Inhoudsopgave van Editie 7 - 2021 - c't magazine

In de loop der tijd ben ik op aardig wat nieuwsbrieven geabonneerd. Sommige daarvan lees ik ook zeer regelmatig omdat er interessante, grappige of nuttige dingen in staan. Het enige probleem is dat veel nieuwsbrieven erg veel moeite doen om op te vallen in de grote stapel aan nieuwsbrieven die er bij meer mensen zullen binnenkomen, en daar worden praktijken bij gebruikt die vanuit de marketing van het betreffende bedrijf wellicht handig zullen zijn, maar waar veel overijverige spamfilters over zullen gaan struikelen. Daardoor belanden sommige nieuwsbrieven niet in je mailbox, maar komen ze in de grote vergaarbak van ongewenste mail. Daar kun je bij veel mailproviders niet veel aan doen, ook al geef je nog zo vaak aan dat een bepaalde nieuwsbrief wel altijd welkom is en door het…

Metro-Goldwyn-Mayer en Amazon zijn het eens geworden: voor net geen 8,5 miljard wordt Amazon de eigenaar van de archieven van MGM. De archieven bevatten onder andere 17.000 tv-series (waaronder Fargo, The Handmaid’s Tale en Vikings) plus 4000 films waaronder die van James Bond, Rocky, Silence of the Lambs en Robocop. Overigens is er bij de rechten van James Bond nog wel een kanttekening aanwezig, aangezien EON Productions de helft van de rechten in handen heeft. Daardoor is er ook tot op heden nog geen James Bond-serie verschenen, aangezien de familie achter het bedrijf niets ziet in streaming of een serie, en tot nu toe vooral blijft focussen op het uitbrengen van films. Het lijkt logisch dat het archief van MGM wordt toegevoegd aan Amazons eigen streamingsdienst Prime Video. Amazon geeft…

Transcend komt met een dual-dashcam, de Drive-Pro 620. De set met een front-en rear camera (Drive-Pro 250 en DrivePro 10) maakt gebruikt van zeer gevoelige Starvis-sensors om heldere hoge resolutie-beelden vast te leggen, zowel overdag als in de nacht. De dual dashcamset zit volgestopt met handige tech zoals wifi, gps, een lane departure en forward collision waarschuwingssysteem. De camera’s bieden 140 graden gezichtsveld en nemen op in 1080p full-hd met 60 fps. Sensors detecteren een aanrijding en triggeren de noodfunctie in beide camera’s en ze blijven doordraaien op de ingebouwde ac-cu’s als de bestaande energievoorziening uitvalt. De frontcam bevat de GPS/Glonass-ontvanger om de datum, tijd en coördinaten te loggen voor beide camera’s. Zodra je de frontcam met wifi verbindt, maakt de rearcam ook verbinding met wifi. Met de DrivePro-app kun…

QNAP biedt zijn nieuwe QHora-301W wifirouter aan onder de benaming SD-WAN (Software-Defined Wide Area Network). Het apparaat biedt een hoge verwerkingscapaciteit. Daarvoor is hij voorzien van een krachtige processor (SoC IPQ8072A van Qualcomm met vier 2,2 GHz snelle ARM-kernen van het type Cortex A53), twee multigigabit-ethernetpoorten tot 10 Gbit/s, vier conventionele gigabit-ethernetpoorten en Wi-Fi 6. De QHora-301W kan minstens 16 logische netwerken (VLANs) opzetten, die via VLAN-tagging naar het LAN routeren en vier daarvan – waarvan één als gastnetwerk – ook in het wifi aanbieden (multi-SSID). Op die manier kun je het interne netwerk scheiden van het netwerk voor bezoekers en van het netwerk voor IoT-apparaten. Dankzij de overzichtelijke webpagina’s is het instellen via de browser eenvoudig. De router verwerkt gegevens tussen netwerken zeer snel: in de DHCP-modus (IP-to-IP) werden…

Ben je halverwege een boswandeling en blijkt je telefoon al bijna leeg of dreigt de fietsnavigatie de geest te geven, dan is het tijd voor een powerbank. Met de Xtorm Rover kun je zulke situaties snel het hoofd bieden, maar hij kan meer dan dat. Je kunt door de 45W-accu bijvoorbeeld een laptop via Power Delivery van stroom voorzien. Een USB-C-oplaadkabel wordt meegeleverd, maar om de powerbank op te laden zul je zelf voor een oplader moeten zorgen. Dat kan afhankelijk van het vermogen even duren – maar dan heb je ook wat. Hij kan tot 19.500 mAh leveren, genoeg om een smartphone acht keer op te laden. Er zijn twee USB-C-aansluitingen, een voor de 45W-PD en een 5V/3A-poort. Daarnaast een USB 3.0 18W Quick Charge en een 12W-poort met…

Als je een simkaart in de 6850 LTE-router stopt wordt de provider gedetecteerd en kun je een telefoonnummer instellen – officieel heet dat dan VoLTE. Stel daarna het wifi in en update de router, en dan ben je verbonden met een mobiele proverder – in ons geval leidde dat tot een 26 Mbit/s downloaden 10 Mbit/s uploadsnelheid. Daarna kun je eigenlijk de complete wifi-, smarthome en thuisnetwerk-functionaliteit van het uitgebreide FritzOS-besturingssysteem gebruiken. Met de vier gigabitpoorten maak je een klein netwerk, dat je met de dualband Wi-Fi 5-mogelijkheid (ook met WPA3-beveiliging) draadloos kunt uitbreiden. Met een DECT-of RJ11-telefoonaansluiting kun je het ingestelde nummer gebruiken. Op de USB 3.0-poort sluit je een printer of externe schijf aan. De internetsnelheid wordt bepaald door je 3G/4G-abonnement – en door het bereik. Als je…

Op de markt voor Chromebooks zijn de meeste processors van Intel of AMD, met daarnaast enkele andere chipfabrikanten zoals Mediatek en Rockchip die ook een duit in het zakje mogen doen. Qualcomm, een van de belangrijkste spelers op de smartphonemarkt, speelt nog geen rol. Maar die chipfabrikant heeft wel ambities om andere markten te betreden en de Snapdragon 7c processor in deze Chromebook Spin is daar een voorloper van. Het gaat om een processor met 8 Kryo 468 ARM-cores die met 8nm-procedé is gefabriceerd en tot 2,4 GHz klokfrequentie haalt. Bij sommige benchmarks zagen we iets hogere scores dan een Celeron N4020, bij andere iets lagere. Qua pure performance vormt hij geen concurrentie voor Intels Core i-processors, maar voor gangbaar gebruik in een Chromebook zou het zeker moeten voldoen. Bij…

Onder de motorkap van de nieuwe Fedora Linux verbergt zich een innovatie op audiogebied die ook voor andere distributies interessant is: PulseAudio neemt na veertien jaar afscheid als de standaard audioserver. Die taak wordt overgenomen door PipeWire, een multimedia-framework voor het verwerken van diverse audio-en videodatastromen. PipeWire werd oorspronkelijk ontwikkeld om een PulseAudio voor videodata te maken, zodat verschillende toepassingen parallel gebruik konden maken van een webcam. Later kon PipeWire ook schermen venstersharing in de Wayland-modus van de Gnome-shell afhandelen. De audiofuncties zijn door de PipeWire-ontwikkelaars toegevoegd om tekortkomingen te verhelpen die diep in het PulseAudio-ontwerp zijn geworteld en daarom moeilijk te corrigeren zijn. PipeWire belooft bijvoorbeeld een lagere latentie en daarmee real-time mogelijkheden, waardoor het geschikt is voor professionele audioverwerking – een gebied dat PulseAudio bewust overgelaten heeft aan…

De Tundra-tracker biedt volledige lichaamstracking in een superklein formaat met een 850mAh-accu voor een accuduur van zeven uur. Je bevestigt de tracker op je lichaam via bijvoorbeeld een basisplaat, zoals voor je schoenen of een universele plaat met 1/4”-schroefdraad. Maar een simpele strap voor om je arm of been werkt ook. Er zijn meerdere dongles voor koppeling aan je pc beschikbaar: de SW3, SW5 en SW7. De cijfers geven aan met hoeveel trackers de dongles samenwerken. Het algoritme dat SteamVR gebruikt voor het tracken werkt optimaal als de sensors in een specifieke set-up zitten waarbij drie sensors samen een vlak vormen en nummer vier daar juist zo ver mogelijk vandaan zit. Die opbouw is nagebootst in de Tundratracker: de beste tracking met zo min mogelijk sensors. Daardoor kan de tracker…

DPhi is een data-science-community die geïnteresseerden helpt met gratis online cursussen via dphi.tech/courses die vooral gericht zijn op de wereld van AI, data-science, machine-learning en programmeren. De community is al zo’n 20.000 leden groot. De verzamelde cursussen richten zich op gestructureerd leren met de beste opensource-content en uitdagingen met oefeningen die je skills verbeteren en zijn gebaseerd op real-life dataprojecten Alle cursussen die op de site staan vermeld zijn geheel gratis te volgen met een duidelijke omschrijving van de inhoud en de duur. Er valt te filteren op drie niveaus, want ook zonder enige voorkennis kun je aan de slag in je eigen tempo. Er wordt ook AI-crowdsourcing geboden aan bedrijven om de gehele community mee te laten helpen aan een oplossing voor problemen met behulp van AI en machine-learning.…

Een nieuw klantaccount hier, een socialemedialogin daar – voor veel internetgebruikers stapelen de toegangsgegevens tot portals en diensten zich op tot een gevaarlijke berg. Het bedenken van een uniek en veilig wachtwoord voor elk account en het onthouden van elk wachtwoord is een vrijwel onmogelijke taak. Wachtwoordmanagers beloven je te helpen, maar die hangen meestal aan hun eigen cloud en synchroniseren de wachtwoordverzameling tussen meerdere apparaten vaak alleen als je daar een maandelijks bedrag voor betaalt. Bovendien moet je een hoge mate van vertrouwen hebben in de betreffende aanbieder, de virtuele bos sleutels wordt namelijk bewaard in een kluisje van een externe derde partij. De opensource wachtwoordmanager Bitwarden kun je in ieder geval zelf hosten. Bitwarden bestaat uit twee delen: de server, die de wachtwoorden beheert en verstrekt, en de…

Een Homo sapiens laborensis gebruikt als hij achter de computer werkt gemiddeld de helft van de tijd een muis – half zo lang als de tijd die hij op het toetsenbord tikt. De meeste mensen letten bij het doen van een aankoop echter weinig op wat ze in handen krijgen, ook al zorgt een goede muis ervoor dat je sneller en minder vermoeiend werkt. Als je hoofdzakelijk alleen een browser gebruikt om wat op internet rond te surfen, kun je tijd besparen door met de knoppen op je muis vooruit en terug te bladeren. Ervaren Office-en vooral Excel-gebruikers-kunnen makkelijk door meerdere kolommen scrollen met een zijwaarts zwenkend muiswiel, waardoor ze de muis minder hoeven te verplaatsen of minder toetsaanslagen hoeven te maken. Lasermuizen zijn populair in veel directiekamers, omdat ze…

De MX Master 3 is de zwaarste muis in de test. En toch bijna de lichtste op zijn voetjes als je hem op de mat rondduwt. Hij klikt makkelijk en met een korte verplaatsing. Afhankelijk van hoe hard je draait, verandert de versnelling van het muiswiel. De 77 stappen voor resoluties tot 4000 dpi zijn wat overdreven. Je hebt de onnodig zware Optionssoftware nodig om de instellingen aan te passen. Daarmee kun je ook applicatiespecifieke functies aan knoppen toewijzen en bepalen wat de gebarenbesturing met ingedrukte duimknop moet doen. De sensor van de fabrikant zelf is afgeleid van donkerveldmicroscopie en kon in de test veel oppervlakken – behalve spiegels – aan. ▲ gebarenbediening ▲ klikt licht, met korte verplaatsing ▼ accu niet verwisselbaar…

Bij het selecteren van onderdelen voor een nieuwe computer is de voeding een onderdeel waaraan vaak weinig aandacht wordt besteed. De kwaliteit van de voeding heeft echter verstrekkende gevolgen voor de veiligheid en de bijgeluiden van een pc. VOEDING IS ESSENTIEEL Het stopcontact voedt de voeding met wisselstroom (AC) van 100V tot 230V (afhankelijk van de regio), en die wordt omgezet in gelijkstroom (DC) op de lagere spanningen die nodig zijn voor de componenten van de computer. Vervolgens wordt de stroom afgevlakt en verdeeld over de grafische kaart, het moederbord, de processor, de opslagcomponenten, de ventilatoren en de verlichtingselementen. Hoogwaardige voedingen leveren de getransformeerde 3,3-, 5-en 12-volt gelijkspanning met weinig fluctuaties. Voor de volledigheid moeten ook de 5V stand-by en 12V-rails worden genoemd, maar daaraan worden meestal geen hoge eisen…

Elke 80 seconden een verandering, met meer dan een miljoen nieuwe regels code die in twee weken in de Linux-kernel vloeien – dat is volkomen normaal bij de belangrijkste ontwikkelingsfase van een nieuwe versie van Torvalds’ kernel. De enorme snelheid is vooral te danken aan een paar honderd helpers en een goede voorbereiding. Dat gebeurt via een communicatiemiddel dat bij iedereen bekend is, maar door velen gehaat wordt: e-mail. Elke verandering die in Linux terechtkomt, begint in het hoofd van een vrijwilliger die vanuit welke motivatie dan ook de door Torvalds opgerichte kernel wil verbeteren (zie het vorige artikel). In principe zouden programmeurs hun aanpassingen rechtstreeks naar Torvalds kunnen sturen als een broncode-patch die hij kan opnemen als hij dat goed vindt. In de begindagen van Linux was dat ook…

D e ethereum-blockchain – net als alle openbare blockchains – gedijt op het feit dat veel nodes aan het netwerk deelnemen en kopieën van de keten onderhouden en valideren (zie het voorgaande artikel). Om echter gewoon een blockchain te gebruiken zonder deel te nemen aan het zogenaamde mining [1], hoef je niet zelf zo’n ethereum-node te draaien. Als je alleen ether (ETH) wilt verhandelen, heb je enkel een wallet-applicatie nodig. Daarmee kun je ether verzenden en ontvangen, en de app verzorgt het beheer van de benodigde publieke adressen en privé cryptografische sleutels. De browserextensie MetaMask is hiervoor bijzonder beginnersvriendelijk. Hij is beschikbaar voor Chrome en Firefox. Installeer MetaMask vanuit de store van je browser en volg de instructies om een wallet te creëren (en automatisch een etheraccount) en die te…

Harde schijven, ssd’s, usb-sticks en dergelijke bieden zelf weinig slimme functionaliteit: afgezien van onderhoudsfuncties bestaat hun logische interface uit niet veel meer dan een aantal genummerde geheugenblokken, de zogenaamde sectoren. Elke sector bevat een vooraf bepaald aantal bytes en kan slechts in één stuk worden beschreven of gelezen. Desktopschijven bevatten gewoonlijk 512 bytes per sector, maar harde schijven met sectoren van 4096 bytes (4k-sectoren) worden langzamerhand steeds meer gangbaar. Een terabyteschijf heeft bijvoorbeeld 228 van die sectoren, oftewel een goede 268 miljoen. Het zou nogal onpraktisch zijn voor gebruikers om te moeten onthouden welke sectoren bijvoorbeeld het Word-bestand met een bepaald document bevatten. Dat vind je liever via een makkelijk te onthouden bestandsnaam, met de bestanden gesorteerd in mappen. Dat is precies waar bestandssystemen voor zijn: zij bemiddelen tussen fysieke…

Twitter had recent voor het eerst in jaren (sinds 2017) zijn verificatieproces weer opgestart, waarbij gebruikers die voldoen aan de eisen een mooi blauw verificatievinkje achter hun naam kunnen krijgen. Maar helaas, na een weekje trok Twitter er tijdelijk alweer de stekker uit. Het aantal aanvragen was zo groot dat een tijdelijke stop nodig was om de openstaande aanvragen te kunnen behandelen. Binnenkort gaan de deuren weer open voor nieuwe aanvragen. Het verificatieproces werd in 2017 gestopt nadat Twitter een blauw vinkje had uitgedeeld aan iemand die racistische opmerkingen maakte. Het verificatievinkje werd daarbij gezien als een vorm van goedkeuring voor het standpunt van de gebruiker. De stop die toen werd ingevoerd was bedoeld om het beleid op de schop te nemen. Niet zomaar iedereen kan zijn of haar account…

D-Link komt met een nieuwe reeks buitenbewakingscamera’s en een netwerkvideorecorder. De zes camera’s uit de Vigilance-serie bieden resoluties van 2, 4 en 8 MP. Er zijn drie nieuwe robuuste domecamera’s: de DCS-4612EK, DCS-4614EK en DCS-4618EK. De eerste twee modellen hebben resoluties van 2 en 4 MP. De laatste maakt video’s met 4K Ultra HD-resolutie. Dankzij het dome-ontwerp zijn de drie nieuwe camera’s bestand tegen vandalisme conform de IK10-norm. Daarnaast maken drie nieuwe bulletcamera’s hun opwachting in de vorm van de DCS-4712E, DCS-4714E en DCS-4718E met een resolutie van 2, 4 en 8 megapixel (4K Ultra HD). De nieuwe camera’s zorgen dag en nacht voor perfecte beelden dankzij nachtzicht tot 30 meter, ruisonderdrukking en WDR-beeldoptimalisatie (Wide Dynamic Range). Alle camera’s ondersteunen High Efficiency Video Coding (H.265). Alle modellen zijn volledig beschermd…

Sabrent heeft de Rocket Plotripper ssd-serie onthuld, specifiek bedoeld voor het minen van de Chia cryptovaluta (XCH). Deze cryptovaluta maakt gebruik van opslagcapaciteit om cryptografische sleutels op te slaan (plotten, proofs of space and time ter verificatie). Je ongebruikte schijfruimte wordt zo ingezet als middel om wat extra euro’s binnen te halen. De Rocket Plotripper-ssd’s van Sabrent bieden een TBW van tot 18 keer meer dan wat standaard is bij de huidige ssd’s. Waar een gangbare TLC-ssd van 2 TB zo’n 3000 TBW haalt, haalt de Sabrent Rocket Plotripper van 2 TB ongeveer 10.000 TBW. De Pro-versie doet daar nog een schep bovenop: de Rocket Plotripper Pro 1 TB haalt ongeveer 27.000 TBW en de Rocket Plotripper Pro van 2 TB moet een TBW van ongeveer 54.000 behalen. Sabrent noemt…

Microsoft blijft de koppeling tussen Windows en Linux uitbreiden. Eind april publiceerde Microsoft een uitbreiding voor zijn Linux-compatibiliteitslaag Windows Subsystem for Linux (WSL 2). Daardoor kunnen Linux-programma’s met een grafische interface onder WSL 2 gestart worden. Tot nu toe was WSL 2 beperkt tot commandline-tools en achtergronddiensten. Als je een grafische Linux-app wilde starten, moest je een aantal workarounds doen, zoals X-server onder Windows installeren en het Linux-systeem daarmee verbinden. Die omwegen zijn niet langer nodig. Microsoft maakt gebruik van gangbare opensource technieken voor WSLg, zoals Wayland, Mesa 3D en PulseAudio. De productmanager die verantwoordelijk is voor WSL, Craig Loewen, heeft de mogelijkheden van WSLg in een video getoond (zie de link op deze pagina). Daarin speelt hij live een gitaarriff in onder Windows met de Linux-variant van Audacity en…

De Trust Taxon heeft een 3,7-megapixelsensor en kan daarmee je hele QHD-scherm met 2560×1140 pixels kunt vullen. Je monteert hem makkelijk bovenop je scherm, maar je kunt hem ook op een tripod schroeven. Verder is het een kwestie van de usb-kabel op je pc aansluiten, dan wordt hij door Windows automatisch herkend en kun je hem met de Camera-app van Windows en in alle videoconferentieprogramma’s meteen selecteren als videobron. Als hij actief is, gaat het ledje aan de voorkant branden. Met een fysiek schuifje bovenop kun je een klepje voor de lens schuiven voor meer privacy – al blijft het geluid gewoon doorgegeven worden. Door de kijkhoek van 80 graden ben je altijd in beeld, en die hoek is niet zo groot dat de randen gaan vervormen. 720p en 1080p…

Een beveiligingscamera voor buiten moet aan een paar simpele eisen voldoen: robuustheid en vandalismebestendig. De SD2 van Foscam is een solide PTZ-camera die dan ook tegen een stootje kan. Met zijn IP66-classificatie is zelfs een beetje regen geen probleem. De zware behuizing is grotendeels debet aan het gewicht van 1 kilogram. Voor het bevestigen schroef je eerst een bracket aan de muur, waar je de SD2 bovenop schuift en vervolgens vastschroeft. Het installeren van de SD2 kan zowel met een netwerkkabel als via wifi en een qr-code – in alle gevallen heb je wel de Foscam-app met een account nodig. Via de app maak je contact met de camera om de juiste instellingen door te geven. Met een vaste kabel gaat dat eigenlijk geheel vanzelf. Je kunt de kwalitatief goede…

De slechts 12 bij 12 bij 3,5 cm grote Brix mini-pc oogt als een van de vele kleine kantoor-pc’s die de laatste tijd op de markt komen – ongetwijfeld aangewakkerd door het thuiswerken. Maar in dit geval geldt dat size niet mattert. De AMD Ryzen 4000 R5-4500U-processor in deze Brix is een mobiele processor, maar wel een hexacore, zij het dan wel zonder simultaneous multithreading (SMT). Die processor is oorspronkelijk bedoeld voor snelle ultradunne laptops, maar doet het zoals bij deze Gigabyte Brix te zien is in een mini-pc ook prima. De 15W-processor is redelijk vergelijkbaar met een 45 watt Core i7 uit de 9750Hen 10750H-serie. Ook de Core i7-10710U 25W-cpu zit op vergelijkbaar niveau, maar die heeft dankzij multithreading dan wel twaalf threads in plaats van de zes van…

Het mooie aan een all-in-one pc als de MSI AM271P is dat het apparaat eigenlijk meteen gebruikt kan worden – vergelijk het met een nieuwe laptop. De voeding van de MSI komt ook van een laptop, en is met zijn 120W ruim bemeten maar toch prettig klein. Na het indrukken van de powerknop links aan de achterkant van het 27-inch scherm begint Windows 10 Pro met het voltooien van zijn installatie. Aan die linkerkant zitten ook de verdere aansluitingen als usb-en grafische poorten. Omdat de meeste mensen rechtshandig zijn, is het verrassend dat alle usb-poorten aan de linkerkant zitten en je de muiskabel dus achter de monitor langs naar de andere kant moet leiden – dat doet wat afbreuk aan de opgeruimdheid van een all-in-one pc. Maar je kunt natuurlijk…

De Ebo-robot is op afstand te bedienen en biedt twee-wegcommunicatie, nachtzicht en 24uurs-videoopnames. Hij kan tegen een stootje en maakt gebruik van de voordelen van AI. Zijn gedrag en gebruikte stem wordt aangepast op de omgeving en hij herkent je familieleden. Je kunt hem instellen om je gezinsleden gezelschap te houden of als digitale waakhond te spelen. Zodra er verdachte situaties voordoen krijg je daar een melding van. Als hij omvalt richt hij zichzelf weer keurig op, en hij is beveiligd tegen het tegen obstakels aanrijden. Zodra de accu richting zijn laatste procenten gaat, rijdt hij zichzelf naar zijn oplaadcradle. Er zijn twee versies: de Air en de SE, waarbij de Air de robuustere is met een tikje betere hardware en een ingebouwde laser om je huisdieren te entertainen.…

Bij films zie je soms duidelijk, maar soms ook zeer subtiel terug op welke andere filmwerken ze geba-seerd zijn of waar wat inspiratie vandaan is getrokken. Bepaalde films hebben zo’n grote impact (gehad) dat er hele ladingen aan nieuwe film(maker)s door geïnspireerd zijn geraakt. Geef een bepaalde titel op bij cinetrii.com en dan verschijnt de film met daar omheen gelinkte inspiratie-kijkentertainment. Bij sommige titels is een enkele pagina met filmlinkbolletjes niet voldoende om alles opgesomd te krijgen, dus klik onderaan dan ook vooral door naar de volgende pagina’s. De node-weergave in een desktopbrowser biedt ook een subtiele manier om aan te geven welke titels het dichts bij de gezochte titel uitgebracht zijn: het bolletje het dichtst bij de film betekent meest recent uitgebracht. Als je erop kllikt krijg je een…

Als de mensheid maar genoeg giftig afval overal dumpt, leggen ze (van)zelf het loodje. De dieren ondergaan een paar rondjes mutaties en dan is het hun tijd om de wereld te gaan bevolken. De belangrijke Tree of Life heeft echter last van een plaag en monsters die aan z’n wortels lopen te knagen. Verschillende tribes lopen ruzie te maken over de juiste aanpak terwijl de tijd begint te dringen. In Biomutant krijg jij de taak om je daar tegenaan te bemoeien en je stempel te drukken op de wereld. De game is een actie-RPG die je de controle geeft over een harig zoogdier dat je zeer unieke eigenschappen en looks kunt geven: een sterke patser voor het beter pak-rammel-werk, of slanker en snel voor meer vechten op afstand en aanvallen…

Amazons muis van een tientje is niet al te groot. Hij weegt weinig en duwt makkelijk. Je hebt bijna geen kracht nodig om te klikken. Dat er niet veel technologie in de behuizing zit, blijkt ook uit het gebrek aan functies. Zo beschikt de muis bijvoorbeeld niet over knoppen aan de zijkant. De muis biedt alleen het hoogst noodzakelijke: links-en rechtsklikken en een muiswiel – dat is alles wat dit bekabelde exemplaar te bieden heeft. De sensorresolutie van 1000 dpi moet in veel gevallen echter voldoende zijn, ook dankzij de extrapolatie door Windows en andere besturingssystemen. De muis werkte bij de test niet lekker op glanzende en reflecterende oppervlakken. ▲ licht ▼ geen zijknoppen ▼ slecht op glas/spiegel…

Razer is vooral thuis in de gamingsector. Dat is niet te zien aan de netjes ogende Razer Pro Click. Hij is goed uitgerust en kan via Bluetooth of draadloos aan maximaal vier apparaten worden gekoppeld. De muis werkt ook met een aangesloten oplaadkabel voor de niet-verwijderbare lithium-polymeeraccu. De omslachtige dpi-omschakeling via het scrollwiel of de dpi-knop beviel ons niet. Daarvoor heb je namelijk de logge Synapse-software nodig, die aandringt op een onnodig online-account. Horizontaal scrollen kan alleen worden ingesteld met de software, die de voor de hand liggende optie mist dat het scrollen doorgaat zolang het muiswiel wordt gekanteld ▲ klikt licht ▲ werkt ook met usb-kabel ▼ logge Synapse-software…

MSI GF Sword & GF Katana De GF Sword-reeks in 17-of 15-inch formaat is opvallend wit met een blauw verlicht toetsenbord – in het geval van de GF Katana een zwarte behuizing met rode toetsverlichting. Ook deze gaminglaptops bieden tot 64 GB DDR4-3200 RAM en afhankelijk van de uitvoering 1 of 2 M.2-slots voor een snelle NVMe-ssd. Naast de keuze uit een Core i7 of i5 loopt de keuze in grafische kaarten uiteen van een GeForce GTX 1650 met 4GB RAM, RTX 3050 of 3050 Ti met 4 GB RAM tot een RTX 3060 met 6 GB RAM. De webcam is een hd-versie, en draadloze connectiviteit is aanwezig in de vorm van Wi-FI 6 en Bluetooth 5.1. De laptops bieden een type C USB 3.2 Gen 1-poort, twee stuks type…

Ook Intel had waarschijnlijk op een gegeven moment door dat het niet langer op dezelfde weg verder kon gaan die het bedrijf de afgelopen vier jaar heeft gevolgd. Om de vertragingen van de 10-nanometertechnologie te overbruggen, bleef Intel telkens weer nieuwe aanpassingen van de Skylakemicroarchitectuur uitbrengen. Maar die raakten steeds verder achterop bij de gestaag verder verbeterde AMD-Ryzen-concurrentie. Er was dus een plan B nodig, dat nu is gerealiseerd met de 11e Core i-generatie Rocket Lake. Voor de Core i-11000-serie heeft Intel van de nood een deugd gemaakt en de Sunny-Cove-architectuur van de 10-nanometer mobiele chips Core i-1000G Ice Lake onder de naam Cypress Cove gefabriceerd met het uitgerijpte 14-nanometer procedé. Intel combineert daarbij de moderne Xe grafische eenheid van de enkele maanden oude Ice-Lake-opvolger Core i-1100G Tiger Lake met…

Het veilig bewaren van cryptovaluta vereist grote zorgvuldigheid. Als je daarbij ook maar de kleinste fout maakt, zijn je munten voor altijd verdwenen. Dat goed aanpakken begint al met de opslagmethode, waarbij je moet kiezen tussen handige online exchanges, lokale software en speciale hardware. Alle drie de methoden hebben voor-en nadelen en specifieke risico’s. Alle exchanges behandelen cryptovaluta als girale activa, vergelijkbaar met traditioneel geld op een betaalrekening. Je bezit niet een specifiek bankbiljet van 50 euro dat je hebt gestort, de bank is je 50 euro schuldig. Op dezelfde manier is de crypto-exchange je een bepaald bedrag aan bitcoins, ether of andere cryptovaluta verschuldigd die je van ze hebt gekocht of naar je account hebt overgemaakt. Afgezien van de inkomsten die ze hebben uit de gebruikelijke aankoopkosten, bestaat het…

A ls je de artikelen op de vorige pagina’s hebt gelezen, weet je de belangrijkste basisprincipes over cryptovaluta’s. Je bent je bewust van de risico’s en weet dat je een hardware-of softwarewallet nodig hebt als je wilt instappen, evenals een account bij een crypto-exchange. Dat alles geldt ook als je bevangen bent door de goudkoorts en je eigen pc wilt inzetten om te minen. Daarbij moet je ook nog rekening houden met het risico dat oplichters je malware toestoppen in plaats van een mining-client. Nog een waarschuwing: je mag de mining-software alleen draaien op je eigen pc’s en op die waarvoor je uitdrukkelijke, bij voorkeur schriftelijke, toestemming hebt. Als je bijvoorbeeld computers op je werkplek naar cryptoblokken laat minen, riskeer je niet alleen een waarschuwing, maar zelfs ontslag op staande…

Nvidia blijft aan de lopende band grafische kaarten uitbrengen. Het is nu de beurt aan de 3070 en 3080 om een Ti-variant te krijgen. De RTX 3070 Ti heeft iets meer CUDA-cores dan de normale RTX 3070 en heeft GDDR6X-geheugen in plaats van GDDR6. Er zit net zoveel geheugen op, 8GB, maar de bandbreedte is dankzij het nieuwe geheugen hard gestegen van 448 GB/s naar 608 GB/s. De kaart biedt 1,5 keer de performance van een RTX 2070 Super, 22 shader-TFLOPS, 42 RT-tflops en 174 Tensor-tflops. De RTX 3080 Ti wordt aangeprezen als het nieuwe topmodel voor gamers. Hij heeft 12 GB GDDR6X en biedt 1,5 keer de performance van een RTX 2080 Ti, 34 shader-flops, 67 RT-flops, 273 Tensor-flops. De RTX 3080 Ti gaat zo’n 350 watt slurpen (net…

Voor de echte diehard-thuisbioscoopliefhebbers heeft Marantz zeer mooie hardware uitgebracht in de vorm van de AV8805A. Deze 13.2-kanaals voorversterker heeft full 8K passthrough-opties, 15.2-kanaals XLR-en RCA-uitgangen, acht HDMI-ingangen en drie HDMI-uitgangen. Er is een dedicated 8K-ingang met 60 Hz (of 4K met 120 Hz). Alle poorten bieden Dolby Vision, HLG, HDR10+, 21:9-video, 3D, BT.2020 passthrough en HDCP 2.3 kopieerbeveiliging. De voorversterker ondersteunt de nieuwste surroundformaten zoals Dolby Atmos, Dolby atmos Height Virtualization Technology, DTS:X, DTS: Virtual:X, IMAX En-hanced en Auro-3D. De AV8805A bevat de Marantz Hyper Dynamic Amplifier Modules (HDAM-technologie). Die technologie levert een ultra-snelle slew rate, echte wideband-prestad-prestaties en een maximaal maal dynamisch bereik voor de optimale geluidskwaliteit. De HEOS-multiroom-streamingtechniek zit ook ingebouwd en de voorversterker heeft zowel een netwerkpoort, wifi als bluetooth. Gamers worden ook niet vergeten: die…

De nieuwe Ubuntu-versie biedt meer privacy op de desktop dankzij aangepaste directorymachtigingen. Als er meerdere gebruikers zijn, kunnen ze elkaars home-directory’s niet langer bekijken. In plaats van de toegangsrechten in te stellen op 755, is dat nu 750, wat betekent dat alleen de eigenaar bestanden mag lezen, schrijven en uitvoeren. Bij het upgraden van Ubuntu 20.10 naar 21.04 blijven de rechten onaangeroerd. De desktopomgeving Gnome werkt nu standaard in de Wayland-modus. Ubuntu probeerde dat voor het laatst bij versie 17.10, maar ging bij de LTS-release 18.04 terug naar de aloude X-server om de gebruikersinterface weer te geven. De Wayland-modus van Gnome en de windowmanager Mother hebben vooruitgang geboekt. Hoe goed Wayland in individuele gevallen werkt, hangt af van de geïnstalleerde hardware en de betreffende applicatie. Als de propriëtaire Nvidia-driver in…

Hoewel IBM zelf al geruime tijd geen halfgeleiders meer fabriceert, ontwikkelt het bedrijf nog wel processors. Ontwikkelteams van IBM Research in Albany (New York) hebben naar verluidt ’s werelds eerste testchip met 2-nanometertechnologie vervaardigd. Het zal echter nog tot minstens 2025 duren voordat de massaproductie van 2-nanometerchips van start zal gaan. Idealiter zouden er dan meer dan 330 miljoen transistors op slechts één vierkante millimeter siliciumoppervlak kunnen passen. Dat zou meer dan 50 procent meer zijn dan bij chips zoals de Apple M1 en Qualcomm Snapdragon 888, de chips die momenteel met de meest geavanceerde productietechnologie tot nu toe worden vervaardigd, het 5-nanometer-proces van TSMC. Tussen de huidige 5-nanometer-en de 2-nanometerfabricagetechnieken zullen er echter eerst nog 3-nanometerchips verschijnen. IBM heeft gebruik gemaakt van 2-nanometertechnologie om nieuwe types field-effect-transistors (FETs) te…

De benaming USB-C 4K Multiport Dock beschrijft eigenlijk precies waar het bij dit apparaat over gaat: je sluit hem op een USB-C-poort van je laptop aan en hebt dan een aantal extra mogelijkheden waar de hedendaagse ultradunne laptops geen ruimte meer voor hebben. Denk aan een RJ45-netwerkpoort, twee USB-A-aansluitingen, een microSD-en sd-kaartlezer en een HDMIpoort. En last-but-not-least een USB-C-passthrough-poort, waardoor je niet eens een van de vaak toch al spaarzame usb-poorten van je laptop verliest. Daar kun je bijvoorbeeld de oplader op aansluiten, zodat de laptop bij het werken met de Multiport Dock meteen ook opgeladen kan worden. Windows herkent alle poorten automatisch, je hoeft verder geen stuurprogramma’s te installeren. De gigabit-ethernetpoort is meteen actief. Om de volwaardige HDMIpoort (maximaal 4K op 30 fps) te gebruiken, moet je laptop wel…

De 7000s heeft een Phison E18-controller en 3D TLC NAND-flashgeheugen met daarnaast een ‘externe’ DDR4-cache. Dat belooft veel goeds en we hebben de 1TB-versie dan ook vergeleken met de WD Black SN580 (zie c’t 6/2021 op pagina 36). Bij CrystalDiskMark met de standaard ‘NVMe SSD’-instellingen en alle Threadswaarden op 1 kwamen de Aorus en de WD op respectievelijk 7006 en 7071 MB/s voor sequentieel lezen en 5439 en 5129 voor sequentieel schrijven – onderling redelijk vergelijkbaar dus. De IOPS-resultaten lieten een wat ander beeld zien met achtereenvolgens 201k versus 144k voor random lezen en 178k en 125k voor random schrijven, daar haalt de Aorus dus hogere waarden. Schakel je terug van 32 queues naar 1, dan wordt dat 16k versus 20k en 76k versus 55k. De Aorus heeft blijkbaar wat…

De doos van de MSI Stealth 15M valt al opvallend mee qua formaat, de laptop zelf oogt op het eerste gezicht ook niet bijzonder opvallend. En de adapter is niet groot, zelfs vrij licht en ook vrij plat. Als je slechts vluchtig een blik werpt op de Stealth 15M is er weinig indicatie dat het hier wel degelijk om een laptop om een potje mee te gamen gaat. Door de ventilatieroosters aan de onderkant en boven het toetsenbord plus de openingen aan beide zijkanten geeft de laptop zijn ontworpen functie echter wel prijs. De onderkant van de Stealth 15M bevat dikke rubberen strips en kleinere strategisch geplaatste stukken kunststof om te zorgen dat er makkelijker lucht onderlangs de laptop door blijft stromen om de warmte van de hardware sneller af…

Het eerste wat meteen opvalt als je de doos met de Kubb-mini-pc van het Franse bedrijf Blue Jour openmaakt, zijn de witte handschoentjes die bovenop liggen. Die legden we in eerste instantie even aan de kant, maar bij het uit de doos halen van de Kubb kregen we toch spijt dat we die niet hebben aangedaan: de chromen buitenkant van de kubusvormige behuizing zat meteen vol met onze vingerafdrukken. De kubus met zijden van12 centimeter is met de gleuven in boven-en rechter zijkant een sieraad op je bureau. Bij het even verschuiven om muis en toetsenbord op de achterkant aan te sluiten kregen we echter een kras op ons bureau omdat er nog een kleine braam onder een van de hoekpootjes – een exemplarisch minpunt in de afwerking nemen we…

Laten we meteen beginnen in de hoofdstad: in Bern bevindt zich het Institute of Computer Science van de universiteit van Bern, hét kenniscentrum dat zich verdiept in de relatie tussen IT en vooruitstrevende vakgebieden als cryptowetenschap, neurowetenschap en kunstmatige intelligentie. Het is niet verwonderlijk dat daar op 23 juni 2021 in Swissôtel Kursaal Bern de jaarlijkse Startup Days plaatsvinden, waarbij technologische ontwikkelingen centraal staan. Jonge start-ups kunnen er elk jaar hun nieuwste producten presenteren aan Zwitserse en andere zielsverwanten. CERN EN DE NIEUWE SCIENCE GATEWAY Uiteraard moet je ook doorreizen naar Genève, want daar bevindt zich CERN – het instituut bekend van de deeltjesversneller – waar in 1989 het wereldwijde web uitgevonden is. Een bezoek met een gids aan CERN is dus een must. En het is nog gratis ook.…

Achter je laptop werken of videobellen is wel ingeburgerd, maar je zit al snel te hannesen met waar je je telefoon moet laten (laden) of hebt misschien toch iets meer licht nodig op je gezicht. Met Edge heb je de keuze uit verschillende modules met elk hun eigen doel waarmee je je laptop (of tablet of scherm) nog net wat meer productiviteit laat krijgen. Je maakt je telefoon eraan vast voor informatie op ergonomische hoogte en je telefoon laadt meteen draadloos op. De module met een lampje zorgt voor beter licht en daardoor een beter beeld tijdens videovergaderingen. En als je de modules niet meer nodig hebt, haal je ze los en vouw je de mount zelf weer makkelijk weg achter je laptop, scherm of tablet. Je bepaalt zelf hoe…

De site urlscan.io is een gratis service om websites te scannen en analyseren. Na het invoeren van de url van de website doet urlscan.io zich voor als een normale gebruiker en legt vast welke activiteiten de site creëert. Dat loopt uiteen van het gebruikte domein en de ip-adressen waarmee contact wordt gelegd, of er JavaScript en CSS worden gebruikt en vanaf welk domein, welke cookies er worden aangemaakt en nog veel meer. Er wordt ook een screenshot van de site gemaakt. Zodra de website een match krijgt met bekende malware-ellende, wordt dat meteen kenbaar gemaakt. De focus van urlscan.io ligt op het behapbaar maken van de sitenavigatie om alle relevante informatie makkelijk helder te krijgen voor veiligheidsonderzoekers, maar ook webdevelopers. De eveneens handige site phish.ly, waar je verdachte e-mails naar…

De makkelijkste manier om een probleem met een computer op te lossen, is met directe toegang tot het scherm, toetsenbord en muis. Maar klassieke oplossingen voor onderhoud op afstand, zoals VNC en TeamViewer, vereisen een werkend besturingssysteem en een correct geconfigureerde netwerkverbinding, anders gebeurt er niets. Het alternatief is om werknemers een geconfigureerde Raspberry Pi als netwerk-KVM (keyboard, video, mouse) te geven, zodat je hen onmiddellijk kunt helpen bij problemen. De kosten zijn met circa 120 tot 140 euro te overzien. Daarvoor krijgen de medewerkers een apparaat mee naar huis dat ze alleen met twee kabels op de computer thuis hoeven aan te sluiten – de rest gebeurt als het ware automatisch. De clou is dat de USB-C-voedingsaansluiting van de Raspberry Pi 4 niet alleen geschikt is voor de stroomvoorziening,…

De Cherry muis heeft metaal in het muiswiel. Ondanks zijn hogere gewicht glijdt hij makkelijk en met weinig inspanning. Klikken kost iets meer moeite dan bij de meeste andere muizen in deze test, je vingers leggen daarbij ook een relatief grote afstand af. De volgens het gegevensblad licht overvraagde PAW3805EK-sensor kan zonder extra software via een knop op de bovenkant van de muis worden geschakeld tussen vier resoluties. Spiegels en reflecterende oppervlakken zijn te veel voor de muis. Voor de verbinding met de computer zijn Bluetooth en een eigen draadloze dongle beschikbaar, twee verbindingen kunnen permanent worden ingesteld. ▲ resolutie direct omschakelbaar ▲ glijdt soepel ▼ klikt ietwat zwaar…

Extreem hoge sensorresoluties van 25.000 dpi, snelheden van 36 km/u, knoppen om te snipen en speciale functies of snelle macro’s: de fabrikanten van gamingmuizen adverteren met allerlei kenmerken die de harten van gamers sneller doen kloppen. Superlichte muizen zijn op dit moment bijzonder trendy. Niet elke muis past echter bij de individuele speelstijl van een gamer, niet alle functies dragen bij tot succes en veel is gewoon een ouderwetse kwestie van smaak. We hebben twaalf gamingmuizen op de muismat gelegd en ze getest op hun sensor-en glij-eigenschappen. Het gaat om de ROG Pugio II, de Corsair M65 RGB Elite, de G Pro X en G604 van Logitech, de Mad Catz M.O.J.O. M1 Lightweight, de Viper V570 RGB Black Out, de DeathAdder V2 Pro en Naga Pro van Razer, de Roccat-modellen…

Maintainers gebruiken hun machtspositie soms om medewerkers te motiveren om wat minder aangenaam werk te doen of verbeteringen aan te brengen. Concurrenten en gebruikers hebben daar vaak veel baat bij. Codemaintainers gebruiken hun positie echter spaarzaam en met veel tact, om ontwikkelaars en hun werkgevers niet te ontmoedigen om bij te dragen aan de kernel. Dat kunnen we toelichten aan de hand van een zaak die jaren geleden nogal wat stof heeft doen opwaaien. Destijds dienden AMD-medewerkers een grote reeks wijzigingen in die de kernel zouden leren omgaan met de aankomende Vega-generatie van Radeon-gpu’s. Een van de aanpassingen was een driverspecifiek framework met allerlei basisfuncties voor displayaansturing. Voor sommige van die functies had Linux al een oplossing die alle moderne grafische drivers in de kernel al gebruikten. Aan de andere…

Het is bliksemsnel, dacht een ontwikkelaar bij Toshiba volgens de overlevering in 1984 toen hij werkte aan een nieuw type geheugen. En aldus was de naam geboren voor de technologie waarmee we tegenwoordig al onze gegevens opslaan: flash is de dominante solid-state opslagtechnologie geworden voor toepassingen waarbij snelheid belangrijk is. Om dat te bereiken plaatsen fabrikanten triljoenen geheugencellen op siliciumwafers. In het daaropvolgende fabricageproces worden de wafers in kleine stukjes gesneden, die de opslag-bouwstenen vormen voor ssd’s, geheugenkaarten, smartphones en consumentenelektronica-apparaten. Wie het tegenwoordig over flashgeheugen heeft, bedoelt bijna altijd NAND-flash. Er bestaan weliswaar andere geheugentechnologieën zoals NOR-flash en 3D XPoint, maar alleen NAND-flash wordt in grote hoeveelheden geproduceerd en is daardoor ook betaalbaar. HOE NAND-FLASH WERKT Een NAND-flashcel werkt vergelijkbaar met een field-effect-transistor. Wanneer er spanning op de gate…