Inhoudsopgave van Editie 8/9 - 2022 - c't magazine

Medewerkers rondom Steve Jobs gebruikten in het omschrijven van zijn charisma nog wel eens termen als ‘reality distortion field’ (RDF). Dat effect had hij blijkbaar op zijn ontwikkelaars. Steve Jobs had de gave om een idee, een concept of zelfs een product dusdanig aantrekkelijk te beschrijven dat de werkelijke kwaliteiten ervan voor de luisteraars triviaal leken. Toen de meetresultaten van onze test van de nieuwe Apple Mac Studio duidelijk werden (zie pagina 36 in deze c’t), kwam dat ‘reality distortion field’ weer even terug in onze gedachten. Blijkbaar hebben ze daar bij Apple al die tijd nog wat van bewaard. De Mac Studio is zoals beloofd zeer zuinig, stil en enorm krachtig voor zijn volume. Maar in werkelijkheid halen de prestaties verrassend vaak de door Apple gewekte verwachtingen niet. Een…

Google en iFixit hadden eerder dit jaar beloofd om originele onderdelen voor de Google Pixel-smartphones te gaan aanbieden. In de Europese winkel van iFixit is nu een sectie voor de Google Pixel-telefoons opgenomen met de nodige onderdelen om zelf mee aan de slag te gaan. Zo kun je onder andere schermen, camera’s, accu’s, speakergrills en lijm krijgen. Maar het verschilt wel per smartphone welke onderdelen beschikbaar zijn. Ook zijn er reparatiekits, om bijvoorbeeld de behuizing die zit vastgelijmd op een verantwoorde manier zonder schade te kunnen openen. Met voorgesneden plakkers maak je de smartphones ook weer keurig netjes dicht. Een accu maakt je zo’n vier tientjes armer, een scherm voor de Pixel 6 Pro, Pixel 4 XL of Pixel 4 kost 190 euro. Voor een scherm voor de Pixel 3…

Huawei brengt de geavanceerde e-reader MatePad Paper uit in Europa. Wanneer dat precies gaat gebeuren is nog niet bekend, maar wat al wel bekend is gemaakt, is dat de MatePad Paper erg compleet wordt geleverd met zowel een M-Pencil (adviesprijs: 100 euro) als een paper Folio Cover. De tablet heeft een e-ink-scherm van 10,3 inch met een resolutie van 1872×1404 pixels. De ingebouwde SoC (fabrikant onbekend) heeft acht cores. Verder heeft de MatePad Paper 4 GB geheugen en 64 GB opslagruimte. De accu van 3625 mAh moet het tot 28 dagen kunnen volhouden. De MatePad Paper is gericht op productiviteit. Behalve het werken met de stylus die magnetisch aan het frame van de tablet plakt, kan de tablet dankzij HarmonyOS 2 je handschrift herkennen en omzetten naar tekst. Het homescreen…

De Philips 34E1C5600HE is een curved 34”-monitor met usb-hub, USB-C met DisplayPort Alt Mode en een ingebouwde webcam. De resolutie van het VA-paneel ligt op 3440×1440 pixels (WQHD, 21:9 beeldverhouding), de refreshrate op een ruime 100 Hz en van grijs naar grijs duurt 4 milliseconden. Het scherm is voorzien van een antireflectie-coating. De USB-C-aansluiting kan 65W doorgeven om met één kabel je laptop aan te sluiten en beeld en voeding (PD 3.0) door te sturen. Naast USB-C heeft de monitor ook een HDMI 2.0-poort en DisplayPort 1.2-aansluiting, plus een audiojack en Kensington-lock-uitsparing. De webcam heeft een 5-megapixelresolutie voor 1080p-beeld en kan ook worden ingezet om mee in te loggen met Windows Hello. Je kunt PIP of PBP gebruiken voor het efficiënt benutten van je beeldoppervlak met twee apparaten. Het scherm…

Onderzoekers uit China, het Verenigd Koninkrijk en Zwitserland hebben een onderwaterdrone ontwikkeld die om energie te besparen zichzelf aan grotere objecten kan vasthechten en supersnel uit het water kan opstijgen. Dankzij een nieuw propellerontwerp kan de onderwaterdrone het voor elkaar krijgen om in minder dan een seconde over te schakelen van duiken naar vliegen. Een team van onderzoekers van de Beijing University of Aeronautics and Astronautics (Baihang University), het Imperial College London en het Zwitserse Federal Laboratories for Materials Science and Technologies (Empa) hebben de vliegende onderwater-drone ontwikkeld. Een belangrijk nieuw kenmerk is de zuignapschijf, waarmee de drone zich aan grotere voorwerpen, voertuigen of zeedieren kan vasthechten om als het ware mee te liften en zo lange afstanden kan afleggen zonder dat het hem veel energie kost. Voor het zuignapsysteem…

De Tapo C310 biedt aardig wat voor een zachte prijs. Je kunt hem via wifi of met een ethernetkabel gebruiken, hij maakt videoopnames in een hoge resolutie van 2304 × 1296, zowel overdag als ’s nachts, en met een microSD in het ingebouwde slot kun je opnames opslaan om ze later te bekijken. Het installeren van de camera is redelijk eenvoudig. Op het meegeleverde sjabloon zijn de boorgaten gemarkeerd. Schroeven en pluggen om de voet te bevestigen worden meegeleverd. De camera richt je dan even uit zodat hij ongeveer goed staat voordat je hem helemaal vastschroeft. Je kunt de camera uiteraard later nog nauwkeuriger richten. Aan de camera zit een kabel die zich splitst in een voeding- en een ethernetpoort. De vaste kabel zal in de meeste gevallen te kort…

De Kingston XS2000-ssd haalt met zijn USB 3.2 Gen 2x2-aansluiting, oftewel de 20-Gbit/s-variant, een snelheid van 2,1 GB/s voor het lezen, iets minder dan 1,9 GB/s voor het schrijven en ongeveer 77.000 IOPS voor toegang tot willekeurige adressen. Daar kunnen we kort over zijn: dat is snel. Bij het schrijven met H2testw haalden we over de gehele capaciteit echter slechts 146 MB/s. Daarbij steeg de temperatuur van de controller tot 72 °C, die toen terugschakelde. Bovendien was de ongeveer 100 GB grote SLC-cache van de ssd toen vol, dus moesten de gegevens rechtstreeks naar het langzame QLC-flashgeheugen geschreven worden. Op de usb-poort van een ouder Asusmoederbord meldde de XS2000 zichzelf aan als een Hard Disk Device 1 met een bedrijfstemperatuur van bijna 16.000 °C. Mogelijk had het moederbord problemen met…

Webdiensten als Shodan, UrlScan en Email-Rep leveren allerlei spannende informatie over ip-adressen, e-mailverzenders, CVE-nummers, url’s, hashes en bitcoinadressen. Met de Mitaka-browserextensie voor Google Chrome en Firefox is het gebruik van dergelijke diensten bijzonder eenvoudig: je markeert gewoon de gegevens waarover je meer wilt weten en klikt dan met de rechtermuisknop om het contextmenu te openen. Afhankelijk van het te onderzoeken onderwerp biedt Mitaka verschillende tools. In totaal beschikt de uitbreiding over 74 diensten voor het verzamelen van openbaar beschikbare informatie. De ontwikkelaar noemt de extensie daarom een tool voor opensource intelligence, kortweg OSINT. Als je wilt weten of een e-mailadres betrouwbaar is, kun je de dienst EmailRep gebruiken, die je via Mitaka kunt oproepen. Op basis van factoren zoals de leeftijd van het domein, sociale mediaprofielen en darkweblekken, evalueert EmailRep…

De meest universele bediening van alles om je heen is nog altijd je vinger. Met de Fingerbot Sense heb je een vinger op afstand waarmee je vrijwel alle bestaande apparaten met een fysieke knop smart kunt maken. Het is een upgrade van de eerdere Fingerbots, met nu twee versies: eentje met Zigbee (HomeHub vereist) en eentje met Bluetooth die direct met je smartphone zijn werk doet. Het is een kwestie van de Sense uitpakken, ergens tegenaan plakken, zorgen dat de kleine arm de knop kan raken en via de app, een afstandsbediening of je stem laat je de Sense-knoppen (herhaaldelijk) indrukken. De Sense heeft zoals zijn naam verraad ook een touchsensor voor virusvrij bedienen. Met de beschikbare verschillende armpjes (apart verkocht) valt vrijwel elke knop of schakelaar om te zetten.…

In Sonority kan de hoofdpersoon Esther praten met dieren. Ze heeft een berenvriend met de naam Batama, die ineens in een coma raakt. Esther wil met de helende kracht van muziek proberen haar vriend er bovenop te helpen en gaat op ontdekkingsreis om het benodigde muziekstuk te vinden. Ze komt na een maand lang reizen uit bij een mysterieus stuk land, waar de verdere toegang wordt versperd door verschillende puzzels waarbij muziek(noten) nodig zijn om ze op te lossen. Je begint met een panfluit met slechts éen enkele noot, en gaandeweg leer je meerdere noten spelen en krijg je de beschikking over schillende instrumenten. De game vermeldt bij het starten dat je geen muziekkennis nodig hebt om te spelen, waardoor het spel toegankelijk is voor jong en oud. Ook de…

Hoe moet een x86-computer zijn uitgerust om een waardige tegenstander te zijn bij een vergelijking met de Apple Mac Studio? Apple heeft het thuisvoordeel dat alles, van hardware tot besturingssysteem, compiler en API’s, uit één en dezelfde bron komt. Maar met de enorme keuze aan componenten voor x86-computers moet het mogelijk zijn de Mac Studio het hoofd te bieden. Uiteindelijk zijn we uitgekomen bij varianten van onze bouwvoorstellen, die verschillende aspecten moesten belichten. We hebben de Ryzen all-rounder, jaargang 2022, uitgerust met AMD’s Ryzen 9 5950X, die 16 kernen en 32 threads op de software kan loslaten [1]. Voor Intel hebben we een aangepaste versie van onze multi-monitor allrounder met de Core i7-12700 ingezet [2], die ook wel 20 threads biedt, maar het vooral bij single-threaded goed moet doen. Beide…

Waterkoelers hebben nogal een hoge geekfactor. Ze zien er in een pc-behuizing zelfs zonder verlichting al cool uit, en af en toe wat geborrel en het (meestal beperkte) geluid van de pomp heeft stiekem ook wel wat. Er wordt gezegd dat ze bijzonder goed kunnen koelen: daar waar luchtkoelers het niet kunnen redden, zou een waterkoelingssysteem die klus wel moeten kunnen klaren. Waterkoeling is ook handig in kleinere behuizingen die te weinig plek bieden aan hoge luchtkoelers omdat de waterblokken veel platter zijn. Het is wel zaak dat je nog een plekje vindt voor de radiator. Dat is bij de instapklasse waterkoelers met een radiator van 120 millimeter meestal geen probleem. Als er toch al plek is voor een fan achterin de kast kan die mooi benut worden. We hebben…

Op de Kraken 120 branden alleen het bedrijfslogo en een ring in het pompdeksel, maar niet de fan. Het tweede bijzondere kenmerk: de kabels voor de pomp en fan komen beide uit de radiator, en twee ARGB-strengen met aansluitingen voor NZXT-tegenhangers zoals controllerboxen en fans ontspringen uit het waterblok. Er worden echter ook conventionele 3pins-adapters meegeleverd. NZXT adverteert op de productpagina met CAM-software die je kunt downloaden. Die kan echter niet de fan, de pomp of de verlichting van de Kraken 120 regelen, maar leest de cpu-kloksnelheid, de fansnelheid en dergelijke af. De Aura Sync-software van Asus stuurde de leds op de 3pins-header zonder problemen aan. De koeler past op een andere cpu-socket door slechts een paar stappen uit te voeren: trek de bracket uit de behuizing van het waterblok,…

De grootste tekortkoming van het Freecom-dock is ook zijn grootste voordeel: de encryptie helpt om gegevens te beschermen tegen toegang door derden. Om toegang te krijgen tot een oude harde schijf met data, heb je echter nog steeds een tweede dock nodig. Grote handen zijn handig voor het instellen, want je moet met beide duimen twee knoppen op de voorkant indrukken en tegelijkertijd met één vinger de aan-uitschakelaar op de achterkant indrukken. De iets lagere snelheid vanwege de encryptie is alleen merkbaar bij ssd’s. ▴ versleuteling ▾ geen 4Kn-schijven ▾ alleen eigen versleutelde schijven…

De vele Python-bibliotheken voor de meest uiteenlopende experimenteerboards en elektronica-onderdelen maken het makkelijk om met de Raspberry Pi aan de slag te gaan met het programmeren van hardware. Daarmee heb je aan enkele regels code genoeg om de servomotor van een robotarm te laten bewegen of een display aan te sturen. Maar de bibliotheken van verschillende aanbieders en ontwikkelaars zijn meestal niet op elkaar afgestemd en rijden elkaar in de wielen als je ze in een Python-project gezamenlijk wilt gebruiken. Dergelijke problemen treden vooral veel op bij componenten met de I2C-bus (Inter-Integrated Circuit). Want de keuze aan sensors, drivers en displays daarvoor is bijzonder groot en vaak worden de verschillende modules tegelijk gebruikt. De I2C-bus is ontwikkeld voor de communicatie tussen verschillende elektronische componenten binnen een apparaat en heeft genoeg…

De afgelopen twee jaar was er in het aanbod van AMD-cpu’s een groot gat: aan de onderkant zat er de dualcore Athlon 3000G-processor met de oude Zen+-technologie voor rond de 80 euro, en dan een hele tijd niets tot de Ryzen 5 5600X en 5600G met zes kernen voor circa 250 euro. Als je dan een goedkope kantoor- of game-pc wilde bouwen, moest je het doen met restjes van de vorige generaties of een cpu van Intel kopen. AMD heeft dat tussensegment eindelijk gevuld en drie processors gelanceerd uit de Ryzen 4000- en 5000-series met prijzen tussen de 100 en 300 euro. Dat is waarschijnlijk een reactie van AMD op de laaggeprijsde varianten van de Intel Core i-12000-processors die aan het begin van het jaar verschenen zijn. De goedkope Ryzen-cpu’s…

De kleine EcoTank is slecht uitgerust. In de niet tegen stof beschermde papierlade past slechts 150 vel gewoon papier, de scanner heeft geen documentinvoer. Er is wel een klein kleurenscherm en een bedieningspaneel. Het bijzondere aan de EcoTank zijn de extreem lage inktkosten: originele inkt voor 6000 ISO-pagina’s kost 15 euro, oftewel 0,25 cent per pagina. Na de eerste keer bijvullen zit er nog genoeg inkt in de fles om het halflege reservoir bij te vullen. Voor het maken van een verbinding met je netwerk is er alleen wifi beschikbaar. De eenvoudige webinterface bevat apparaat- en netwerkinstellingen en de registratie bij Epson Connect. Printen vanaf een smartphone werkt goed via de standaarden (AirPrint, Mopria) – Epson iPrint wordt aanbevolen als print-app. De kleine inkjetprinter haalt een respectabele 17 pagina’s per…

Veel functies die in de Home-versies van Windows 10 en 11 ontbreken, zullen bij privégebruik nooit worden gemist – zoals de mogelijkheid om het systeem op te nemen in een Active Directory, een bedrijfsnetwerk met Windows Server en centraal beheer van gebruikersaccounts. De daarop gebaseerde functies voor apparaat- en rechtenbeheer zijn alleen nodig in bedrijfsnetwerken. Als je hogere eisen stelt aan een Windows-pc dan alleen kunnen mailen, surfen en gamen, zul je met een Home-editie al snel tegen grenzen aanlopen: verschillende functies zijn niet of slechts in zeer beperkte mate beschikbaar Voor sommige functies is het nog enigszins begrijpelijk dat ze gereserveerd zijn voor de grotere Pro-editie, zoals de virtualiser Hyper-V en de RDP-server om op afstand op je eigen desktop in te loggen. En de Remote Server Administration Tools…

De VM-wizard van VirtualBox herkent Windows 11 en stelt 4 GB RAM, 2 processorkernen en 80 GB opslagruimte voor. Dat heeft echter niet veel zin: de TPM-functie die maanden geleden al beloofd werd, is bij de hier geteste versie 6.1.34 nog steeds niet gerealiseerd. Als je Windows 11 wilt installeren, moet je daarom in het register van de set-upomgeving vervangende waarden instellen, zoals beschreven in c’t 3/2022 op pagina 60. Als je niet bang bent om software in een bètastadium te gebruiken, kun je ook testversies van VirtualBox uitproberen (zie de link op de volgende pagina), die verondersteld worden experimentele TPM-ondersteuning te bieden. Op het moment van testen was versie 6.1.97 de laatste versie, maar die weigerde op verschillende hosts virtuele machines te starten en gaf cryptische foutmeldingen. De gastuitbreidingen…

Virtuele machines zijn een goede manier om software los van het eigenlijke besturingssysteem te testen, zodat die geen schade kan aanrichten. Maar er is een eenvoudiger manier: een sandbox biedt net als een virtuele machine een afzonderlijk draaiende, geïsoleerde omgeving die onafhankelijk van het eigenlijke besturingssysteem als een ingekapseld proces draait. In tegenstelling tot virtuele machines hoef je die niet zelf te vullen. Telkens wanneer je die opstart, krijg je een verse kopie – vergelijkbaar met een besturingssysteem dat net geïnstalleerd is. Dat betekent dat veranderingen in de sandbox worden weggegooid bij het verlaten. Bij Windows 10 en 11 in de edities Pro, Enterprise en Education is een Sandbox-omgeving beschikbaar en kan die met slechts een paar klikken ingesteld worden. BOUWPAKKET-BLUES In het bouwpakket voor onze c’t-rescue-Windows, die we voor…

Een nieuwe netwerkopslag (NAS) van Synology doet precies wat je zou verwachten: hij dient als een centrale gegevensopslag in het netwerk voor mediabestanden, back-ups, virtuele machines en Docker-containers samen met servers en in het algemeen alles wat je er verder mee kunt. Toegang tot het systeem werkt via de gebruikelijke protocollen zoals SMB en NFS of makkelijk via de webinterface. Af en toe kan het echter voorkomen dat je dingen wilt controleren of gewoon wilt weten hoe het Synology besturingssysteem Disk Station Manager (DSM) georganiseerd is en daarvoor overschakelt naar de commandline. Linux-gebruikers kunnen daar makkelijk mee overweg, maar Synology heeft tal van gangbare hulpmiddelen weggerationaliseerd. Zo ontbreken bijvoorbeeld less (paginagewijze weergave van tekstbestanden), lsof (list open files, monitoring van open bestanden), nano (eenvoudige teksteditor), tmux (terminal-multiplexer) en whois (domeininformatie)…

Kup kan alleen zinvol gebruikt worden met KDE Plasma. De configuratie voer je uit bij de systeeminstellingen van de Plasma-desktop. De back-uptool bedien je via een applet op de controlebalk, wat in de praktijk omslachtig is. De eigenlijke back-up wordt door het back-upprogramma Bup uitgevoerd. Alle bestanden komen terecht in een archief met incrementele back-ups. Kup kent een tweede back-upmodus met Rsync. Daarbij synchroniseert Kup alleen de actuele status van alle bestanden met een back-updirectory. De bestandskenmerken worden alleen bewaard op Unix-bestandssystemen. Kup slaat alleen op naar netwerkshares als die van te voren gemount zijn. Kup wordt geleverd met een module voor het KIO-framework, wat directe toegang tot de inhoud van het archief vanuit alle KDE-applicaties mogelijk zou moeten maken – alleen lukte dat op ons testsysteem niet. ▴ goede…

Er is goedkeuring voor het voorstel van de Europese Commissie om vanaf 2035 het verkopen van nieuwe auto’s met verbrandingsmotor te verbieden. Ook is er een akkoord om de CO2-uitstoot van nieuwe auto’s met 55 procent te verminderen en voor busjes met 50 procent, als onderdeel van het Fit for 55-pakket. Om de auto’s te kunnen laden, moet het aantal laders in 2030 zijn opgelopen naar 3,9 miljoen stuks. De European Automobile Manufacturers Association (Association des Constructeurs Européens d’Automobiles, ACEA) is nogal kritisch en gaf eerder al aan dat het aantal laders dat in 2030 nodig is op 7 miljoen moet liggen. Verder dringen zij onder andere ook aan op het stimuleren van snellaadpunten en meer waterstoftankpunten – en die ook veel sneller uit te rollen. De verdeling van de…

Versie 5.25 van de Linux-desktop KDE Plasma bevat nieuwe gestures voor touchpads. Als je met drie vingers over het touchpad veegt, wisselt Plasma tussen de virtuele bureaubladen. Een opwaartse veeg met vier vingers activeert het bureaubladraster, dat alle virtuele desktops overzichtelijk naast elkaar weergeeft. De KDE-ontwikkelaars hebben ook gewerkt aan de bediening via touchscreens. Als je op een touchscreen van de bovenrand naar het midden veegt, verandert Plasma de weergave en toont bijvoorbeeld een overzicht van alle geopende vensters, het raster van het bureaublad of ‘veegt’ je bureaublad schoon. Als je het scherm van een convertible laptop losmaakt van het toetsenbord of het 360 graden omdraait, schakelt Plasma over op de aanraakmodus. In deze modus vergroot Plasma automatisch de taakbalk, de contextmenu’s en andere bedieningselementen. In de vorige versie was…

De mens is een sociaal dier. De drang naar contact en interactie met andere mensen met overeenkomstige ideeën en interesses zit ingebakken in onze menselijke blauwdruk. Het is daarom ook niet vreemd dat samen met de opkomst van het internet mensen op zoek zijn gegaan naar manieren waarop het nieuwe medium hun interactie met anderen kan ondersteunen. PRIKBORD De eerste sociale netwerken bestonden al in de jaren tachtig in de vorm van de Bullitin Board Systems. Die bestonden uit een server waarop je met een modem kon inbellen en berichten voor andere gebruikers kon achterlaten of software kon uploaden. Nadeel daarvan was dat er per telefoonlijn maar één gebruiker tegelijkertijd kon in bellen – de grotere BBS’en beschikten over zes of twaalf telefoonlijnen, dus hield het met daar maximaal 12…

Moet een HTML-bestand met de browser of een editor worden geopend? De link met Firefox of Chromium? Een afbeelding alleen even bekijken of bewerken met een speciaal programma? Het is onhandig om slechts één programma als standaard te kunnen definieren voor een bestandstype en slechts één browser als de standaardbrowser. Bij Gnome lost de kleine tool Junction dat op. Hij kan worden ingesteld als de standaard browser of toepassing voor elk bestandstype. Daarna opent het klikken op een link of het dubbelklikken op een bestand een overzichtelijk venster en krijg je programma’s te zien die met links of het betreffende bestandstype overweg kunnen. Het gewenste programma kun je selecteren met de muis of het toetsenbord. Junction is beschikbaar via Flathub. Het handige programmaatje wordt ijverig verbeterd, zodat het bijvoorbeeld in…

Actiecamera’s met verwisselbare lenzen of filters zijn vrij uniek. De AT-80 actiecamera van Ausek neemt niet alleen materiaal op in maximaal 4K met 60 fps met een 170-graden breedhoeklens maar biedt zes verwisselbare filters en heeft ook twee displays (2 en 1,4 inch) voor selfies, plus een 6-assige beeldstabilisatie. De filters zijn drie stuks neutral-density-filters voor kleurneutrale resultaten, een paars filter voor een sterk verbeterd contrast, een macrofilter voor mooie shots van extreem dichtbij en een CPL-filter (circular polarizer/linear) om hinderlijke schitteringen en reflecties tegen te gaan op het water of in de bergen voor meer diepte en intensiteit. Naast 4K/60fps video schiet de camera 48MP-foto’s, heeft wifi, een microSD-slot (maximaal 128 GB) en USB 2.0 en HDMI. Hij wordt geleverd met een waterdichte behuizing die tot 30 meter waterbestendigheid…

Cpushack.com klinkt als een klein winkeltje weggestopt in een zijstraat van een grote winkelstraat, die vol ligt met allerlei oude chips. En dat is ook wel een beetje zo: de website is een online museum met van alles wat met processors te maken heeft: cpu’s van Intel, AMD, Cyrix, en nog veel meer liggen er virtueel uitgestald. Meer dan 20.000 cpu’s, meer dan 150 fabrikanten en meer dan 2000 EPROM’s zijn te bekijken. De maker is in 1999 begonnen met verzamelen en zoals bij zo veel hobby’s liep het daarna een beetje uit de hand (op een leuke manier uiteraard). Maar het is niet alleen maar wat rondneuzen naar bepaalde chips, ook biedt de site leuke leerzame links naar hoe cpu’s worden gemaakt, informatie over overklokken en gidsen om bepaalde…

Apple promoot de M1 Max als een technologisch wonder voor foto- en videobewerking – maar dan moet de software de M1-architectuur ook ondersteunen. Ontwikkelaars hebben ruim anderhalf jaar de tijd gehad om hun programma’s naar de M1 te porten, zodat ze sneller rekenen dan op een vergelijkbare Windows-pc met een x86-processor van Intel of AMD. Programma’s voor foto- en videobewerking zitten echter vol met functies, waarvan sommige niet veel kunnen beginnen met meerdere cpu’s of met een gpu, zoals de benchmarks laten zien. Het jongere Affinity Photo doet het daarbij beter dan het deels oeroude Photoshop. Adobe Premiere Pro en DaVinci Resolve van Blackmagic Design zouden bij software-encoding van grote videoprojecten moeten profiteren van de vele kernen van de M1-computers – het Apple-programma Final Cut Pro doet dat in elk…

De RGB-leds in de fan en in het TUF-logo van het pompdeksel zijn compatibel met het Aura Sync-systeem van Asus. Als je de toolcollectie Armoury Crate al gedownload hebt, kun je daar meteen mee aan de slag. Er wordt een Y-kabel meegeleverd voor de twee led-aansluitingen van de pomp en de fan, zodat die op een goedkoper moederbord samen kunnen worden bediend op één header. Het is niet mogelijk om er extra RGB-leds op aan te sluiten. In tegenstelling tot de concurrentie gebruikt Asus geen inschuifbare bracket of vast te schroeven armen om het waterblok om te bouwen voor verschillende cpu-families. In plaats daarvan steek je het ronde waterblok door de gewenste bracket en klem je hem van onderaf vast met een plastic ring. Het wisselen gaat snel, je moet…

In sommige opzichten is de Permafrost PF120 vergelijkbaar met de Kraken 120 van NZXT. Hij maakt gebruik van een soort inschuifsysteem voor de brackets en kan net zo makkelijk worden omgebouwd. Bovendien is de Silverstone-pomp ondanks zijn lagere toerental idle al hoorbaar, zij het iets stiller op 0,3 sone en met een iets ander geluid. We konden het geluid verminderen door de spanning iets te verlagen. Een minimum van 4,08 volt was mogelijk. In tegenstelling tot bij NZXT is het contactoppervlak van de koeler niet rond, maar vierkant. De RGB-lampjes in de fan en het pompdeksel worden aangestuurd via een ARGB-compatibel moederbord, aangesloten op headers of samen aangesloten via een Y-kabel. Bovendien kunnen op elk van de strengen nog meer ARGB-apparaten worden aangesloten. Voor moederborden zonder een 3pins-connector levert Silverstone…

Klassieke harde schijven komen in moderne computers steeds minder voor omdat ze te traag, te fragiel en te zwaar zijn. In het beste geval zijn ze nog geschikt voor pure opslag waarbij het gaat om grote hoeveelheden data – bijvoorbeeld je foto’s. Maar als je bestanden van een oude harde schijf nodig hebt, een back-up wilt maken of de schijven wilt wissen voordat ze in de kliko belanden, moet je ze nog wel op je pc aansluiten. Dockingstations waar je de schijven gewoon insteekt, zijn daar een handige manier voor. Je hebt dan geen gereedschap nodig, hoeft niet een geschikt plekje in je behuizing te zoeken en je sluit hem snel en simpel aan via usb. We hebben zes dockingstations getest. Een aantal is bedoeld voor een enkele schijf: de…

Het Delock-dockingstation met één slot is te omschrijven als functioneel. Zoek wel op het juiste artikelnummer, anders kom je vaak bij een ander product van Delock uit. De schakelaar zit wat onhandig (als je rechtshandig bent) links achteraan. De led geeft aan of het dock gereed en is er activiteit is. Het is het enige enkele dock in deze test met USB 3.2 Gen 2 (10 Gbit/s). Met onze SATA-ssd haalden we bijna 560 MB’s/s bij het lezen, alle andere docks zijn langzamer dan dat. Bij het schrijven naar de ssd haalden we echter maar net iets minder dan 400 MB/s. ▴ snel dankzij USB 3.2 Gen 2 ▾ onhandige plek knop ▾ slechts 1 slot voor ’t geld…

All-in-one-printers met alleen zwarte toner of inkt zijn prima geschikt voor het printen en kopiëren van brieven, aantekeningen en documenten. Als je daarentegen ook uitgebreide graphics, brochures en zelfs foto’s nodig hebt, is het logischer om voor een kleurenprinter te gaan. Momenteel zijn veel printers moeilijk leverbaar vanwege de grote vraag en verstoorde leveringen. Daarom hebben we drie multifunctionele laserprinters tussen 215 en 270 euro getest die op het moment van de test meteen beschikbaar waren: de Brother MFCL2730DW, de HP LaserJet MFP M234sdwe en de Xerox B225. Ter vergelijking is de inkjetprinter Epson EcoTank ET-M2120 toegevoegd. Die Epson-printer is bijzonder klein en print bijzonder goedkoop dankzij een navulbare inkttank. TONER OF INKT? Door het vele thuiswerken zouden veel lezers graag een test zien van kleine en goedkope zwart-wit laser…

De LaserJet neemt veel ruimte in beslag, mede door de papierlade voor 150 vel die 14 centimeter uit de machine steekt. Op het deksel zit een display met vaste pictogrammen en enkele sensortoetsen. Aan de achterkant is er een netwerkaansluiting en een usb-poort die afgeplakt is. Je moet het netwerk gebruiken, bij voorkeur wifi, om alles in te stellen. Zonder de HP Smart App, internettoegang en HP+-registratie werkte de printer na 20 geprinte pagina’s niet meer. Pas na registratie werkte hij weer. Daarna kun je de printer ook rechtstreeks via usb op je pc aansluiten. Er zijn nauwelijks instelmogelijkheden op het apparaat zelf. Daar heb je HP Smart of de uitgebreide webinterface voor nodig als centraal configuratiepunt. Printen vanaf mobiele apparaten werkt via HP Smart en AirPrint. De Android-diensten HP…

Desktopvirtualisatiesoftware is handige software om verschillende besturingssystemen tegelijkertijd als zogenaamde gastsystemen op één fysieke pc (het hostsysteem) te kunnen draaien. Veel IT-professionals kunnen in hun werk niet zonder virtuele machines. Die zijn bijvoorbeeld onmisbaar voor softwareontwikkelaars, forensische deskundigen en beheerders van serverparken. Maar ze zijn ook praktisch voor privédoeleinden, bijvoorbeeld om een oud besturingssysteem zoals Windows XP of 7 te blijven gebruiken of om een nieuwe Windows-versie uit te proberen. Sinds de release van Windows 11 hebben lezers ons vaak gevraagd hoe ze die het beste kunnen testen in een virtuele machine voordat ze die op een productiesysteem installeren. Het bijzondere aan Windows 11 zijn de relatief strenge systeemeisen, waaronder met name tenminste twee cpu-kernen, 4 GB RAM, 64 GB opslagruimte, UEFI Secure Boot en een Trusted Platform Module (TPM)…

De wizard van VMware begeleidt je met slechts enkele muisklikken bij het maken van een nieuwe virtuele machine. Het programma kent Windows 11 als zodanig nog niet. Als je ‘Windows 10 and later’ als besturingssysteem selecteert, maakt de wizard een UEFI-VM met 2 kernen en een schijf van 60 GB aan, maar met slechts 2 GB RAM en zonder TPM en Secure Boot. Je moet zelf iets doen aan het RAM en de TPM: klik op Finish en dan op ‘Edit virtual machine settings’ en activeer eerst de encryptie op het Options-tabblad onder Access Control. Stel daar een wachtwoord voor in. Klik dan op ‘Add …’ linksonder op het tabblad Hardware, selecteer de Trusted Platform Module uit de lijst en bevestig met Finish. Stel onder Memory het RAM-geheugen dat aan…

Op dinsdag 10 oktober 2023 komt er een einde aan een hoofdstuk in de geschiedenis van Microsofts besturingssystemen. Windows Server 2012 R2 gaat na bijna tien jaar met pensioen en krijgt zijn laatste geplande beveiligingsupdates. Voor het gerelateerde systeem, de gratis Hyper-V Server 2012 R2, is het einde al op 9 januari 2023 (meer daarover in het kader verderop in dit artikel). De hoogste tijd om eens te kijken naar zijn opvolgers, te weten 2016, 2019 en vooral de jongste telg met de naam 2022. Server 2012 behoorde nooit tot de meest populaire serveredities, vooral de grafische gebruikersinterface had weinig vrienden. Bij Server 2012 en zijn desktoptegenhanger Windows 8 begon het tijdperk van tegels en allerlei experimenten met het startmenu – die daarna weer werden teruggedraaid. Voorlopig breekt Microsoft met…

Containers zijn een vast onderdeel bij softwareontwikkeling, en Linux-systemen zijn hun natuurlijke habitat – maar Docker Desktop ontbrak daarbij nog. Voor gebruikers die applicaties ontwikkelen op Windows en macOS, creëerde Docker Inc. de Docker Desktop ontwikkelomgeving, die voor velen de eerste stap biedt in de wereld van containers. Nadat Docker Desktop al langer beschikbaar was voor Windows en macOS, heeft Docker nu ook een Linux-versie geïntroduceerd, die voor het eerst ook nieuwe functies zoals extensies naar de Linux-desktop brengt. We grijpen deze release aan als een mogelijkheid om hier Docker Desktop voor Linux te introduceren, de eerste stappen naar containeriseren te tonen en te waarschuwen voor valkuilen. Docker Desktop voor Linux is een grafische gebruikersinterface voor het beheren van containers, images en volumes en bevat de Docker Engine, CLI, Compose,…

Back In Time maakt een back-up van de geselecteerde bestanden met de commandlinetool Rsync. Bij elke nieuw gestarte back-up wordt een subdirectory gemaakt waar alle bestanden in terecht komen. Back In Time maakt hardlinks aan voor ongewijzigde bestanden. Dat bespaart opslagruimte, maar sluit veel SMB-servers of NAS-apparaten uit als back-updoel, omdat die hardlinks niet begrijpen. De incrementele back-up op een externe harde schijf duurde lang. Back In Time herkent gewijzigde bestanden aan de hand van de wijzigingsdatum of aan de hand van een checksum. De instellingen zijn verdeeld over overzichtelijke tabbladen. Het hoofdvenster toont de inhoud van een back-up, met een muisklik kun je snel naar een oudere versie springen. Indien gewenst vergelijkt de back-uptool twee bestandsversies met een diff-programma. Back In Time kan back-ups in accumodus uitstellen. Indien gewenst…

Déjà Dup is het back-upprogramma van de Gnome-desktop. Voor het maken van back-ups gebruikt het programma back-uptool Duplicity op de achtergrond, en de achtergronddienst deja-dup-monitor activeert de automatische back-up. Veel distributies met Gnome-desktop installeren Déjà Dup standaard. In het algemeen laat hij enige tijd na het starten van het systeem van zich horen met de vraag om je bestanden te back-uppen. Een wizard begeleidt met slechts een paar muisklikken ook beginners bij hun eerste back-up. Je klikt de mappen aan waarvan een back-up moet worden gemaakt, selecteert de opslaglocatie en schakelt naar wens encryptie in. Geback-upte bestanden kun je benaderen via het hoofdvenster, waarvan de structuur lijkt op die van een spaarzame Gnome-bestandsbeheerder. Zoals bij de meeste Gnome-toepassingen hebben de ontwikkelaars het opzettelijk zo eenvoudig gehouden, ook al biedt Duplicity…

NZXT is bij de meesten vooral bekend van de pcbehuizingen en waterkoelingskits, maar biedt inmiddels een zeer ruim assortiment aan pc-hardware en accessoires, waaronder complete gamingsystemen, voedingen, moederborden, RGB-kits, usb-microfoon, gpu-mountingkits en diverse kabels. Nu komen daar externe capturekaarten bij in de vorm van de NZXT Signal 4K30 en Signal HD60-capturekaarten. De naamgeving van de capturekaarten verraadt wat ze te bieden hebben. De Signal 4K30 biedt 4K HDR met 30 frames per seconde en de HD60 1080p met 60 frames per seconde. Ze zijn aan te sluiten op moderne gamingconsoles en gaming-pc’s en bruikbaar onder Windows en macOS. De beide externe capturekaarten ogen identiek: zwarte onopvallende doosjes met dezelfde aansluitingen: twee HDMI-poorten (in/uit) en een USB-C-poort aan de achterzijde. De beide externe capturekaarten zijn compatibel met populaire streamingsoftware zoals OBS…

Voor veel processen in het lichaam levert glucose de nodige energie. Onderzoekers van de Technische Universiteit van München en van MIT (Massachusetts Institute of Technology) willen met behulp van een glucosebrandstofcel op een chip deze energiebron gebruiken om stroom op te wekken voor medische implantaten. Een team onder leiding van Jennifer Rupp (TUM) en Philipp Simons (MIT) heeft een chip ontwikkeld met daarop 150 brandstofcellen. De vierkante chip heeft een dikte van 400 nanometer en een randlengte van 300 micrometer. De cellen bestaan uit een kathode en een anode van platina met daartussen een keramische elektrolyt, die protonen van de anode naar de kathode geleidt. Een glucosebrandstofcel genereert piekspanningen tot 80 millivolt. De onderzoekers hopen meerdere van deze cellen te kunnen gebruiken voor bijvoorbeeld sensors om vitale functies te monitoren,…

Met een c’t abonnement krijg je: • Uitgebreide onafhankelijke tests, diepgaande achtergronden en workshops op niveau • Verrassende onderwerpen om je kennis te verbreden • Toegang tot de digitale versies en pdf’s om te archiveren Ontvang 10x c’t magazine van €85,- voor €55,- Abonneer je nu via www.ct.nl/abo of bel naar +31 (0)24 2027 825 Deze actie is geldig t/m 6 september 2022 of zo lang de voorraad strekt. Je abonneert tot wederopzegging en voor ten minste de actieperiode van 10 nummers. Na afloop van de actieperiode geldt de reguliere abonnementsprijs en is het abonnement per kwartaal opzegbaar. Opzeggen is heel eenvoudig en kan via onze klantenservice.…

Passief gekoelde mini-pc’s zoals de Zbox CI331 Nano zijn geschikt als een stille kleine pc voor opa en oma, een goedkope server of een mediaspeler voor aan de tv. Zoals gebruikelijk bij barebones is er geen RAM, opslag en besturingssysteem inbegrepen. Er is een complete versie verkrijgbaar, maar die heeft een magere 4 GB RAM en een al even magere 120GB-ssd, dus die versie raden we af. Het feit dat er geen slot is voor een moderne M.2-ssd (2280) is gezien het beoogde gebruik acceptabel. De Celeron N5100 biedt voor de meeste kantoortaken en internetten voldoende prestaties. Het afspelen van 4K-video's is ook geen probleem. De CI331 Nano verbruikt een zeer nette 19 watt onder belasting, maar idle ook nog 7,6 watt. Dat hebben we wel eens beter gezien. De…

Als een draagbare harde schijf van een bureau valt, is hij vaak meteen stuk. Een ssd is robuuster omdat die geen mechanische onderdelen bevat. De Samsung SSD T7 Shield, een afstammeling van de T7 (zie c’t 8-9/2021 op pagina 94), is nog robuuster. De rubberen coating moet het toestel beschermen tegen een val tot 3 meter, en maakt hem ook stofdicht en waterdicht volgens IP65. Bij het lezen van grote bestanden onder Windows kwamen we tot 1050 MB/s en bij het schrijven tot 1024 MB/s – met USB 3.2 Gen 2 is sneller nauwelijks mogelijk. Bij het benaderen van willekeurige adressen bevindt de T7 Shield zich in het middenveld van de huidige ssd’s met die interface met respectievelijk 39.000 en 36.000 IOPS. De ssd bevat encryptiesoftware voor mac OS en…

Netgear was de eerste met zijn mesh-wifi Orbi RBK963 met drie stations voor grotere flats en huizen die ook apparaten op de nieuwe 6GHz-band (Wi-Fi 6E) kan bedienen. Die Orbi-kit is overdadig uitgerust, krachtig en vooral duur (zie c’t 6/2022, p.22). TP-Link gooit met de Deco XE75 nu een mesh-middenklasser in de strijd. Drie nodes moeten samen 500 euro kosten. Ze werken met drie 2-stream in plaats van vier 4-stream wifi modules en hebben ‘slechts’ gigabit ethernet in plaats van tot 10 Gbit/s op de netwerkpoorten. Maar dat is genoeg voor de meeste van de huidige internetdiensten. Bij gewone clients – laptops, tablets, smartphones – is het verschil in de praktijk alleen merkbaar wanneer veel apparaten tegelijk grote downloads doen via een zeer snelle verbinding. Met een testclient (een Intel…

Een Raspberry Pi, idealiter versie 4 met een snelle USB3-poort en een harde schijf erop aangesloten, kan makkelijk met back-ups overweg. De opensource tool syncosync verbindt twee Raspberry Pi’s met elkaar via internet, zodat de ene als back-up voor de andere dient – een zogeheten buddy. Als zich een noodgeval voordoet en je niet alleen de back-upbronnen maar ook je syncosync-apparaat verliest, heb je twee mogelijkheden: je laat de buddy zijn syncosync-apparaat aan je afgeven, herstelt de bestanden daar vanaf en laat hem een nieuw apparaat in gebruik nemen. Of je installeert een nieuw syncosync-apparaat en laat je back-ups synchroniseren. De wizard helpt bij die stappen. Alleen de wachtwoorden voor het syncosync-apparaat en de back-up zijn vereist. Zowel met de buddy als met de clients communiceert syncosync via SSH. Het…

Je bent er met een groep vrienden op uit, ergens letterlijk in the middle of nowhere: geen mobiel bereik, maar je wilt wel met elkaar kunnen communiceren. Maar dan zonder kleine-knopjesgedoe, want je wilt je handen vrij houden of hebt bijvoorbeeld wanten aan. Dan is de Pruto: Mesh een prima optie. Die schijfjes maken verbinding door ze dicht bij elkaar te houden en eenmalig te klikken. Ze bouwen hun eigen meshnetwerk op met een bereik tot 750 meter – afhankelijk van de omstandigheden. Ze hebben een IPX7-rating, waardoor zon, zee, strand en sneeuw geen issue zijn. Bovendien zijn ze compatibel met Bluetooth 5.0 om ze met je oordopjes te verbinden. De gebruikstijd ligt op 12 uur, de stand-bytijd is 3 dagen. Met een 6+1-microfoonset-up wordt windgeruis (door beweging) weggefilterd. Met…

Proximovie.com is zelf zeker van de zaak: de site laat je films en series opduiken op basis van het kijkvoer (of acteurs) dat je waardeert – als je er niet iets kunt vinden om te kijken, is er geen hoop meer voor je. Iets zoeken kan ook via thema’s als robot, sci-fi, neonoir, revenge of de good old car-chase. Er valt op meerdere details van de film of serie door te klikken. Van het land waar de film vandaan komt, de productiemaatschappij, crew en de acteurs tot het genre. Helaas kwamen we tijdens het rondklikken en zoeken er al snel achter dat niet alles wat op imdb staat (en we missen de imdblinks) ook op de site terug te vinden is. Zo kregen we onder andere Obi-Wan Kenobi als serie…

Muziekproducties stellen computers voor een bijzonder moeilijke taak. In de studio moet de cpu urenlang onder maximale belasting met grote arrangementen kunnen werken zonder dat de ventilatoren hoorbaar zijn. Computers die uitblinken in die discipline zijn ook de eerste keuze op veel andere terreinen waar het grafische aspect geen grote rol speelt. Maar de vraag of een Mac- of een Windows-computer het beste is voor een muziekproductie is niet zomaar te beantwoorden. De resultaten van gestandaardiseerde benchmarks zoals Cinebench zijn vaak misleidend omdat echte programma’s zich in de praktijk anders gedragen. Het juiste antwoord hangt daarom van de software af. Daarom hebben we de moeite genomen om veelgebruikte Digital Audio Workstations (DAW) te vergelijken op verschillende Macs met een M1-processor en Windows-systemen met een actuele Intel- en AMD-cpu. Daarbij hebben…

Met de toolcollectie PowerToys, door Microsoft als opensource gepubliceerd op GitHub, kun je Windows uitbreiden met een aantal praktische functies die je productiviteit verhogen (zie de link op de volgende pagina). De meeste tools start je met een toetsencombinatie, sommige zijn geïntegreerd in het contextmenu van Verkenner of in het info-gedeelte van de taakbalk. Er is ook een PowerToys-pictogram dat de Instellingen-app voor PowerToys opent door erop te dubbelklikken. Tools die je niet nodig hebt, kun je daar deactiveren. De functie Altijd op voorgrond roep je op met Windows+Ctrl+T. Daarmee hou je vensters permanent op de voorgrond, zodat je daar sneller bij kunt wanneer je met meerdere vensters werkt – ideaal voor bijvoorbeeld de Rekenmachine-app. Het werkt ook voor meerdere vensters tegelijk. Je kunt de dikte en de kleur van…

Dit model komt uit Cooler Masters meest betaalbare waterkoelerfamilie, wat de lage prijs en de garantie van twee jaar verklaart. De fabrikant doet echter geen noemenswaardige concessies op het gebied van functies en ondersteunt de sockets van alle mainstream-cpu’s, evenals talrijke RGB-besturingssystemen van diverse moederbordbouwers. Op de 4pins-splitterkabel kunnen extra aanstuurbare RGB-apparaten aangesloten worden. Een bedrade controllerbox is ook inbegrepen. De turbofase van de Core i7-12700K liet de ML120L alles geven. Bij het eerste exemplaar schoot de kerntemperatuur in een mum van tijd omhoog naar 100 graden. Op datzelfde moment draaiden de fans op volle toeren en brulden met 1,6 sone. Een tweede door Cooler Master geleverd exemplaar haalde 94 graden onder dezelfde omstandigheden. Gemonteerd op een Ryzen 7 5800X als test, vertoonden beide units geen afwijkingen. Bij een directe…

De meeste camera’s hebben een resolutie van 24 megapixels, maar smartphonecamera’s hebben meestal slechts 8 megapixels. Wat te doen wanneer de beeldresolutie niet voldoende is voor afdrukken op groot formaat en een foto opnieuw maken geen optie is? Zelfs bij oude afleveringen van Midsomer Murders was het al voldoende dat iemand ‘enhance’ riep om de wazige weerspiegeling van de achterkant van een hoofd te veranderen in een haarscherp portret van een misdadiger. In werkelijkheid kunnen zelfs complexe schalingsalgoritmes nooit volledig overtuigen. De inzet van kunstmatige intelligentie belooft bloeiende pixellandschappen. Verschillende aanbieders verkopen upscaling op basis van machinaal leren. Bij deze test nemen een handvol webdiensten het tegen elkaar op. Ze bieden allemaal twee-, drieof viervoudige schaalvergroting. Je betaalt per foto. Sommige desktopprogramma’s bevatten al AI-scalers. Door de verschillende benaderingen zijn…

Axagon gebruikt de JMS561U-chip van JMicron in zijn dubbele dock. Die kan twee SATA-poorten aanspreken en bevat een kopieerfunctie. Ondanks dat haalde het dock slechts 430 MB/s bij het lezen van ssd’s, wat ver onder het maximum van de usb-interface ligt. Met harde schijven doet hij daarentegen niet onder voor andere snelle docks in deze test, met uitzondering van de Toshiba-schijf: die werd niet herkend. ▴ automatische kopieerfunctie ▾ geen 4Kn-schijven ▾ wat trager bij ssd’s…

In het viervoudige dockingstation van Delock zit de viervoudige GL3523-usb-hub van Genesys Logic met vier JMicron JM578 USB-SATA-converters. De 78W-voeding heeft de afmetingen van een oude laptopadapter. Als alle vier de slots gevuld zijn met harde schijven, wordt het dock onaangenaam luid, maar dat is niet de schuld van het dockingstation. We hadden geen klachten over de snelheid en compatibiliteit, en het dock kwam als beste uit de bus bij de Data Drive Benchmark. ▴ snel en compatibel ▾ opstarten duurt even ▾ prijzig…

Om een usb-apparaat op afstand te gebruiken, zijn er meerdere manieren mogelijk. Er zijn adapters die usb over het vaste netwerk leiden en voor een meerprijs zelfs actief versterken. Speciale kastjes verpakken de usb-data ook in netwerkprotocollen. Maar om dat goed te laten functioneren loopt het snel in de papieren. Als je nog een Raspberry Pi over hebt, kun je die net zo goed gebruiken. Met wat geknutsel krijg je een alternatief dat voor veel toepassingen goed genoeg is. Je kunt op een plek met een goed bereik dan een Zigbee-dongle plaatsen of een geheugenstick zonder traplopen op de server in de kelder aansluiten. ECONOMYCLASS De basis om een usb-apparaat dat op een Linux-pc of Raspberry Pi is aangesloten via het netwerk aan een ander systeem te koppelen, berust op…

Deze robuuste laserprinter heeft de beste functies in de test. De scannerunit kan omhoog worden geklapt voor een betere toegang tot de papierlade. Het deksel van de flatbedscanner heeft drie centimeter speling in de scharnieren, wat het scannen van dikke boeken vergemakkelijkt. De bediening is eenvoudig dankzij de duidelijke menu’s. Het uitgebreide webfront-end vergemakkelijkt het beheer met instellingen die duidelijk op functie gerangschikt zijn. Standaard schakelt de printer na een minuut over op de energiebesparingsmodus. Dat is maar goed ook, want op stand-by verbruikte hij meer dan 20 watt. De L2730DW drukt snel af met een zeer goede tekstkwaliteit. De tonerbesparingsmodus heeft alleen effect op kleurvlakken. De defecte duplexer van ons testtoestel veroorzaakte papierstoringen. Daarom moeten we de tijdmetingen voor dubbelzijdig afdrukken schuldig blijven, die zouden op gelijke voet moeten…

De B225 is qua uitrusting vergelijkbaar met het Brother-model, maar heeft in plaats van een touchscreen alleen een tweeregelig tekstdisplay op een kantelbaar panel met kleine rubberen toetsen. De scannerklep kan slechts 0,5 centimeter aan de scharnieren worden opgetild: dat biedt niet veel ruimte voor boeken. De bediening is onhandig vanwege het kleine display en de vele menu’s. De webinterface is beter geschikt voor instellingen. Wanneer de printer voor de eerste keer wordt ingeschakeld, wordt om een pincode gevraagd waarmee je je identificeert. De betaalde cloudservice Xerox Workflow Central is optioneel. Het apparaat verstuurt scans via SMTP en FTP naar mailadressen en FTP-servers. De Android-plug-in Xerox Print Service wordt niet ondersteund door het model, maar mobiel printen via Mopria en AirPrint werkte goed. De B225 print snel, de driverinstelling voor…

Na het openen van het Hyper-V-beheer vertel je het systeem door te klikken op ‘Verbinding maken met een server’ eerst dat je verbinding wilt maken met de Hyper-V-hypervisor op de ‘ Lokale computer’. Selecteer ‘Nieuw / Virtuele machine‘ om de wizard voor een nieuwe virtuele machine te starten. Zinvolle instellingen voor Windows 11 doe je handmatig op de betreffende pagina: 4 GB RAM, een netwerkverbinding met de ‘Default Switch’ en – dat is belangrijk! – Generatie 2, omdat dat de enige manier is waarop de wizard een moderne virtuele machine met UEFI Secure Boot maakt. Bovendien kun je kiezen of het werkgeheugen dynamisch kan worden uitgebreid en weer verkleind, mocht het gastsysteem tijdens gebruik meer RAM nodig hebben dan ingesteld. Je kunt de ISO-image specificeren bij de Installatieopties. Zorg ervoor…

Als het op ssd’s aankomt, lijken er elke week wel weer nieuwe modellen van de band te rollen. In de vorige c’t publiceerden we ook al een test van 13 actuele modellen [1]. Nu zijn er echter weer nieuwe ssd’s verschenen en de modellen die toen nog uit moesten komen zijn inmiddels ook gearriveerd. De Acer Predator GM7000, Adata Legend 750 en 840, HP FX900, Mushkin Tempest en Transcend PCIe ssd 110Q hebben (met uitzondering van de Tempest) 1 TB opslagruimte. We nemen nu ook een aantal oudere, maar nog steeds verkrijgbare ssd’s mee in deze vergelijkende test – in ieder geval bij de staafdiagrammen met de meetresultaten. We hebben negen modellen geselecteerd, waaronder bijzonder snelle en bijzonder goedkope modellen. Het gaat om de Corsair MP600 Pro XT, Crucial P5…

Twee uur voor een belangrijke vergadering lukt het plotseling niet meer om de presentatie te openen. Geen probleem als je een back-up hebt. Om jezelf te beschermen tegen dingen als hardware of software die het plotseling laat afweten, je eigen slordigheid, brand of andere rampen, is het belangrijk om regelmatig back-ups uit te voeren. En dat geldt niet alleen voor je thuiskantoor. Voor Linux zijn er talrijke opensource tools die dat irritante klusje minder vervelend moeten maken. Die back-uptools hoef je maar één keer in te stellen voor de bestanden die je wilt back-uppen, daarna kun je met een gerust hart achter-over leunen – in het ideale geval althans. Met dergelijke programma’s hebben zelfs degenen die weinig vertrouwen hebben in back-ups of minder technisch onderlegd zijn niet langer een excuus…

Duplicati start als een achtergrondservice die je via een nette webinterface kunt benaderen. Uitgebreidere instellingen, zoals de compressiemethode, zitten echter verborgen in de omslachtige ‘Geavanceerde opties’. De toegang tot de webinterface kun je beveiligen met een wachtwoord. Back-ups kunnen ook vanaf een andere computer gestart worden. Bij problemen zal Duplicati per e-mail contact met je opnemen. Duplicati vereist het .NET-framework Mono. Het installeren wordt vereenvoudigd door kant-en-klare DEB- en RPM-pakketten. Arch Linux-gebruikers kunnen Duplicati vinden in de AUR. De huidige versie 2.0 (beta) is stabiel. In tegenstelling tot bij de Windows-versie kan de tool onder Linux SMB-shares niet rechtstreeks benaderen. Die moet je zelf eerst nog mounten. Duplicati stuurt standaard gebruiksgegevens naar zijn ontwikkelaars. ▴ duidelijke gebruikersinterface ▴ ondersteunt veel clouddiensten ▾ geavanceerde opties omslachtig…