“Bij elk nieuwsbericht over femicide denk ik: dat had ik kunnen zijn”

“Ik leerde mijn ex op mijn zeventiende kennen op een feestje. Hij was bijna zeven jaar ouder dan ik en overlaadde me met aandacht, maar na een paar intense weken kapte hij ons contact ineens af. Ik dacht dat hij een ander had en vond dat heel erg. Toen hij weer toenadering zocht, vertelde hij dat hij een hoop problemen had waardoor hij onder andere zijn huis was kwijtgeraakt. Mijn zorgzame kant kwam meteen naar boven.

Achteraf begrijp ik niet dat ik zo lang bij hem ben gebleven. Er waren rode vlaggen genoeg. Hij kon lief en zorgzaam zijn, maar als hij had gedronken, werd hij agressief. Toen hij op een camping een stacaravan vond en ik bij hem introk, ging het mis. In de zomer waren daar nog mensen, maar in de winter was er niemand die ons kon horen. Als hij dronken was, kreeg ik klappen. Soms zette hij een van zijn geslepen samuraizwaarden op mijn keel. Al vroeg leerde ik hoe ik moest omgaan met zo’n situatie: rustig blijven, op hem inpraten en ‘beterschap’ beloven. Als ik één misstap maakte, zou ik er niet meer zijn.”

“Vrouwen boeten voor het verknipte gedrag van mannen. Waarom?”

“Ik groeide op in een veilig, Zeeuws gezin met drie oudere broers en had veel vriendinnen, maar eenmaal in die relatie sloop de verwijdering erin. Ik stopte met school en ging werken in de ouderenzorg, mijn ouders vertelde ik niks.

Als ik ergens een blauwe plek had, verzon ik een excuus. Ik dacht dat ik verliefd was, maar intussen voelde ik me erg eenzaam en schaamde ik me. Toen mijn ex me een keer zo hard bij mijn keel greep dat het kraakte en de politie erbij kwam, belde ik mijn ouders om me te komen halen. Toch durfde ik nog steeds niet het hele verhaal te vertellen.

Na dat incident ben ik een tijd bij mijn ouders gebleven, tot mijn ex een brief schreef vol verontschuldigingen en een nieuw huis vond. Ik gaf hem weer een kans en een paar jaar ging het goed, ook omdat hij stopte met drinken. Zie je, dacht ik, het kan wel. Hij had ook zijn goede kanten en kon sorry zeggen als hij me had geslagen. Tegelijkertijd zorgde hij ervoor dat ik me altijd slecht voelde over mezelf. ‘Wie wil jou nou, je mag blij zijn dat je mij hebt’, zei hij vaak. Dat ging ik geloven.

Op mijn vierentwintigste bleek ik zwanger te zijn. Jong moeder worden was altijd al mijn grote wens. Om alles goed te regelen trouwden we, maar bij de twintigwekenecho bleek dat het hart van onze zoon niet goed functioneerde en dat hij een onderontwikkelde aorta had. De ziekenhuisbezoeken die volgden deed ik samen met mijn moeder, mijn ex moest werken. Ik weet nog dat ik overwoog om mijn thuissituatie aan de arts te vertellen, maar dat niet durfde omdat mijn moeder naast me zat. Wel ben ik nog over stress begonnen, maar de arts zei dat het om een aanlegfout ging in de ontwikkeling van de baby. Toen heb ik het erbij gelaten en werd besloten de zwangerschap af te breken. Een week later beviel ik van onze zoon Tristan, die toen al overleden was.”

“Ik dacht dat ik verliefd was, maar eigenlijk was ik eenzaam en schaamde ik me”

Begrafenis

“Daarna heb ik alles zelf geregeld: zijn kistje in de vorm van een wolkje, zijn grafje, zijn begrafenis. Mijn familie was constant om me heen. Ik herinner me nog goed dat mijn schoonmoeder op de dag van de begrafenis tegen mijn ex zei: ‘Arme jongen, heb je dit nou allemaal zélf moeten doen?’ Mijn mond viel open, meende ze dat nou? Eigenlijk was dat veelzeggend. Haar ex-man was ook altijd agressief geweest naar haar en haar kinderen. Mijn ex had zijn gedrag van huis uit meegekregen.

De laatste tijd krijgt geweld tegen vrouwen gelukkig meer aandacht. Maar als ik nieuwsberichten over femicide zie, draait mijn maag om. Hun lot had het mijne kunnen zijn. Na de dood van Tristan begon mijn ex weer te drinken. Dit keer kwamen daar ook steeds meer drugs bij. Soms sloeg of schopte hij me en de verbale vernederingen gingen elke dag door. We kregen in korte tijd alsnog twee kinderen: Jason en Danique.

Ook als zij huilden kreeg ik klappen. Ik kon geen kant meer op. Ik legde de kinderen altijd zelf op bed voordat ik ’s avonds naar mijn werk ging in de horeca, zodat mijn ex het minst last van ze had. Dat ging meestal goed, maar ik heb de kinderen ook weleens krijsend aangetroffen terwijl hij stoned op bed lag met een koptelefoon op. Toen ik weekenddiensten ging draaien, bracht ik de kinderen naar mijn ouders. Ik vertrouwde hem niet meer.“

‘Wie wil jou nou, je mag blij zijn dat je mij hebt’, zei hij vaak.

Bont en blauw

”Dat ik werkte was niet alleen financiële noodzaak, maar ook een manier om acht uur per dag niet bij mijn ex te hoeven zijn. Voor het eerst in lange tijd maakte ik vrienden, die me het gevoel gaven dat ik normaal was. Een collega merkte dat mijn ex me tijdens werk vaak belde om te schelden of me te bedreigen. Hij zei dat ik altijd met hem kon praten. Hoewel ik hem erg dankbaar was, veranderde mijn leven niet. Dat gebeurde pas na een nacht in februari 2012. Mijn ex was dronken toen ik thuiskwam. Om hem te ontwijken, ging ik in bad, maar hij kwam woedend de badkamer binnen. Hij pakte me vast aan mijn haren, duwde me meermaals onder water en bonkte mijn hoofd tegen de tegels. Ik smeekte hem om te stoppen, ik was zo bang dat ik het niet zou overleven. Wie moest er dan voor mijn kinderen zorgen? Uiteindelijk beloofde ik hem seks om het goed te maken, ook al had ik niks fout gedaan. Dat hielp. Bont en blauw ben ik vervolgens naar de keuken gewankeld met de gedachte: ik pak een mes en ik steek hem dood. Ik kon alleen maar aan de kinderen denken, het was hij of ik. Omdat hij op de bank in slaap was gevallen, bleef het daarbij. De volgende ochtend zei ik tegen hem dat ik wilde scheiden. Even was ik bang dat hij weer gewelddadig zou worden, maar dat kon me eigenlijk niet meer schelen. Terwijl ik toekeek hoe hij zat te huilen, wist ik zeker dat ik niets meer te verliezen had. Ik had al te veel verloren.

Je kunt vinden dat ik eerder weg had moeten gaan, maar zo werkt huiselijk geweld niet. In mijn hoofd kon hij mij dan juist iets aandoen. Jarenlang leefde ik in de realiteit dat ik mijn leven niet zeker was als ik tegen hem inging. Pas toen ik echt niet meer kon, ging de knop om. In eerste instantie bleef ik thuis wonen, al waarschuwde ik mijn ex wel dat ik de politie had geïnformeerd en vertelde ik eindelijk alles aan mijn moeder. Ze schrok heel erg. Mijn ouders hadden wel vermoedens, maar dat het zo erg was, wisten ze niet. Mijn ex kon onvoorspelbaar zijn in gezelschap en hij was belachelijk sterk. Ik denk dat mijn omgeving ook bang voor hem was. En wanneer grijp je in als buitenstaander? Of bel je de politie?”

Eindelijk rust

“Toen ik eenmaal een eigen huis vond, waren de problemen niet voorbij. Alimentatie kreeg ik niet, maar de kinderen hadden wel een bezoekregeling, waar ze tegenop zagen. En hij stond vaak schreeuwend voor de deur. Uiteindelijk heb ik aangifte gedaan van bedreiging. Daarvoor had ik eerst twee jaar lang al zijn appjes en berichten bewaard, inclusief teksten als: ‘Als ik de kinderen niet heb, dan jij ook niet’.

Na de aangifte werd Veilig Thuis ingeschakeld en hoefden de kinderen hun vader niet meer te zien. Eindelijk werd het iets rustiger voor ons. Een paar jaar later ontmoette ik mijn huidige vriend, met wie ik inmiddels een dochter van zeven heb. Pas tijdens die relatie besefte ik hoe bang ik al die tijd was geweest. Ik had een laag zelfbeeld, kreeg angst- en paniekaanvallen en kwam soms dagen mijn huis niet uit. Dankzij therapie ben ik erbovenop gekomen. Mijn kinderen krijgen nog steeds psychologische hulp. Over hen maak ik me het meest zorgen, na alles wat ze hebben meegemaakt.

Toch probeer ik positief te blijven. Daar heb ik ook alle reden voor, want ik leef nog. Maar ik denk dat ons rechtssysteem daar momenteel in faalt. Ik ken best wat vrouwen in de veilige opvang van wie de instanties alsnog het adres aan de vader doorgeven, ‘voor de kinderen’.

Daar kan ik woedend om worden. Waarom moeten vrouwen boeten voor het verknipte gedrag van mannen die vast horen te zitten? Ook mijn ex leeft een vrij leven, al is hij inmiddels wel verslaafd en dakloos. Er is misschien meer aandacht voor huiselijk geweld en femicide, maar er zijn nog steeds veel vrouwen die in stilte lijden en denken dat er geen uitweg is. Tegen hen wil ik zeggen: ik weet hoe het is en je kunt wél weg. Als er maar één vrouw door mijn verhaal uit een gewelddadige relatie stapt, is dit al geslaagd.”

ORANGE THE WORLD

Orange the World is de wereldwijde campagne van UN Women tegen geweld tegen vrouwen en meisjes, die elk jaar loopt van 25 november tot en met 10 december. In Nederland worden jaarlijks veertig tot vijftig vrouwen vermoord, vaak door een (ex-)partner. Kijk voor hulp op veiligthuis.nl of bel 088-2342450 (de gratis hulplijn van blijfgroep.nl). Meer informatie over de signalen van (naderende) femicide is te vinden op expertisecentrum-hgkm.nl.

TIP VAN COLINDA

“Het advies ‘zoek hulp’ is vaak een stap te ver. Praat eerst met iemand die je vertrouwt. Als je gaat praten ben je nog niet weg, maar het is wel een eerste stap.” ■