Inhoudsopgave van Editie 10 - 2022 - c't magazine

Bubbel-wereld Vroeger haalde je brood bij de bakker, zuivel bij de melkboer en groente bij de groenteman. Hier kwam de klad in toen er grutters en later supermarkten kwamen: daar kon je alles op één adres krijgen. Supermarktketens wilden alle producten zo goedkoop mogelijk verkopen om je te lokken, en dus zo goedkoop mogelijk inkopen en (laten) produceren. Met als bonus zegels of dierenplaatjes sparen. Op internet zie je een vergelijkbare ontwikkeling. Eerst waren er verschillende kleine webshops voor van alles en nog wat. Dat werd toen gecentraliseerd door portals als Bol.com en Amazon. Daar waar je eerst alleen boeken kon bestellen, kun je nu zowat alles direct of indirect kopen – en spaar je voor gratis punten voor korting op latere bestellingen. Die ontwikkeling zet zich op meerdere vlakken…

eBlocker virtueel Je kon de adblocker eBlocker installeren op een Raspberry Pi of Banana Pi (zie c’t 12/2020 op pagina 138), maar eBlockerOS kan nu ook als een virtuele machine draaien. Je kunt op de website van eBlocker een ova-bestand van ongeveer 1,3 GB downloaden, dat geschikt is voor het virtualisatieprogramma VirtualBox van Oracle, en dat bestand in VirtualBox importeren als appliance. Je moet de instellingen van de virtuele machine eerst nog even aanpassen door bij Netwerk in ieder geval ‘Netwerkadapter inschakelen’ te activeren en die te koppelen aan de ‘Bridged adapter’. Als de virtuele machine draait, kun je hem niet benaderen via een login, maar via de webinterface. Daar kun je het verdere configuratieproces mee afhandelen. Het is ook mogelijk het ova-bestand als virtuele machine te importeren op een…

Het is moeilijk voor te stellen hoe wij als maatschappij de pandemie hadden aangepakt als deze 25 jaar geleden had plaatsgevonden. Thuiswerken zoals we dat de afgelopen jaren hebben gedaan, was technisch gezien niet mogelijk geweest, en voor een gemiddeld huishouden zou iedereen zijn beurt moeten afwachten om – op rantsoen – achter de computer te mogen zitten. Tijdens de verschillende lockdowns zou je alleen telefonisch anderen kunnen spreken. En bij gebrek aan streamingdiensten zouden videotheken gouden tijden hebben gekend en hadden we waarschijnlijk nu nog grotere cden dvd-collecties gehad die ergens op zolder liggen te verstoffen. SPOTIFY IN DE NEGENTIENDE EEUW Verrassend genoeg stamt de eerste streamingservice niet uit het begin van deze eeuw, maar uit het eind van de negentiende eeuw. In 1881 werd de zogenaamde Théâtrophone in…

De Tado Slimme Aircobediening moet in het zicht van de airco worden geplaatst en kan de originele infrarood afstandsbediening vervangen. Dat werkt in principe met elke afstandsbediening die een display heeft waarop behalve de temperatuur ook instellingen zoals de koel-/verwarmingsmodus worden getoond. Plakstrips voor het vrij platte, afgeronde kastje zijn bijgeleverd, maar ophangopeningen ontbreken. Via de bijgeleverde 1,85 meter lange usb-kabel en adapter voorzie je de Tado van energie en via wifi kan hij communiceren met de Tado-app of je smarthome. Installeren via de app (inclusief een firmware-update) kost wat tijd, maar is makkelijk: behalve je model airco en je wifigegevens opgeven hoef je alleen een account aan te maken. De Tado biedt meer bedieningsopties voor de airco dan een goedkoper Chinees alternatief dat we gebruikten. Maar sommige extra opties…

TOETSENMOEDERBORD ▷ kck.st/3z1i84t • vanaf € 146 De Abacus is een computer ingebouwd in een toetsenbord met trackpad. Kwestie van een beeldscherm aansluiten en Netflixen, internetten of programmeren (knutselen met de GPIO-header) maar. De pc-onderdelen zitten aan de linkerkant in een afkoppelbaar deel, zodat je dat ergens kunt neerzetten en draadloos kunt typen en klikken vanaf de bank. De Abacus is beschikbaar in drie typen en twee kleuren, variërend van 32 GB tot 128 GB eMMC-opslag en 2 tot 8 GB DDR3-geheugen. De cpu is een Intel Cherry Trail Z8350 en je krijgt een gigabit-netwerkpoort, HDMI 2.0, 3,5mm-jack, 4 usb-poorten (2 stuks 2.0, 3.0 en type-C PD), microSD-slot, micro-usb voor het laden van het toetsenbord en trackpad, wifi en Bluetooth. Veilig vastmaken kan met de Kensington-lock-uitsparing. ULTRAWIDE KLEINTJE ▷ kck.st/3yTBdnI…

▷ Annapurna Interactive / BlueTwelve Studio • € 27 • Windows, Playstation We hebben er naar uitgekeken: een game waarin je een kat speelt. En niet zomaar een kat: nee, in Stray speel je een kat die in een ogenschijnlijk verlaten wereld met z’n katgenoten speelt, maar dan door een net niet gehaalde sprong in een afvoer belandt en in een heuse ondergrondse stad terechtkomt. Tijdens de eerste stappen in de door neon verlichte steegjes merk je dat er iets of iemand is die je op weg helpt door lampen als aanwijzingen te gebruiken. Al snel kom je er achter wat of wie je helpt: een in een netwerk opgesloten bewustzijn van een wetenschapper zoekt hulp om weer in een lichaam te komen. Jij helpt hem in een robot te…

Naar aanleiding van ons artikel over tweedehands smartphones [1] kregen we veel vragen over het kopen van zo’n smartphone. Veel mensen zijn huiverig om die via Marktplaats en dergelijke te kopen, omdat het om aardige bedragen gaat en de garantie vaak niet verder reikt dan tot aan het verzenden – los van moeilijk te herkennen malafide aanbieders. Er is echter ook een markt voor refurbished modellen. Die zijn in principe tweedehands, maar wel geheel nagekeken en waar nodig voorzien van een ander scherm of nieuwe accu. Met als grote voordeel dat je daar garantie op krijgt – vaak een tot twee jaar. Die extra service gaat natuurlijk gepaard met hogere kosten, dus dat is wel duurder dan een smartphone die je bij iemand thuis ophaalt. Om erachter te komen hoe…

Wanneer je pc thuis zit tegen te werken, krijg je al snel opmerkingen als ‘Wat zei je? Hallo? Je viel even weg!’ naar je hoofd geslingerd. We hebben goed nieuws en we hebben slecht nieuws. Het slechte nieuws is dat je niet al te veel kunt aanpassen aan de vergadertool zelf. De aanbieders regelen de kwaliteit dynamisch, aangepast aan de beschikbare bandbreedte. Het goede nieuws is dat er toch een aantal tips en trucs zijn tegen vervelende haperingen. De minimumeisen van tools voor videogesprekken zoals Microsoft Teams, Google Meet, Zoom en Jitsi Meet (zie de link op deze pagina) zijn zeer vergelijkbaar. Je pc moet ten minste 4 GB RAM hebben en een cpu met twee kernen. Gebruik de laatste versie van je browser of in ieder geval een van…

Digitale audio werkstations (DAW) worden gebruikt voor muziekproductie. Populaire DAW’s zoals Cubase, Ableton Live en Avid Pro Tools vergen echter ten minste 8 tot 16 GB RAM, een snelle cpu voor effectberekeningen en een groot display om alle sporen in de gaten te houden. Maar als je alleen een oude laptop of zelfs een Raspberry Pi hebt liggen voor de oefenkelder of een schoolproject, dan kun je daar ook vloeiend op werken met twee resourcezuinige programma’s. De beste in termen van efficiëntie en ook nog eens gratis is de DAW Waveform Free van Tracktion. Idle neemt dat slechts 90 MB RAM in beslag. Het draait onder Windows (vanaf 8, 64-bit), macOS (vanaf 10.11) en zelfs op Linux (Ubuntu vanaf 18.04) of op een Raspberry Pi. Er zijn ook instructievideo’s, zodat…

De prijzen voor hardware-onderdelen zoals grafische kaarten komen in rustiger vaarwater na een turbulente drie jaar van leveringsproblemen, pandemie en cryptohype. Iedereen die een krachtige high-end (gaming-)pc wil bouwen heeft daar nu een geschikte behuizing voor nodig. We hebben drie nieuwe cases geschikt voor krachtige hardware uitgebreid getest. Het gaat om de twee midi-towers Fractal Design Torrent Compact en NZXT H7 Flow voor respectievelijk 150 en 140 euro en de grotere cube-case Hyte Y60 met twee compartimenten en een prijs van 220 euro. Alle drie bieden ze plek aan moederborden en voedingen in ATXformaat, plus aan high-end grafische kaarten met een lengte van ruim 30 centimeter en hun koelsystemen die meerdere slots dik zijn. Om te voorkomen dat de hardware te warm wordt, blazen talrijke fans frisse lucht naar binnen.…

Krijgt de Windows-installatie op je pc nog beveiligingsupdates, en zo ja, voor hoe lang? Voldoet de installatie aan de minimumeisen die een hardware-of softwarefabrikant vastgesteld heeft? Is het een editie zoals Home die juist de functie mist die je zoekt? Is het een 32-of 64-bit installatie? Voor het beantwoorden van deze vragen is kennis nodig over wat voor Windows er precies op je pc draait. Het is niet zo moeilijk om die gegevens te achterhalen. De uitdaging is om ze juist te classificeren. Sommige dingen kunnen heel snel worden vastgesteld. Als de achtergrondafbeelding van het bureaublad nog niet verraadt wat er draait, is een druk op de Windows-toets voldoende. Als er een schermvullende startpagina wordt geopend, is het Windows 8.1. Als het startmenu betegeld is maar nog steeds functioneel, is…

Een blauwe olifant als mascotte, dat is niet willekeurig gekozen – dat roepen PHP-critici al decennia lang. PHP wordt beschouwd als de olifant in de webdevelopment-winkel. Het is een logge en resourcehongerige dikhuid – voor het snel leveren van webpagina’s moet je overschakelen op Node.js of een compilerende programmeertaal. Maar tegelijkertijd is PHP wijdverbreid en populair: kant-en-klare applicaties zoals Nextcloud, WordPress en Magento zijn geschreven in PHP, en met frameworks zoals Symfony en Laravel worden nieuwe en hedendaagse projecten gecreëerd. PHP is snel te leren, heeft de laatste jaren veel moderne taalconstructies gekregen en het is ook makkelijk om hulp te vinden omdat de community zo groot is. Dat zijn goede randvoorwaarden voor blijvend succes, als die traagheid tenminste niet om de hoek kwam kijken. Slome webpagina’s irriteren gebruikers en…

Als je op een internetserver inlogt aan de hand van de domeinnaam, zoals mijnbank.nl, wil je er zeker van zijn dat je ook daadwerkelijk contact maakt met de gewenste server. Digitale struikrovers mogen niet kunnen meeluisteren of het verkeer manipuleren of omleiden. Maar zelfs de eerste stap, het omzetten van de voor mensen leesbare domeinnaam naar een voor de machine leesbaar ip-adres via DNS-lookup, is een probleem. Want het onderliggende Domain Name System (DNS) ontstond halverwege de jaren 1980 zonder beveiliging. Aanvankelijk was dat geen probleem, want het internet was nog een onderzoeksnetwerk. Dat veranderde in de jaren negentig, toen het op grote schaal werd opengesteld voor particuliere gebruikers en criminelen nieuwe werkterreinen vonden. Het DNS bleef echter nog jarenlang grotendeels onveranderd. Zelfs vandaag de dag kunnen aanvallers lookups nog…

Amazon wil 1,7 miljard neerleggen voor iRobot Stofzuigerrobotbouwer iRobot, bekend van de Roomba robotstofzuigers, wordt overgenomen voor 61 dollar per aandeel: 1,7 miljard dollar wordt neergelegd door techgigant Amazon. Amazon krijgt hierdoor een nog groter aandeel in de smarthome-markt naast de deurbellen van Ring en de eigen stemassistent Alexa op de Echo-apparatuur. iRobot bestaat sinds 1990 en is opgericht door een drietal leden van het AI-lab van MIT. Het bedrijf was dé pionier op stofzuigrobotgebied. In 2002 verwierf iRobot naamsbekendheid dankzij de Roomba: een kleine ronde stofzuiger die je huis stofzuigt zonder bemoeienis van mensen en zelf z’n weg vond. Twee jaar na het uitbrengen van de Roomba waren er al twee miljoen stuks van over de toonbank gegaan. Inmiddels staat de teller van verkochte stofzuigrobots al op meer dan…

NXP en ING zijn van plan om nog in de tweede helft van dit jaar een proefproject te starten voor de implementatie van smartphone-naarsmartphone (peer-to-peer) betalingstoepassingen op basis van ultrabreedband. De partners gaan dit doen op basis van de Galaxy-smartphones van Samsung, die de NXP Trimension SR100T UWBchip bevatten. Wanneer twee geschikte smartphones zich in elkaars nabijheid bevinden, kun je geld overmaken van mobiel naar mobiel via de NEAR-en de bankieren-app van ING. Dit zou intuïtiever moeten werken dan met NFC. Tot nu toe was het alleen mogelijk om via je smartphone indirect ontvangers op te geven met behulp van namen en de internationale bankrekeningnummers (IBAN). Dit is niet ideaal, en de lange IBANnummers zijn ook vatbaar voor tikfouten. Bij het gezamelijk afrekenen of handelen in tweedehands goederen wordt nog…

De oortjes van de True Wireless 3 uit de Sennheiser Momentum-serie zitten een klein doosje dat als oplader dient en zelf draadloos of met de meegeleverde USB-A-Ckabel kan worden opgeladen. Je kunt de oortjes met een van de vier maten meegeleverde eartips passend maken – voor een goede werking van de actieve ruisonderdrukking is dat essentieel. Het installeren bestaat uit het downloaden van de Sennheiser Smart Control-app, het inschakelen van bluetooth en de touchvlakken op beide oortjes tegelijk indrukken. Bij het testmodel was meteen een nieuwe firmwareversie beschikbaar – wat ruim 20 minuten duurde. Waar je in de app vervolgens meteen naartoe zult gaan, zijn de equalizer-presets. Ook al zitten de oortjes helemaal goed, met de standaardinstellingen klinkt de True Wireless 3 een beetje schel en zonder veel bas. Met…

24/7 een commandline-sessie open staan? Dan is Todo.txt-CLI wel een to-do-tool voor jou. Met het bash-script maak je taken aan, geef je ze prioriteiten en sorteer je ze. De taken worden opgeslagen als todo.txt. Als je de lijst met andere apparaten wilt synchroniseren, kun je het bestand bijvoorbeeld distribueren via Git, Dropbox of Nextcloud. Er zijn apps voor Android en iOS die todo. txt-bestanden verwerken. Het gebruik van de CLI onder macOS en Linux is eenvoudig. Met de commando’s todo.sh ls, todo.sh add en todo.sh do geef je taken weer, maak je nieuwe taken aan en markeer je ze als klaar. Met todo. sh pri stel je een prioriteit in. Omdat het commando todo.sh bij dagelijks gebruik wat lang is, is het handig om er een alias als t oor…

Het darknet wordt vaak gezien als een speeltuin voor allerlei criminele activiteiten, maar in veel landen, en dan vooral de autoritaire, is het darknet een belangrijk medium om onafhankelijk nieuws te krijgen, om via sociale media te kunnen communiceren of om gevoelige informatie door te kunnen geven. In landen die internetcensuur toepassen is een verbinding met een van de ongeveer 4000 openbaar vermelde toegangsknooppunten soms al genoeg om argwaan te wekken – trouw aan het motto: als je niets te verbergen hebt, hoef je niet te versleutelen en te versluieren met Tor. Om onopgemerkt te blijven door providers en autoriteiten, zijn er ongeveer 2500 bridges die het versleutelde dataverkeer vermommen als normaal surfverkeer. Bijna de helft van alle gebruikers komt uit Rusland – maar na de invasie van Oekraïne is…

Wifi volgens de IEEE-norm 802.11ax alias Wi-Fi 6 heeft zich de afgelopen jaren verspreid in routers en mobiele clients zoals laptops of smartphones. Wi-Fi 6-apparaten gebruiken technische trucs om veel efficiënter met elkaar te communiceren dan apparaten met oudere wifistandaarden [1], maar met oudere apparaten schakelen ze over naar Wi-Fi 5 of zelfs Wi-Fi 4. Voor een vaste pc zijn er al langer Wi-Fi 6-adapters verkrijgbaar als PCI Express-kaart om achteraf in te bouwen. Sommige laptops kunnen worden opgewaardeerd door de M.2-wifi-adapter te vervangen, maar dat is alleen leuk voor de echte hobbyisten. Dat gaat met een usb-stick een stuk makkelijker: een oudere pc upgraden is daarmee zo gepiept. De verhitte markt biedt momenteel slechts twee producten aan die snel in huis te halen zijn: Asus heeft de USB-AX56 in…

Van browsers wordt vaak gezegd dat ze lompe geheugenvreters zijn. En dat is ook zo: als oude pc’s problemen hebben met moderne browsers, komt dat meestal doordat ze te weinig werkgeheugen hebben. Maar het zou niet eerlijk zijn om de ontwikkelaars daar de schuld van te geven: de klassieke browser die websites voor je laadt en weergeeft, is al lang gemuteerd tot een ware runtime-omgeving. Er moeten complexe toepassingen op draaien, van projectmanagement tot videobellen en foto’s bewerken. Bovendien isoleren moderne browsers websites van elkaar in afzonderlijke processen. Dat verbetert de veiligheid en stabiliteit, maar zorgt ook voor meer vraag naar resources. Bovendien laat de efficiëntie van de uit de kluiten gewassen websites vaak te wensen over, waar zowel de browser als de ontwikkelaars geen schuld aan hebben. Het is…

Compacte laptop met 2022-processors De voorgaande Ryzen-generaties voor dunne laptops lieten Intel-processors in het stof bijten. AMD had de afgelopen twee jaar de topprestaties in handen. Intel had daarentegen het modernere platform, met PCIe 4.0-ssd’s en Thunderbolt-aansluitingen. In 2022 verandert alles bij de mobiele processors. AMD gebruikt voor de Ryzen 6000U-processors (codenaam Rembrandt) dezelfde Zen 3-architectuur als voor hun de 5000U-voorgangers (Cezanne). Ook het fabricageproces is nauw verwant (TSMC N6 in plaats van N7). Daarom is er nog steeds een maximum van acht cpu-kernen en is de prestatiesprong uitsluitend te danken aan verbeterde koelsystemen en finetuning van het energiebeheer en andere tweaks. Dat blijkt ook bij onze testlaptop: de 1,1 kilogram wegende Asus Zen Book S 13 OLED is een van de eerste laptops met AMD’s nieuwe processor. Het topmodel…

De EUV-lithografiesystemen van het Nederlandse ASML zijn machines van superlatieven. Ze produceren de fijnste structuren op halfgeleidercomponenten met afmetingen van 7 nanometer en minder, dus 7 miljoenste millimeter oftewel 0,000000007 meter, wat overeenkomt met ongeveer 70 atomen. De ontwikkeling van de EUV-systemen, die uit meer dan 500.000 afzonderlijke componenten bestaan, heeft bijna 20 jaar geduurd en ongeveer 9 miljard euro gekost. In de halfgeleiderindustrie zijn steeds fijnere structuren van essentieel belang. Dat komt doordat er dan meer transistors en andere elektronische componenten op hetzelfde siliciumoppervlak passen. Dat maakt het mogelijk dat processors bij elke nieuwe generatie meer kernen, meer cachegeheugen en extra verwerkingsversnellers hebben. In een iPhone 13 zitten bijvoorbeeld meer dan 290 miljard transistors – zelfs als je alleen die in de processor (A14, 15 miljard), in het 4…

Hobbymatige webdevelopers kiezen voor hun projecten vaak voor een algemeen contentmanagementsysteem (CMS) zoals WordPress, ongeacht of ze de mogelijkheden ervan nodig hebben. De redenen daarvoor zijn vaak de gewoonte en het feit dat dergelijke systemen een grafische interface bieden. In veel gevallen is een CMS echter niet optimaal. Een visitekaartje van één webpagina, een blog of een bedrijfspagina hebben meestal niet de vele functies van die systemen nodig. Tegelijkertijd vereist een CMS regelmatig onderhoud en updates – niet alleen van het eigenlijke systeem, maar ook van de database, de runtime-omgevingen voor de gebruikte programmeertalen, de plug-ins, enzovoorts. Voor veel websites zijn statische webpagina’s een betere keuze. Dat is de term die wordt gebruikt voor websites die bestaan uit slechts een handvol bestan- den die een webserver rechtstreeks levert. Ze hebben…

Voor beginnende muziekproducenten worden in het tijdperk van betaalbare usb-audio-interfaces zowel de financiële als de technische drempels steeds lager. Zelfs Linux-gebruikers kunnen professionele multitrack-opnamen maken – en dat uitsluitend met opensource tools. Om de audiosignalen te scheiden en met lage latency’s te werken, hebben de betere opnameprogramma’s onder Linux meestal de interfaces van de geluidsserver JACK nodig. Maar die goed aan de gang zien te krijgen drijft zelfs sommige doorgewinterde Linux-gebruikers tot wanhoop of blijkt gewoon onhandelbaar in het dagelijks leven. Gelukkig behoort het soms moeizaam configureren van het audiosysteem aan de speciale eisen van recording nu tot het verleden. Het multimedia-framework PipeWire vervangt concurrerende audiosystemen en heeft een eigen JACK-implementatie. En waar vroeger voor complexe audioproducties een realtime-kernel moest worden gebruikt, is tegenwoordig de standaardkernel van een gangbare distributie…

GEGEVENSDIEFSTAL VOORKOMEN Pc’s en smartphones geven te veel prijs als je over het web struint. Adverteerders en aanvallers kunnen heel wat informatie over je verzamelen, waaronder je ipadres, je locatie en je surfgeschiedenis. Lees hoe je jezelf kunt beschermen tegen dergelijke spionage. ENERGIEKOSTENMETERS De prijs van elektriciteit stijgt maar door. Een handige energiekostenmeter helpt je om gemakkelijk de ergste verspillers op te sporen en aan banden te leggen. We hebben getest of ze zichzelf terugverdienen en of de waarden die ze aangeven wel kloppen. BOVENDIEN WAT KUNSTMATIGE INTELLIGENTIE KAN – EN WAT NIET Los van filosofische discussies over AI met bewustzijn, worden in de praktijk slimme door AI ondersteunde methodes bedacht om medische diagnoses te vergemakkelijken, massa’s e-mails te sorteren, afval te scheiden en kwaliteitscontroles uit te voeren. ZELF GASVOORRADEN…

Team Group koelt ssd met vapor chamber Voor zijn Industrial-reeks M.2-ssd’s maakt Team Group gebruik van een voor ssd’s unieke koeling in de vorm van een vapor chamber. Koeling via een vapor chamber werkt op basis van een holle ruimte die gevuld is met een vloeistof, die verdampt en daarna weer condenseert. Het bedrijf gebruikt deze vorm van koeling in plaats van de meer gangbare heatsinks van puur metaal die de warmte van de chips afvoeren. Volgens een eigen test van de fabrikant had de N74V-M80 bij een omgevingstemperatuur van 85 graden met de vapor chamber 75 procent minder tijd nodig om tests te draaien dan een ssd zonder heatsink: de vapor chamber-ssd was in 29 minuten klaar versus 116 minuten voor de naakte ssd. De N74V-M80 ondersteunt PCIe 3.0…

Veiligheidseisen Microsoft maken booten Linux lastiger Sommige Secured Core-pc’s met firmware die over een krachtigere beveiliging tegen manipulatie beschikken, booten in de standaardconfiguratie alleen met Windows 11. Op een Lenovo ThinkPad is dat bijzonder vervelend. Linux daarop draaien kan dan alleen via een omweg. Sinds 2019 promoot Microsoft zogeheten Secured Core-pc’s (SCPC’s), waarvan het UEFI BIOS en de bootloader strak zijn beveiligd tegen manipulatie. Het gaat vooral om zakelijke laptops van Lenovo, HP, Dell en Fujitsu, en van Microsoft zelf. Nieuwe specificaties van Microsoft voor de fabrieksinstellingen van dergelijke SCPC’s verhinderen de installatie van Linux. De Linux-bootblokkade ontstaat omdat een SCPC BIOS moet starten met Secure Boot en geen bootloaders uitvoert die zijn ondertekend door de Microsoft UEFI Certification Authority. Deze Microsoft UEFI CA ondertekent echter ook de tussenliggende bootloaders…

Vaak is het handig of zelfs noodzakelijk om je wifi uit te breiden met extra apparaten, omdat de router in je meterkast niet alle ruimtes voldoende dekt. In dat geval is een mesh-systeem een handige optie om alle hoeken in je huis – en in de zomer ook je tuin – van internet te voorzien. De Deco X50 is een nieuwe Wi-Fi 6-telg in het aanbod van TP-link en ondersteunt AX3000 waarmee hij (theoretisch) snelheden tot 3 Gbit/s kan leveren. De X50 is los verkrijgbaar (€ 120) of als twee-of driepack (€ 210, respectievelijk € 265). Het inrichten is eenvoudig, maar je hebt er wel een smartphone of tablet voor nodig met een verplicht TP-link account. Je downloadt en installeert de Deco-app op je smartphone en meldt je aan met…

De Sony HT-S400 kenmerkt zich vooral door gebruiksgemak en eenvoud. Hij bestaat uit de gebruikelijke zwarte balk die je voor je tv neerlegt of aan de muur kunt hangen. Daarnaast wordt de soundbar geleverd met een bas-unit die je op een willekeurige plek in de buurt van de tv kunt plaatsen. Het grote voordeel is dat de verbinding tussen de soundbar en de bas-unit geheel draadloos is. Dat ziet er een stuk opgeruimder uit en zorgt voor extra flexibiliteit bij het plaatsen van de bas-unit – deze moet alleen in de buurt van een stopcontact staan. Het is bovendien mogelijk om ook de soundbar draadloos met je tv te verbinden, maar dan moet je tv dit wel ondersteunen. Je kunt ook naar wens de meegeleverde optische of HDMI-kabel gebruiken om…

TEST EEN EIND HEEN ▷ devicetests.com Helaas: al die handige gadgets willen het nog wel eens niet doen. Als je nog een verzameling tests zoekt om op je hardware af te vuren: devicetests.com heeft er een aantal voor je op een rij gezet. Van toetsenbord tot dode pixels, van controller tot webcam: alles valt aan een virtuele check te onderwerpen. Naast al het getest is de site ook een handige bron met how-to informatie over je systeem en de randapparatuur. Bijvoorbeeld wat eengoedepcongeveerkost, hoejejemicrofoon beter laat klinken en hoe je eigenlijk je toetsenbord fatsoenlijk schoonmaakt. Er valt er ook een boel informatiefs te vinden in de vorm van wat een pc nu precies snel maakt, hoe je content cast zonder smart-tv en bepaalde hardware veilig inpakt voor verzending. Kortom: bijzonder…

Voor veel mensen is Tor soort van synoniem voor het darknet en is het omgeven door een duistere charme. Toch is het anonimiserings-netwerk niet alleen interessant voor klokkenluiders en dealers, maar iedereen kan er gebruik van maken om volledig anoniem en zonder sporen na te laten op het internet en het darknet te surfen. Ermee aan de slag gaan is eenvoudig en niet ingewikkelder dan het installeren van een browser. De gratis Tor Browser wordt geleverd met alles wat je nodig hebt. Hoewel het installeren bijna voor zichzelf spreekt, heeft het gebruik van het Tor-netwerk risico’s waar je je bewust van moet zijn om je privacy te beschermen. Dit artikel zal je de nodige kennis bijbrengen en je door je eerste stappen leiden. INSTALLEREN OP WINDOWS … Om er zeker…

We kunnen weer: na een gedwongen pauze van meer dan twee jaar staan de evenementenkalenders weer vol. Theater-en concertliefhebbers kunnen weer regelmatig de deur uit – alsof de organisatoren niet alleen de jaren 2020 en 2021 even snel willen goedmaken, maar ook het herfst-en winterprogramma van 2022/2023 voor de zekerheid alvast willen afdraaien. Dat is goed nieuws natuurlijk voor de bedrijven die hun geld verdienen met de technische uitvoering van dergelijke evenementen. De laatste jaren was hun business vooral anders: in plaats van concerten in zalen en in de open lucht, wilden hun klanten massaal online evenementen in allerlei soorten en maten: webinars, verkoopevenementen, discussierondes en conferenties en zelfs sociale avonden met live-bands. Maar dan wel altijd voor een publiek achter de computer, hooguit af en toe een paar rijen…

Als je nog nooit met videobewerkingssoftware hebt gewerkt, wil vooral één ding: niet overdonderd worden. Hoe logischer een programma is opgebouwd, des te lager de drempels zijn een beginner op het gebied van videobewerking moet ne-men. Daarnaast hopen hobby-editors op een breed scala aan functies, zodat zij hun creativiteit kunnen uitleven. Softwareontwikkelaars moeten dat evenwicht zien te bewaren, want een beginner zal uiteindelijk een gevorderde gebruiker worden, en uiteindelijk zullen hulpmiddelen als geavanceerde beeldstabilisatie, kleurcorrectie, uitgebreide audiofuncties en een goede titeleditor dan een belangrijke rol spelen. Maar dan wil je niet gaan wisselen en te maken krijgen met de bediening van een geavanceerder programma. We hebben vijf videobewerkingsprogramma’s voor minder dan 130 euro getest, waarvan er één gratis is. Ze hebben allemaal een beginnersvriendelijke bediening zonder dat meer geavanceerde functies…

Twee verschillende categorieën van software kunnen foto’s bewerken: de klassieke beeldbewerkingsprogramma’s met lagen, en de nietdestructief werkende raw-ontwikkelaars. Bij beide categorieën hangen de systeemeisen nauw samen met het aantal pixels. PHOTOSHOP-ALTERNATIEVEN Als je geen zeer gespecialiseerde PSD-bestanden hoeft door te geven, hoef je niet per se Photoshop te gebruiken. Affinity Photo en het opensource Gimp kunnen met minder geheugen toe. Serif noemt ten minste 4 GB geheugen als vereiste voor Affinity Photo en adviseert 8 GB – de helft van de eisen voor Photoshop. Het gratis opensource programma Gimp verwerkt foto’s van 24 megapixels – zelfs op een computer met 8 GB RAM. Standaard gebruikt Gimp de helft van het geheugen als cache-geheugen, zoals bij ‘Bewerken / Voorkeuren’ onder Systeembronnen te zien is. Als Gimp niet actief is, kan het…

Klak, klak, klak – de klassieke reliëftape en de mechanische lettertang, waarbij je elke letter afzonderlijk moet instellen via een instelwieltje, wordt sinds het einde van de jaren 50 tot vandaag aan toe verkocht door de Amerikaanse fabrikant Dymo. De reliëflabels plakken goed en gaan lang mee. Labels of etiketten in reliëf zijn echter niet flexibel, al was het maar vanwege het beperkte aantal karakters en de breedte van de tape. Als je even snel veel verschillende labels nodig hebt, moet je gaan voor een moderne labelprinter met thermotransfer-printing. Die apparaten hebben echte toetsenborden, onthouden ingevoerde labels, en sommige zijn makkelijk te bedienen via je pc of smartphone. We hebben vijf labelprinters met thermotransfer-printing getest: de Brother P-touch PTE550W en P-touch Cube PT-P300BT, de Dymo LabelManager 500TS en LabelManager PnP…

De Verbatim Keypad Secure usb-opslag met ingebouwde encryptie en pincode-toetsenbord heeft vier veiligheidsgaten. De zogenaamd veilig beveiligde gegevens kunnen daardoor vrij makkelijk uitgelezen worden, zoals Matthias Deeg van het bedrijf SySS bewijst. Volgens SySS zijn nog drie andere Verbatim-producten getroffen door het beveiligingslek: de Executive Fingerprint Secure-ssd en de usb-schijven Store’n’Go Secure Portable HDD en Fingerprint Secure Portable Hard Drive. Deze concrete gevallen en soortgelijke fouten in oudere producten van andere bedrijven tonen op exemplarische wijze aan dat veel opslagapparaten met zogenaamde hardware-encryptie te weinig bescherming bieden. ONDERSTEUNINGSRAMP Veiligheidslekken kunnen op elk moment bekend worden, zelfs bij het beste product, en dan moet de fabrikant snel, zorgvuldig en transparant handelen. Verbatim heeft dat nagelaten: volgens SySS was het bedrijf al in januari 2022 op de hoogte gebracht. In februari en…

Dik uitgeruste pc’s zoals gaming-pc’s kun je het beste onder de tafel zetten. Ze zijn vaak niet alleen zo luidruchtig dat je ze niet op je bureau wilt hebben, maar ze nemen ook veel ruimte in. Ons doel was om een zo compact mogelijk systeem samen te stellen met voldoende performance voor gaming in WQHD (2560×1440) met een hoog detailniveau, dat fluisterstil blijft wanneer je even niet hoef te gamen. Dat leidde tot een totale kostenpost van iets boven de 1400 euro – niet veel meer dan sommige van onze vergelijkbaar uitgeruste grote bouwvoorstellen. VAN BINNEN EN … Bij de mini-gaming-pc was het doel om zoveel mogelijk prestaties in een vrij kleine behuizing te stoppen en die voldoende en toch stil te koelen. Het was dan ook meteen al duidelijk…

Te oud voor Windows 11, maar te goed om weg te gooien – er zijn nog veel laptops die niet meer de snelste zijn, maar verder nog prima werken. Vaak staat zo’n apparaat op de nominatie om weggegeven te worden aan vrienden of familie, en dan moet het besturingssysteem zo simpel mogelijk zijn. Windows en Linux vallen dan vaak af als optie. Als je al een mobiele telefoon met Android hebt en Google-diensten gebruikt, is een Chromebook perfect. Foto’s, documenten, e-mails enzovoorts staan daarbij in de cloud en zijn ook direct beschikbaar op Chrome OS. Bovendien werkt het vloeiend en is het intuïtief te gebruiken. Het feit dat Microsoft sommige ontwerpkenmerken van Windows 11 heeft gebaseerd op Chrome OS kan zeker worden gezien als een compliment aan Google. Tot voor…