblocker inschakelen. Arc zet je favorieten en tabbladen in een zijbalk. Onder je favorieten staan je vastgepinde tabs en je zet tabs vast door ze boven de scheidingslijn te slepen. Tabbladen worden standaard na 12 uur gearchiveerd en zijn doorzoekbaar. Er is ook een split-view voor twee tabs. De browser biedt ook spaces, handig om tabbladen voor werk en privé te scheiden. Met Command+T / het openen van een nieuwe tabblad verschijnt een spotlight-achtig venster, waarin je instellingen kunt openen, een zoekopdracht of url kunt intikken, een tabblad kunt pinnen en meer. Het maken van screenshots…

De nieuwe versie Elementary OS 7, met de codenaam Horus, brengt het systeem en de applicaties op het niveau van Ubuntu 22.04 LTS en vervangt daarmee de verouderde versie uit 2020. Net als bij voorgaande edities is het eerste wat opvalt bij Elementary OS 7 de Pantheon-desktop, die tot in de puntjes is uitgewerkt. De verschillen met de vorige versie zijn echter klein. De focus van deze editie ligt op veranderingen in het AppCenter. De distributie is gratis, bij het downloaden wordt om een vrijwillige bijdrage gevraagd. De elegante Pantheon-desktop heeft enkele belangrijke elementen bovenaan het scherm, zoals het applicatiemenu. De launcher opent belangrijke programma’s in het dock onder in het scherm. Dankzij de herziene pictogrammen ziet de desktop er frisser uit, en ook hun vorm en grootte passen beter…

Met de iCopy-XS van Nikola T. Lab zijn veiligheidstests van RFID-systemen supereenvoudig. Het apparaat leidt je via de kleurendisplay en spraakuitvoer door de meest voorkomende functies, bijvoorbeeld het klonen van RFID-kaarten en NFC-tags. Het apparaat ondersteunt de gebruikelijke RFID-frequenties van 125 en 134 kHz (low frequency) en 13,56 MHz (high frequency, NFC) en kan met zijn 2000mAh-accu meerdere uren werken zonder externe voeding. Het wordt opgeladen via USB-C, dat ook wordt gebruikt voor gegevensuitwisseling met de pc. In de iCopy-XS zit de beproefde RFID-multitool Proxmark3. Terwijl een Proxmark maar zeer beperkt zonder pc te gebruiken is, kun je bij de iCopy-XS de pc rustig thuislaten. Dit komt omdat in de handzame behuizing ook een NanoPi Neo single-board computer zit die de Proxmark aanstuurt. De voorgedefinieerde standaardaanvallen, zoals het inlezen,…

Hardware-keyloggers zijn simpel, maar gevaarlijk. Steek ze tussen een usb-toetsenbord en de computer en ze registreren alle toetsaanslagen − inloggegevens, e-mails en nog veel meer. De Key Croc van Hak5 beheerst deze standaardhack met gemak en stuurt toetsaanslagen zelfs live via wifi door. Maar deze hacking-gadget is meer dan een keylogger. In de onopvallende zwarte behuizing zit een ARM-computer, wat performance betreft vergelijkbaar met een Raspberry Pi, als besturingssysteem dient Debian Linux. Deze mini-pc kan de doelcomputer rechtstreeks aanvallen. Wanneer de Key Croc zich als usb-netwerkkaart voordoet, kan hij zijn slachtoffer met gangbare pentesting-tools via een netwerkverbinding aanvallen. Of hij typt als usb-toetsenbord willekeurige commando’s op de doelcomputer en installeert zo bijvoorbeeld een backdoor. Dat alles is bijzonder gevaarlijk in combinatie met de wifimodule. Deze verstuurt niet alleen de toetsaanslagen…

Op het eerste gezicht ziet de O.MG Cable eruit als een gewone usb-kabel. En ook op het tweede en derde. Maar wanneer je de kabel op de pc aansluit, gebeuren er vreemde dingen: vensters gaan open en dicht, de muiswijzer beweegt vanzelf en de terminal wordt volgegooid met commando’s. De kabel doet zich voor als usb-toetsenbord en - muis, om de computer naar believen aan te sturen. De daarvoor benodigde techniek is klein en geïntegreerd in van de stekkers. Dat is onthutsend omdat je niets ziet aan de kabel en hij ook als gewone usb-kabel werkt. Maar dat is nog niet alles, de kabel kan bovendien zijn eigen wifi opzetten, waarmee een webinterface bereikbaar is. Hierlangs kun je de hacking-gadget configureren en aansturen, en wel met behulp van een simpele…

De hacker-smartwatch D&B Watch van DSTIKE biedt twee gangbare aanvalstechnieken op je pols: wifi-attacks en BadUSB-attacks. De forse, transparante behuizing van plexiglas heeft een groene verlichting en straalt veel hackercharme uit. Het apparaat gaat wifinetwerken te lijf met een deauthentication-attack. Is een netwerk daar niet tegen beveiligd, dan wordt de verbinding van wificlients met het accesspoint verbroken. Dat is niet alleen lastig, maar mogelijk gevaarlijk, want een van internet afgesloten wificamera kan geen inbraak melden. Bovendien bestaat het gevaar dat de aanvaller computers en smartphones na zo’n aanval naar een accesspoint lokt onder zijn controle (evil twin-attack). De Deauth-modus wordt aangestuurd via het superscherpe OLED-display en een wieltje aan de rechter zijde. De firmware komt uit het beproefde GitHub-project ESP8266 Deauther van hacker spacehuhn. De meegeleverde antenne heeft een…

Het sub-GHz radiobereik, dus onder 1 GHz, biedt veel ruimte voor ontdekking. Autosleutels, onderdelen van alarmsystemen, draadloze stekkerschakelaars, elektrische garagedeuropeners en nog veel meer zitten in dit bereik. En niet alles is voldoende beschermd tegen hackers. Als je op zoek wilt naar mogelijke beveiligingsproblemen, kom je met een YARD Stick One goed beslagen ten ijs − YARD staat treffend voor Yet Another Radio Dongle. Het hart van de stick is de CC1111 wireless chip van Texas Instruments, die volgens zijn specificaties ontvangt en zendt op de frequentiebanden 300-348, 391-464 en 782-928 MHz. Je moet het apparaat natuurlijk alleen legaal (met toestemming) gebruiken. Het kleinere broertje van deze TI-chip met identieke radiokarakteristieken wordt ook gebruikt in de Flipper Zero (zie vorige pagina). De wireless stick wordt bestuurd via Python, en voor…

De OpticSpy is een van de meer buitenissige hacking-gadgets. Het apparaat is ontwikkeld om verborgen datatransmissies in lichtgolven op te sporen. In principe zijn lichtbronnen zoals leds geschikt als zogenaamde covert channels, oftewel verborgen transmissiekanalen, om onopvallend allerlei gegevens uit een systeem te smokkelen. Een simpel voorbeeld van gegevensoverdracht door licht zijn infrarode afstandsbedieningen, maar in theorie kan ook de status-led van een router of een slimme lamp gegevens verzenden die een aanvaller op zichtafstand opvangt en decodeert. Je zou het aan de lichtbronnen niet merken, omdat die met zo’n hoge frequentie knipperen, dat het menselijk oog dat niet kan waarnemen. Dit is waar OpticSpy om de hoek komt kijken, zijn fotodiode (BPW21R van Vishay Semiconductors) vangt het licht op en de hacking-gadget probeert eventueel aanwezige gegevens te decoderen.…

Zelfs de ontwikkelaars van OpenAI hadden het grote succes van ChatGPT niet verwacht. Het systeem kan de stormloop nauwelijks aan en houdt gebruikers af omdat de servers overbelast zijn. Zelfs buiten de IT-gemeenschap is de belangstelling groot. Geen wonder dus dat investeerders miljarden in de ontwikkeling pompen om deel uit te maken van de ‘next big thing’. Talloze start-ups zijn aangestoken door de huidige AI-hausse en hopen snel geld te verdienen. Bijna dagelijks duiken er nieuwe websites op die AI-diensten aanbieden tegen maandelijkse abonnementskosten. Gratis tools – als die al goed zijn – worden overbelast, zodat hun servers al snel nauwelijks meer reageren op het enorme aantal verzoeken. Door AI gegenereerde teksten hebben rekentijd nodig, en die is niet gratis: je betaalt ervoor met data of met geld. Aangezien intelligente…

De eind vorig jaar geïntroduceerde Ryzen 7000Xprocessors brachten het nieuwe AM5-platform met DDR5-RAM en PCI Express 5.0. Bovendien leveren de desktop-cpu’s aanzienlijk meer prestaties dan hun voorgangers, maar verbruiken daarbij ook aanzienlijk meer energie. Begin dit jaar heeft AMD het aanbod AM5-processors uitgebreid met goedkopere en zuinigere varianten met 65 watt Thermal Design Power (TDP). Die omvatten de Ryzen 5 7600 met zes, de Ryzen 7 7700 met acht en de Ryzen 9 7900 met twaalf kernen. De Ryzen 7000-cpu’s zonder X kosten respectievelijk 250, 360 en 480 euro en zijn daarmee circa 20 euro goedkoper dan de reeds beschikbare X-varianten met respectievelijk 105 en 170 watt TDP. In tegenstelling tot bij de krachtige Ryzens, levert AMD bij de 65-watt processors geschikte koelers. Voor de Ryzen 7 7700 en Ryzen…

De ARM-processor Rockchip RK3399 wordt al jaren gebruikt op single-board computers als de Banana Pi, NanoPi, Orange Pi, Tinkerboard en Rock Pi. Eind 2022 bracht het Britse bedrijf OKdo in samenwerking met de Chinese fabrikant Radxa de Rock 4 SE op de Europese markt, nadrukkelijk als alternatief voor de slecht verkrijgbare Raspberry Pi 4. De Rock 4 SE – de SE staat voor Special Edition – kost rond de 90 euro en is grotendeels gelijk aan de Radxa Rock Pi 4 Model B met 4 GB RAM, die sinds 2019 te koop is. Het hart ervan is de ARM-SoC Rockchip RK3399-T, een variant van de RK3399. We bestelden een Rock 4 SE bij OKdo en testten hem. PAPIEREN TIJGER De Rock 4 SE heeft dezelfde afmetingen als een Raspberry Pi…

Op de meeste externe media zoals usb-sticks en ssd’s worden gegevens standaard onversleuteld opgeslagen. Sommige worden geleverd met voorgeïnstalleerde cryptosoftware, maar daar moet je vaak voorzichtig mee zijn, want wie weet hoe veilig die tools zijn en op den duur ook zullen blijven. Vele zijn ook uitsluitend beschikbaar voor Windows, waardoor Linux-en Mac OS-gebruikers zelf op zoek moeten naar geschikte programma’s. Een beter idee is om beproefde en populaire software te gebruiken voor encryptie. Twee tools liggen dan met name voor de hand, ten eerste het universele schijfversleutelingsprogramma VeraCrypt en ten tweede Microsofts eigen BitLocker. Deze laatste is de handigste variant, maar komt alleen in aanmerking voor bezitters van Windows-computers − en die hebben dan minstens de Pro-editie nodig om Bit-Locker überhaupt te kunnen instellen. Bovendien hebben sommigen een licht…

Met geprepareerde virtuele machines oefenen echte hackers hun aanvallen, leren ze nieuwe tools kennen en maken ze spelenderwijs en veilig gebruik van beveiligingsgaten. The Necromancer is zo’n machine. Na het betreden van de trai-ningsomgeving kun je je tanden zetten in The Necromancer. Kali Linux fungeert als aanvalsplatform. We hebben beschreven hoe je de omgeving in gebruik neemt in [1]. In tegenstelling tot sommige andere virtuele machines, simuleert Necromancer geen echt scenario, maar volgt het een speelse aanpak. Steeds weer loop je tegen grenzen aan en moet je buiten de kaders denken. Zo leer je veel nieuwe tools en procedures kennen. Je hoeft niet bekend te zijn met CVE-lijsten (Common Vulnerabilities and Exposures) en hoe je beveiligingslekken kunt misbruiken. Necromancer bevat elf zogenaamde flags, vergelijkbaar met controleposten bij een speurtocht, die…

De eenvoudigste manier om bij Gnome shell-extensions te installeren is met de Extension Manager, die je kunt binnenhalen via Flathub. Die app zoekt naar extensions in de extension-repository van het Gnome-project en biedt aan om ze te installeren en beheren. Het enige nadeel: nadat je een extension geïnstalleerd hebt, moet je opnieuw overschakelen van de zoekopdracht naar het tabblad Installed om hem te beheren. Als alternatief kun je extensions installeren via de browser met de website extensions.gnome.org. Om dat te doen, voeg je via het pakketbeheer van je distributie eerst het pakket chrome-gnomeshell of gnome-browser-connector toe evenals de extensie GNOME Shell-Integration in de browser, die de website zelf aanbiedt. Je kunt de instellingen voor de extensions, indien beschikbaar, openen in de Extension Manager-app op het tabblad Installed of in de…

HOBBYPROJECTEN ZONDER RASPBERRY PI Projecten kunnen ook zonder een Raspberry Pi, zeker als je apparaten voor je eigen netwerk wilt bouwen. We kijken naar hardware-alternatieven voor de slecht verkrijgbare Pi en beschrijven vier concrete projecten, van een slimme wificamera tot een OpenWRT-firewall en miniserver. 3D-PRINTEN VOOR IEDEREEN 3D-printers produceren tegen zeer lage kosten individuele onderdelen die nodig zijn voor bijvoorbeeld reparaties. Zonder eigen 3D-printer kun je ook gebruikmaken van de webdiensten van fabrikanten. Maar met je eigen FDM-printer kun je veel meer uitproberen. Lees wat er op dit moment eenvoudig mogelijk is. BOVENDIEN WINDOWS-SLEUTELS UITLEZEN Windows werkt alleen met een bijpassende installatiesleutel. Ons script c’t-Keyfinder leest die sleutel uit, bijvoorbeeld om Windows met de bijbehorende licentie te installeren op een nieuw apparaat. Of voor back-up, inventarisatie of gewoon omdat Microsoft…

Nieuw kanaal voor Windows Insider Programma Het Windows Insider-programma van Microsoft heeft een nieuw kanaal erbij genaamd Canary Channel. Met dit nieuwe kanaal hebben gebruikers nu de keuze uit vier verschillende kanalen om de ontwikkeling van Windows 11 te testen en feedback te geven. Met het nieuwe kanaal kunnen gebruikers instabiele voorlopige builds testen uit de 25000-serie met experimentele functies die mogelijk nooit in Windows worden opgenomen. Gebruikers van het Dev-kanaal die al 25000-builds hebben geïnstalleerd, worden automatisch overgezet naar het Canary-kanaal. Builds zijn niet grondig getest en kunnen problemen veroorzaken. Microsoft raadt daarom aan om ze alleen in een virtuele machine te gebruiken. Het Dev-kanaal is opnieuw gelanceerd als ‘Dev Rebooted’ en biedt momenteel builds uit de 23000-serie. Gebruikers die het Dev-kanaal willen blijven gebruiken, moeten een schone installatie…

De Book S van Xiaomi heeft met 12,4 inch een mooie tussenmaat voor een convertible: groter dan een standaard tablet, maar net een stukje kleiner dan een normale compacte laptop. De behuizing voelt zeer degelijk aan en ziet er keurig afgewerkt en slank uit. Hij weegt 720 gram als je er geen toetsenbord of andere covers aan vastmaakt. We vonden hem puur als tablet net wat te zwaar. Met een cover met steun op de tafel zetten is een betere optie. Standaard krijg je er geen stylus of cover bij meegeleverd – en zelfs geen lader. Wel is er via de Mi-store van Xiaomi soms een actie waarbij accessoires gratis worden bijgeleverd. Het testexemplaar was voorzien van een cover compleet met toetsenbord. Daarmee zet je hem in de gewenste hoek…

Er wordt steeds meer vergaderd tussen deelnemers op kantoor en thuiswerkers. Dan is een audiovoorziening handig waarbij iedereen kan spreken en luisteren tegelijk. Je koppelt de Speak2 van Jabra met de vaste gecombineerde USB-A/C-kabel aan je laptop of pc, waarna hij meteen herkend en geïnstalleerd wordt. De knoppen op de rand dienen voor het volume (witte rand), bluetoothverbinding, muten (rood), het accuniveau (groen) en een Teams-gesprek starten. Met die Teams-knop haal je de interface van Teams naar de voorgrond. Met de Jabra Direct-software kun je niet veel meer dan de Speak2 updaten (de ledring wordt dan paars) en hem een andere systeemnaam geven. De Speak2 55 zorgt met zijn 4 microfoons voor een verstaanbaar geluid zonder dat het blikkerig wordt – mede door de geluidsonderdrukking en stemnormalisatie. De 50mm-luidspreker heeft…

Enkele jaren geleden was Wine de belangrijkste software voor bedrijven en thuisgebruikers die Windows-applicaties op Linux wilden gebruiken. Bovendien was Wine een integraal onderdeel van games die oorspronkelijk voor Windows waren bedoeld, maar nu op Linux draaien. De populariteit van Wine is de afgelopen jaren echter afgenomen door de opkomst van cloudgebaseerde Office-toepassingen. Het Portable Execution-formaat (PE) is de nieuwe standaard geworden voor Windows-programma’s. PE biedt functies zoals kopieerbeveiliging en ondersteuning voor het draaien van x86-applicaties op ARM-cpu’s. Wine 8 oogt een stuk moderner qua interface en heeft de ondersteuning voor WoW (Windows on Windows) verbeterd, waardoor 32-bit programma’s op een 64-bit systeem kunnen draaien – zelfs als er alleen 64-bit bibliotheken op Linux beschikbaar zijn. Wine 8.0 implementeert een verbeterde versie van Direct3D om games te kunnen spelen, en…

Een onderbouw van Ubuntu met de Gnome-desktop klinkt op het eerste gezicht niet spannend, maar verder bewandelt de Linux-distributie Vanilla OS onbekende paden. Belangrijke componenten zoals een universele pakketbeheerder, onveranderlijke systeempartities en transactionele updates bestaan al langer in de Linuxwereld, maar Vanilla OS brengt ze voor het eerst samen in een onderhoudsarm en beginnersvriendelijk pakket. We hebben de eerste stabiele versie van Vanilla OS als gelegenheid genomen om die innovatieve distributie te installeren en eens nader te bekijken. Vanilla OS heeft een eigen installatieprogramma, dat vooral wordt gebruikt om systeembestanden op de schijf te zetten. Bij de test misten we de mogelijkheid om Vanilla OS parallel aan andere besturingssystemen te installeren. De partitioneringswizard biedt alleen de mogelijkheid om de hele harde schijf of ssd te gebruiken. De ontwikkelaars willen dat…

Over de RFID-en NFC-technieken doen verschillende legendes de ronde − de bekendste is dat moderne dieven ze kunnen gebruiken om in het voorbijgaan geld en creditcardgegevens te stelen. De RF Field Detector in sleutelhangerformaat brengt licht in de duisternis. Deze hacking-gadget licht op wanneer hij een actief RFID-apparaat aan het naderen is. Zo kun je snel en eenvoudig controleren of de NFC-interface van de smartphone, en dus mogelijk ook de betaalfunctie, actief is. Het apparaat kan zo ook verstopte RFID-readers opsporen. Daarnaast geeft de RF Field Detector ook antwoord op een belangrijke vraag die onvermijdelijk opduikt wanneer je bijvoorbeeld de beveiliging van een toegangssysteem op de proef wilt stellen: op welke frequentie werkt het systeem? De hacking-gadget maakt onderscheid tussen de gangbare frequenties 125 kHz (low frequency) en 13,56 MHz…

De USB Nugget is klein en schattig. Zijn 3D-geprinte behuizing heeft de vorm van een kattenkop en ook na het inschakelen wordt je op het contrastrijke oled-display door een klein katje begroet. Deze hacking-gadget werkt als rubber ducky, en stuurt dus toetsaanslagen naar de computer, om hem aan te sturen of om malware naar binnen te smokkelen. Voor verbinding met de computer sluit je links een USB-C-kabel aan, die de USB Nugget ook meteen van stroom voorziet. Het display laat niet alleen het katje zien, maar geeft ook een lijst van de opgeslagen scripts weer. Via de stuurknop eronder kun je de scripts selecteren en starten. Zo kun je snel meerdere scripts uitproberen of er eentje uitkiezen die bij het besturingssysteem van de aangesloten computer past. Via een configuratiebestand stel…

Behalve keyloggers die toetsenbordinvoer registreren, zijn er ook screengrabbers, die het videosignaal onderscheppen. Je steekt de Screen Crab tussen de HDMI-bron en het beeldscherm, en hij legt daarna het doorgeluste signaal vast. Daarvoor moet je er eerst wel een microSD-kaart in steken. Deze hacking-gadget maakt naar keuze screenshots of video’s van maximaal 1080p, hogere resoluties dan dat worden omlaag geschaald. De beeldkwaliteit is bruikbaar, geluid geeft hij wel door maar legt hij niet vast. Een pentester zou het apparaat bijvoorbeeld tussen een werk-pc en het bijbehorende beeldscherm plaatsen − of aansluiten op de beamer in de conferentieruimte, om te demonstreren hoe makkelijk interne presentaties te bespioneren zijn. En je hoeft de opnames niet persoonlijk op te halen, want de hacking-gadget heeft wifi (2,4 GHz) en stuurt de bestanden als je…

De Flipper Zero op accupower biedt vele interfaces en kan daarom veel soorten aanvallen uitvoeren, van de klassieke BadUSB-attacks, waarvoor de Flipper zich als usb-toetsenbord voordoet en willekeurige code typt, tot aanvallen op RFID-, infrarood-en draadloze verbindingen. Het zit er allemaal in. Terwijl het gebruik als TV-B-Gone, die alle televisies binnen het infraroodbereik uitschakelt, nog relatief onschuldig is, biedt de CC1101-radiochip (Texas Instruments) van de Flipper al meer mogelijkheden. Daarmee kun je signalen op bepaalde frequentiebanden onder 1GHz ontvangen, vastleggen en zelfs zenden. Hier werken bijvoorbeeld op afstand bedienbare stekkerschakelaars, garagedeuropeners en onderdelen van alarmsysteemnetwerken – maar vaak onvoldoende beschermd. Flipper-gebruikers hebben de meeste ophef veroorzaakt door het op afstand openen van de laadkleppen van Tesla-auto’s. Hiervoor speelden de hackers gewoon een vooraf opgenomen radiosignaal van de Tesla-laadpalen (Superchargers) af.…

De NESDR SMArt v5 maakt je eerste stappen in de wereld van Software Defined Radio (SDR) makkelijk, omdat er voor de zogenaamde RTL-SDR’s een groot aantal ontvangsttools beschikbaar is. Deze eenvoudige en goedkope SDR is onder meer uitgerust met de Realtek RTL2832U-chip en ontvangt radiofrequenties van 100 kHz tot 1,75 GHz. De signaalverwerking van een SDR gebeurt grotendeels door de software die je gebruikt, wat weer betekent dat als je maar de juiste applicatie hebt, je bijna alles kunt ontvangen, demoduleren en decoderen. Voor de eerste verkenningen is bijvoorbeeld het veelzijdige opensourceprogramma SDRangel ideaal, dat niet alleen analoge en digitale radiozenders ontvangt, maar ook gegevens van weersatellieten, vliegtuigen, schepen en nog veel meer. Een pluspunt is dat het programma sinds kort ook onder Android draait. Wanneer de NESDR SMArt v5…

ChatGPT bouwt voort op het GPT-3 taalmodel dat OpenAI al in 2020 ontwikkelde. GPT-3 produceert teksten in vrijwel foutloos Engels en in elke stijl. Het neurale netwerk heeft dat geleerd met behulp van terabytes aan tekst van internet in zogenaamde pre-training – vandaar de P. Daarbij heeft het geleerd zo veel mogelijk in de stijl van de trainingsdata te blijven schrijven – de G. GPT-3 is een transformer-netwerk (de T in de naam), een netwerkstructuur die kort daarvoor werd ontwikkeld met een cruciaal nieuw idee: transformers gebruiken een aandachtmechanisme op elk van hun lagen. Dat mechanisme kan worden gezien als een minimalistisch neuraal netwerk dat leert wat op dat moment niet bij het onderwerp hoort. Via dat mechanisme leren transformers zich te concentreren op specifieke data. Dat maakt het ook…

AI maakt zich op om de wereld van teksten, afbeeldingen en grafieken onherroepelijk te veranderen. Systemen als ChatGPT, Dall-E of Midjourney trainen met miljarden stukken content op het net die toebehoren aan andere mensen of bedrijven. De prangende vraag bij de juridische beoordeling is welke gevolgen dit heeft voor de door de AI geproduceerde content, en wie op zijn beurt rechten op deze content kan doen gelden. Tegenover de snelle technische ontwikkeling staat een auteursrecht dat in wezen pre-digitaal is. De Nederlandse auteurswet (Aw) dateert uit het begin van de 20e eeuw en is de afgelopen jaren herhaal-delijk aangepast aan de eisen van de digitalisering. De Auteurswet beschermt zowel afbeeldingen als schilderijen, films, teksten en foto’s, maar bijvoorbeeld ook mondelinge voordrachten en computer-programma’s. Het probleem van de interpretatie van de…

De Ryzen 7000 brengt niet alleen een herzien platform met een nieuwe cpu-socket, DDR5 RAM en PCI Express 5.0, maar zet ook nieuwe standaarden op het gebied van computerprestaties. Helaas geldt dit ook voor het energieverbruik onder belasting. Een deel van de prestatieverhoging is namelijk het gevolg van de hogere Power Limits. De Ryzen 5000 gingen tot 105 watt Thermal Design Power (TDP) of 142 watt Package Power Tracking (PPT), maar de Ryzen 9 7900X en 7950X kunnen tot 170 watt TDP of 230 watt PPT slikken. Dit maakt alle AM5 moederborden duurder, omdat er krachtigere spanningsconverters nodig zijn [1]. Bovendien kunnen de cpu’s onder volle belasting niet stil worden gekoeld. Als remedie bieden de Ryzen 7000-processors verschillende manieren om hun energieverbruik te verminderen. Op het eerste gezicht is het…

Windows activeert op moderne kantoor-pc’s en laptops automatisch de Bitlockerencryptie voor ssd’s en harde schijven, en op een MacBook kun je FileVault 2 inschakelen. In geval van diefstal of een defect heeft niemand toegang tot de gegevens op de interne massaopslagapparaten, maar voor back-ups of tijdens vervoer worden vaak externe usb-opslagmedia gebruikt, afhankelijk van de hoeveelheid gegevens, sticks, ssd’s of zelfs harde schijven. Bij verlies of diefstal kunnen gevoelige gegevens in verkeerde handen vallen. Daarom moet je gegevens op externe opslagmedia altijd versleutelen. Het is vaak handiger als de gegevensdragers zelf voor versleuteling zorgen. In dit geval moet de gebruiker een pincode invoeren of het opslagmedium op een andere manier ontgrendelen, maar hij hoeft zich geen zorgen te maken over de beveiliging; zelfs als het opslagmedium verloren gaat, zijn de…

Ter voorbereiding op Necromancer hebben we een kleine verzameling virtuele machines (VM’s) samengesteld die je als beginner of herintreder erbij kunt pakken voordat je het tegen de bad guys opneemt. Ze zijn gesorteerd op moeilijkheidsgraad, te beginnen met de makkelijkste. De links naar de VM’s inclusief een stap-voor-stap oplossing zijn te vinden via de link aan het eind. -Basic Pentesting 1 en zijn opvolger Basic Pentesting 2 zitten net zo vol met gaten als een Zwitserse kaas en zijn perfect voor beginners. Je leert de basis en voert eenvoudige aanvallen uit. Er zijn verschillende manieren om rootrechten te krijgen, dus je kunt je even uitleven op de virtuele machines. -De VM QUAOAR is de volgende plek om te beginnen. Deze leert je hoe je typische fouten in haastig opgezette Word-Press-installaties…

Zuiver op tekst gebaseerde shells in een grafisch besturingssysteem zoals Windows bestaan onder de motorkap uit twee programma’s. Enerzijds is er de eigenlijke Opdrachtprompt, PowerShell of een Bash in de Linux-omgeving WSL (Windows Subsystem for Linux). Wat die programma’s gemeen hebben, is dat zij alleen kunnen omgaan met invoer en uitvoer in tekstvorm. Ze begrijpen geen concepten als vensters of een muis. In principe zouden ze ook een fax als front-end kunnen gebruiken. De route naar de grafische interface en dus naar jou als gebruiker wordt geregeld door een tweede programma: een terminalemulatie. Tot voor kort was de console-host (conhost.exe) verantwoordelijk voor die taak onder Windows. Die wordt momenteel vervangen door Windows Terminal, die meer gemak biedt – onder meer door de mogelijkheid om meerdere consolesessies in één venster te…

Intel hardwaar? Intel-baas Pat Gelsinger heeft al meerdere malen gesproken over processors die binnenkort moeten verschijnen, maar die nog niet zijn opgedoken. Zo heeft hij herhaaldelijk bevestigd dat de Core i-14000 Meteor Lake-cpu met meerdere tiles dit jaar moet arriveren. Sommige spotters beweren nu dat Meteor Lake alleen beschikbaar zal zijn als mobiele versie voor laptops en mini-pc’s, dus niet voor moederborden voor desktop-pc’s met de nieuwe LGA 1851-versie. De Thunderbolt 5 met 80 of zelfs 120 Gbit/s die met Meteor Lake wordt verwacht, komt mogelijk pas in 2024 op gang. Ook de vierde generatie Xeon-SP Sapphire Rapids, die op 10 januari officieel gepresenteerd werd, is tot nu toe onzichtbaar. Het is normaal dat serverprocessors niet onmiddellijk na hun lancering in detailhandelzaken of online prijsvergelijkers verschijnen, maar tot nu…

De Linux-tool Flatseal beheert de toegangsrechten van flatpaks en biedt daarmee een grafisch alternatief voor het commando flatpak override. Toepassingen in dat distributie-onafhankelijke formaat zijn eenvoudig te installeren. In het dagelijks leven gaat het echter wel eens mis als de tools geen toegang hebben tot alle benodigde apparaten, partities, het netwerk en bijvoorbeeld bluetooth. De tool Flatseal helpt om specifieke rechten te verlenen of in te trekken voor de programma’s die op die manier geinstalleerd zijn. Op de zijbalk vermeldt Flatseal alle toepassingen die als Flatpak geïnstalleerd zijn. Wil je bijvoorbeeld de videobewerker LosslessCut toegang geven tot video’s in je homedirectory, dan zet je een schakelaar om onder Filesystem. Het is heel handig dat je daarbij specifieke mappen kunt selecteren. Ook de toegang tot de microfoon, webcam of locatie kan…

Er zijn Linux-distributies in overvloed die zijn toegesneden op specifieke use-cases, bijvoorbeeld Kali voor securitychecks en Nobara voor gamers. Ubuntu Studio richt zich op muzikanten en vormgevers. In die multimediadistributie zitten audiotoepassingen zoals het Digital Audio Workstation Ardour, diverse effectenplug-ins, het audiocontrolcenter Studio Controls en de virtuele gitaarversterker Guitarix klaar voor gebruik. Daarnaast zijn er systeeminstellingen die geoptimaliseerd zijn voor audio-opnames en een bridge tussen de geluidsservers PulseAudio en JACK. Dat betekent dat het geluid van desktopapplicaties nog steeds doorkomt wanneer je JACK inschakelt voor audioproducties. CREATIEVE PAKKETTEN Voor de visuele kunsten biedt Ubuntu Studio het 3D grafische pakket Blender, de beeldbewerkingsprogramma’s Krita en Gimp, het videobewerkingsprogramma OpenShot en het multimedia-framework FFmpeg. Als je veel fotografeert, kun je je werk bewerken en beheren met Darktable en Shotwell. Streamers kunnen aan…

De Shark Jack Cable van Hak5 ziet er onschuldig uit. Aan het ene uiteinde zit een RJ45-stekker en aan het andere een USB-C-stekker, daarmee lijkt hij op een usb-netwerkadapter. Maar in werkelijkheid gaat het om een minuscule Linux-computer die gespecialiseerd is in netwerkaanvallen. Als pentester steek je het apparaat in een vrije netwerkaansluiting. Het speelt vervolgens een vooraf gemaakt script af, bijvoorbeeld om het netwerk te onderzoeken en aan te vallen. De USB-C-aansluiting dient niet alleen voor de voeding, maar je kunt de Shark Jack Cable daarlangs ook via een seriële console aansturen. Dat kan bijvoorbeeld met een Android-smartphone en de terminal-app Serial USB Terminal. Als besturingssysteem wordt het compacte router-OS OpenWrt gebruikt. De hardware-uitrusting is minimaal, maar genoeg voor veel toepassingen: een 580 MHz MIPS-processor, 64MB RAM en evenveel…

Bash Bunny is een oude bekende, die we eerder hebben bekeken. Ondertussen is er een nieuwe versie met nieuwe functies, Bash Bunny Mark II. Net als voorheen is de gadget vooral bedoeld voor usb-attacks (BadUSB). Hij doet zich voor als een standaard usb-apparaat, bijvoorbeeld als toetsenbord, netwerkadapter of geheugenstick. Zulke apparaten werken vrijwel overal via plug-and-play. In het geval van een Bash Bunny kan dat fatale gevolgen hebben, want het gaat om een Debian Linux-computer in superklein formaat, die gespecialiseerd is in het hacken van andere computers en het aftappen van gegevens. Door het aanwezige Linux is deze hacking-gadget zeer veelzijdig en met eigen tools uit te breiden. Als pentester kies je via de schuifschakelaar een van twee vooraf ingestelde attack-payloads, je steekt het apparaatje in de doelcomputer en de…

Wifi is altijd al een geliefd doelwit voor hackers. Daarom zit in de gereedschapskist van veel pentesters een WiFi Pineapple van Hak5. Hierbij gaat het om een speciale router die zich bijzonder goed leent voor veiligheidstests. De ondertussen zevende generatie (Mark VII) bevat maar liefst drie wifimodules en evenzoveel antennes. Zo kan het apparaat zich via een module bijvoorbeeld als client aanmelden in een bestaand netwerk, om toegang te hebben tot internet, en gelijktijdig werken als kwaadaardig access point (evil twin) − een van de kerncompetenties. De Pineapple zendt alleen op 2,4 GHz, maar via optionele wifisticks ook in het 5GHz-bereik. De vernieuwde firmware biedt een webinterface met veel functies. Daarlangs zijn diverse standaardaanvallen met maar enkele muisklikken te bereiken, maar je moet wel weten wat je doet. Andere tools…

Lockpickers kunnen met veel handigheid en het juiste gereedschap de beveiligingsmechanismen van mechanische sloten omzeilen − dat is wat je noemt analoog hacken. Lockpicken is een geliefde hobby van hackers en pentesters, en het speelt ook een rol bij de beoordeling van het IT-beveiligingsconcept van een onderneming. Want indringers komen niet alleen vanuit het internet, vaak staan ze gewoon voor de deur van het kantoor of de serverruimte en proberen binnen te komen. Dan moet je de garantie hebben dat sloten ongewenste bezoekers ook echt buiten de deur houden of tenminste lang genoeg bezighouden. Een handig stuk gereedschap voor lockpickers is de Jackknife Pocket Pick Set van Multipick. Hij lijkt op een Zwitsers zakmes en weegt slechts 26 gram. Als je de inbusschroef aan de bovenkant los maakt, kun je…

GreatFET One is een veelzijdige multitool. Hij breidt de computer uit met 100 GPIO-poorten, zoals je die van bijvoorbeeld de Raspberry Pi kent. Maar hij heeft ook twee usb-aansluitingen. Via USB0 sluit je hem aan op de besturende computer en voorzie je hem tegelijkertijd van stroom. Via USB1 sluit je het aan te vallen apparaat aan, bijvoorbeeld een tweede computer. De GreatFET One doet zich vervolgens voor als een willekeurig usb-apparaat en typt bijvoorbeeld zogenaamd als usb-toetsenbord toetsenbordcommando’s in of werkt als een usb-opslagmedium. Aangezien de logica op de aanvalscomputer draait, kun je het gedrag van de Great-FET naar believen programmeren met Python. Daardoor kun je niet alleen via scripts standaardapparaten nabootsen en emuleren, maar ook eigen exotische creaties implementeren. Bovendien kan de hacking-gadget als man-in-the-middle de usb-communicatie van elk…

Draadloze in-ears zijn ware allrounders: ze spelen muziek af, blokkeren of laten naar wens omgevingsgeluiden door en fungeren als microfoon tijdens telefoon-of videogesprekken. De ‘true-wireless’ in-ears hebben hun bedrade tegenhangers allang afgelost. Voor deze test hebben we de premium-modellen van volledig draadloze in-ears in ons testlab gehaald. Er mochten alleen modellen meedoen met actieve ruisonderdrukking (ANC) en met een transparantiemodus, waarmee je naar wens ook omgevingsgeluiden doorlaat. Aangezien de gehoorgang afgesloten moet zijn voor effectieve noisecancelling, hebben we apparaten geselecteerd die het oor afsluiten met schuim of siliconen opzetstukjes. We hebben de topmodellen van smartphonefabrikanten Apple, Google en Huawei vergeleken met die van audiospecialisten Audio Technica, Beyerdynamic, Bose, Edifier, Jabra, Sennheiser en Yamaha. Sony’s WF-1000XM4 bereikte ons te laat om mee te nemen in de test. PLASTIC FANTASTIC Alle in-ears…

Soms wil je net even wat meer SATA-poorten voor extra harde schijven of ssd’s. Als er nog ruimte is in de behuizing en de voeding voldoende power levert, is er nauwelijks reden dat niet te doen. Het hebben van veel SATA-poorten is ook interessant voor een zelfbouw-NAS of een thuisserver. Voor deze test haalden we PCIe-uitbreidingskaarten in huis met twee, vier, zes of tien SATA-poorten. Er zijn ook kaarten met twintig SATA-poorten, maar die hebben we achterwege gelaten: een gemiddelde pc-kast biedt daar de ruimte niet voor. Opgenomen in deze test zijn de MZHOU 2SATA M.2 M.2-adapter met twee poorten, de Delock 90382 met vier poorten, de 10Gtek PCIe SATA X4 Card met zes poorten en de MZHOU PCI-E SATA Expansion Card en de Startech PCIe SATA Expansion Card met…

Beveiligingsonderzoeker Matthias Deeg heeft al eens enkele kwetsbaarheden in usb-media ontdekt, onder andere bij sticks van Verbatim. Hij beschrijft hieronder vanuit het ik-perspectief hoe hij een product doorgaans analyseert, met als voorbeeld de versleutelde usb-media uit het voorgaande artikel. Enkele van de genoemde tools vind je via de link bij het eind van dit artikel. Eind 2022 ontving ik een pakket met drie portable opslagmedia, die volgens de fabrikanten een veilige en versleutelde dataopslag waarborgen en bovendien alleen bevoegde personen toegang geven tot de beveiligde gegevens in leesbare tekst: de usbhdd Apricorn Aegis Padlock, usb-ssd Samsung Portable SSD T7 Touch en de usb-stick DataLocker Sentry K350. Voor de versleuteling gebruiken alle drie de apparaten de encryptiestandaard Advanced Encryption Standard (AES) met een sleutellengte van 256 bit, die, juist toegepast, als…

Na onze bouwvoorstellen voor de optimale pc in c’t 3/2022 ontvingen we veel feedback. Sommige lezers misten een kantoorcomputer die minder ruimte inneemt en die goedkoper is in de aanschaf. Natuurlijk moet hij ook stil en zuinig werken. In tegenstelling tot de meeste mini-pc-barebones met vastgesoldeerde processors, biedt onze Ryzen-mini meer vrijheid bij het samenstellen. Dankzij de AM4-socket accepteert hij Ryzen 4000G-en 5000G-processors met maximaal acht cores en is er genoeg ruimte voor twee optionele 2,5-inch schijven en een tweede M.2-ssd. Dat maakt hem niet alleen geschikt als goedkope typemachine, maar ook als mediacenter of miniserver. AMD OF INTEL? Er zijn maar een paar barebones in dit miniformaat die aan die specificaties voldoen. Asrock biedt twee geschikte modellen: de DeskMini B660 met de LGA1700-socket voor Core i-cpu’s van de 12e…

Na lang wachten prijkt de nieuwe grote monitor op je bureau en heb je eindelijk genoeg ruimte voor al je Linux-vensters. Maar meer pixels alleen lossen niet alle problemen op – en creëren zelfs nieuwe, want Gnome helpt je nauwelijks om vensters efficiënt te verdelen over een groot schermoppervlak. Er is wel een snapping-tool die de venstergrootte automatisch aanpast. Maar terwijl Windows en KDE Plasma vensters ook verkleinen tot een kwart van het schermoppervlak, kan Gnome ze alleen naar een van de twee helften verplaatsen. Met de juiste hulpmiddelen ziet de Gnomedesktop ook met een groot schermoppervlak er mooi uit. In sommige situaties kunnen de tools die anders goed werk leveren echter in de weg zitten. Daarom noemen we in dit artikel handige instellingen en praktische uitbreidingen voor zeer grote…

Naarmate de tijd vordert is je thuis-of kantoornetwerk waarschijnlijk mee gevorderd. Daar waar eerst een enkele router met wat netwerkpoorten nog voldoende was voor al je bekabelde apparaten, kwamen daar al snel de eerste switches en accesspoints bij, die op een gegeven moment ook nog mesh ondersteunden. Het wordt dan steeds lastiger het overzicht te bewaren hoe de infrastructuur nou precies in elkaar zit. Met een beetje goed documenteren is dat wel bij te houden – maar bij dat documenteren stokt het vaak. Als alles gewoon werkt is dat allemaal niet zo erg, maar dat wordt een probleem als alles (opeens) niet meer gewoon werkt. Waar in de netwerkinfrastructuur zit dan het probleem? Je kunt aan de knipperende lampjes op de switches en apparaten nog wel zien of er signaal…