De ‘rode vlag’ is een term uit de datingwereld en betekent zo veel als: alarm, onmiddellijk opstappen. De man die het alleen maar over zijn ex kan hebben: rode vlag. De man die niet alleen bij de eerste, maar ook bij de tweede afspraak zijn portemonnee is ‘vergeten’: rode vlag. Ook de negatieve, betweterige vrouw krijgt een rode vlag, net als de man die uitgebreid over zijn hobby's uitweidt, maar jou niet één vraag stelt. Deze mensen komen niet overeen met de eisenlijst, en zijn daardoor ongeschikt als partner. En hup, door naar de volgende.
Daarmee doen we de ander én onszelf tekort, volgens psycholoog en professor Ali Fenwick. Hij schreef het boek Red flags, green flags en deelt op Instagram als de @modern.day.psychologist aan zijn 1,4 miljoen volgers op een luchtige manier psychologische inzichten en praktische tips. “Door datingapps is een nieuwe liefde ontmoeten erg complex geworden. Online is er een zee aan potentiële partners, waardoor mensen elkaar niet meer zien als een persoon, maar eerder als een optie. Dat zorgt ervoor dat we op een onprettige manier met elkaar omgaan. Daarnaast zoeken veel mensen op datingapps geen langdurige relatie, maar iets veel lossers, of alleen seks. Wie een grote liefde zoekt, heeft het daardoor lastig. Daar komen de vlaggen vandaan. Mensen hebben handvatten nodig om snel te kunnen bepalen of iemand wel de juiste is of niet. Anders snel door naar de volgende. Next! Maar de vraag is wel of we op die manier de liefde gaan vinden. Pijlsnel beslissen past eigenlijk niet bij relaties.”
Oermensbrein
Ons brein werkt nog precies zoals bij de oermens. Het is gemaakt om ervoor te zorgen dat we overleven, niet voor succes of geluk. We zijn scherp afgesteld om gevaar te herkennen en risico’s gaan we zo veel mogelijk uit de weg. Daarom reageren we ook veel sterker op negatieve berichten dan op positief nieuws. Een rode vlag is geen reflectieve respons, maar een emotionele reactie: er is gevaar. Onmiddellijk reageren we daarop, in plaats van erover na te denken en naar onszelf te kijken. En dus serveren we de collega af die een appje stuurt met spelfouten, terwijl diegene misschien wel dyslectisch is of gewoon gehaast. Vaak vergeten we dat niemand aan al onze eisen kan voldoen. Iedereen heeft een persoonlijkheid met rode en groene vlaggen: met randjes die het daglicht nauwelijks verdragen en prachtige eigenschappen. Een rode vlag is daarom niet meteen iets om van weg te rennen, maar kun je beter zien als een stoplicht. Wat gebeurt er echt? Is die ander werkelijk zo fout of triggert diegene iets in jezelf?
Doet hij of zij je bijvoorbeeld denken aan die foute ex of aan je dominante moeder? Wat ook maar al te vaak gebeurt, is dat mensen hun eigen gevoelens of ideeën op de ander projecteren. Ze verwijten de ander bijvoorbeeld onzekerheid, terwijl ze zelf onzeker zijn. Een rode vlag bij iemand zien kun je daarom beter gebruiken als een moment van zelfreflectie. Niet om meteen weg te lopen.
Mensen projecteren hun eigen gevoelens of ideeën op de ander
Datingapps hebben ook een grote invloed op de offline wereld, volgens Fenwick. “Tegenwoordig zien we meer losse relaties, omdat mensen minder goed kunnen omgaan met relatieproblemen en ze vooral met zichzelf bezig zijn. Ook gaan mensen eerder uit elkaar dan twintig jaar geleden. Dankzij datingapps hebben ze het idee dat de volgende partner al voor ze klaarstaat. Je installeert een datingapp en voilà, je hebt zo tig reacties. Wow, denk je dan, ik krijg zo veel aandacht, waarom zou ik nog moeite stoppen in mijn ingewikkelde relatie? Ik vind dat geen positieve ontwikkeling. Het is veel beter om de uitdagingen die elk stel nu eenmaal heeft aan te gaan. In iedere langdurige relatie ontstaan problemen, of dat nu gaat om familie, werk, vriendschappen of de liefde. Vaardigheden om problemen aan te gaan en op te lossen zijn van levensbelang om langdurige stabiele relaties aan te kunnen. En die vaardigheden moet je blijven trainen. Relaties zijn essentieel voor onze mentale gezondheid en immuunsysteem. We kunnen niet zonder.”
Als je steeds voor iemand klaarstaat en die ander geeft niets terug, is dat een rode vlag: tijd voor een gesprek
Kijk uit: narcist!
Rode vlaggen in liefdesrelaties worden vaak met grote woorden aangeduid: de partner is narcistisch, zijn of haar gedrag is giftig, en dat levert de ander een trauma op. Dit soort termen zijn dankzij sociale media populair geworden, maar worden vaak verkeerd gebruikt, zegt Fenwick. “We zijn beter geïnformeerd en weten nu wat trauma of giftig gedrag is. Maar de negatieve kant is dat zodra we iets zien dat ons niet bevalt, we dat onmiddellijk keihard veroordelen. Je moet bijvoorbeeld uitkijken met iemand een narcist noemen. Wetenschappelijk gezien heeft nog geen procent van de bevolking een narcistische stoornis. Bovendien hebben we allemaal narcistische trekken, en dat is ook gezond, omdat het ervoor zorgt dat je voor jezelf opkomt. Een nare gebeurtenis levert echt niet altijd een trauma op en ook is niet elk vervelend gedrag giftig. Door dit soort grote woorden te gebruiken leg je het probleem volledig bij de ander, en denk je niet na over je eigen gedrag. Een rode vlag is in feite geen alarmsignaal, maar een teken dat je een stapje terug moet doen: wat is hier echt aan de hand? Social media en het moderne leven maken het moeilijker om ons reflectieve vermogen te gebruiken. Maar wij zijn uiteindelijk verantwoordelijk voor ons eigen gedrag, en dus pleit ik voor meer zelfreflectie.”
Je kunt ook zelf een rode vlag zijn, ontdekte Tamara (47). “Wat was ik blij toen ik Michiel ontmoette. Eindelijk een normale vent, zonder gedoe. Maar toen de eerste verliefdheid voorbij was, ging ik Michiel en ons leventje samen nogal gezapig vinden. Gezellig samen een serie kijken begon beklemmend te voelen, en ik vond het ook niet meer zo leuk dat hij me elke zaterdag ontbijt op bed bracht. Waar was de passie en het drama? Steeds vaker dacht ik: is dit alles? Ik ging enorm aan onze relatie twijfelen, ook al hield ik nog wel van Michiel. Ik ben met een therapeut gaan praten en na een aantal gesprekken kwam ik erachter dat ik het drama miste dat ik in mijn eerdere relaties had. Liefde associeerde ik blijkbaar met geruzie en heftige conflicten waardoor ik een gezonde, volwassen relatie al snel saai vond. Maar ik ontdekte ook dat onze relatie wel wat meer pit kon gebruiken. Michiel en ik zijn toen samen op salsadansen gegaan.”
Een nare gebeurtenis levert echt niet altijd een trauma op, en niet elk vervelend gedrag is giftig
Vriendin met vlag
Ook bij vriendschappen plaatsen we rode vlaggen. Een vriend die drie keer achter elkaar een afspraak afzegt? Rode vlag! Een vriendin die alleen maar over haar kinderen kan praten? Rode vlag! Een vriendin die nooit geld bij zich heeft, waardoor jij altijd de drankjes moet betalen? Rode vlag!
Dat we bij deze rode vlaggen denken dat de vriendschap voorbij is, komt doordat er in relaties altijd een emotionele bankrekening op de achtergrond aanwezig is. Het komt erop neer dat als je iets voor een vriend of vriendin doet, hij of zij ook iets voor jou doet. In het begin van de vriendschap let je goed op dat dat een beetje gelijkwaardig verloopt: jij hebt mij te eten uitgenodigd, en daarom nodig ik jou nu uit. Gaandeweg lijkt de rekening niet meer zo belangrijk, omdat er vertrouwen voor in de plaats komt. Je verwacht dat het in de loop van de tijd wel goed komt. Maar als je steeds voor je vriendin hebt klaargestaan en de ander geeft niets terug, moet diegene op een gegeven moment wel de rekening gelijk gaan trekken. Doet ze dat niet, dan ontstaat er frictie in de vriendschap… Een rode vlag en dus tijd voor een gesprek.
Francis (48): “Elke keer als ik met mijn oud-collega Renate uit eten ging, was zij voornamelijk aan het woord. Ze was pas gescheiden en kon hilarisch vertellen over alle avonturen die ze beleefde en de mislukte dates die ze had gehad. Tegen de tijd dat het dessert werd opgediend, kwam ik pas aan het woord. Maar na al haar spannende verhalen leek mijn leventje nogal saai en kleurloos. Ik ben al jaren met dezelfde man, en zij heeft geen kinderen waardoor dat ook geen gespreksstof opleverde. Op een gegeven moment had ik niet zo veel zin meer om haar te ontmoeten en heb ik de vriendschap laten doodbloeden.”
Spreek je uit
Zonde, vindt Fenwick. “Feedback is zo belangrijk. Stel dat deze praatgrage vrouw op een gegeven moment beseft dat veel vriendinnen geruisloos uit haar leven zijn verdwenen. Misschien probeert ze er dan achter te komen waarom dat zo is. Maar hoe fijn is het als een van haar vriendinnen eerder tegen haar had gezegd: ‘Het valt me op dat elke keer als we elkaar zien, jij zo veel wilt vertellen dat ik het gevoel krijg dat ik er niet zo toe doe.’ Dat kan een enorme eyeopener zijn voor die vriendin en veel goed doen voor jullie relatie. Vergelijk het met een slechte adem. Degene die er last van heeft, weet het niet, maar iedereen in de omgeving heeft er last van. Daarom moet een goede vriend er wat van zeggen, op een constructieve manier. Goede feedback is heel waardevol.”
Een rode vlag is geen alarmsignaal, maar een teken dat je een stapje terug moet doen
Soms zien we de rode vlaggen wel, maar reageren we er niet op. Mascha (52): “Met een jongere collega kreeg ik een nieuw project onder mijn hoede. Een hele tijd kwamen we er niet uit, tot ik een oplossing vond. Toen we het gingen presenteren, had zij het hoogste woord en leek het net of zij alles had bedacht. Na afloop verontschuldigde ze zich. Ze zei dat ze nu eenmaal enorm doordraafde als ze enthousiast was en ze ontzettend veel zin had om met mij samen te werken omdat ik zo veel ervaring had. Ik dacht: ach, misschien is ze onzeker en heeft ze dit nodig. Maar toen het project af was, pakte ze er weer alle credits voor. Vervolgens mocht zij een nieuw project opstarten en het kwam niet in haar op mij erbij te betrekken. Zelden ben ik zo boos geweest.” Volgens Fenwick is het heel onverstandig om ongewenst gedrag van een ander te vergoelijken of te negeren. “De ander denkt dan: blijkbaar kom ik hiermee weg, en dan doet hij het vervolgens weer. Zo ontstaat een patroon. Daarom moet je voor jezelf opkomen en je uitspreken. Wees niet bang voor een conflict. Op die manier kom je erachter hoe de ander en jijzelf tegen de dingen aankijken. Daar groeit elke relatie van.”
Groene vlaggen planten
Je kunt niet alleen rode vlaggen planten, maar ook groene. Heeft je partner heerlijk gekookt? Plant een groene vlag door een compliment te geven. Heeft een collega geholpen bij een ingewikkeld project? Uitgebreid bedanken. Heeft je kind uit zichzelf zijn kamer opgeruimd? Laat duidelijk weten hoe blij je ermee bent. Ali Fenwick: “We zijn geneigd om vooral te kijken naar de rode vlaggen: dat is ons oerbrein, dat waarschuwt voor gevaar. Als een vlag groen is, dan is het veilig en hoef je er geen aandacht aan te besteden. Maar je moet die groene vlaggen juist behandelen als je lievelingskamerplanten. Zet ze in het licht en geef ze water en voeding, waardoor ze gaan groeien. Goed gedrag kan in de loop van de tijd verdwijnen als je het negeert. Erken daarom de groene vlaggen. Met de juiste verzorging kan er zomaar een nieuw en positief gedragspatroon ontstaan.”
MEER LEZEN
Red flags, green flags – Praktische psychologie voor alledaags drama, Ali Fenwick € 24,99 (Cargo)
