Inhoudsopgave van Editie 1/2 - 2022 - c't magazine

Toen Windows 10 in 2015 uitkwam voelde het in eerste instantie voornamelijk als een systeem dat nog niet helemaal klaar was. Alsof het ontworpen was door een binnenhuisarchitect met vreemd gevoel van humor: de verdiepingen liepen door elkaar heen, er zaten meerdere klinken op de deuren, de lichtschakelaars zaten onder de tafels, de kapstokhaken hingen ondersteboven en de soeplepels lagen in de boekenkast – dat soort dingen. In het begin was dat misschien nog te wijten aan de oprechte inspanningen om een zo onafhankelijk mogelijke bediening te ontwikkelen, om niet te veel bij Apple en diens inmiddels overleden baas Steve Jobs af te kijken. Beide bedrijven hadden immers al een rechtszaak voor de inbreuk op intellectueel eigendom op bijvoorbeeld virtuele prullenmanden achter de rug. En natuurlijk kon je alle tools,…

De moedermaatschappij van Facebook heeft haar naam veranderd in Meta Platforms, Inc. Daarmee wil de groep te kennen geven dat zij zich in de toekomst toelegt op het bouwen van een zogenaamd metaversum. Wat dat is weet momenteel nog niemand – daarover zo meer. De timing van de naamsverandering is geen verrassing. Voormalig Facebook-medewerkster Frances Haugen heeft de afgelopen tijd zeer pijnlijke interne zaken naar buiten gebracht (zie pagina 56 in deze c’t). Dat men de naam daarom wijzigt en krantenkoppen wil genereren met andere onderwerpen is simpele marketing. TEKST, BEELD, VIDEO, VR Toch lijkt het omdopen tot Meta niet louter een afleidingsmanoeuvre te zijn. Facebook-oprichter Mark Zuckerberg predikt al jaren over het komende platform dat het internet zoals wij dat kennen zal vervangen. Sprak hij vroeger over virtual reality,…

Photoshop Elements 2022 richt zich met de diverse wizards en kunstmatige intelligentie op thuisgebruikers die weinig ervaring hebben met beeldbewerking. Via het startscherm ga je direct naar de Organizer of Photoshop Elements. De Organizer voegt trefwoorden toe op basis van de inhoud van foto’s of video’s. Gezichtsherkenning, geotagging en sorteren op datum helpen je bij het organiseren van de media. Het hart van Photoshop Elements zijn de vele en deels nieuwe wizards. Met eenvoudige instructies word je door projecten geleid. Zo kun je makkelijk ongewenste delen in een foto verwijderen, of automatisch een deel van de foto uitrekken zodat hij breder of hoger wordt. Het Expert-gedeelte beschikt over klassieke tools voor het bewerken, lagen en maskers. Een verkleinde versie van het Camera Raw import-dialoogvenster bewerkt de basisinstellingen. De automatische motiefselectie…

Voor sommige knutselprojecten is een gewone Raspberry Pi te duur of te groot. De piepkleine CM4 Compute Module kan alleen worden gebruikt op een extra basiskaart. De afgeslankte Zero-varianten van de Pi met een printplaatgrootte van 6,5 × 3 centimeter zijn beter geschikt voor kleine doehet-zelf-projecten. In 2015 verscheen de eerste Zero zonder wifi, in 2016 zijn opvolger Zero W die wifi en Bluetooth erbij kreeg en een prijskaartje had van ongeveer 10 euro. Nu, met de net geen 2 tientjes kostende Raspberry Pi Zero 2 W is er eindelijk een verse levering van knutselfruit met aanzienlijk meer rekenkracht. De nieuwkomer wordt niet aangedreven door de verhoudingsgewijs sterke Broadcom BCM2711 van de huidige Raspberry Pi 4, maar door een variant van de zwakkere BCM2837, waarmee de Raspberry Pi 3 in…

LIVE TIJDREIZEN ▹ apolloinrealtime.org Sommige gebeurtenissen zou je toch eens graag live bijgewoond willen hebben, omdat ze voor die tijd bizar baanbrekend waren. De stappen van de mens in de ruimte naar de maan vallen daaronder, maar jongere generaties hebben daar niet meer van meegekregen dan een wikipagina en wat plaatjes of korte video's. Op apolloinrealtime.org beleef je de Apollo 11-missie (eerste landing op de maan), Apollo 13-missie (3e maanlanderpoging) en Apollo 17-missie (laatste landing op de maan) alsof je er live bij was. Het overzichtsscherm (fullscreen is aan te raden) toont de livestreambeelden van tv en aan boord, transcripten, mijlpalen van de missie, commentaar, onboard audio-fragmenten, commentaar van na de missie en data over de verzamelde materialen. POP CULTURE KANAALSURFEN ▹myretrotvs.com Het is nu meer de tijd van Netflix…

Hack je eigen computer. Dat klinkt in eerste instantie absurd, maar kan je leven met technologie veel makkelijker maken. Want met de tools van hackers krijg je veel niet alleen sneller voor elkaar, je kunt ze ook gebruiken om echte alledaagse problemen op te lossen en jezelf uit de nesten te helpen. Niet alle hacking-tools zijn automatisch slecht, vaak zijn het onschadelijke maar uiterst nuttige programma’s die specifieke taken bijzonder goed en doeltreffend oplossen. Bij hackingaanvallen is geen sprake van zwarte magie, het gaat vaak om vrij verkrijgbare opensource tools die op zichzelf niet gevaarlijk zijn. Na een infectie worden ze gedownload en automatisch uitgevoerd, bijvoorbeeld om bestanden of wachtwoorden lokaal te verzamelen. De gegevens worden alleen geëxtraheerd door de eigenlijke kwaadaardige code (of een andere tool). Andere opensource tools…

Kali Linux is een nuttig hulpmiddel in veel situaties: het bevat verschillende hacking-tools die meteen kunnen worden uitgeprobeerd. Het vaak omslachtig installeren en configureren van programma’s is niet meer nodig. Je kunt er niet alleen beveiligingsproblemen mee opsporen, maar de meegeleverde tools zijn ook geschikt voor het redden van gegevens en nog veel meer. Met weinig moeite kun je een opstartbare usb-stick maken waarmee je jezelf daarvan kunt overtuigen. De basis is Debian, dat perfect is afgestemd op de behoeften van de hackerscommunity. Daarom is Kali, net als zijn voorganger BackTrack Linux, al jaren de eerste keus van beveiligingsexperts en hackers. Kali kan worden geïnstalleerd zoals elk besturingssysteem, maar dat is niet eens nodig om het uit te proberen. In het eenvoudigste geval draait een hacker Linux als een live-besturingssysteem…

De MSI Optix MPG321UR-QD gaat goed los als het om z’n lijst met specificaties gaat: de gamingmonitor heeft een gematteerd ips-panel met een resolutie van 3840 × 2160 pixels (4K) met een diagonaal van 32 inch en een 144Hz-refreshrate met G-Sync Compatible-rating / FreeSync Premium Pro (47 tot 144 Hz) en HDR 600. Het scherm is een quantum-dot-display, wat inhoudt dat de kleurverzadiging dik in orde is, net als de kleurechtheid. Het scherm voldoet aan 97% van DCI-P3 en 143 % van de sRGB-range. De typische helderheid ligt op 400 nits, met een piekwaarde van 600. De op e-sports en fanatieke thuisgamers (ook op consoles) gerichte monitor heeft aan de achterkant een geïntegreerde RGB-strip die naadloos is te integreren in MSI’s Mystic Light RGB-software voor een kleurrijke gaming-ambilight tegen je…

Dat het SMBv1-protocol onveilig is en in geen enkel netwerk meer mag worden gebruikt, is al enkele jaren duidelijk. Lacunes in de implementatie van de serverdienst in Windows leidden namelijk tot een snelle verspreiding van malware. Ook de clients moet je tegenwoordig vermijden omdat ze geen beveiligde verbindingen tot stand brengen en de toegangsgegevens makkelijk te onderscheppen zijn. Toch zijn er tegenwoordig nog steeds apparaten in omloop die alleen SMBv1 voor bestandsuitwisseling gebruiken. Ook sommige dure apparaten bevatten nog een netwerkstack die alleen dat oude protocol ondersteunt, zonder uitzicht op een update door de fabrikant. Met een Raspberry Pi kun je dat als beheerder van dergelijke oude apparaten zelf oplossen en hoef je de veiligheid van een productieserver niet langer in gevaar te brengen met een actieve SMBv1. Het basisidee…

Netwerkapparaten sturen voortdurend DNSquery’s naar het internet om domeinnamen om te zetten in ip-adressen. Hiermee komen echter ook de surfgewoonten van de gebruikers in andermans handen. Iedereen die de DNS-query’s en -antwoorden in het lokale netwerk, in het bedrijf, bij de provider of op internetknooppunten zoals AMS-IX meeleest, kan aan de hand van de bron ip-adressen zien welke gebruikers welke websites of diensten op internet gebruiken. Apple heeft er hard aan gewerkt om DNS-query’s te beveiligen tegen ongewenst loggen. Sinds de herfst kunnen Apples iCloud+ abonnees deze (en andere beschermingsfuncties) als Private Relay (Privédoorgifte) activeren. Het plan past goed in Apples activiteiten rondom privacybescherming, omdat alle apparaten voor internet-communicatie het Domain Name System (DNS) moeten bevragen om verbindingen met de doelservers tot stand te brengen. Het DNS vertaalt door mensen…

Flexibel werken is een trend die ook al voor de coronapandemie gaande was. Al in 2015 zag HP dat 62% van zijn wereldwijde eindgebruikers vanuit meer dan één locatie werkt. Door de coronapandemie is deze ontwikkeling in een stroomversnelling geraakt. Professionals en bedrijven hebben ondervonden dat het werken op afstand niet alleen mogelijk is maar zelfs voordelen kan bieden – mits werknemers over apparatuur beschikken die dit goed ondersteunt en waarmee het werk op kantoor en daarbuiten op elkaar aansluit. Z by HP biedt oplossingen waarmee gebruikers over dezelfde kracht en connectiviteit kunnen beschikken die ze normaal alleen op kantoor hebben. Vakgebieden zoals vormgeving, media, de entertainment industrie en data-science vereisen devices die niet alleen complexe berekeningen snel kunnen uitvoeren, maar ook krachtige grafische prestaties moeten kunnen leveren. Z by…

Draadloze netwerken zijn aan vele gevaren blootgesteld. Aanvallers kunnen bijvoorbeeld deauthenticatie gebruiken om wificlients te dwingen de verbinding met het basisstation te verbreken. Dit wordt gedaan voor de lol of om de clients er toe te brengen verbinding te maken met een accesspoint onder controle van de aanvallers dat het oorspronkelijke wifinetwerk van het basisstation nabootst. Het doel is dataverkeer te lezen of te manipuleren (man in the middle-aanval). Dit alles is geen tovenarij meer; er zijn gratis tools voor (zie pagina 42) en kant-en-klare hacking gadgets (zie de link op de laatste pagina van dit artikel) die standaard aanvallen uitvoeren met een druk op de knop. Normaal gesproken merk je wifi-aanvallen pas op als de aanvallers allang je netwerk zijn binnengedrongen. Maar je kunt voorzorgsmaatregelen nemen en Nzyme gebruiken…

Systeembeheerders vinden sommige functies die diep in het systeem zijn ingebouwd, zoals Intels Management Engine (ME), een ware zegen: ze kunnen die gebruiken om niet goed functionerende computers in de pc-vloot van hun bedrijf op afstand weer op de been te helpen, of op zijn minst de symptomen te diagnosticeren – zelfs als het besturings-systeem niet meer opstart. Maar voor sommige toepassingen zijn dergelijke complexe extra functies ongewenst, bijvoorbeeld bij het gebruik van een compacte pc als internet-firewall of load-balancer. Elke firmwarefunctie die niet absoluut noodzakelijk is, kan immers veiligheidsrisico’s opleveren die het infiltreren van vreemde software of onopge-merkte configuratiewijzigingen mogelijk maken en daarmee een centraal punt in het netwerk in gevaar brengen. Het opensourceproject Coreboot (www.coreboot.org) wil een einde maken aan dergelijke aanvallen. Het vervangt de bestaande initialisatie-en opstartcode…

Start uitrol Xbox-cloud-gamingdienst Microsoft was nog bezig met alle feestelijkheden rond het 20-jarig jubileum van de Xbox-console en heeft in diezelfde periode een start gemaakt met de uitrol van zijn Xbox Cloud Gaming voor de Xbox Series One, X en S. Die dienst is vooral een handige optie als je een Xbox One hebt die met de Serie X-hardware in de servers van Microsoft zowel een goede beeldkwaliteit en snelle laadtijd krijgt voor de nieuwste games voor de nieuwste generatie Xbox-consoles. Denk aan de nieuwere games Recompile, The Medium en The Riftbreaker. Microsoft Flight Simulator staat ook al op de planning als cloudoptie en moet begin 2022 in de bibliotheek verschijnen. Als je een Serie X of S hebt, kun je gametitels uit de Game Pass-collectie uitproberen zonder de game…

Amazons nieuwe Fire TV Stick 4K met de toevoeging Max moet volgens de fabrikant een prestatieverschil van 40 procent bieden ten opzichte van het vorige topmodel. Dat wordt mogelijk gemaakt door een quadcore processor met 1,8 in plaats van 1,7 GHz, een GPU met 750 in plaats van 650 MHz en meer RAM (2 in plaats van 1,5 GB). Daardoor kan sneller tussen apps worden geschakeld. De Max is ook Amazons eerste stick met Wi-Fi 6, maar dat wordt pas een voordeel als streams naar meerdere Wi-Fi 6-apparaten tegelijk gaan. De nieuwe afstandsbediening, die Amazon nu ook levert bij de Fire TV Stick 4K (zonder Max), is erg handig en kan onder meer Netflix en Disney+ direct starten via de knoppen. De nieuwe afstandsbediening stuurt ook spraakopdrachten naar de geïntegreerde…

Met de MateView GT waagt Huawei zich op de zeer competitieve gamingmarkt. De MateView GT heeft een gebogen, kijkhoekstabiel VA-paneel met een schermdiagonaal van 34 inch en een resolutie van 3440 bij 1440 pixels. De verlichting van heldere beeldinhoud is goed, maar bij egale zwarttinten waren er op een afstand van ongeveer 15 centimeter lichtpuntjes in de hoeken en vlekjes langs de boven-en onderrand te zien. Die zullen bij games echter niet opvallen. Het paneel haalt een zeer hoog gemiddeld contrast van 3148:1 en toont verzadigde kleuren. Het 10-bit panel geeft kleurovergangen zonder strepen weer, hoewel donkergrijs nogal abrupt overgaat in zwart. De maximale 165 Hz haal je alleen via DisplayPort, via de HDMI-aansluiting stopt het bij 100 hertz. Hij heeft twee USB-C-aansluitingen, waarvan er één ook DisplayPort doorgeeft en…

Het programma mdp is ontstaan als een C-learning-project en is om die reden prettig eenvoudig. Presentaties maak je als een tekstbestand op basis van het populaire Markdown-formaat. Daarbij wijkt mdp wel op enkele kleine punten af van de standaard en laat veel functies weg die sowieso zinloos zouden zijn bij uitvoer naar de terminal. Presentaties kun je schrijven in elke Markdown-geschikte editor. De gebruikelijke horizontale scheidingslijnen (--- of ***) in Markdown scheiden de verschillende dia’s. De dia’s zelf bestaan uit kopjes en tekst die je kunt markeren en onderstrepen. Bovendien kent de mdp-tool inline-code en codeblokken, die het eenvoudigweg in geinverteerde kleuren toont. Het programma heeft geen syntax-highlighting. De beperkte functies van mdp dwingen je je te beperken tot een gezond minimalisme dat veel presentaties goed zal doen, maar…

Oled-schermen bereiken diepe zwarttinten en enorm hoge contrasten dankzij hun zelfverlichtende pixels die individueel kunnen worden in-en uitgeschakeld. Die techniek wordt al langer gebruikt bij de (nog wat duurdere) tv’s, maar breekt ook bij de monitor steeds meer toegepast. De LG UltraFine Display OLED Pro 32EP950-B is daar een voorbeeld van. Gezien het prijspeil is hij voornamelijk bedoeld voor professionele gebruikers. De LG heeft twee DisplayPort 1.4-aansluitingen, een HDMI 2.0-poort en een USB-C-aansluiting die DisplayPort-signalen doorgeeft, tot 90 watt vermogen levert en waar de USB 3.0-hub met drie poorten mee verbonden is. Als alternatief kun je de hub ook via een conventionele usb-kabel aansluiten. Het scherm kun je in hoogte verstellen, kantelen en naar portretstand draaien op de zeer stabiele metalen voet, en op die manier goed aanpassen aan je…

FLIC OF THE TWIST ▹ kck.st/2ZSbs9N • vanaf € 79 De Flic Twist maakt het bedienen van verschillende smarthome-apparaten mogelijk zonder het gebruik van een app of in het luchtledige tegen stemassistenten te hoeven kletsen. De knop die je met een magnetische bevestiging snel aan de muur hangt (of gewoon ergens los op tafel legt) laat je door middel van draaien, indrukken of een combinatie van indrukken en draaien bijvoorbeeld je lichten dimmen of het volume verminderen. Bovenjenachtkasjewerkthijalsknop om je gordijnen te openen, en bij de voordeur regel je met een druk op de knop dat alle lampen uitgaan. De Twist communiceert via de Flic Hub met je apparaten (Matter-ecosysteem) en bijvoorbeeld IFTTTT. Hij houdt het twee jaar uit op twee AAA-batterijen. Er is keuze uit wit of zwart als…

CALL OF DUTY: VANGUARD ▹ Activision / Sledgehammer Games • vanaf € 60 • Windows, Xbox One/X/S, PS4/5 Met Call of Duty: Vanguard wordt het vertrouwde epische strijdtoneel van de Tweede Wereldoorlog weer aangeboord. In de campagne word je met wat het lijkt een rommelige verzameling experts van allerlei nationaliteiten aan de bak gezet om informatie over het naziproject Phoenix te verzamelen. Uiteraard verloopt niet alles even voorspoedig en al snel zit je met de hele meute voor je uit te brommen in een Duitse cel. Door middel van flashbacks in niet chronologische volgorde leer je meer over elk van de leden van het team. Zo beland je onder andere al dog-fightend in de lucht tijdens de Battle of Midway om Japanse vliegdekschepen tot zinken te brengen en sneak je…

Hollywood weet hoe je hackersactiviteiten in scène moet zetten: figuren in capuchons zitten voor ontelbare monitoren met monochrome gebruikersinterfaces en breken door firewalls. In werkelijkheid gaat het er veel soberder aan toe, want de echte actie speelt zich achter de schermen af. Maar dat is niet minder fascinerend, want hacking-tools doen geweldige dingen als je ze goed gebruikt. Dat vergt enige kennis en ervaring, maar dat komt vanzelf als je eenmaal enthousiast wordt. In dit artikel presenteren we een selectie van interessante professionele tools die zowel aan de donkere als aan de lichte kant van de force gebruikt worden. Lees ook het vorige artikel, met nuttige probleemoplossers voor het dagelijks leven. Met de hieronder gepresenteerde professionele tools kun je beveiligingslekken in je websites, netwerken, apps, IoT-apparaten en nog veel meer…

Raspberry Pi OS, het besturingssysteem van de Pi, heeft als Linux-afstammeling meestal een driverondersteuning die minder door economische belangen wordt gedreven. Het CUPS-printsysteem (Common UNIX Printing System) ondersteunt bijvoorbeeld nog steeds modellen waarvoor Windows en macOS al lang geen drivers meer leveren. SANE (Scanner Access Now Easy), dat in de Linux-wereld vaak voor scanners wordt gebruikt, munt ook uit met een breed scala aan back-endmodules voor diverse nieuwe en oude apparaten. Zowel CUPS als SANE werken met netwerk-interfaces, zodat ze bijzonder geschikt zijn om ook pure usb-apparaten in een netwerk te integreren. Ze ontvangen de verzonden data en hun back-ends rekenen die om naar het juiste formaat. Voor het afdrukken zijn de op de clients beschikbare drivers voldoende. Voor het scannen helpt extra software, die bij Windows en Linux SANE…

Conservatief onderhouden Linux-distributies zoals Ubuntu en openSUSE Leap doen een veiligheidsbelofte die ze helemaal niet kunnen waarmaken. De reden: sommige opensourceprojecten voeren beveiligingsfixes uit zonder die als zodanig aan te merken. Die fixes glippen soms door de vingers van distributeurs die beveiligingspatches van nieuwere versies backporten, omdat sommige gebruikers terugdeinzen voor versiesprongen in software. Het probleem bestaat zelfs met het centrale en het voor de veiligheid van het systeem belangrijkste onderdeel van Linux-distributies: de kernel met de naam Linux, waarvan de naam ook wordt gebruikt door veel besturingssystemen die ermee gemaakt zijn. In feite is de situatie voor de kernel bijzonder explosief, daar worden elk jaar honderden kwetsbaarheden in ontdekt. Daarbij werken de kernel.org-ontwikkelaars op een bijzonder niet transparante manier, omdat ze verzwijgen wanneer er veranderingen worden aangebracht om een…

Een computer op kantoor helpt een gebruiker niet alleen bij de dagelijkse werkzaamheden, maar creëert ook nieuw werk – voor de systeem beheerder, die het beheer van die pc voor zijn rekening moet nemen. Updates uitvoeren, instellingen aanpassen, programma’s installeren en up-to-date houden. Zodra je geconfronteerd wordt met de taak om talrijke kan-toor-pc’s in een grotere omgeving te beheren – bij voorbeeld bij bedrijven, overheidsinstanties, scholen of universiteiten – ga je op zoek naar een manier om de instellingen op zoveel mogelijk apparaten tegelijk te doen. Daar heb je dan een centrale administratie voor nodig. Voor Windows-beheerders is er Active Directory (AD), dat diep geïntegreerd is in de desktop-en serveredities van Windows. Dit artikel geeft een inleiding tot die basistechnologie, die in belangrijke mate heeft bijgedragen tot het succes van…

Enige tijd geleden hebben de bedrijven Apple, Cloudflare en Fastly een concept voor privacy bescherming overgenomen dat Paul Schmitt en andere collega’s van de universiteit van Princeton in 2019 hebben gepresenteerd. Het idee is om de ip-adressen van gebruikers te verbergen wanneer zij communiceren met het Domain Name System (DNS). Netwerkapparaten moeten voor elke verbinding domeinnamen omzetten in ip-adressen, en deze dienst wordt geleverd door de DNS. Maar wanneer je de DNS vraagt om de ip-adressen van bepaalde domeinen, verraad je meteen welke sites je bezoekt. Hackers kunnen de DNSantwoorden manipuleren, meelezen uit pure nieuwsgierigheid, de gegevens verkopen in gebruikersprofielen voor adverteerders, of ze gebruiken als voorbereidende stap voor industriële spionage. DNS-verzoeken zijn op veel plaatsen gemakkelijk te onderscheppen omdat ze meestal onversleuteld zijn. Ondertussen raken protocollen in zwang zoals…

Als je gezin voortdurend klaagt dat het wifi zo traag is, koop dan niet overhaast een goedkope merkloze repeater uit een discountwinkel. Eerst moet je nagaan of er al kant-en-klare repeaters zijn die een mesh met je router kunnen opzetten. Meestal zijn die er wel bij de fabrikant van je router. Dat bespaart tijd en mogelijk ook kosten. Als je voor een merkloze variant kiest, moet je rekening houden met het volgende: zelfs als dat apparaat met de nieuwste wifi-hardware geleverd wordt, betekent dat niet noodzakelijkerwijs dat de repeater probleemloos werkt en up-to-date is wat betreft beveiligingslekken – van een weinig bekende fabrikant hoef je sowieso geen updates te verwachten. Het opensource routerbesturingssysteem OpenWrt kan dan een remedie zijn, omdat je daar makkelijk een repeatermodus mee kunt instellen. De officiële…

Het besturingssysteem en de apps op je mobiele telefoon volgen je stappen en controleren je digitale leven. De twee grote mobiele ecosystemen leggen heel wat beperkingen op aan gebruikers. Je dient een account aan te maken voordat je apps kunt installeren en je moet allerlei voorwaarden aanvaarden, die vaak niet erg evenwichtig zijn samengesteld. Je geeft de controle over je digitale leven dus over aan een andere partij. Bovendien is het businessmodel van heel wat apps gebaseerd op het verkopen van je data. Ze volgen dus al je digitale stappen en analyseren die om je gebruik van de app te gelde te maken. Ze proberen je ook continu aan te sporen om een premiumversie of andere producten of diensten aan te kopen. Je mobiele telefoon staat zo niet in dienst…

Kingston Fury Beast DDR5 Kingston komt met cutting-edge DDR5-RAM gericht op gaming in de vorm van de Kingston Fury Beast DDR5-geheugenmodules. Die bieden een verhoogde performance (4800 MHz of 5200 MHz), on-die ECC (ODECC) voor verbeterde stabiliteit bij extreme snelheden, dual 32-bit subkanalen voor verbeterde efficiëntie en on-module power-management integrated-circuit (PMIC) om stroom te leveren waar dat het meest nodig is. De modules zijn voorzien van een low-profile heatspreader met stoere uitstraling en uitstekende koelcapaciteit. De DDR5-modules zijn 50% sneller dan DDR4-geheugen. De Kingston Fury Beast DDR5 is bovendien Intel XMP 3.0-ready en gecertificeerd, wat betekent dat je als gebruiker een makkelijke, stabiele en gecertificeerde overklok-ervaring kunt verwachten. Bovendien maken nieuwe functies het mogelijk om unieke game-ervaringen te creëren met twee aanpasbare profielen voor snelheden en timings. De Kingston Fury…

Apple M1 Max De M1 Max van Apple, die zijn debuut zal maken in de komende MacBook Pro 16-inch, is met 57 miljard transistors en een geschat oppervlak van meer dan 400 vierkante millimeter silicium gigantisch. Het meest verrassende is nog dat de processorkernen er een ondergeschikte rol in spelen. Op de cpudie neemt de krachtige grafische processor met 32 gpu-kernen veel meer ruimte in beslag. Dat is vier keer zoveel als op de M1, die eind 2020 werd geïntroduceerd, en met 10,4 TFlops noemt Apple ook vier keer zoveel grafische rekenkracht. Apple heeft zelfs de gegevensoverdrachtsnelheid van de RAM-verbinding bijna verzesvoudigd tot maximaal 400 GB/s. De M1 Max lijkt daarmee meer op de AMD-combinatie-processors van de Microsoft Xbox Series X en Sony Playstation 5 gameconsoles dan op een gebruikelijke…

Deze versie heeft in tegenstelling tot de iets goedkopere MH751 ook een USB-DAC-controller. Daarin zit de bediening van het volume van de headset en de microfoon en knop voor 7.1 virtual-surround. De weergave van het surroundgeluid tijdens het gamen is prettig en de ruimtelijke weergavekomtgoeddoor. Erzitten echter wel enkele beperkingen aan. Zo blijft de basweergave op afstand en vlak. In de beide uitersten van de lage en hoge frequenties mist deze headset een duidelijk gedefinieerd geluid. De balans is in de links-rechts verdeling enigszins uit evenwicht, maar over het geheel is het geluid prettig en helder. Met een beetje aanpassen van het geluid met een equalizer is het goed genoeg – zeker voor de prijs (let op de grote prijsverschillen bij de verschillende winkels). Het enige storende element kan komen…

De Argon One M.2 kost net iets meer dan 50 euro: een forse prijs zou je denken, aangezien je voor een tientje al een behuizing voor de Raspberry Pi kunt scoren. Maar de aluminium behuizing heeft wat extra’s te bieden: hij koelt de Raspberry Pi niet alleen passief, maar ook met een fan van 30 cm die wordt aangestuurd en van stroom wordt voorzien via de GPIO-pinnen. Om dat te laten werken, installeer je een shell-script met een enkele regel code via de commandline. Standaard draait de fan op 10 procent power zodra de cpu meer dan 55 graden aantikt. Bij de test gebeurde dat slechts zelden, meestal was de passieve koeling voldoende en bleef het stil. De fan is vooral nuttig om het omlaag klokken bij te hoge temperaturen…

Als een met APFS geformatteerde disk defect raakt, kom je er vaak niet uit met Apples Schijf-EHBO of de commandline-tools diskutil en fsck_apfs. Disk Drill is zo gemaakt dat het de resultaten van de verschillende zoekmethodes opsomt en een voorbeeld toont van de gevonden bestanden, mits het type bekend is. Dat is soms al genoeg voor een snelle reddingsactie. Herstellen is echter alleen mogelijk met de Pro-versie. Wij hebben het programma getest met een ssd waarmee Apples eigen tools niets meer konden. Een deep-search bracht niet alleen APFS-structuren aan het licht, maar ook oude HFS+-gegevens van vorige eigenaren. De structuur van de mappen van het APFS-bestandssysteem werden zelfs weer zichtbaar, zodat er een gericht herstel mogelijk is. De interface laat weinig te wensen over: er kan worden gezocht op naam,…

Wat vind jij van alle producten die we het afgelopen jaar getest hebben de beste producten? Ook dit jaar organiseren we weer de c’t lezers-awards waarin jij kunt aangeven wat jij per categorie het beste product van 2021 vindt. We lichten hier een van de genomineerde producten uit. Kingston heeft met de FURY Renegade zijn eerste PCIe 4.0 NVMe-ssd uitgebracht. Met deze ssd richt Kingston zich met name op gamers die op zoek zijn naar een nog hogere performance – maar hij is ook interessant voor pc-bouwers die een snel systeem willen hebben. Want Kingston claimt snelheden die ook gewoon gehaald worden. In de Renegade-ssd zit de snelle Phison E18 Gen 4x4-controller en voor de opslag maakt Kingston gebruik van 3D TLC NAND-flashgeheugen. De ssd heeft een plat koellichaam dat…

Klokkenluider Frances Haugen heeft duizenden pagina’s van interne Facebook-documenten openbaar gemaakt. Die Facebook Files maken een heleboel duidelijk. Ze bewijzen, zegt Haugen, dat het bedrijf het publiek herhaaldelijk heeft misleid over wat het eigen onderzoek onthult over veiligheid voor kinderen, over de effectiviteit van de eigen kunstmatige intelligentie, en over de rol in het verspreiden van verdeeldheid zaaiende en extremistische boodschappen. Haugen is in 2018 bij Facebook gekomen. Vanaf 2019 werkte ze als senior productmanager in het team Civic Misinformation. De taak van dat team was om valse informatie en hetzes tegen te gaan. Maar Haugen gaf zelf toe dat ze al snel niet meer geloofde dat haar team een verschil kon maken. Ze besloot klokkenluider te worden en het grote publiek te informeren over de misstanden bij Facebook. In…

De hardware-eisen van Windows 11 zijn nogal streng, vooral wat betreft de processors. Zelfs cpu’s die nog maar een paar jaar oud zijn, zoals de eerste generatie Ryzen-cpu’s, krijgen van Microsoft al geen groen licht voor het nieuwe besturingssysteem. Je krijgt dan ook geen automatische upgrade van Windows 10 meer. Hoewel het mogelijk is de strenge eisen van Microsoft te omzeilen en Windows 11 toch te installeren, zul je in geval van problemen het ook zelf uit moeten zoeken. Bovendien weet je dan niet zeker hoe lang je systeem nog updates zal ontvangen (zie c’t 12/2021 op pagina 46). Onder meer de Ryzen-pc en Ryzen-allrounder bouwvoorstellen van c’t 9/2017 en c’t 3/2018 worden door deze eisen getroffen. De pc’s met de acht-core AMD Ryzen 7 1700 processor, 16 GB RAM…

Of een ssd werkt met PCIe 3.0 of PCIe 4.0 maakt niet veel verschil – dat blijkt althans uit onze sdd-test in c’t 11/2020. De drie hier geteste ssd’s verschenen te laat voor die test, zij mochten nu laten zien of ze vergelijkbare testresultaten opleveren. We hebben de PCIe 4.0-modellen PNY XLR8 CS3140 en Seagate FireCuda 530 SSD getest, en de nominaal tragere Transcend PCIe SSD 112S met PCIe 3.0. De twee PCIe 4.0-ssd’s behoren tot de huidige topklasse, de Transcend-ssd is een van de goedkopere vertegenwoordigers met een oudere controller. De prijsverschillen zijn enorm: de 1 TB Transcend-ssd kost zo’n 135 euro, terwijl je voor de PNY-ssd met dezelfde capaciteit zo’n 90 euro meer moet uitgeven. De ssd van Seagate is nog duurder: het door ons geteste exemplaar van…

WAT HOORT BIJ ONDERSTEUNING? ? Betekent ondersteuning bij Microsoft alleen het beschikbaar stellen van Windows-updates? ! Windows-updates, en dan zeker de beveiligings kritieke updates, zijn voor de meeste gebruikers het enige echt belangrijke onderdeel van de ondersteuning, maar Microsoft biedt nog meer. Microsoft exploiteert de website support.micro-soft.com/windows als startpunt. Daar vind je een zoek veld dat automatisch de term Windows aan je zoekopdracht toevoegt en Nederlandstalige en Engelstalige treffers op de ondersteuningspagina’s van Microsoft weergeeft. Dat omvat de Knowledge Base, een enorme verzameling ondersteuningsartikelen van Microsoft. Microsoft heeft in een apart artikel met nummer 242450 tips verzameld voor het zoeken in de Knowledge Base. Om het te vinden, typ je gewoon dat nummer in het genoemde zoekvak. Onder het zoekveld kun je hulpcategorieën aanklikken, zoals ‘Installatie en updates’, ‘Stuurprogramma’s en…

E lk apparaat met internettoegang stuurt verzoeken naar het wereldwijde Domain Name System, om domeinnamen in ip-adressen om te zetten. Deze DNS-query’s zijn onversleuteld, dus iedereen die ze leest weet precies wat een gebruiker de hele dag aan het doen is. Protocollen voor anonieme DNS-verzoeken moeten dit verhinderen. In de voorgaande artikelen lees je hoe ze werken en hoe je ze kunt uitproberen. Aan de andere kant bevat elk verzonden en ontvangen ip-pakket de ip-adressen van de bron en het doel, dat wil zeggen de individuele gegevens van de afzender en de ontvanger. Als je het dataverkeer onderschept, kun je de activiteiten zonder onderbreking volgen. Hackers die fysiek toegang hebben tot een bedrijfs-of thuisnetwerk en uiteraard de providers, kunnen dit verkeer onderscheppen. Providers kunnen het verkeer onderscheppen op de bedrijfs-en…

Als je eens verschillende Linux-distributies wilt uitproberen of installeren, moet je jongleren met verschillende usb-sticks of die telkens weer tijdrovend overschrijven. Dat komt doordat de opstartmedia van de huidige besturingssystemen meestal een hele usb-stick in beslag willen nemen. Ook als je regelmatig als noodhulp wordt gebeld bij computerproblemen, wil je al snel een usb-stick die verschillende opstartmedia combineert. Het opensource programma Ventoy maakt precies zo’n multiboot-stick. Dat programma werkt onder Linux en Windows. Ventoy zet eerst een bootmanager op de usbstick. Kopieer vervolgens de systeemimages van alle gewenste besturingssystemen naar de stick oftewel de ISO-of IMG-bestanden. Zodra je een computer opstart vanaf een usb-stick die op die manier voorbereid is, biedt de Ventoy-bootmanager je automatisch de systemen aan die erop staan om mee op te starten. Die manier van werken…

GSETTINGS RESETTEN ? Ik heb via gsettings wijzigingen aangebracht in Gnome en wil die ongedaan maken. Hoe? ! Je kunt afzonderlijke instellingen eenvoudig naar hun standaardwaarden terugzetten met het commando reset. Zo kun je bijvoorbeeld de secondeweergave in de systeemklok resetten: gsettings reset org.gnome.desktop.interface clock-show-seconds Om alle sleutels onder een schema zoals ‘org. gnome.desktop.interface’ te resetten, is er ook het commando reset-recursively. Bij uitgebreide wijzigingen is het echter vaak beter om de dconf-editor te gebruiken. Daarmee kun je ook wijzigingen van instellingen verzamelen en deze in één keer toepassen. NIEUWE KERNEL VERMIJDEN ? ? Ik heb drie systemen met Ubuntu 20.04 LTS. Sinds het voorjaar gebruiken twee van de systemen niet meer de kernel gebaseerd op Linux 5.4, maar op Linux 5.8. Bij een van de pc’s treedt er een…