Inhoudsopgave van Editie 6 - 2021 - c't magazine

Fitbit komt met de Luxe-fitnesstracker, een minder sportieve maar meer als een sieraad ogende fitnesstracker. De Luxe heeft een amoledscherm en een behuizing van roestvast staal. De bediening van de Luxe gebeurt compleet via het amoledscherm, er zitten geen knoppen op de behuizing. Standaard krijg je er een rubberen bandje bij, maar dat is te verwisselen voor versies van leer, mesh-metaal of metalen schakels. De accu van de Luxe moet het tot 5 dagen uithouden. De fitnesstracker houdt je hartslag 24/7 bij, kan het zuurstofgehalte in je bloed bijhouden, heeft een stressmonitoringfeature en is zwembestendig (50 m waterdicht). De tracker heeft verder ook een DND-modus, hij kan notificaties van gesprekken, berichten en je smartphone weergeven en stille alarmen gebruiken. Gedetailleerde informatie over de inwendige hardware is niet bekendgemaakt. Fitbit vermeldt…

Behalve de nieuwe iMac en iPad Pro introduceerde Apple in april nog wat ‘kleinere’ nieuwtjes: de AirTags, munt-grote trackers die zowel over bluetooth als ultrawideband (UWB) beschikken. Ze worden opgenomen in Apples ‘Vind mijn’-netwerk en zijn via de betreffende app terug te vinden. Dat netwerk gebruikt iPhones en andere Apple-apparaten waarop die functie is ingeschakeld om de AirTag te lokaliseren. Een vervangbare CR2032-knoopcel moet de tag ongeveer een jaar van energie voorzien. Er ontstond meteen onrust over mogelijk gebruik van deze trackers om mensen ongemerkt te volgen door ze bijvoorbeeld bij iemand in de tas te stoppen. Apple zegt dat dit wordt tegengegaan doordat een ‘vreemde’ tag die langere tijd in de buurt van een iPhone of iPad is, de gebruiker waarschuwt. Fabrikant Tile, die soortgelijke trackers al langer verkoopt,…

dinsdag 24 mei EMINENT AC7041 De Eminent AC7041 USB-C 4K Multiport Dock (t.w.v. 90 euro) breidt je laptop uit met een 4K-monitor (HDMI), gigabitethernet, twee USB-A-poorten, een USB-C-passthrough oplaadpoort en sd-kaartlezer. zaterdag 28 mei FRITZ!BOX 6850 LTE De FRITZ!Box 6850 LTE (t.w.v. 189 euro) zorgt met snel mobiel internet voor vlotte downloads en wifi voor al de apparaten in je thuisnetwerk. dinsdag 31 mei ACER CHROMEBOOK SPIN 513 De Acer Chromebook Spin 513 (t.w.v. 449 euro) is een uiterst draagbare en stijlvolle 2-in-1 Chromebook. Hij heeft een ruime accuduur van 13,5 uur en met het Qualcomm Snapdragon 7c Compute Platform heb je genoeg processorkracht om de hele dag productief te zijn. woensdag 25 mei ROG KERIS WIRELESS De ROG Keris Wireless is een lichtgewicht draadloze gaming-muis (t.w.v. 100 euro). Hij…

Op de doos staat niet alleen het erg lange type nummer, maar als onderschrift daarbij ook nog e-sports gaming monitor, wat al meteen duidelijk maakt met welke doelgroep in het achterhoofd het scherm is ontworpen. Bij het uit de doos halen van de Optix MAG274QRF-QD valt het op dat de voeding bij deze monitor niet zit ingebouwd: je hebt dus een extra blok om nog ergens in een kabelgoot te verstoppen. Gelukkig is het blok zowel klein als licht, wat wegstoppen niet al te lastig maakt. Het scherm heeft aan de bovenkant en aan de zijkanten een randloos design, met aan de voorkant geen schreeuwerige gekleurde lijnen of RGB-verlichting. De onderste rand oogt wel wat goedkoop door de gebruikte textuur en het materiaal, dat meegeeft en kraakt als je er…

▷ iOS (gratis) Shuff le – Podcast Discussions is een fijne podcast-speler voor als je graag met je medeluisteraars je mening wilt geven over de inhoud van een aflevering van je favoriete podcast. Nu moet je dat napraten nogal omslachtig doen via andere platforms zoals Reddit of Twitter. De makers van Shuffle wilden het vinden van nieuwe interessante podcasts en het praten over de besproken onder werpen makkelijker maken. Je kunt de app zien als een soort Sound cloud of TikTok voor pod casts. Zodra je lijstje is gevuld met een eerste set podcasts (of je abonnementen zijn overgeheveld vanuit een andere podcast-player) en je met je oordopjes in klaar zit om te luisteren, kun je op elk gewenst moment op de tijdlijn van een podcast commentaar leveren. Dat mag…

Het testexemplaar van de HP SSD EX950 M.2 kwam niet van HP af, maar van het persbureau van BiWin, de eigenlijke fabrikant van de ssd. Hopelijk zitten de toekomstige ssd’s van BiWin op hetzelfde kwaliteits- en snelheidsniveau – de fabrikant uit China bereidt momenteel de Euro pese lancering voor. De EX950 verovert niet alleen door de lage prijs een hoge plaats bij de resultaten van de PCIe 3.0-ssd’s, maar ook door zijn goede prestaties: sequentieel lezen en schrijven gaan ruim over de 3 GB/s, en bij de test met H2testw presteert hij op hetzelfde niveau of zelfs hoger dan sommige 4.0-ssd’s. ▲ snel schrijven ▲ snel onder belasting ▲ lage prijs…

Meer dan 3,5 GB/s valt er niet te persen uit een PCIe 3.0 x4-ssd. Als dat niet genoeg voor je is, dan kun je altijd nog twee ssd’s kopen en daar een RAID 0 van maken – of de op die manier opgebouwde AN1500-ssd van Western Digital in huis halen. Dan heb je wel een vrij PCIe 3.0 x8-slot nodig dat ook met 8 lanes verbonden is. Hoewel de AN1500 ‘slechts’ rond de 6,5 GB/s voor lezen en 4,5 GB/s voor schrijven haalt, zelfs met RAID 0, doet hij dat wel zeer consistent: de schrijfprestaties dalen nauwelijks, zelfs niet na langer schrijven. ▲ snel met PCIe 3.0 ▲ RGB-verlichting ▲ hoge endurance…

De MP600 Core is een telg van de eerste MP600 uit 2019: een Phison E16-controller, maar wel QLC-flashgeheugen. Bij het lezen piekt de Core ook op iets meer dan 5 GB/s, maar bij het schrijven is de tragere opslag merkbaar. Ondanks SLC-cache haalt de ssd een maximum van 3,6 GB/s – ongeveer 500 MB/s minder dan het oude TLC-model. Met slechts 17,2 cent per GB aan opslag behoort hij tot de goedkopere PCIe 4.0-ssd’s in deze test. Je mag echter geen topprestaties verwachten, maar als snelle en grote gegevensopslag presteert de ssd prima. ▲ leest snel ▲ lage prijs ▼ schrijft relatief langzaam…

Het Amerikaanse bedrijf Sabrent doet bij de Rocket Q4 enkele paar dingen anders dan alle andere fabrikanten. Dat begint al bij de verpakking: de ssd zit in een mooie aluminium doos en het koellichaam wordt apart bijgeleverd in een kartonnen doosje – een ssd om in elkaar te schroeven. Technisch gezien is de Rocket Q4 vergelijkbaar met de MP600 Core, beide maken gebruik van dezelfde controller en QLC-flashgeheugen. De Rocket Q4 is echter aanzienlijk trager, vooral bij het schrijven onder belasting. Als je de garantie wilt verlengen van één naar vijf jaar, moet je je eerst bij de fabrikant registreren. ▲ leest snel ▼ korte garantieperiode ▼ schrijft nogal traag…

Voor het registreren van het dataverkeer hebben we gebruik gemaakt van de analyse-app PCAP Remote. Die registreert het dataverkeer van afzonderlijke apps in PCAP-formaat. Zo’n opname kan vervolgens op de computer worden geanalyseerd met bijvoorbeeld Wireshark. PCAP Remote kan ook het dataverkeer van de geanalyseerde app in realtime naar Wireshark sturen. Desgewenst kan de tool fungeren als een man-in-the-middle bij versleutelde gegevensverbindingen, waardoor de inhoud zichtbaar wordt in platte tekst. Naast Wireshark hebben we een eigen script gebruikt om de talrijke opnamen te analyseren, dat een duidelijk overzicht geeft van de opgenomen verbindingen en de gecontacteerde servers vergelijkt met een lijst van bekende trackingservers. Natuurlijk mag het thema veiligheid bij deze check niet ontbreken. Daarom hebben we gecontroleerd of verouderde cryptoprotocollen worden gebruikt en of gegevens zelfs in platte tekst…

De AirPods Pro van Apple corrigeren het geluid via microfoons in de gehoorgang. Met ANC ingeschakeld of in de transparantiestand reduceren ze het lichaamsgeluid wanneer je praat of loopt, waardoor je je minder afgesloten voelt. Dankzij de zacht rubberen dopjes zitten ze comfortabel in je oor, maar omdat ze geen extra bevestiging hebben glijden ze er ook makkelijk uit tijdens het sporten. Apple heeft het geluid zo ingesteld dat het relatief neutraal is. De bassen zijn diep, maar lijken niet zo volumineus als bij Bose en Sennheiser. Dankzij neutrale middentonen zijn stemmen goed aanwezig, de hoge tonen zijn gedetailleerd en zorgen voor een goede driedimensionaliteit. Bij telefoongesprekken zijn stemmen duidelijk en helder hoorbaar. Apple heeft de werking geoptimaliseerd voor macOS, tvOS en iOS. In principe werken de Air Pods Pro…

De Jabra in-ears kunnen aan het hoorvermogen van de gebruiker worden aangepast. In de app geef je aan welke frequenties je waarneemt en op welk niveau. De resulterende gehoorprofielen veranderen het geluid echter niet zo fundamenteel als bij de Nuraloop. De oordopjes zijn nogal onconventioneel ontworpen. Sommige testluisteraars waren enthousiast, maar anderen klaagden na korte tijd over drukpijn, terwijl bij weer anderen de dopjes uit hun oren vielen. De lage tonen dreunen overdreven door en de lage middenfrequenties zijn sterk afgezwakt. Daardoor klinken de Jabra in-ears vrij ielig. Als je de lage tonen in de app aanpast, klinken ze evenwichtiger. De ruisonderdrukking doet zijn werk goed, maar met een hoorbare ruis. Met de Jabra kun je prettig bellen en de transparantiestand vermindert het gevoel van de wereld afgesloten te zijn.…

De Galaxy Buds Live hebben een uniek ontwerp: de kleine boonvormige dopjes liggen haaks op het oor. Ze zijn zeer comfortabel om te dragen en sluiten toch goed aan – als ze passen. De Galaxy Buds hebben ondanks het open ontwerp een krachtige, zij het sponzige bas, duidelijk gedefinieerde hoge tonen en goed aanwezige middentonen. Door hun ontwerp ben je minder geisoleerd van je omgeving, wat minder vermoeiend is tijdens langere luistersessies. De geluidskarakteristieken kun je aanpassen via de verschillende modi in de app. Bij het bellen wordt het omgevingsgeluid er effectief uitgefilterd. De Buds Live schermen passief slechter af dan de andere in-ears, en de ANC onderdrukt geluid slechts matig. Met acht uur gaan de buds lang mee. Een zwak punt van de in-ears is de bluetooth-verbinding. Het draaien…

Hashfuncties zijn iets fundamenteel anders dan encryptie, omdat niemand in staat zou moeten zijn een waarde te dehashen. Het is daarom meestal onjuist om te spreken over ‘versleutelde wachtwoorden’ en dergelijke. Niettemin zijn er interessante dwarsverbanden tussen hashes en encrypties. Compressiefuncties hoeven niet opnieuw uitgevonden te worden, in plaats daarvan kun je ook symmetrische blokcijfers gebruiken. Je kunt bijvoorbeeld een interne toestand meerdere malen versleutelen, waarbij elke versleuteling delen van de te hashen gegevens als sleutel gebruikt. Anderzijds is het ook mogelijk symmetrische blokcijfers op te bouwen uit cryptografische hashfuncties, bijvoorbeeld via Feistel-netwerken. De gegevens worden daarvoor in blokken verwerkt en elk blok wordt in tweeën gesplitst. De ene helft van elk blok wordt gehasht samen met een sleutel en de hashwaarde wordt dan verrekend met de andere helft van…

AMD en Intel delen hun processors in TDP-klassen in (Thermal Design Power). Gangbare waarden voor desktop-cpu’s zijn 35, 65, 95, 105 en 125 watt. De koelerfabrikanten richt zich daar ook op en brengen hun producten meestal uit voor een TDP-waarde of-bereik. De TDP zegt echter niets over het werkelijke maximale energieverbruik. Cpu’s kunnen hun nominale TDP soms aanzienlijk overschrijden in hun turbofase, zolang de koelcapaciteit maar voldoende is. Dat speelt momenteel in het bijzonder bij Intel: een Core i9-10900, volgens Intel een 65W-cpu, mag tot 224 watt verbruiken gedurende 28 seconden – een uitdaging voor de bijgeleverde 65W-koeler. De processor staat ondertussen wel netjes op 65 watt ingesteld als de BIOS-instellingen kloppen. Helaas is dat niet altijd het geval omdat sommige moederbordfabrikanten de verkeerde limieten instellen. Bij AMD is deze…

De Asus TUF Gaming is de enige kaart uit de stal van Nvidia in deze test die een dual-BIOS heeft. De optionele en sterk aan te bevelen instelling Silent verandert de kloksnelheid of de powerlimiet niet, maar de ventilatorcurve wordt daarbij aangepast. Die maakt van deze relatief korte kaart de stilste in de test. De kaart wordt geleverd zonder enige vorm van RGB-of ledverlichting en stuurt maximaal vier schermen tegelijk aan, dus de tweede HDMI-uitgang is meer een extra feature. ▲ zeer stil met Silent BIOS ▲ flexibele keuze in aansluiten ▸ geen lichtshow…

Het Internationaal Olympisch Comité (IOC) organiseert van 13 mei tot en met 23 juni de Olympic Virtual Series. Tijdens dit digitale event nemen gamers die fysieke en niet-fysieke e-sportsgames spelen het tegen elkaar op. Het event bevat mobiele games, maar ook consolegames en spellen die werken met een fietstrainer. De fietstrainerwedstrijd wordt door de UCI (Union Cycliste Internationale) en Zwift (fabrikant van fietstrainers) georganiseerd, en je kunt vanaf thuis meedoen als je de juiste fietstrainer hebt. Konami Digital Entertainment werkt met de World Baseball Soft ball Confederation samen voor een wedstrijd eBaseball Powerful Pro Baseball 2020: een in Japan uitgebrachte consolegame. Er komen ook een wereldwijd virtueel zeilgameevent (de Virtual Regatta) en een virtuele roeiwedstrijd waaraan mensen op een roeimachine of op het water aan mee kunnen doen. De FIA…

De Britse fabrikant van audio-apparatuur Bowers & Wilkins komt met twee volledig draadloze in-ears op de proppen: de PI5 en PI7. Beide modellen hebben actieve noise-cancelling. De PI5 heeft één driver en één microfoon per oortje, en krijgt een adviesprijs mee van 250 euro. De PI7 van 400 euro ondersteunt 24-bit audio en Qualcomms aptX Adaptive-codec. De Pi7 heeft twee drivers per oortje, vier versterkers en een geavanceerde soundprocessor voor een op-timaal hoge geluidskwaliteit. De actieve noise-cancelling van de PI7 past zich aan de omgeving aan en kan daarbij drie microfoons per oortje inzetten. De PI7 wordt geleverd in een oplaadcase die zelf draadloos opgeladen kan worden en kan dienen als bluetooth-bron. Dat regel je door de oplaadcase via usb of een 3,5mm-audiokabel aan een apparaat zonder bluetooth te koppelen.…

Apple heeft de iMac vernieuwd, en zowel de binnenals buitenkant flink aangepakt. Als SoC wordt Apples op ARM gebaseerde M1 gebruikt, net als in de huidige Mac mini en de M1 MacBooks. De iMacs hebben zeven of acht gpu-cores, allemaal hebben ze acht cpu-cores. Standaard heeft de iMac 8 GB RAM en een 256GB-ssd. De nieuwe iMac heeft een 24-inch scherm met 4,5K-resolutie (4480 × 2520 pixels), True Tone, een antireflectie-coating en de uitgebreide P3-kleurruimte. De behuizing is met slechts 11,5 mm erg ondiep, wat mogelijk is door de externe voeding. Er zitten twee kleine ventilatoren in de behuizing voor de koeling. Het scherm kan wel worden gekanteld maar is nog steeds niet in hoogte verstelbaar. Andere vernieuwingen zijn een 1080p-camera met beeldverbetering en Enhanced Dynamic Range, een verbeterd geluidssysteem…

Sinds het begin van het internettijdperk heeft het Transmission Control Protocol (TCP) vorm gegeven aan de communicatie op’s werelds grootste netwerk – talrijke toepassingen steunen op TCP, waarvan mail en webcommunicatie slechts twee prominente voorbeelden zijn. Hoewel de internethardware in de loop van de afgelopen decennia snel in snelheid is toegenomen en zelfs particuliere gebruikers nu over gigabitverbindingen beschikken, benut TCP de capaciteit van de internetlijnen niet altijd ten volle, ondanks de vele optimalisaties. De trage verbindingsopbouw wordt als de grootste tekortkoming beschouwd. Alleen al voor de TCPlaag sturen zender en ontvanger gewoonlijk drie datapakketten heen en weer (drieweg-handshake). Daarna volgen de onderhandelingen over de hogere protocollagen, zoals TLS-versleuteling en HTTP. Tijdens die milliseconden-durende uitwisseling gebeurt er vanuit het oogpunt van een gebruiker niets, behalve dat de zender en de…

Bij het uit de verpakking nemen kunnen we lichtgewicht al meteen aanvinken: met 125 gram krijg je er geen drukkende hoofdpijn van. De headset wordt geleverd in een vilten draagtasje, waar je hem platgevouwen in opbergt. De padding is niet al te dik en kraakt op de oorschelpen wat mee als je nogal expressief praat. Het laagje schuim had een tikje dikker gemogen voor meer comfort. Gesprekken zijn goed te volgen, stemmen komen helder door. Je eigen stem is aan de andere kant ook goed te horen, ook al is er wat wat bijgeluid op de achtergrond. Ook bij vele uren muziek luisteren waren we aangenaam verrast over het geluid. Uiteraard moet je geen zware bas verwachten, maar allerlei genres luisteren goed weg zonder dat het vermoeiend wordt. De rechterschelp…

De Delta S sluit je bekabeld aan met de vast aangesloten 1,5 meter lange USB-C-kabel en als je wilt de bijgeleverde USB-C-naar-A adapterkabel (1m lang). Dat laatste kan sowieso handig zijn qua kabellengte als de USB-C-poort alleen achterop je pc zit. Via USB-C is de headset ook bruikbaar met bijvoorbeeld smartphones of een Play Station 5. Zonder soft ware te installeren kun je de basis functies regelen met de goed bedienbare knoppen op de linker oorschelp. Daar zit de volumeregelaar die je tevens kunt indrukken om de microfoon te muten en een schakelaar voor de led-verlichting met drie standen, waaronder een uitstand. Bij muten gaat een duidelijk zichtbare rode led branden op de microfoon, die je makkelijk in de gewenste stand kunt buigen. Hij is trouwens ook verwijderbaar en de…

Voor circa 170 euro heb je met de Deskmini H470 een solide basis voor een voordelige pc voor je (thuis)werkplek. Processor, geheugen, opslag en eventuele wifi moet je zelf regelen, je krijgt wel een VESA-montagebeugel voor bevestiging achterop een monitor. Het is een alternatief voor het 7W-mini-pc bouwvoorstel (zie de link rechtsonder op deze pagina) met momenteel nauwelijks verkrijgbare AMD-processors. In de LGA1200-socket van het moederbord passen allerlei processors, van de 50 euro kostende Celeron G5905 tot een Core i9-10900 met 10 cores van 380 euro. Met een Celeron G5905 haalden we bij Cine bench R20 636 / 328 punten (1T/MT). De grafische prestaties daarvan kwamen niet verder dan 716 punten bij 3D Mark Fire Strike. Wil je een vergelijkbare rekenkracht als we met de 7W-mini-pc met Athlon 200GE/3000G haalden,…

▷ Android / iOS (gratis) In deze tijden van meer digitaal samenwerken is een breed inzetbaar whiteboard een handig hulpmiddel. Explain Everything Whiteboard laat je notities delen en maken en schetsen en animaties van je uitleg in elkaar zetten. De gratis versie is wel beperkt qua aantal projecten en slides en de exporteerfunctie naar video is gelimiteerd tot 1 minuut per slide. Voor het delen en samenwerken heb je dan ook maar maximaal 500 MB tot je beschikking. Voor 75 euro per jaar vallen alle limieten weg of worden ze sterk verruimd. Voor alle opties binnen de app (samenwerken, delen, invoegen van media, opnemen en remixen, tekenen, editen) is een heldere uitleg beschikbaar. Er is een sectie met aller lei educatieve webinars van experts te bekijken, variërend van hoe het…

Het Duitse bedrijf LC-Power heeft zijn eerste PCIe-ssd voorzien van de beproefde ssd-controller SM2262 van Silicon Motion en 3D-TLC-Flash – vermoedelijk van Intel. Het bedrijf heeft ook een iets goedkopere versie zonder Pro in de naam. Volgens de specificaties zou de Phenom Pro tot 2 GB/s moeten halen tijdens het schrijven dankzij de SLC-cache – we hebben zelfs een maximum van 2,5 GB/s gemeten. De benchmarkwaarden die we hebben gemeten liggen wel iets lager dan die van de andere ssd’s bij toegang tot willekeurige adressen, maar dat zal in de praktijk nauwelijks merkbaar zijn. ▲ snel lezen ▲ schrijft sneller dan aangegeven ▼ lage IOPS-waarden…

Een nieuwe controller maakt op zich nog geen snelle ssd: de Silicon Motion SM2267 op de Adata XPG Gammix S50 Lite ondersteunt PCIe 4.0, maar zorgt ervoor dat de snelheid van de ssd maar net iets boven het niveau van PCIe 3.0 uitkomt – de aanduiding Lite is dan ook op z’n plaats. De S50 Lite zit ook bij andere tests, bijvoorbeeld bij H2testw, op het niveau van een goede PCIe 3.0-ssd. Ook bij sequentieel lezen is hij maar iets en onmerkbaar sneller met 3,6 GB/s. Van voordeel is dat de S50 Lite wat zijn prijs betreft ook op 3.0-niveau zit. ▲ lage prijs ▲ vlak maar efficiënt koellichaam ▲ 4.0-ssd op 3.0-niveau…

De Pro-versie van de MP600 is ook een variant van de eerste MP600 – maar dan in de andere richting geoptimaliseerd: met de E18-controller van Phison loopt de Pro bij het benaderen van willekeurige adressen ver voorop in deze tests. Zelfs dure server-ssd’s is het tot nu toe niet gelukt om 1,25 miljoen IOPS te schrijven. Een tiende daarvan zal voor een desktop-pc al meer dan voldoende zijn. Volgens PCmark 10 is de ssd zeer goed geschikt om onder hoge belasting te werken. Zelfs bij het schrijven van grote hoeveelheden gegevens behoudt de MP600 Pro gedurende zeer lange tijd een hoge snelheid aan. ▲ zeer snel ▲ extreem hoge IOPS-waarde ▲ hoge endurance…

De Silicon Power US70 is vrijwel identiek aan de Ultima Pro X3, met uitzondering van het dubbele aantal flash-en DRAM-chips. Daardoor is de US70 een stuk sneller, met die configuratie stijgt de schrijfsnelheid naar 4,3 GB/s. Het is interessant dat de US70 bij de Drive Performance Consistency Test van PCmark 10 zo veel beter scoort. We nemen aan dat dit niet alleen komt door de dubbele capaciteit – wellicht dat de iets nieuwere firmware daar ook een rol bij speelt. Toch is de ssd een beetje duur: de identiek geconstrueerde Gigabyte Aorus Gen4 ssd is momenteel al rond de 170 euro verkrijgbaar. ▲ leest snel ▲ goed bij permanente belasting ▼ enigszins duur…

ALLES OVER DIT ONDERWERP ▸ De technologie van in-ears 56 ▷ Draadloze in-ears getest 60 ▷ Slimme gehoorbescherming 66 Vijf jaar geleden lanceerde de in München gevestigde start-up Bragi de eerste volledig draadloze in-ears die via bluetooth met een smartphone verbonden werden – en een kleine technologische revolutie ontketenden. De grote doorbraak op de markt kwam een jaar later met de AirPods van Apple, die moeiteloos koppelen met Apple-apparaten. Bragi gebruikte voor zijn Dash in-ears een draadloze technologie uit de hoortoestelindustrie: NFMI (Near-field Magnetic Induction). Daarmee kan een oortelefoon die met bluetooth is verbonden audiogegevens via een magnetisch inductieveld over een afstand van ongeveer 30 centimeter naar een tweede oordopje zenden. Het voordeel van NFMI is de relatief korte latentietijd, het nadeel is een gevoeligheid voor hoogfrequente storingsbronnen, die bijvoorbeeld…

De Bose QuietComfort-oordopjes vallen groot uit en steken zichtbaar uit de oren. Door de siliconendopjes met extra rubberen vinnen zitten ze comfortabel en stevig in het oor. Het geluid is vergelijkbaar met dat van de Sennheiser-modellen, met een rela tief sterke nadruk op lage en hoge tonen. Zang klinkt ietwat ingehouden door de zwakkere midden tonen, het ruimtelijke beeld is goed. De ANC werkt effectief en beperkt externe geluiden tot een minimum. Helaas kun je het niet uitzetten, maar alleen via de app in de transparantiemodus zetten. Daardoor is altijd enige ruis hoorbaar, wat vervelend kan zijn tijdens rustige muziekpassages. De spraakkwaliteit tijdens gesprekken is oké, maar stemmen komen enigszins dunnetjes door. De aanraakbediening van bij muziekweergave herkende sommige aanwijzingen niet. Het volume kun je via veegbewegingen aanpassen. Helaas valt…

De Sennheiser in-ears zijn in twee versies verkrijgbaar: de fabrikant noemt de goedkopere versie de CX400. Het geluid is hetzelfde, alleen ontbreekt de active noise cancelling. Het draagcomfort kon de meeste testluisteraars overtuigen – hoewel gebruikers met kleine oren hinder zouden kunnen ondervinden van de wat groot uitgevallen meegeleverde oordopjes. Het volle geluid overtuigt met krachtige, precieze bassen en een goede ruimte lijkheid. Ten opzichte van het vergelijkbaar klinkende Bose-model, lijken de Sennheiser in-ears iets vollere lage tonen en helderdere hoge tonen te hebben. We vonden ze niet alleen goed voor muziek, maar ook bij de stemweer gave van podcasts. De ANC is vrij effectief, maar in de transparantie-modus is een lichte ruis waarneembaar. Telefoongesprekken klonken voor beide kanten aangenaam, maar andere modellen gaven de eigen stem duidelijker en zonder…

ALLES OVER DIT ONDERWERP ▸ Weer die afluisterpraktijken 70 ▷ Symmetrische en asymmetrische versleuteling 72 ▷ Hoe trapdoor-functies RSA veiliger maken 76 ▷ Geordende chaos door hashfuncties 80 Het is een typische scene in veel misdaadfilms en thrillers van de laatste jaren: de computer van een verdachte is in beslag genomen, tot grote vreugde van het onderzoeksteam. Maar dan komt de ontgoocheling: de gegevens zijn natuurlijk versleuteld. Een zaak dus voor het forensisch team. Vervolgens verschijnt er een personage ten tonele dat aan alle nerdclichés voldoet, die een paar scenes lang sloten koffie drinkt en door verwoed van alles in te typen de bestanden op een laptop toch terughaalt. In de film is zo’n hacker zelden meer dan een dag bezig met de zogenaamd veilige encryptie. Dergelijke verhalen vormen het…

De Freezer A13 X houdt de Ryzen 5 3600 goed onder controle. De witte ventilator heeft minder, maar grotere en meer gebogen bladen dan de andere koelers en blijft fluisterstil onder volle belasting met 62 procent PWM. In plaats van een handleiding zit er een QR-code in de doos die leidt naar een makkelijk te begrijpen geanimeerde handleiding. Het enige struikel blok van de installatie in meerdere stappen is hoe je de ventilator eraf krijgt om de koeler op het montageframe op de cpu-socket te schroeven. Gelukkig is er een video die dat uitlegt. ▲ zeer stil ▲ goed koelvermogen ▼ handleiding alleen online…

Met één heatpipe minder komt de Cosmo Cool in de buurt van de koelprestaties van de iets duurdere Arctic-koeler. Net als de laatstgenoemde is de LC-Power vrijwel onhoorbaar onder volle belasting, maar blijft hij veel stiller met een maximum van 0,6 sone bij 100 procent PWM. Een eerste exemplaar produceerde subtiele knarsgeluiden, een tweede was onopvallend. Het installeren was wat ongebruikelijk, zowel voor AMD als met de adapterring voor Intel: eerst de bevestigingslipjes inhaken zonder dat er een afglijdt, daarna de schroeven aandraaien. ▲ altijd erg stil ▲ goede koelprestaties ▼ productiemarges bij de ventilator…

Met twee heatpipes, een 100-milli meter ventilator en een gewicht van ongeveer 400 gram is deze koeler eigenlijk niet spartaans uitgerust, maar past hij goed bij de andere towers in de test. De koelprestaties, de bijna geruisloze werking bij volledige belasting en het Blenderresultaat zijn eveneens van hetzelfde niveau als de rest van de groep. Ongeacht of het AMD of Intel is: er moet een steunframe rond de cpu-socket worden gemonteerd voordat de koeler wordt vastgeschroefd. Voordeel: je kunt ook bij AMD de ventilatorrichting kiezen. ▲ zeer stil ▲ goed koelvermogen ▼ complexe montage…

De kleurrijk verlichte KFA2-kaart is meer dan 31 centimeter lang en neemt 2,5 slots in beslag. In tegenstelling tot de andere kaarten die we hebben getest, heeft hij wel genoeg aan een enkele achtpins voedingsconnector. De bijgeleverde extra ventilator is meer dan alleen een gimmick, hij ontlast namelijk de andere drie fans, zodat ze uiteindelijk allemaal wat stiller gaan werken tijdens een potje gamen. Onder volle belasting wordt hij wat luider, maar de kloksnelheden zijn dan wel hoger. ▲ vierde fan meegeleverd ▲ piekbelasting laag ▸ één achtpins-connector…

Hostingbedrijf Strato introduceert ServerCloud, een serveroplossing waarbij klanten alleen betalen voor de resources die ze daadwerkelijk gebruiken. Als flexibel en schaalbaar product vult ServerCloud daarmee het bestaande aanbod aan virtuele en dedicated servers aan. Met ServerCloud richt Strato zich tot een brede doelgroep die waarde hecht aan serverprestaties op maat. Zo is het product geschikt voor kleine en middelgrote bedrijven die meerdere krachtige servers in één omgeving willen beheren. ServerCloud kan ook worden ingezet door start-ups en soft waredevelopers, die zijn aangewezen op schaalbaarheid om snel te kunnen groeien. Daarnaast is Server Cloud geschikt voor marketing- en mediabureaus die verschillende klantprojecten, zoals websites en webshops, gescheiden maar toch overzichtelijk willen managen. ServerCloud stelt gebruikers in staat om servers in de vorm van virtuele machines individueel te configureren en productie- en…

Cat Phones komt met de S42 H+-smartphone en B40 4G-telefoon met een niet zichtbaar extraatje. Naast dat deze twee telefoons tegen een fikse smak, stof en water kunnen (IP68 en IP69) en makkelijk kunnen worden schoon geschrobd, hebben ze ook een coating gekregen van zilverionen tegen bacteriën en microben. Dat moet de bacteriegroei na 15 minuten remmen met 80 procent, en na een dag met 99,9 procent. De S42 H+ is met uitzondering van zijn laagje zilver ionen identiek aan de normale S42. Hij heeft een 5,5”-display, wordt aangedreven door een Mediatek Helio A20 MT 6761D en heeft 3 GB RAM en 32 GB opslag. De accu is 3200 mAh groot, de selfie-cam is een 5-megapixelversie, de hoofdcamera een 13-megapixeluitvoering. De Cat B40 is een normale telefoon, maar heeft wel…

De iPad Pro-tablet moet volgens Apple de plaats van een laptop kunnen innemen. De nieuwe 2021-versie beschikt in elk geval over voldoende rekenkracht: in de iPad Pro 2020 zit dezelfde M1-chip als in de nieuwste MacBooks. De processor met acht gpu- en cpu-cores biedt volgens Apple een performancewinst tot 50 procent en een 40 procent snellere gpu in vergelijking met de 2020 iPad Pro. De uitvoeringen met 128, 256 en 512 GB opslag zijn voorzien van 8 GB RAM, terwijl de 1TBen nieuwe 2TB-uitvoering beschikken over 16 GB RAM. Dankzij de nieuwe M1-chip ondersteunt de nieuwe iPad Pro Thunderbolt en USB 4 tegelijk. Daardoor kan randapparatuur sneller worden aangesloten, en worden ook beeldschermen tot 6K ondersteund. Qua uiterlijk is er weinig veranderd. De inmiddels vijfde generatie van de professionele tablets…

Met een c’t abonnement krijg je: • Uitgebreide onafhankelijke tests, diepgaande achtergronden en workshops op niveau • Verrassende onderwerpen om je kennis te verbreden • Toegang tot de digitale versies en pdf’s om te archiveren Ontvang 10x c‘t magazine van €69,90 voor €50,- Abonneer je nu via www.ct.nl/abo of bel naar +31 (0)24 2027 825 Deze actie is geldig t/m 31-12-2021 of zo lang de voorraad strekt. Je abonneert tot wederopzegging en voor ten minste de actieperiode van 10 nummers. Na afloop van de actieperiode geldt de reguliere abonnementsprijs en is het abonnement per kwartaal opzegbaar. Opzeggen is heel eenvoudig en kan via onze klantenservice.…

De SCT Authenticator is een stand-alone apparaat met numeriek toetsenbord en kleurendisplay. Hij kan geen verbinding maken met de buitenwereld, zodat trojans geen kans krijgen. Nieuwe accounts worden toegevoegd door met de camera een QR-code te scannen. Na het inschakelen druk je tweemaal op de OK-toets om het apparaat in de scanmodus te zetten. De toegang kan worden beschermd met een pincode. Verder kun je accountgegevens herschikken en wissen en de batterijstatus en het serienummer controleren via het menu. De Authenticator is uitgerust met een klok, die nodig is voor de op tijd gebaseerde codes. Een reservebatterij zorgt dat je de vier AAA-batterijen in ongeveer een minuut kunt vervangen zonder de tijd te verliezen. Volgens de fabrikant gaan de batterijen vijf jaar mee bij 500 TOTP-codes per jaar. Oorspronkelijk kon…

▷ iOS (gratis) Channel – Remove distractions laat je via Safari voor iOS allerlei afleidingen en rommel blokkeren. Socialemedia-apps willen je zo lang mogelijk in de apps laten rondhangen en rond laten klikken, maar daar heeft lang niet iedereen zin in. Tijd om het wat meer naar je hand te zetten. Denk daarbij aan het wegwerken van gepersonaliseerde advertenties, het blokkeren van het doorsluizen van je persoonlijke gegevens aan adverteerders, autoplay waar je niet op zit te wachten, allerlei extra suggesties die je voorgeschoteld krijgt en het direct kopen via Amazon met een enkele muisklik. Deze ‘enchantments’, zoals de app het noemt, zijn in de mobiele versie van Safari beschikbaar als je daarin de web-apps gebruikt. Apple staat het niet toe om direct in de native apps dingen aan te…

Het ‘kleinste’ model van de MP400 heeft 1 TB opslagruimte, het grootste model een enorme 8 TB. Zoals gebruikelijk bij grote ssd’s, gebruikt Corsair QLC-flash. Hierdoor daalt de schrijfsnelheid tijdens langdurige schrijfbelastingen, maar met bijna 2 GB/s na vijf minuten was de snelheid nog steeds op een redelijk hoog niveau. Dankzij de SLC-cache behaalde de MP400 ook een hoog resultaat bij toegang tot willekeurige adressen met ongeveer 700.000 IOPS tijdens het schrijven. De MP400 wordt alleen traag wanneer de schijf flink vol beschreven is: H2testw had meer dan twee uur nodig om onze 2 TB-ssd volledig te vullen, de snelheid was slechts 200 MB/s. ▲ snel lezen ▲ hoge capaciteiten ▼ traag bij hoge vulstand…

Met de 980 (zonder Pro) rondt Samsung de 980-serie naar beneden af. De ssd maakt gebruik van PCIe 3.0 en werkt zonder DRAM-cache, de controller benadert het werkgeheugen van de pc voor het beheer van de toewijzingstabellen. De 980 is echter (vooralsnog) net iets te duur voor een instap-ssd, en de prestaties passen ook meer in het middensegment. Bij het sequentieel lezen haalt hij 3,5 GB/s, bij het schrijven komt hij op 2,7 GB/s terecht. Volgens PCmark 10 is de ssd zeer geschikt als systeem-ssd. We konden de prestatieverhogende Full Power-modus nog niet testen. ▲ snel zonder DRAM ▲ goed bij permanente belasting ▲ Full Power-modus verwarrend…

De XPG-serie van Adata richt zich eigenlijk meer op gamers – maar de Gammix S70 slaat zeker ook bij andere toepassingen een goed figuur. De ssd-controller van Innogrit, een nieuwkomer op de controllermarkt, versnelt de ssd tot bijna 7,5 GB/s bij sequentieel lezen, wat momenteel de hoogste waarde is voor een PCIe 4.0-ssd. De SLC-cache is – althans wanneer de ssd leeg is – zeer groot, zodat de eerste 300 GB met hoge snelheid op de ssd terechtkomen. Als je de ssd helemaal vol schrijft, ligt de snelheid nog steeds iets onder de 1 GB/s. ▲ leest zeer snel ▲ schrijft snel ▲ hoge endurance…

Integral gebruikt voor zijn PCIe 4.0-ssd dezelfde formule die we al meer dan een jaar terugzien, inclusief de gebruikelijke PCB: een Phison E16-controller, Toshiba flashgeheugen, wat DRAM erbij, en klaar is de ssd. De 500GB-versie is vooral bij het schrijven met slechts 2,5 GB/s redelijk traag. Versies met meer opslagcapaciteit halen hogere snelheden, zoals te zien is bij de identiek gebouwde ssd van Silicon Power. Op het moment van schrijven was de ssd nog nauwelijks verkrijgbaar. De momenteel nog vrij hoge prijs van iets minder dan 24 cent per GB zal daarom op termijn waarschijnlijk nog iets zakken. ▲ leest snel ▼ schrijft relatief traag ▼ slechts 3 jaar garantie…

Western Digital haalt met zijn Black SN850 praktisch alles uit de PCIe 4.0-interface wat er in zit: bij het lezen haalt de ssd meer dan 7 GB/s, bij het schrijven een fractie boven 5 GB/s. Boven dien scoort hij meer dan 1 miljoen IOPS bij het lezen – alleen de Adata S70, Corsair MP600 Pro en Samsung 980 Pro halen vergelijkbare waarden. Het gevecht om de snelste ssd is daarmee nog niet beslecht. Dat komt omdat de verschillende modellen bij bepaalde benchmarks en systemen hogere prestaties halen. Wat wel vaststaat is dat ze duur zijn. Als je echter zoek naar een ssd die goed blijft presteren onder belasting, kun je deze kopen. ▲ zeer snel ▲ goed bij permanente belasting ▼ duur…

Als je op zoek bent naar een wachtwoordmanager, heb je keuze te over. Het aantal functies van de apps is zeer vergelijkbaar, wat de keuze moeilijk maakt. Ze zeggen allemaal dat ze de wachtwoorden van hun klanten in een beveiligde container opslaan. Bij het zoeken naar een geschikte wachtwoordmanager moeten echter niet alleen de omvang van de functies, het gebruiksgemak en de prijs een rol spelen, maar ook de gegevensbescherming. Want zoals uit onze privacy-check blijkt, zijn er aanzienlijke verschillen. We wilden een indruk krijgen van de gegevensbeschermingskwaliteiten van wachtwoordmanagers en hebben de Android-apps daarvan als voorbeeld genomen. Die zijn relatief makkelijk te analyseren en de ervaring leert dat de ontwikkelaars van smartphone-apps de verleiding om externe trackingdiensten te integreren zelden kunnen weerstaan. Dergelijke diensten stellen de app-aanbieder in staat…

De Freebuds Pro kun je aan twee spelers tegelijk koppelen. Het schakelen tussen de twee apparaten verliep bij onze tests soepel. Als je op de laptop een film kijkt en via de Freebuds luistert, is een tik op de in-ears al voldoende om een oproep op je smartphone te beantwoorden. De oordopjes zitten comfortabel, ook tijdens langere sessies. Kleine ventieltjes in de behuizing reduceren het occlusieeffect. Het warme, bassige geluid, dat de middentonen niet te veel overstemt, klinkt goed tijdens het afspelen van muziek. Door hun ontwerp schermen de Huawei Freebuds dankzij hun siliconen dopjes omgevingsgeluiden passief al goed af, wanneer je noise-cancelling activeert kunnen die nog sterker worden gereduceerd. Bellen met de Freebuds gaat redelijk goed, hoewel de Samsung Galaxy Buds Live omgevingsgeluiden voor de gesprekspartner beter wegfilteren dan…

Met een prijs van rond de 75 euro zijn de Buds Air Pro van Realme de goedkoopste in-ears in deze test – en voor dat geld doen ze het niet slecht. Ze zitten comfortabel in het oor, maar ze kunnen tijdens het sporten makkelijk uit je oren schieten. Het relatief neutrale geluid is oké voor de prijsklasse en vooral aangenaam voor podcasts. Het geluid is vergelijkbaar met de geluidskarakteristieken van de Apple AirPods Pro, maar mist ruimtelijkheid en precisie in de bas. De ANC blokkeert gelijkmatige geluiden goed, maar kan niet overweg met stoorgeluiden, zoals het tikken op toetsenborden of andere plotse linge geluiden. De ruis van de ANC is laag en stoort nauwelijks. Bij gesprekken in lawaaierige omgevingen konden beide partijen elkaar goed verstaan. De touchbediening van de in-ears…

De Aonic 215 van Shure heeft een uniek verkoopargument: de bluetooth-unit zit in de afneembare beugels verwerkt. En omdat de accu’s ook daar in zitten, kun je die ook vervangen – bij geen enkel ander model in deze test is dat mogelijk. Als alternatief kun je de Aonic 215 ook aansluiten met een jackkabel. Afgezien van de bluetooth-eenheid zijn de Aonic 215’s qua constructie identiek aan de SE215-oordopjes van 95 euro. De beugels zorgen dat de oortjes goed vastzitten, maar de lompe zendeenheid is tijdens het sporten juist hinderlijk. Het inbrengen is lastig, maar dankzij de verschillende bijgeleverde dopjes zou het iedereen een goed zittende combinatie moeten vinden. Over het geluid liepen de meningen uiteen: sommigen vonden de hoge tonen te scherp, anderen prezen het heldere geluid. Bij het luisteren…

Om de invoergegevens te vinden die een bepaalde 128-bit hashwaarde opleveren, moet je het onmogelijke aantal van 2128 hashwaarden berekenen. Maar dat geldt alleen als je niets weet over de invoergegevens. Een aanvaller weet daarentegen heel wat over de invoergegevens van wachtwoordhashes, want maar al te vaak zijn dat ‘wachtwoord’, ‘12345’ of enkele woorden uit het woordenboek plus een paar cijfers. In dat geval ligt het aantal mogelijkheden ver, ver beneden de 2128. Aanvallers testen dus niet zomaar elke invoer, maar gebruiken systematisch de invoer die mensen vaak als wachtwoord hebben. Met de zo berekende hashes en de brongegevens creëren zij zogenaamde rainbow-tables. Als ze een database met hashes van wachtwoorden buitmaken, zoeken ze de hashwaarden in de rainbow-tables op en vinden daarmee de wachtwoorden. Om dat te voorkomen, kun…

De boxed koeler van een pc-processor is vaak een verplichte accessoire. Ze doen hun ding, maar zijn vaak niet erg stil en hebben niet veel reservecapaciteit. Als de computerbelasting gedurende langere tijd hoog is, kan het gebeuren dat ze de restwarmte van de processor niet meer aankunnen – zelfs als je probeert de cpu thermisch een handje te helpen via undervolting [1]. In het ergste geval wordt de cpu zelfs vertraagd tot onder zijn nominale frequentie, die geacht wordt de onderkant van het beschikbare spectrum aan te geven. De reden waarom we toch altijd de boxed processors aanraden die voor de retail zijn bestemd, in plaats van koelerloze tray-versies, is simpelweg omdat de fabrikanten alleen op de eerstgenoemde garantie geven. Er zijn zeker zeer goede koelers te vinden tussen de…

De Gammaxx 300 heeft een wat goedkoop ogende blauwe 120-millimeter ventilator is daardoor niet bepaald een pronkstuk. De koelprestaties zijn echter indrukwekkend. Hoewel de ventilator vrijwel onhoorbaar ronddraaide bij de Blender-run met slechts 51 procent PWM-ratio, behield de Ryzen de hoogste turbosnelheid van 4,1 GHz en rondde de Blender-benchmark met 5 seconden voorsprong af. Er is een beugelbevestiging voor AMD-cpu’s, en twee pushpin-armen voor Intel. Het installeren kan ontspannen en snel. ▲ zeer stil ▲ goed koelvermogen ▲ eenvoudige montage…

Deze Xilence heeft visuele accenten met rode ventilatorbladen en een zwarte bovenkant. Bij de Blender-test doet de A402 niet onder voor de concurrenten van Arctic en SilentiumPC en koelt hij net zo goed en stil. Bij 100 procent PWM is hij echter de luidruchtigste van de towerkoelers. Hij heeft een voordeel wat betreft het installeren. Dat kan snel worden uitgevoerd met de voorgemonteerde AMD-beugel, zelfs zonder instructies, en vereist geen verdere ombouwwerkzaamheden. Het zustermodel voor Intel heet I402. ▲ zeer stil ▲ goed koelvermogen ▲ zeer eenvoudige montage…

De Gaming X Trio is MSI’s top-of-theline RTX 3090 en bevat een drieslotsformaat koeler met drie grote ventilatoren en heeft drie achtpins connectors nodig. Desondanks produceert de forse kaart 3,1 sone onder belasting. Dat is te danken aan de hoge prestaties, maar ook aan het hoge energieverbruik van 380 watt. Maar de kaart houdt de belastingpieken goed onder controle. Met 24 GB aan geheugen en NV-Link-poort is de kaart meer geschikt voor semiprofessionele inzet. ▲ extreme performance ▸ drie achtpins-connectors ▼ veel lawaai…